alt

Για την παράσταση Δαμάζοντας τα κύματα, σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη, που παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο.

Του Νίκου Ξένιου

Τα σενάρια των σπουδαίων κινηματογραφιστών περνούν στον ζωτικό χώρο του θεάτρου και σταδιακά καθιερώνουν ένα νέο είδος. Tο 2004 το Εθνικό Θέατρο ανέβασε στη Νέα Σκηνή το έργο του Λαρς φον Τρίερ Dogville, σε σκηνοθεσία Αντώνη Καλογρίδη. Σήμερα η Ρούλα Πατεράκη διασκευάζει τολμηρά για το Εθνικό θέατρο το Δαμάζοντας τα κύματα του Λαρς φον Τρίερ, σε μετάφραση Αντώνη Γαλέου και σκηνικά-κοστούμια Άγγελου Μέντη. Μια εικαστικά άψογη δημιουργία αυστηρού ρυθμού, που τηρεί την αποστασιοποίηση του θεατή, καθώς μια προσωπική συνέντευξη της κας Πατεράκη με τον Δανό δημιουργό διατρέχει το κείμενο, εγκιβωτίζοντας στην παράσταση τον κινηματογράφο και το βλέμμα της μεγάλης Ελληνίδας δημιουργού.

Ένα προτεσταντικό φρούριο

Η ηρωίδα του Δαμάζοντας τα κύματα, το σφάγιον που φέρει το όνομα Μπες Μακνήλ, έχει δύναμη γιατί έχει το Θεό μέσα της, σε αντίθεση με τους μαυροφορεμένους κήνσορες της ηθικής που στέκουν «απέναντι» από το Θείο γιατί ζουν διαρκώς με τον φόβο Του. Δια στόματος Πατεράκη, ο Λαρς φον Τρίερ μας εξηγεί: η Μπες ζητά τον γάμο με τον Ίαν, που είναι εργάτης στην πλατφόρμα πετρελαίου ανοιχτά στη θάλασσα - και γνωρίζει την ευτυχία, παρά τις αντιρρήσεις των υπολοίπων. Το ατύχημα και η παραπληγία του Ίαν την επιφορτίζει με εκείνο το είδος ενοχής που πηγάζει από την πίστη της πως μπορεί να μεσολαβήσει στον Κύριο και έτσι να καθορίσει την τύχη του άντρα της. Ο Ίαν, ευνουχισμένος εραστής μέσα στη βασανιστική του ακινησία, αποφασίζει να παροτρύνει τη γυναίκα του να πάει με άλλους άντρες, εκείνη αρχικά αντιδρά βίαια και κατόπιν το δέχεται μόνο και μόνο όταν πείθεται πως αυτός είναι ο μοναδικός σκοπός ύπαρξης του αγαπημένου της. Και τότε η κοινότητα του Δόγματος την θυσιάζει ως αμνόν επί σφαγή. Η πνευματικότητα του θανάτου της γίνεται αποκαλυπτικό σκηνικό γεγονός, που μάλιστα κινηματογραφείται και μεταδίδεται διαρκώς στις λεπτομέρειές του, καθιστώντας μας άμεσους μετόχους των μεταπτώσεων της διάθεσης και των ανατροπών. 

Ο Άκης Σακελλαρίου κυριολεκτικά κλέβει την παράσταση με την υπερευαίσθητη και ανδροπρεπή ερμηνεία του: ένας ηθοποιός εύθραυστος και στιβαρός που κυριαρχεί με την ακινησία του και γοητεύει με την ψυχική απογύμνωσή του ενώπιον του κοινού.

Ο Άκης Σακελλαρίου κυριολεκτικά κλέβει την παράσταση με την υπερευαίσθητη και ανδροπρεπή ερμηνεία του: ένας ηθοποιός εύθραυστος και στιβαρός που κυριαρχεί με την ακινησία του και γοητεύει με την ψυχική απογύμνωσή του ενώπιον του κοινού. Η Ιωάννα Τσιριγκούλη είναι εντυπωσιακά μικροκαμωμένη και εύθραυστη. Ίσως από σκηνοθετική επιλογή, ίσως και από ιδιοσυγκρασιακή ιδιοτυπία, κρατά χαμηλούς τόνους στους εσωτερικούς αλλά μεγαλόφωνους διαλόγους της με τον Θεό και επιβάλλει τη συγκλονιστική της γυμνότητα με απόλυτα φυσικό τρόπο. Σκληρή σκηνική αντίστιξη παράγει ο χαρακτήρας της Ντόντο, δοσμένος στεγνά και αυστηρά από την Παρθενόπη Μπουζούρη, ενώ ο Γιάννης Βογιατζής συντονίζει τον «χορό» των φαιοφορούντων γερόντων που θα προασπιστούν τη μοναστηριακή ηθική της κλειστής κοινότητας σε ένα άρτια ενορχηστρωμένο σύνολο όπου βάζουν ισάξια τις ψηφίδες τους ο Μελέτης Γεωργιάδης, ο Αντρέας Αντωνιάδης, ο Σπύρος Τσεκούρας και ο Κώστας Κοράκης. Έντονη η παρουσία της Ευανθίας Κουρμούλη στον ρόλο της Σίμπιλα και εντυπωσιακή η ερμηνεία του Γιώργου Παπαπαύλου στον ρόλο του γιατρού.

