alt

Για τη θεατρική παράσταση «Απομίμηση ζωής», σε σκηνοθεσία Kornél Mundruczó, η οποία παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Του Νίκου Ξένιου

Είχα την τύχη να δω την Απομίμηση ζωής του Ούγγρου κινηματογραφιστή και διευθυντή του Proton Theatre Κόρνελ Μουντρουτζό στο φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260. Ο Μούντρουτσο δίνει υψηλή αισθητική αξία στο πολιτικό θέατρο/ντοκουμέντο, με βλέμμα που διεισδύει στις αντιφάσεις της σύγχρονης ουγγρικής ζωής, και δη αυτής του κοινωνικού περιθωρίου, που προτείνει ένα κάτοπτρο αυτογνωσίας στους υπολοίπους. Υπερρεαλιστικό και λυρικό ταυτόχρονα, το θέατρό του αποκαλύπτει τη σκοτεινή, ζοφερή πλευρά της καθημερινότητας σε μια χώρα που δεν μπορεί να καυχάται για τα δημοκρατικά της ένστικτα. Ο ολοκληρωτισμός, η αιμομιξία, το τράφικινγκ και η πορνεία, ο ρατσισμός και η άτυπη αδικία που ευνοείται από τους θεσμούς, η βία που αναπαράγει τη βία, η απάθεια και η έλλειψη ανοχής είναι τα θέματα που απασχολούν τον Μουντρουτζό.

Ο Μούντρουτσο δίνει υψηλή αισθητική αξία στο πολιτικό θέατρο/ντοκουμέντο, με βλέμμα που διεισδύει στις αντιφάσεις της σύγχρονης ουγγρικής ζωής, και δη αυτής του κοινωνικού περιθωρίου, που προτείνει ένα κάτοπτρο αυτογνωσίας στους υπολοίπους.

Η ζωή: το αντικείμενο της μίμησης

Στη μεγάλη οθόνη εμφανίζεται σε zoom το πρόσωπο της ηλικιωμένης κυρίας Lőrinc Ruszó, καθισμένης μέσα στο διαμέρισμά της, να αντιστέκεται με τις λέξεις σε όσα της λέει ένας αθέατος δικαστικός κλητήρας (Mihály Sudár). Εκείνος της ανακοινώνει την επερχόμενη έξωση από το σπίτι της και εκείνη απαντά με δυσπιστία και αμφισβητώντας την ηθική του ακεραιότητα: Κινδυνεύω με έξωση; Δεν το είχα σκεφτεί αυτό. Αλλά ξέρω τι είναι: είναι η καταγωγή μας. Είμαι τσιγγάνα, άρα είμαι εγκληματίας. Ε; Αυτό δεν είναι;

O άντρας της έχει πεθάνει πριν από τρεις μέρες και ο γιος της Szilveszter Ruszó, αδυνατώντας να αποδεχτεί τη Ρομά καταγωγή του, έχει εκπορνευτεί σε κάποιο κεντρικό ξενοδοχείο της πόλης. Έχει αλλάξει ζωή, έχει βάψει ξανθά τα μαλλιά του και έχει σταδιακά μεταμορφωθεί σε κάποιον άλλλον. Κάποια στιγμή χτυπά η πόρτα του ξενοδοχείου και εμφανίζεται η μητέρα του, εκλιπαρώντας τον να γυρίσει στο σπίτι. Στην ερώτηση «Ποιος ήταν στην πόρτα;» απαντά πως «Ήταν η καινούργια καθαρίστρια». Είναι αδιάφορος στην είδηση του θανάτου του πατέρα του και η μητέρα του φεύγει απογοητευμένη. «Θα ξανάρθει, το ξέρω, θα ξανάρθει», αυταπατάται η μητέρα, ενώ ξέρει πολύ καλά ότι η περιθωριοποίηση και ο φυλετικός στιγματισμός είναι μια κληρονομημένη κατάρα για τους τσιγγάνους της Ουγγαρίας.

