sadmen2

Για την παράσταση «Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη που ανέβηκε στο Θέατρο Ροές. Κεντρική εικόνα: Ελ. Χούμου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

Ο Θανάσης Κριτσάκης, μετά από την παράσταση «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης», έρχεται φέτος στο θέατρο «Ροές» με το «Sadmen». Ο ίδιος δηλώνει για το έργο του: «Πρόκειται για σκηνική αναπαράσταση της απογοήτευσης που νιώθουν οι μη ενεργοί πια πολίτες και που σήμερα βρίσκονται μεταξύ 30 και 50 ετών, περίπου, καθώς υπάρχουν στη δραματουργία αναφορές που τις χαρακτήρισαν».

Η παράσταση προδίδει ομαδική δουλειά, συμπίλημα προσωπικών κειμένων, εξωτερικών κειμένων και επιλογών υλικού που προέκυψε από αυτοσχεδιασμούς.

Ποιοι είναι αυτοί οι «λυπημένοι» άνθρωποι;

Ποιοι είναι σήμερα οι μη ενεργοί πολίτες; Εκείνοι που κάποτε αντιδρούσαν και τώρα έχουν παραιτηθεί, ή μήπως το σύνολο των πολιτών; Είναι οι μεσήλικες της σήμερον; Ή είναι οι νέοι, που βγαίνουν στον στίβο της ζωής χωρίς θεωρητικό όραμα, χωρίς ιδεολογικό στέγαστρο, εγκαταλελειμμένοι στην τυχαιότητα της πληροφόρησής τους και στον ανιστορικό χαρακτήρα της προσέγγισής τους;

Μπορεί, άραγε, να γίνει η αυθαίρετη γενίκευση ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι «sad» επειδή έχουν υποστεί ήττα κατά κράτος; Ότι έχουν αποσύρει κάθε διάθεση αντικομφορμιστικής στάσης; Ότι θεωρούν μάταιο κάθε είδος ρεφορμισμού;

Περιέργως η παράσταση, παρά τις καλές προδιαγραφές και προθέσεις της, περιορίζεται στον σαρκασμό μιας ομάδας υποτιθέμενων «σούπερ ηρώων» και πουθενά δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες.

Περιέργως η παράσταση, παρά τις καλές προδιαγραφές και προθέσεις της, περιορίζεται στον σαρκασμό μιας ομάδας υποτιθέμενων «σούπερ ηρώων» και πουθενά δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες. Συνεχίζει ο κύριος Κριτσάκης: «Στη σκηνή δημιουργείται μία αλληγορία (sic!): μια απογοητευμένη ομάδα σούπερ ηρώων, θα προσπαθήσει να “στρατολογήσει”, ίσως για τελευταία φορά, ένα νέο μέλος στους κόλπους της. Η διαδικασία αυτή θα τους φέρει αντιμέτωπους με επώδυνες αναμνήσεις, πολιτικούς όρους και εκπαιδευτικές διαδικασίες που ανήκουν στο παρελθόν και που θα εύχονταν να επαναφέρουν στο σήμερα».

Δυστυχώς, ελλείψει κειμένου, το τελικό θεατρικό προϊόν που παρακολουθήσαμε ουδεμία σχέση είχε με αλληγορία. Η πρόθεση διάδρασης εκ μέρους της ομάδας (που αποτελείται από τους ηθοποιούς Κωσταντίνο Δαλαμάγκα, Πένυ Ελευθεριάδου, Δημήτρη Καστανιά, Άλκηστη Πολυχρόνη και Δημήτρη Χατζημιχαηλίδη) απευθύνεται προς το κοινό, ωστόσο παραμένει σε μιαν επιφάνεια απολιτίκ απραξίας που οδηγεί προσανατολίζει τον θεατή στην αίσθηση της ματαιότητας και στον εφησυχασμό.

Οι ήρωες δεν θα διαφωνήσουν ως προς τα θεωρητικά θεμέλια της επανάστασης, θα διαφωνήσουν μόνο ως προς το είδος του φαγητού που θα παραγγείλουν σε take away (προσπαθώντας, παράλληλα με την επιλογή σπαλομπριζόλας ή μακαρονάδας, να δώσουν και ιδεολογικό πρόσημο στην παρωδία αυτή κινήματος, υιοθετώντας παρεφθαρμένο τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό ως «σοσιαλιστικό υπερρεαλισμό» και τη «φαντασιακή θέσμιση» του Καστοριάδη ως «φαντασιακή υπερθέσμιση» της κοινωνίας).

