ethniko oloi emeis poulia

Για την παράσταση «Όλοι εμείς πουλιά» (Tous des oiseaux) του Ουαζντί Μουαουάντ, που ανεβαίνει στη νέα σκηνή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη νέα σκηνή του Εθνικού Θεάτρου είδα τη σκηνοθεσία που έκανε ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος στο έργο του Ουαζντί Μουαουάντ «Όλοι εμείς πουλιά» (Tous des oiseaux), του 2016. Η μετάδοση της αλήθειας δεν γίνεται μέσω γονιδίων ή χρωμοσωμάτων, αλλά μέσω της μνήμης, θα μας πει ο Ουαζντί Μουαουάντ, γνωστός συγγραφέας και καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού θεάτρου La Colline (Paris XX) από το 2016, μεταπλάθοντας την προσωπική του ιστορία σε αφηγηματικό καμβά.

Ιδού, συγκεκριμένα, ο αφηγηματικός καμβάς: Ενώ η όμορφη Ουαχίντα (ορφανή φοιτήτρια αραβικής καταγωγής) μελετά ένα σπάνιο χειρόγραφο για τον Λέοντα τον Αφρικανό στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου της Κολούμπια, ο νεαρός φοιτητής Γενετικής Εϊτάν (Εβραίος από γερμανική οικογένεια που αποδεκατίστηκε από τους Ναζί) την πλησιάζει και τής την «πέφτει» με αμήχανο τρόπο: αρπάζει από το τραπέζι του αναγνωστηρίου, μπροστά στα έκπληκτα μάτια της, τον μοναδικό τόμο του βιογραφικού λεξικού του Abu-l'Abbâs Ahmad Ibn Khallikân, που ψάχνει σε όλες τις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες, και αποδίδει τη γνωριμία τους στα χρωμοσώματα, στο κισμέτ και στον κεραυνοβόλο έρωτα. Ένα τεράστιο πάθος γεννιέται, όμως ο ριζοσπαστικός Νταβίντ (ο πατέρας του Εϊτάν) εκλαμβάνει τον έρωτα του γιου του ως προδοσία κατά του εβραϊκού έθνους.

Το ερωτευμένο ζευγάρι έρχεται αντιμέτωπο με την ιστορική πραγματικότητα, καθώς ο Εϊτάν πέφτει θύμα τρομοκρατικής επίθεσης και φτάνει στο νοσοκομείο σε κώμα.

Ο Εϊτάν φεύγει με την Ουαχίντα στο Ισραήλ για να συναντήσει τη γιαγιά του Λέα και να μάθει την αλήθεια: γιατί άραγε η γιαγιά είχε εγκαταλείψει τον άντρα της και τον γιο της στέλνοντάς τους να ζήσουν για πάντα στη Γερμανία; Στην εκπρόσωπο της συνοριακής αστυνομίας που είναι λεσβία και την ερωτεύεται, η Ουαχίντα εξηγεί πως το αντικείμενο της διδακτορικής της έρευνας, ο Άραβας διπλωμάτης που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό αφότου συνελήφθη από χριστιανούς κουρσάρους και που πέθανε πριν από πεντακόσια χρόνια δεν ήταν ένας κοινός τρομοκράτης. Το ερωτευμένο ζευγάρι έρχεται αντιμέτωπο με την ιστορική πραγματικότητα, καθώς ο Εϊτάν πέφτει θύμα τρομοκρατικής επίθεσης και φτάνει στο νοσοκομείο σε κώμα.

ethniko oloi emeis poulia 3

Τα δυο ασυμβίβαστα σόγια καταφθάνουν από τη Γερμανία για να σταθούν πάνω από το κρεβάτι της εντατικής, απ’ όπου ο νεαρός φοιτητής τελικά θα ανακάμψει. Πάνω από το αγωνιώδες κρεβάτι του πόνου αποκαλύπτονται, σε αναδρομική αφήγηση, όλα τα μυστικά της οικογένειάς του, ενώ ο συγγραφέας Ουαζντί Μουαουάντ επιχειρεί να αξιοποιήσει την προσωπική του πρόσληψη του έλληνα Οιδίποδα σε ένα ρέκβιεμ των εννοιών του έθνους, της φυλής, της θρησκείας: μια προσπάθεια που, με αυστηρά συγγραφικά κριτήρια, θα τη χαρακτήριζα αποτυχημένη, εφόσον ο ποιητικός οίστρος του συγγραφέα, δυστυχώς για το έργο του, εκφαίνεται ως ακατάσχετη φλυαρία.

Αλώβητη από την περιπέτειά της με το «ξεχειλωμένο» αυτό κείμενο βγαίνει, βεβαίως, η εξαιρετική μεταφράστρια Ελένη Βαροπούλου, αξιοθαύμαστη για την ιώβεια υπομονή της με την αδολεσχία του συγγραφέως.