Παράλληλα, σε κάποια γραμμή του αστικού τραμ της Βουδαπέστης δύο νέοι τσιγγάνοι καβγαδίζουν έντονα με δύο φασίστες και ένας εξ αυτών δολοφονείται. Πάνω από πεντακόσιοι πολίτες διαδηλώνουν κατά του ρατσισμού κοντά στη σκηνή του πραγματικού εγκλήματος, αυτού που ο σκηνοθέτης άντλησε από την επικαιρότητα. Όταν συλλαμβάνεται ο δολοφόνος, ονόματι Mihály Gy, αποκαλύπτεται πως ήταν και ο ίδιος τσιγγάνος, στρατευμένος σε μιαν ακροδεξιά φυλετιστική οργάνωση. Το κείμενο του έργου είναι εμπνευσμένο από το έργο του Douglas Sirk Imitation of Life και αφορά τη σταδιακή ηθική έκπτωση του ανθρώπου σε συνθήκες πολιτικής εξαχρείωσης και κοινωνικού στιγματισμού, όπως είναι αυτές της σύγχρονης Ουγγαρίας.

Μια νέα γυναίκα (Veronika Fenyvesi) ενοικιάζει το διαμέρισμα αυτό από τον δικαστικό κλητήρα, για να ζήσει με τον ανήλικο γιο της σε μιαν ηθική και κοινωνική ερήμωση ανάλογη εκείνης της προκατόχου της. Σχετικά αμέτοχο συναισθηματικά και πολύ μοναχικό, το παιδί της έρχεται αντιμέτωπο με τις μνήμες του χώρου, όταν επανεμφανίζεται ο άσωτος υιός της χαμένης τσιγγάνας που δεν έχει πληροφορηθεί τον θάνατο της μάνας του.

Η συνολική αποτίμηση της παράστασης και ο δημιουργός

Εξαιρετική η συμβολή των Lili Monori, Roland Raba, Annamaria Lang, Zsombor Jéger και Dariusz Kozma. Οι ηθοποιοί της ομάδας Proton Theatre γνωρίζουν τη συμβολική βαρύτητα του έργου και υποδύονται, αντίστοιχα, τους ρόλους τους με σοβαρότητα και αποφασιστικότητα. Η Λίλυ Μονόρι είναι κάτι παραπάνω από τραγωδός υψηλού διαμετρήματος: η ερμηνεία της, πέραν του ότι παραπέμπει σε μεγέθη του θεάτρου τεράστια, έχει και τον χαρακτήρα του ντοκουμέντου, φιλμογραφημένη όπως είναι σε gros plan, οχυρωμένη από το πανίσχυρο κείμενο και τη δραματουργική παρέμβαση του Soma Boronkay. Έπιπλα, τραπέζια, καρέκλες, καναπέδες και το περιεχόμενο των ντουλαπιών, βιβλία, λαχανικά, φάρμακα και παιχνίδια, κατσαρολικά και ένα σωρό μικροαντικείμενα καταρρέουν με ένα εντυπωσιακό σκηνογραφικό εύρημα. Και, από πίσω, η Νίνα Σιμόν τραγουδά το «Feeling good». Η υπέροχη, άκρως λειτουργική και σοκαριστικά ανατρεπόμενη σκηνογραφία του Márton Ágh έρχεται να υπογραμμίσει αυτήν την ερήμωση από ανθρωπιά που συνθέτει το εφιαλτικό κλίμα της παράστασης.

Πρόκειται για μιαν υπερβολή, που συνιστά, ταυτόχρονα, και μια μεταφορά για τον παραλογισμό που διέπει τον κόσμο μας.

Πρόκειται για μιαν υπερβολή, που συνιστά, ταυτόχρονα, και μια μεταφορά για τον παραλογισμό που διέπει τον κόσμο μας. Τέλος, όπως σχολίασε πολύ επιτυχημένα η φίλη σκηνοθέτις Ηλέκτρα Ελληνικιώτη σε μια συζήτησή μας που ακολούθησε, καθιερώνει μια καινοτομία για τη «συνθήκη» εκείνη που περνά από τη σύμβαση της καθημερινότητας (ντοκιμαντερίστικη αισθητική και θεματολογία) στην απόλυτη σκηνική σύμβαση του θεάτρου έτσι ώστε να προβληματίσει για την πραγματική (ή μια νέα, εγκαινιαζόμενη) σχέση του θεατή με το σκηνικό δρώμενο.