Γιατί αυτή η ισοπέδωση;

Αφού, λοιπόν, με δεκάλεπτο πήγαινε-έλα μιας αιώρας πάνω από τα κεφάλια των θεατών, ακούμε σε εκλαϊκευμένη εκδοχή τις θεμελιώδεις αρχές του διαλεκτικού υλισμού, περιμένουμε εναγωνίως να μάθουμε ποιο είναι το νέο σύστημα αξιών που θα μπει στη θέση εκείνου που καταρρίπτεται- ή εκείνου που νομίζει ο σκηνοθέτης ότι καταρρίπτει.

Πρόκειται για τον ενταφιασμό της ελπίδας ότι ο κόσμος θα αλλάξει; Πρόκειται για την πλήρη απραξία, την παντελή απουσία κινήτρου για να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο; Και πώς δικαιολογείται αυτή η στάση παραίτησης; Η παράσταση δεν δίνει την παραμικρή απάντηση στα ερωτήματα που «περνά» υποδορίως- με αρκετό χιούμορ, είναι η αλήθεια- τοποθετώντας την κενολογία των ηρώων σε ένα βρώμικο, εγκαταλελειμμένο οχυρό κατάλυμα.

sadmen1

Αξίζει τον κόπο να αναρωτηθεί κανείς τι ακριβώς εννοεί η ομάδα του κύριου Κριτσάκη με την έννοια του «σούπερ ήρωα»: να εννοεί, άραγε, τα υψηλά ιστάμενα κομματικά στελέχη ή τους νέους προσήλυτους; Να εννοεί τους αρχηγούς των μεσσιανικών κινημάτων των τελευταίων χρόνων;

Και, εάν όντως εννοεί αυτούς, γιατί το «Κεφάλαιο» του Μαρξ μπαίνει ως τοτέμ πάνω σ’ένα βωμό με καντήλια και λατρεύεται φετιχιστικά; Πρόκειται για ουσιαστική αμφισβήτηση όλων (συλλήβδην) των κινημάτων της νεότερης Ιστορίας, ή μήπως πρόκειται για μια επιφανειακή, σαρκαστική αναμάσηση των δομικών αρχών του σοσιαλισμού;

Μια περφόρμανς χωρίς αντικείμενο

Και βέβαια είναι κωμικό και άξιο σαρκασμού το να εμμένει κανείς στις «διαδικασίες» (αυτές τις γελοίες διαδικασίες διεξαγωγής των γενικών συνελεύσεων στα πανεπιστήμια, στα συνδικαλιστικά όργανα των εργαζομένων και, κυρίως, στα γκρουπούσκουλα των Εξαρχείων), όμως της αμφισβήτησης θα έπρεπε να έπεται και μια αντιπρόταση.

Αρκετή μαυρίλα και ήττα έχουμε φάει τα τελευταία χρόνια από τη ραγδαία άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων στις ευρωπαϊκές χώρες και από τη θριαμβική επικράτηση της πιο ανηλεούς εκδοχής του καπιταλισμού- δεν χρειάζεται περαιτέρω αμφισβήτηση του Μαρξ, του Λένιν και του Καστοριάδη!

Οι ηθοποιοί έχουν πετύχει έναν καλό βαθμό χημείας μεταξύ τους και αυτά που τεκταίνονται επί σκηνής όντως προκαλούν το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στα σημεία όπου υπονομεύεται ο δημόσιος λόγος των πρώην επαναστατών.

Οι ηθοποιοί έχουν πετύχει έναν καλό βαθμό χημείας μεταξύ τους και αυτά που τεκταίνονται επί σκηνής όντως προκαλούν το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στα σημεία όπου υπονομεύεται ο δημόσιος λόγος των πρώην επαναστατών και ο λεκτικός ρεφορμισμός στηλιτεύεται ως προσποίηση.

Μια σειρά από τσιτάτα

Ωστόσο, προς μεγάλη μου λύπη, πρέπει να παρατηρήσω ότι η πείρα τους από κάποιες αριστερές ή αριστερίστικες συσπειρώσεις δεν τους οδηγεί στην παραμικρή επανανοηματοδότηση της ζωής τους. Όπως, αντίστοιχα, το πλούσιο βιογραφικό του σκηνοθέτη δεν τον οδηγεί στη σύνθεση ενός κανονικού, άρτιου έργου όπου κάτι πράγματι «συμβαίνει»: αντιθέτως, ακούμε μια σειρά από τσιτάτα που τα έχουμε ξαναακούσει και βλέπουμε μια σειρά από θεατρικές «μουτσούνες» που τις έχουμε ξαναδεί.