Το Δόγμα και ο διάλογος με τον Θεό

Η αναζήτηση της προσωπικής ηθικής μέσω της τετ-α-τετ επαφής με το Θείο απασχόλησε τον κινηματογράφο ήδη από την εποχή του Καρλ Ντράγιερ στη Δανία και γενικεύθηκε με τις κινηματογραφικές και τις θεατρικές παραγωγές του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στη Σουηδία και του Αντρέι Ταρκόφσκι στη Ρωσία. Αρχικά άθεος και ψυχαναλυόμενος για χρόνια, ο Λαρς φον Τρίερ καταφεύγει στον καθολικισμό και βαφτίζεται. Πιστός στον μεταφυσικό του προβληματισμό (ήδη με μιαν εγκεφαλική προσέγγιση στο Στοιχείο του Εγκλήματος, με συνεχείς πειραματισμούς στο Χορεύοντας στο σκοτάδι, στους Ηλίθιους και στον Αντίχριστο και προκαλώντας τα όρια αντοχής του κοινού στη Μελαγχολία) αναζητά τον βαθμό ταύτισης με μια κατά βάσιν θρησκευτική αγωγή και τις περιπλοκές που παράγει η πιθανή απώθησή της. Αυτό το έργο του υπήρξε καθοριστικό για την ψυχοσυναισθηματική ενηλικίωση όλων μας, ενώ άφησε «ανοικτό» ένα σημαντικό ενδεχόμενο σαρκασμού της κινηματογραφικής και καλλιτεχνικής βιομηχανίας με την οποία γαλουχηθήκαμε.

alt
   Η Ρούλα Πατεράκη
 

Η naïveté της Μπες δεν είναι παρά η απόρροια της γνησιότητας και της ψυχικής της ελευθερίας, εφόσον την χρίζει πράκτορα σωτηρίας με όχημα τον έρωτα. Ελεύθερη μέσα στο απόλυτο συναίσθημα, η Μπες γίνεται αντικείμενο κρίσεως του κοινωνικού σώματος ερχόμενη σε αντιμέτωπη με την απόρριψη, την περιθωριοποίηση και την προσχηματική ηθική των ανδρών. Η μεταφυσική θεώρηση του έρωτα από τον Τρίερ γοητεύει τη Ρούλα Πατεράκη, που αποφασίζει να τον υποβάλει στη δοκιμασία να παρακολουθήσει βήμα προς βήμα τη σκηνική έκβαση (ή το αδιέξοδο) των ερωτημάτων που θέτει στο έργο του. Η κλιμάκωση της δραματικότητας στη σκάλα με την «απόρριψη» στα κύματα του νεκρού σώματος διακρίνεται για ένα μανιερισμό και μια δυναμική αντίστοιχη με σπουδαίες σκηνοθεσίες της Αριάν Μνούσκιν και με εμβληματικά έργα ζωγραφικής όπως η «Σχεδία της Μέδουσας» του Ζερικό. Η Ρούλα Πατεράκη στήνει ένα σύμπαν ενοχής επί σκηνής και επιλέγει σπασμωδικό ρυθμό αναπνοής, ώστε όλοι (ηθοποιοί και θεατές) να πειθαρχήσουν, ως αυτουργοί και συνένοχοι στην ιεροτελεστική θυσία της Μπες. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Info
Μετάφραση Αντώνης Γαλέος
Σκηνοθεσία - Δραματουργία - Σκηνική προσαρμογή Ρούλα Πατεράκη
Σκηνικά - Κοστούμια Άγγελος Μέντης
Φωτισμοί Γιάννης Δρακουλαράκος
Video - art Στάθης Αθανασίου
Ηχητική σύνθεση Γιώργος Πούλιος
Βοηθός σκηνοθέτη Τασία Σοφιανίδου
Διανομή:
Βίγκβιντ Ρούλα Πατεράκη
Μπες Ιωάννα Τσιριγκούλη
Γιαν Άκης Σακελλαρίου
Ντόντο Παρθενόπη Μπουζούρη
Δρ. Ρίτσαρσον Γιώργος Παπαπαύλου
Μίνιστερ Γιάννης Βογιατζής
Σύμπιλα Ευανθία Κουρμούλη
Γουίλλιαμ Γιώργος Ζιόβας
Τέρρυ Νίκος Μαυράκης
Στέλλα Τασία Σοφιανίδου
Πρεσβύτερος, Γιατρός, Μεσόκοπος Μελέτης Γεωργιάδης
Πρεσβύτερος , Γιατρός, Άνδρας στο μπαρ Ανδρέας Αντωνιάδης
Πρεσβύτερος , Γιατρός, Άσχημος Σπύρος Τσεκούρας
Πρεσβύτερος , Γιατρός, Ναύτης Κώστας Κοράκης
Γυναίκα Βασιλική Αντώναρου
Άντρας Κωνσταντίνος Παναγιωτάκης