Αντιλαμβάνομαι πως το εβραϊκό έθνος φέρει βαριά την κληρονομιά του Ολοκαυτώματος, την ενοχή της υποταγής που αυτό συνεπάγεται και τη σκληρότητα που απορρέει απ’αυτήν

Εννοείται πως συμμερίζομαι την άποψη ότι ένας λαός που κάποτε υπήρξε εξαιρετικά διωκόμενος τώρα έχει μετατραπεί σε στυγνό θύτη. Αντιλαμβάνομαι πως το εβραϊκό έθνος φέρει βαριά την κληρονομιά του Ολοκαυτώματος, την ενοχή της υποταγής που αυτό συνεπάγεται και τη σκληρότητα που απορρέει απ’αυτήν. Όμως αυτά δεν καταδεικνύονται από ένα κείμενο γεμάτο σχοινοτενείς μονολόγους που συνιστούν άθλο για τους ηθοποιούς, ένα έργο που πάσχει από αφόρητη επεξηγηματικότητα και ανηλεή διδακτισμό. Εδώ ας κάνω την επιπλέον παρατήρηση ότι στη δόμηση του ζητουμένου περιττεύει τελείως η καταδίκη του κομμουνιστικού καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας, όσο απολυταρχικό και αν υπήρξε αυτό. Επίσης, η κεντρική παραβολή (από την οποία αντλείται και ο τίτλος «Όλοι εμείς πουλιά) με το «αμφίβιο πουλί» ή αλλιώς «κβαντικό πουλί» του έρωτα είναι αφελής, όπως αφελέστατη και κουραστική είναι και η φωνή «από το απώτατο παρελθόν» που διανοίγει τη μεταθανάτια μετάβαση του φανατικού Εβραίου σε ένα επέκεινα συμφιλίωσης, υποτίθεται, και άρσης των φυλετικών αντιθέσεων.

ethniko oloi emeis poulia 2

Παρά το ευγενές της προθέσεως, οι παραινέσεις για αποκάλυψη της αλήθειας που εστιάζουν αποκλειστικά στην καταγωγή (αραβικότητα, εβραϊκότητα κοκ), αντί να επιτυγχάνουν τον κατευνασμό των παθών, επιφέρουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Ενώ το κεντρικό ζήτημα φέρεται να είναι το “γιατί πρέπει να είμαστε τόσο αγκιστρωμένοι στις χαμένες ταυτότητές μας;“, κατ’ουσίαν το έργο του λιβανέζου συγγραφέως αποδύεται σε μια μονοδιάστατη κατάδειξη της νοσηρότητας της εβραϊκής κοινωνίας και σε συστηματική εξιδανίκευση των αραβικών δεσμού αίματος. Από το κείμενο δεν λείπει και η σφαγή που είχε λάβει χώρα το 1982 στο παλαιστινιακό στρατόπεδο Σάμπρα και Σατίλα, μια σφαγή που για τον συγγραφέα δικαιολογεί την έμφαση στην αραβικότητα. Ούτε η τετριμμένη διαπίστωση της Ουαχίντα πως «η ομορφιά με προστάτευε, και προτίμησα χίλιες φορές να μου λένε ότι είμαι πολύ όμορφη και έχω ωραίο κώλο, παρά να μου λένε ότι είμαι Αράβισσα», ενώ τώρα αποφασίζει να επανασυνδεθεί με τις ρίζες της. Ωραιότατη -δεν λέω- η ιδέα του αυτοπροσδιορισμού της Ουαχίντα, όμως ο κακόμοιρος ο έρωτας γιατί θα έπρεπε να θυσιαστεί στον βωμό της;

Για να είμαι δίκαιος, εδώ οφείλω τον έπαινο στους ηθοποιούς της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου

Για να είμαι δίκαιος, εδώ οφείλω τον έπαινο στους ηθοποιούς της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου: η Άννα Μάσχα εξαιρετική, συγκλονιστική θα έλεγα, στήνει τον χαρακτήρα της γερμανοεβραίας Νόρας μέσα από το ισχνό, αδύναμο συγγραφικό υλικό που της δίνεται. Αντίστοιχα αποστομωτική είναι η Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, άμεση στον ρόλο της γιαγιάς Λέα, με χιούμορ και σκηνικό δυναμισμό, και πάλι για λογαριασμό ενός χαρακτήρα που στο κείμενο παραμένει έωλος. Δυναμικός στο πρώτο μέρος ο Δημήτρης Παπανικολάου, δυστυχώς ολισθαίνει στον μελοδραματισμό του δεύτερου μέρους του έργου. Ο Γιώργος Ζιόβας στον ρόλο του παππού Έντγκαρ είναι ασυγκρίτως καλύτερος. Η Πηνελόπη Τσιλίκα αξέχαστη στον αμφίρροπο ρόλο της (υπαινικτικά ομοφυλόφιλης) Εβραίας ανακρίτριας Έντεν, ρόλο που θα μπορούσε ίσως να συνοψίσει τις πολλαπλές εκφάνσεις της εξουσίας αλλά δεν το καταφέρνει, καθώς το κείμενο εκπίπτει σε επαναληπτικές κοινοτοπίες.

