Έρχεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης το «Οξυγόνο» του Ιβάν Βιριπάγιεφ «έργο-μανιφέστο των 00s»

«Αν με το οξυγόνο μάθεις να μαστουρώνεις, τότε τίποτα, ούτε τα λεφτά, ούτε τα φάρμακα, ούτε ο θάνατος ο ίδιος δεν θα σε σώσουν από τη δίψα σου για ομορφιά κι ελευθερία».

«Γράφω για μια γενιά μορφωμένων νέων που δεν πολυπηγαίνει στο θέατρο» δήλωνε το 2003 ο Ιβάν Βιριπάγιεφ, ο κορυφαίος εκπρόσωπος της Νέας Ρωσικής δραματουργίας, επικηρυγμένος πλέον από το ρωσικό καθεστώς και πολιτογραφημένος Πολωνός. Έργο-μανιφέστο της γενιάς των 00s, το Οξυγόνο (2002) γράφτηκε ως θεατρική πρόζα ειπωμένη από δύο πρόσωπα –ένα κορίτσι κι ένα αγόρι με το ίδιο όνομα–, συνοδεία live dj-set. Η παράσταση, δομημένη σε δέκα κεφάλαια, σαν μια μεταγραφή των Δέκα Εντολών, σαν μια νέα Καινή Διαθήκη, εκκινεί από το ανάποδο του «Ου φονεύσεις», καταλήγει σε μια βιβλική Αποκάλυψη, ενώ τη διατρέχει το εναγώνιο ερώτημα «τι είναι για σένα οξυγόνο;».

Είκοσι χρόνια μετά, ο δημοφιλής Έλληνας σκηνοθέτης Γιώργος Κουτλής μεταγράφει το έργο στο σήμερα, σαν έναν αναστοχασμό μιας ολόκληρης γενιάς, μετατρέποντας την Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 21 Νοεμβρίου έως τις 12 Ιανουαρίου σε «αρένα» ενός rave party, με τους DJs Reign of Time στα decks, live video art κι έναν νεανικό θίασο, o οποίος, σαν μεταδραματικός Χορός, αποζητά, με τους όρους μιας βλάσφημης ποιητικής, το αντίδοτο στην ψυχοπολιτική ασφυξία των καιρών μας. Αυτοί οι νέοι δημιουργοί γίνονται ο καθρέφτης ολόκληρης της γενιάς τους και, μαζί, η εικόνα των προβληματισμών και των πόθων κάθε ανθρώπου που δεν σταματά να αγωνιά και να ελπίζει.

«Ένα rave party, ένας ασταμάτητος βακχικός ρυθμός, πλάσματα που δονούνται στη μουσική των DJs, αναζητώντας μια χαμένη πνευματικότητα και δίνοντας την εντύπωση ότι, αν σταματήσουν να χορεύουν, θα σταματήσουν να αναπνέουν. Αναζητούν τι είναι οξυγόνο, τι μας κάνει να αναπνέουμε και τι μας στερεί τον αέρα...»

O Γιώργος Κουτλής αναφέρει για την παράσταση: «Ένα rave party, ένας ασταμάτητος βακχικός ρυθμός, πλάσματα που δονούνται στη μουσική των DJs, αναζητώντας μια χαμένη πνευματικότητα και δίνοντας την εντύπωση ότι, αν σταματήσουν να χορεύουν, θα σταματήσουν να αναπνέουν. Αναζητούν τι είναι οξυγόνο, τι μας κάνει να αναπνέουμε και τι μας στερεί τον αέρα. Προσπαθούν να μιλήσουν στο κοινό παράλληλα με τη μουσική που φέρνει τα σώματα σε έκσταση. Χορεύουν ασταμάτητα και κάποιοι αρπάζουν τα μικρόφωνα και μιλάνε. Με όχημα το έργο του Ιβάν Βιριπάγιεφ, Οξυγόνο, οι ηθοποιοί θα αφηγηθούν την ιστορία του Σάσα και της Σάσα, για να μιλήσουν για όλη τη βρομιά, την αγωνία αλλά και την ομορφιά της ανθρώπινης φύσης, προσπαθώντας να απαντήσουν σε ένα ζωτικής σημασίας αναπάντητο ερώτημα: “Τι είναι για σένα Οξυγόνο;”».