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο αδελφός μου ο Αμαντέους» του Μηνά Βιντιάδη, σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (κριτική)

«Ο αδελφός μου ο Αμαντέους» του Μηνά Βιντιάδη, σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Ο αδελφός μου ο Αμαντέους» του Μηνά Βιντιάδη, σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, που παρουσιάζεται στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Φωτογραφίες: Γιώτα Εφραιμίδου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«Η ελευθερία στη Βρέμη» του Φασμπίντερ, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη, στο Θέατρο Τέχνης (κριτική)

«Η ελευθερία στη Βρέμη» του Φασμπίντερ, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη, στο Θέατρο Τέχνης (κριτική)

«Η ελευθερία στη Βρέμη» του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ –μια σύμπραξη του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης– παρουσιάζεται στο Θέατρο Τέχνης, Υπόγειο (Πεσμαζόγλου 5), σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη. Φωτογραφίες © Γιώργος Αναστασάκης.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος ...

«Παρεξήγηση» του Καμύ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, στο Θέατρο Τέχνης (κριτική)

«Παρεξήγηση» του Καμύ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, στο Θέατρο Τέχνης (κριτική)

Η «Παρεξήγηση» του Αλμπέρ Καμύ παρουσιάζεται στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά. Βιβλική παραβολή, αστείο ή εφιάλτης; [Φωτογραφίες: Ελευθερία Νικολαΐδου].

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ημερίδα για την «Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη, στα Χανιά

Ημερίδα για την «Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη, στα Χανιά

Ο Πανελλήνιος Όμιλος Φίλων του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη διοργανώνει στις 27 Μαρτίου 2023 στο θέατρο ΚΥΔΩΝΙΑ στα Χανιά, ημερίδα με θέμα: Νοούμενα και υπονοούμενα στο θεατρικό έργο «Η Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Λούλας Αναγνωστάκη από τον Σπύρο Στάβερη.

...
«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα [Abdulrazak Gurnah] «Παράδεισος» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πρώτα το αγόρι. Το λέγανε Γ...

Συζήτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία – Με αφορμή το βιβλίο «Μια σύντομη ιστορία της Ρωσίας» του Rodric Braithwaite

Συζήτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία – Με αφορμή το βιβλίο «Μια σύντομη ιστορία της Ρωσίας» του Rodric Braithwaite

Οι εκδόσεις Ψυχογιός διοργανώνουν συζήτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία, με αφορμή το βιβλίο του Rodric Braithwaite «Μια Σύντομη Ιστορία της Ρωσίας», απόψε, Πέμπτη 23 Μαρτίου, στο βιβλιοπωλείο LIBER.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

«Παράδεισος» του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα [Abdulrazak Gurnah] «Παράδεισος» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πρώτα το αγόρι. Το λέγανε Γ...

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση μέρους διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι [Haruki Murakami] «Σε πρώτο ενικό» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης), η οποία θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

With the ...

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη «Η νοσταλγία κι εγώ», που θα κυκλοφορήσει στις 24 Μαρτίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

— Αναρωτιέμαι τι νοσταλγείς;
— …
— Νοσταλγείς κάτι που συνέβη ή κάτι πο...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Στίβεν Κινγκ: 10 αγαπημένα του βιβλία

Σε ανάρτησή του στο Goodreads, με αφορμή τα δέκα χρόνια λειτουργίας της ιστοσελίδας, ο Στίβεν Κινγκ ξεχώρισε δέκα αγαπημένα του βιβλία. Τα έργα του συγγραφέα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Ένας χρόνος πόλεμος στην Ουκρανία: Τα βιβλία για να κατανοήσουμε την Ιστορία καθώς γράφεται

Σήμερα, 24 Φεβρουαρίου 2023, συμπληρώνεται ένας χρόνος από την έναρξη του πολέμου που διεξάγει η Ρωσία στην Ουκρανία. Η ελληνική βιβλιογραφία αναπόφευκτα εμπλουτίστηκε από μελέτες και συλλογικούς τόμους, βιβλία στα οποία οι συγγραφείς των κειμένων επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις και ερμηνείες σε γεγονότα και εξελίξε...

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Κάρσον ΜακΚάλερς: Τα 10 αγαπημένα της βιβλία

Η Αμερικανίδα πεζογράφος Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] είναι μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του λογοτεχνικού «southern gothic». Τα μυθιστορήματά της εκτυλίσσονται στον αμερικανικό Νότο και παρουσιάζουν μοναχικούς, εκκεντρικούς χαρακτήρες που πασχίζουν να συνυπάρξουν με τους υπόλοιπους ανθρώπους.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