Γαλουχημένος με τα μελοδράματα του Φασμπίντερ, τα έργα του Μπρεσόν και του Ταρκόφσκι, αλλά και με ταινίες όπως το Blade Runner του Ρίντλεϊ Σκοτ, ο Ούγγρος Kornél Mundruczó ξεκίνησε το 1998 ως ηθοποιός και το 2003 έκανε το ντεμπούτο του ως ηθοποιός και ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Proton Cinema Ltd. μαζί με τη Viktória Petrányi. Έχει σκηνοθετήσει δεκαεπτά ταινίες μικρού μήκους ή θεματικού περιεχομένου από το 1998 ως το 2017. Η ταινία του μικρού μήκους Afta έκανε εντύπωση όταν ο Μουντρουτζό ήταν ακόμη έφηβος, ενώ το Pleasant Days διακρίθηκε το 2002 στο Λοκάρνο. Η Johanna του διακρίθηκε στις Κάννες, ενώ ο Λευκός θεός χρηματοδοτήθηκε από το Hungarian Film Fund και βραβεύτηκε με το Un Certain Regard στις Κάννες, ενώ παίχτηκε στο Sundance το 2015. Η πρώτη ταινία του μεγάλου μήκους: «Αυτό εύχομαι και τίποτε παραπάνω» κέρδισε το πρώτο βραβείο στην 31η Ουγγρική Εβδομάδα Κινηματογράφου. Η Ατίμωση (2012) βασίστηκε στο «μετα-απαρχάιντ» ομώνυμο μυθιστόρημα του Κουτσί και οδήγησε στο γύρισμα των ταινιών Λευκός θεός, Dementia (2014) και Χειμερινό ταξίδι (2015). Στο Φεγγάρι του Δία ένας Σύριος πρόσφυγας περνά από τη Σερβία στην Ουγγαρία μαζί με τον πατέρα του και άλλες ερειπωμένες ψυχές. Εκεί συλλαμβάνονται και βρίσκονται αντιμέτωποι με τον απόλυτο κυνισμό και τη διαφθορά. Ο Μουντρουτζό είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου από το 2004. Οι θεματικές του ταινίες που συμμετείχαν στο φεστιβάλ των Καννών ήταν, κατά σειράν: Delta το 2008, Τρυφερός γιος το 2010 και Το φεγγάρι του Δία πέρυσι.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί το εμβληματικό κείμενο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό» (1948) στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 15 μέχρι και τις 19 Μαΐου. Η παράσταση είναι στα ιταλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Επιμέλεια: Book Press

...
«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

Για την παράσταση «Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη που ανέβηκε στο Θέατρο Ροές. Κεντρική εικόνα: Ελ. Χούμου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

Ο Θανάσης Κριτσάκης, μετά από την παράσταση «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης», έρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενε...

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

Για το ντοκιμαντέρ «TACK» (παραγωγή Onassis Culture) της Βάνιας Τέρνερ με πρωταγωνίστριες τη Σοφία Μπεκατώρου, που πρώτη ξεκίνησε το ελληνικό #MeToo, και την Αμαλία Προβελεγγίου, της οποίας η καταγγελία για βιασμό από τον προπονητή της από τα έντεκά της οδήγησε στην πρώτη δίκη-ορόσημο όχι μόνο για τη δικαίωσή της αλ...

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί το εμβληματικό κείμενο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό» (1948) στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 15 μέχρι και τις 19 Μαΐου. Η παράσταση είναι στα ιταλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Υπάρχει μια «μικρή» ή μια «σύντομη» ιστορία για το… οτιδήποτε. Οι τίτλοι βιβλίων που επιχειρούν (και καταφέρνουν) να συμπυκνώσουν μεγάλα θέματα σε, συνήθως, ολιγοσέλιδα βιβλία είναι πάρα πολλοί. Εντυπωσιακά πολλοί. Στην παρακάτω πολύ ενδεικτική επιλογή είκοσι ενός βιβλίων μπορεί καν...

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