Tην εποχή που έγραφε το Οξυγόνο, ο Βιριπάγιεφ δήλωσε ότι τον απασχολούσε η θέση του θεάτρου απέναντι στον κόσμο, ένα θέατρο που εγείρει ερωτήματα. Όπως αναφέρεται και στο βιογραφικό του, η κύρια έγνοια του είναι η πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου με τη βοήθεια της τέχνης.

Το Οξυγόνο είναι ένα έργο που ανατρέπει ό,τι θεωρείται δεδομένο για τη θεατρική φόρμα με σκοπό να μιλήσει για όλα αυτά που μας κάνουν να μην μπορούμε να αναπνέουμε. Όπως ευθαρσώς αναφέρεται στο κείμενο: «Μπας και νιώσεις τίποτα, θα σου πω την αλήθεια».

Συντελεστές
Σκηνοθεσία, Μετάφραση & Διασκευή: Γιώργος Κουτλής
Δραματουργία & Διασκευή: Βασίλης Μαγουλιώτης
Χορογραφία: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος
Κίνηση: Άλκηστις Πολυχρόνη
Μουσική & DJs επί σκηνής: Reign of Time
Μουσική & Ηχητικός Σχεδιασμός: Jeph Vanger
Σκηνικό: Κωνσταντίνος Σκουρλέτης
Σχεδιασμός Βίντεο: Uncharted Limbo Collective
Κοστούμια: Εύα Γουλάκου & Δήμος Κλιμενώφ
Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Βοηθός Σκηνοθέτη & Καλλιτεχνική Συνεργάτρια: Ελένη Κουτσιούμπα
Βοηθός Ενδυματολόγων: Αλεξάνδρα-Αναστασία Φτούλη
Βοηθός Σχεδιάστριας Φωτισμών: Μαριέττα Παυλάκη
B΄ βοηθός Σκηνοθέτη: Ορφέας ντε Κορμπιέρ-Καλέσης
B΄ Βοηθός Σχεδιάστριας Φωτισμών: Παυλίνα Παπαδάκη
Ερμηνεύουν (αλφαβητικά): Γαβριέλα Αντωνοπούλου, Αναστασία Βαλσαμάκη, Νοεμή Βασιλειάδου, Ιάσονας Βροχίδης, Χαρά Γιώτα, Νίκος Γονίδης, Ελευθερία Ηλιοπούλου, Θοδωρής Θεοδωρακόπουλος, Πάνος Κλάδης, Δέσποινα Λαγουδάκη, Μαριάννα Μαθιά, Ηλέκτρα Μπαρούτα, Ιωάννης Μπάστας, Αλέξανδρος Νούσκας Βαρελάς, Εβίνη Παντελάκη, Αντωνία Πιτουλίδου, Γκαλ Α. Ρομπίσα, Κατερίνα Σαμαρά, Ναταλία Σουίφτ, Γιάννης Τομάζος, Κώστας Phoenix, Μάριος Χατζηαντώνη, Νικόλας Χατζηβασιλειάδης
Συντονιστής Παραγωγής: Νίκος Χαραλαμπίδης
Εκτέλεση Παραγωγής: POLYPLANITY Productions/ Γιολάντα Μαρκοπούλου & Βίκυ Στρατάκη
Ανάθεση – Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
Υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Εξωστρέφεια» της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

➨ H παράσταση περιλαμβάνει δυνατούς ήχους, λέιζερ και στροβοσκοπικούς φωτισμούς.

➨ Με αγγλικούς υπέρτιτλους: Σάββατο 23/11, Κυριακή 24/11, Σάββατο 30/11, Κυριακή 1/12, Σάββατο 7/12, Κυριακή 8/12, Σάββατο 14/12, Κυριακή 15/12, Κυριακή 22/12 και Κυριακή 29/12/2024.