Ο ταλαντούχος νέος ηθοποιός Μπάμπης Αλεφάντης στον ρόλο του Εϊτάν και η όμορφη Μελίνα Πολυζώνη στον ρόλο της Ουαχίντα αποδεικνύονται πραγματικοί ήρωες, καθώς κατορθώνουν χωρίς γελοιότητες και υπερβολές να υποστηρίξουν συγκινητικά δυο χαρακτήρες που πάσχουν σοβαρότατα από πλευράς κειμενικής δόμησης. Ο Κλέαρχος Παπαγεωργίου και η Στεφανία Σαμαρά εξίσου καλοί στους μικρότερους ρόλους τους. Αποτελεσματικό και ταιριαχτό με την παράσταση το λιτό σκηνικό της Ηλένιας Δουλαδίρη είναι, ίσως, το μόνο λιτό στοιχείο αυτού του έργου. Πολύ ενδιαφέρουσα η μουσική του Πάνου Γκίνη, το ίδιο και η κινησιολογία του Αυγουστίνου Κούμουλου, ενώ είναι αναμφίβολα άξια επαίνου η σκηνοθετική δουλειά του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, που πήρε ένα μέτριο κείμενο και έφτιαξε απ’αυτό μιαν αξιοπρεπή παράσταση τριών και κάτι ωρών που, αν μη τι άλλο, χαρακτηρίζεται από την υψηλή της αισθητική και την ανάδειξη εξαιρετικών ερμηνευτικών στιγμών όλων των ηθοποιών.

 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική. 


Πληροφορίες παράστασης

Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου
Σκηνοθεσία: Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος
Σκηνικά-Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Μουσική: Πάνος Γκίνης
Κίνηση: Αυγουστίνος Κούμουλος
Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά-Φαμέλη
Βίντεο: Βασίλης Μαντζώρος
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Λούβαρη Φασόη
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Ζενεβιέβ Αθανασοπούλου
Παίζουν: Μπάμπης Αλεφάντης, Γιώργος Ζιόβας, Άννα Μάσχα, Κλέαρχος Παπαγεωργίου, Δημήτρης Παπανικολάου, Οδυσσέας Πετράκης, Μελίνα Πολυζώνη, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Στεφανία Σαμαρά και Πηνελόπη Τσιλίκα.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

Για την παράσταση «Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη που ανέβηκε στο Θέατρο Ροές. Κεντρική εικόνα: Ελ. Χούμου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

Ο Θανάσης Κριτσάκης, μετά από την παράσταση «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης», έρ...

«Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου στο Από Μηχανής Θέατρο (κριτική) – Μια παράσταση τολμηρή και αισθησιακή

«Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου στο Από Μηχανής Θέατρο (κριτική) – Μια παράσταση τολμηρή και αισθησιακή

Για την παράσταση «Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία του Θανάση Σαράντου που παίζεται στο Από Μηχανής Θέατρο. Κεντρική εικόνα: © Κωνσταντίνος Λέπουρης. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Κουαρτέτο» του Heiner Müll...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα αιτήματα των εκδοτών για το νέο φορέα βιβλίου – Διαψεύδουν τον υφυπουργό περί κατακερματισμού των απόψεών τους

Τα αιτήματα των εκδοτών για το νέο φορέα βιβλίου – Διαψεύδουν τον υφυπουργό περί κατακερματισμού των απόψεών τους

Οι Εκδότες Βιβλίου κατέθεσαν αναλυτικά μια σειρά από αιτήματα προς την πολιτεία μεταξύ των οποίων η σαφώς μεγαλύτερη εκπροσώπησή τους στο ενδεκαμελές ΔΣ του νέου φορέα για το βιβλίο.

Επιμέλεια: Book Press

Για χρόνια ο χώρος...

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

H Αμερικανίδα συγγραφέας Cara Hoffman θα βρεθεί σήμερα (7.30 μ.μ.) στο Πατάρι του βιβλιοπωλείου των εκδόσεων Gutenberg (Διδότου 37) και θα συνομιλήσει με τον μεταφραστή του βιβλίου της «Οι Κράχτες» (εκδ. Gutenberg), Παναγιώτη Κεχαγιά, με αφορμή την πρόσφατη έκδοσή του. 

Επιμέλεια: Book Press ...

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, με την Νάγια Δαλακούρα με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Ο χορός του ανέμου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Κεντρική εικόνα: © Αντώνης Κεκιδάκης. 

Επιμέλεια: Book Press

Κάποιοι λέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