Πέραν, λοιπόν, της ιδεολογικής ασάφειας που τους χαρακτηρίζει, οι «Sadmen» του κυρίου Κριτσάκη δεν είναι καν σκηνικά εντοπίσιμοι, δραματουργικά συνδεδεμένοι με οιανδήποτε πραγματικότητα, ούτε συναισθηματικά προσανατολισμένοι σε κάποιο είδος κοινής πορείας, συντροφικότητας ή, έστω, στράτευσης.

Επιπλέον, οι ηθοποιοί αυτοσχεδιάζουν σε μεγάλο βαθμό, χωρίς αυτό να προσδίδει φρεσκάδα σε μια παράσταση απ’όπου απουσιάζει ένα στιβαρό σκηνοθετικό χέρι. Μια παράσταση που, στο μεγαλύτερο μέρος της, παραμένει αμήχανη, με αδιασάφητα νοήματα και απροσδιόριστες ψυχικές καταστάσεις.

Πληροφορίες της παράστασης

Σκηνοθεσία: Θανάσης Κριτσάκης
Πρωτότυπη Μουσική: Οδυσσέας Γκάλιος
Ερμηνεύουν: Κωσταντίνος Δαλαμάγκας, Πένυ Ελευθεριάδου, Δημήτρης Καστανιάς, Άλκηστις Πολυχρόνη, Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης


* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

Για την παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου που ανεβαίνει στην κεντρική σκηνή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση. Κεντρική εικόνα: © Johanna Weber. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη (κριτική) – Μια γνήσια και αυθόρμητη παράσταση

«Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη (κριτική) – Μια γνήσια και αυθόρμητη παράσταση

Για την παράσταση «Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν που ανεβαίνει στο Θέατρο «Ρεκτιφιέ» σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη. Κεντρική εικόνα: © Νίκη Δουλγεράκη.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

«Τά...

«Ονειρόδραμα» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, στο Εθνικό Θέατρο (κριτική) – Ένα αριστούργημα σε εκδοχή «teatro povero»

«Ονειρόδραμα» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, στο Εθνικό Θέατρο (κριτική) – Ένα αριστούργημα σε εκδοχή «teatro povero»

Για την παράσταση «Ονειρόδραμα» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ που ανεβαίνει στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη. Κεντρική εικόνα: © Karol Jarek. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΒΘ 2024 – Φάμπιο Στάσι: «Η λογοτεχνία σώζει τη ζωή των ανθρώπων»

ΔΕΒΘ 2024 – Φάμπιο Στάσι: «Η λογοτεχνία σώζει τη ζωή των ανθρώπων»

Με αφορμή την παρουσία του στην 20η ΔΕΒΘ και την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Μαστρο Τζεπέτο» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος), συνομιλήσαμε με τον Ιταλό συγγραφέα Φάμπιο Στάσι [Fabio Stassi] για τη θεραπευτική δύναμη των βιβλίων.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...
Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Για το έντυπο βιβλίο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τις προοπτικές της αγοράς βιβλίου, τον νέο νόμο για το βιβλίο, καθώς και τις ευκαιρίες και τις προοπτικές του κλάδου μίλησε ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

Πώς δουλεύουν οι εκδοτικοί οίκοι που έχουν στο τιμόνι τους γυναίκες; Πόσο επιδραστικοί είναι; Ποια είναι η εμπειρία εκδοτριών σε ένα εμιράτο; Μια σημαντική συζήτηση που ξεχώρισε κατά την 2η μέρα της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ενώ λίγο αργότερα με αφορμή τον συλλογικό τόμο με εμπειρίες έφηβων και νέων γυν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Κυριάκου Κεντρωτή «Ο Αλγόριθμος – Ιστορίες σαν παραμύθια», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Ο ξεχασμένος ήρωας»

...
«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Φώσκολου «Μαύρο πέπλο», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η μεταλλική γεύση του αίματος παρέμενε ακόμη νωπή επάνω στα διψασμένα χείλη μ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