➨ Οι παραστάσεις στις 20 και 21 Δεκεμβρίου και στις 2 και 3 Ιανουαρίου θα παρουσιαστούν σε συνθήκες καθολικής προσβασιμότητας, σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό liminal.

➨ Το Οξυγόνο του Ιβάν Βιριπάγιεφ θα κυκλοφορήσει τον Νοέμβριο από τις εκδόσεις Κάππα. Το βιβλίο θα περιλαμβάνει τη μετάφραση που έκανε ο Γιώργος Κουτλής από το ρωσικό πρωτότυπο, όπως και τη διασκευή που έκανε ο ίδιος, σε συνεργασία με τον Βασίλη Μαγουλιώτη, για τις ανάγκες της παράστασης. 


Διαβάστε περισσότερα

• 10 συζητήσεις και εντολές για τα πιο επιτακτικά ζητήματα της σημερινής εποχής, από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου έως την παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση. Οι δύο νεαροί πρωταγωνιστές, ένας άντρας και μια γυναίκα, και οι δύο με το όνομα Σάσα, ρουφώντας απεγνωσμένα το οξυγόνο του κόσμου γύρω τους, βρήκαν ο ένας τον άλλον για να εκθέσουν σε δέκα μουσικές συνθέσεις τους προβληματισμούς της γενιάς τους για το νόημα της ζωής, την πατρίδα, την ανικανότητα και τη συνείδηση.
• Το Οξυγόνο ανέβηκε για πρώτη φορά το 2002 στη Μόσχα, με πρωταγωνιστές τον ίδιο τον συγγραφέα και μια ηθοποιό. Είναι το τέταρτο έργο του Ιβάν Βιριπάγιεφ και θεωρήθηκε το «μανιφέστο» της Νέας Ρωσικής δραματουργίας των 00s.
• Η έρευνα του Γιώργου Κουτλή για τη μετάφραση του Οξυγόνου από τα ρωσικά και στη συνέχεια τη μεταγραφή του στα ελληνικά, σε συνεργασία με τον Βασίλη Μαγουλιώτη, πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο του Onassis AiR Dramaturgy Fellowship.
• Στην Ελλάδα, το έργο ανέβηκε για πρώτη φορά το 2007 στο Θέατρο του Νότου (Θέατρο Αμόρε), σε σκηνοθεσία της Μαρίας-Λουίζας Παπαδοπούλου, με τους Πέτρο Σταθακόπουλο και Πηνελόπη Μαρκοπούλου και τον Αλέξανδρο Βούλγαρη (The Boy) να παίζει live μουσική. Βοηθοί σκηνοθέτη ήταν οι νεαροί Δημήτρης Καραντζάς και Θάνος Παπακωνσταντίνου.
• Το 2009, το Οξυγόνο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο ως μουσική δραματική ταινία, σε σκηνοθεσία του Βιριπάγιεφ. Η ταινία διατηρεί τον πειραματικό και προκλητικό χαρακτήρα του αρχικού θεατρικού έργου, διερευνώντας τα ηθικά και υπαρξιακά διλήμματα της σύγχρονης εποχής μέσα από έναν μοναδικό συνδυασμό θεάτρου, μουσικής και κινηματογραφικής αφήγησης.
• Στο Οξυγόνο, αποσπάσματα από την Καινή και την Παλαιά Διαθήκη γίνονται το πλαίσιο για μια σύγχρονη, αιχμηρή εξερεύνηση των ηθικών προκλήσεων της εποχής. Μέσα από τρεις μονολόγους και επτά διαλόγους, το έργο εγείρει τα ηθικά αδιέξοδα που στοιχειώνουν τον σύγχρονο κόσμο, σκιαγραφώντας μια γενιά που απαιτεί απαντήσεις και συγκρούεται με το παρελθόν.
• Η διασκευή που έχει γίνει από τον Γιώργο Κουτλή μεταγράφει στο σήμερα το πνεύμα του έργου για να επικοινωνήσει με το σύγχρονο κοινό. Τα γλωσσικά παιχνίδια στο μέτρο, σε ομόηχες λέξεις και σε παρηχήσεις οδηγούν σε μια απόδοση του κειμένου ώστε και στη μετάφρασή του στα ελληνικά να μη χαθούν η απαραίτητη μουσικότητα, η ρυθμικότητα αλλά και η σωματοποίηση των εικόνων στον ήχο των λέξεων.
• Στο πλαίσιο της διδασκαλίας του στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών, ο Γιώργος Κουτλής, μαζί με μαθητές της σχολής, είχε δουλέψει και παρουσιάσει ένα σχεδίασμα της παράστασης το 2020.
• Ο Ιβάν Βιριπάγιεφ είναι επικηρυγμένος από το ρωσικό κράτος και τα έργα του έχουν απαγορευτεί στη ρωσική επικράτεια. Τον Μάιο του 2023 καταδικάστηκε στη Μόσχα με την κατηγορία της «διάδοσης ψευδών ειδήσεων» σχετικά με τον ρωσικό στρατό. Κατοικεί εδώ και χρόνια στην Πολωνία, ενώ έχει πολιτογραφηθεί Πολωνός.
• Ως κινηματογραφικός σκηνοθέτης, ο Βιριπάγιεφ έγινε διεθνώς γνωστός με την ταινία Euphoria (2006), η οποία βραβεύτηκε με τον Μικρό Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
• Σε συνεντεύξεις του, ο Βιριπάγιεφ έχει πει ότι θεωρεί τον Eminem έναν από τους σημαντικότερους ποιητές και δραματουργούς της σύγχρονης εποχής, ενώ ιδανικά θα ήθελε να δημιουργεί τέχνη με τα νοήματα και το βάθος του Andrei Tarkovksy και με τα μέσα και τη δυναμική του Quentin Tarantino.
• O Βιριπάγιεφ έχει αποκαλέσει τον εαυτό του έναν τυχαίο «μετα-μεταφραστή» κάποιων ιδεών που αιωρούνται στο σύμπαν, «έναν ταχυδρόμο που παραδίδει ένα δέμα, χωρίς να έχει ο ίδιος την ευθύνη για το δέμα που παραδίδει».
• Λέει επίσης για το θέατρο: «Σήμερα τίθεται με επιτακτικό τρόπο το ζήτημα της θέσης του θεάτρου απέναντι στον κόσμο. Αν το θέατρο εξακολουθεί να αρκείται στη διασκέδαση του κοινού, μπορούμε να περιμένουμε πολλά φρικτά γεγονότα. Είναι μια επιλογή που οφείλουμε να κάνουμε για το θέατρο και την τέχνη γενικότερα».
• Και συμπληρώνει για τον ρυθμό στη ζωή και στη σκηνή: «Ο ρυθμός είναι ο παλμός της ζωής. Τα πάντα αποτελούνται από ρυθμό. Η κίνηση είναι ρυθμός. Ολόκληρο το σύμπαν είναι ρυθμός. Μια παράσταση, κι αυτή ρυθμός είναι. Η μουσική είναι ο ρυθμός που παράγουν οι νότες που πατιούνται. Το ίδιο και μια παράσταση, μόνο που αντί για νότες έχουμε λέξεις. Ο ρυθμός είναι η οργανωτική δύναμη της δράσης ενός θεατρικού έργου, αλλά πηγάζει από μέσα από το ίδιο το έργο, από το πώς είναι γραμμένο το έργο».

Λίγα λόγια για τον Γιώργο Κουτλή

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1989. Αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και τη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Σπούδασε σκηνοθεσία θεάτρου στο προπτυχιακό πρόγραμμα του Ρωσικού Ινστιτούτου Θεατρικής Τέχνης της Μόσχας GITIS (τμήμα Εβγκένι Καμινκόβιτς και Ντμίτρι Κρίμοφ) και είναι αριστούχος απόφοιτος του μεταπτυχιακού προγράμματος του ίδιου πανεπιστημίου στη σκηνοθεσία. Μιλάει αγγλικά, γαλλικά και ρωσικά. Έχει σκηνοθετήσει τις παραστάσεις: Ο Άσχημος του Marius von Mayenburg (Νέο Θέατρο «Κατερίνα Βασιλάκου-Μαριάννα Τόλη»), Sognatta terra tu m’appartiens, περφόρμανς για τον Κωνσταντίνο Παρθένη (Εθνική Πινακοθήκη), Στρέλλα, όπερα δωματίου του Μιχάλη Παρασκάκη βασισμένη στην ομώνυμη ταινία του Πάνου Κούτρα (Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ), Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ του Ντμίτρι Ντανίλοφ, που ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε δική του μετάφραση (Νέα Σκηνή Εθνικού Θεάτρου και Θέατρο Κιβωτός), Ο σκύλος, η νύχτα και το μαχαίρι του Μάριους φον Μάγιενμπουργκ (Πειραιώς 260, σκηνή Η, Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου), Οι παίχτες του Νικολάι Γκόγκολ σε δική του μετάφραση και διασκευή (Θέατρο Κιβωτός), Το όνειρο ενός γελοίου του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι σε δική του μετάφραση και διασκευή (συνεργασία με ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης και Θέατρο Πορεία), Talk Show του Suyako (Αθηναΐς και Θέατρο Αποθήκη), Το ημερολόγιο ενός απατεώνα του Αλεξάντρ Οστρόφσκι και Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού του Dario Fo (Κεντρική Σκηνή Vene Teater, Τάλιν, Εσθονία), Παίζοντας το θύμα των αδελφών Πρεσνιακόφ, που ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε δική του μετάφραση (Σκηνή «Κατίνα Παξινού», Εθνικό Θέατρο) και Ο επιθεωρητής από την Πετρούπολη, η διπλωματική του παράσταση βασισμένη στο έργο του Νικολάι Γκόγκολ, Ο επιθεωρητής (GITIS, Μόσχα). Διδάσκει υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σκηνοθεσία στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Την περίοδο 2022-23 διατέλεσε καλλιτεχνικός υπεύθυνος της Πειραματικής Σκηνής Νέων Δημιουργών «Κατίνα Παξινού» του Εθνικού Θεάτρου.

Λίγα λόγια για τον Ivan Vyrypaev

Ο θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης και παραγωγός Ιβάν Βιριπάγιεφ γεννήθηκε το 1974 στο Ιρκούτσκ της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Αποφοίτησε από τη Θεατρική Σχολή του Ιρκούτσκ και στη συνέχεια σπούδασε στο Θεατρικό Ινστιτούτο Shchukin στη Μόσχα. Ο Ιβάν Βιριπάγιεφ ζει πλέον στη Βαρσοβία και είναι πολίτης της Δημοκρατίας της Πολωνίας. Τα έργα του ανεβαίνουν σε όλο τον κόσμο, από τη Νότια Κορέα έως τη Νέα Υόρκη. Ως σκηνοθέτης, εργάζεται και ανεβάζει παραστάσεις σε θέατρα της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Από το 2013 έως το 2016 ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Praktika στη Μόσχα. Το 2020-21 ήταν γενικός παραγωγός του διαδικτυακού προγράμματος Okko Theatre στην πλατφόρμα streaming Okko, ενώ από το 2015 έως το 2023 ήταν συνιδιοκτήτης και γενικός παραγωγός του ιδιωτικού πολωνικού οργανισμού WEDA PROJECT. Αυτή την περίοδο, είναι καλλιτεχνικός διευθυντής και γενικός παραγωγός του Ιδρύματος Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης Teal House στη Βαρσοβία. Ο Ιβάν Βιριπάγιεφ είναι επίσης σεναριογράφος και σκηνοθέτης ταινιών. Έχει λάβει πολλά βραβεία και διακρίσεις, μεταξύ άλλων και από το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας. Η κύρια κατεύθυνση της δραστηριότητάς του είναι η πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου με τη βοήθεια της τέχνης.