Για την επιτελεστική παράσταση «Ενσαρκώνοντας τον Παζολίνι» που ανεβαίνει έως τις 16/12 στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, αναφέρθηκε σήμερα (11/12) η Οσκαρική ηθοποιός Τίλντα Σουίντον και ο ιστορικός τέχνης Ολιβιέ Σαγιάρ. Κεντρική εικόνα: Από τη σημερινή συνέντευξη Τύπου, παρουσία της Διευθύντριας Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτης Παναγιωτάκου.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Φορώντας μια αέρινη ροζ φόρμα και μαλακά υποδήματα, ενδυμασία που δικαιολόγησε καθώς ήταν άυπνη και αρκετά κουρασμένη από τη χθεσινή (10/12) παράσταση, η Οσκαρική ηθοποιός Τίλντα Σούιντον εμφανίστηκε στη συνέντευξη Τύπου της παράστασης «Ενσαρκώνοντας τον Παζολίνι» στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση.
Δίπλα της ήταν η Δειθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου και ο έτερος δημιουργός αυτής της πρωτοποριακής περφόρμανς, ιστορικός τέχνης Ολιβιέ Σαγιάρ. Κοντά τους, όμως, μόλις σε απόσταση ματιού, ήταν στημένα δύο από τα κοστούμια της παράστασης. Οι πραγματικοί πρωταγωνιστές, όπως είπε με περισσή ειλικρίνεια η Σουίντον.
Στη ζώνη του άγνωστου
Είναι, άραγε, μια τυπική παράσταση θεάτρου; Είναι μήπως μια μορφή οπτικοποιημένης ποίησης; Είναι ένα δρώμενο; Ακόμη και η Σουίντον θέτει το ερώτημα στον εαυτό της: «Νομίζω πως ανήκει στη ζώνη του άγνωστου αυτό που κάνουμε. Δεν μπορεί να περιγραφεί. Προσωπικά δεν έχω κάνει θέατρο και ούτε έχω να πω κάτι για τους ανθρώπους που ασχολούνται μ’ αυτό, αλλά πολλές φορές οι παραστάσεις έχουν κάτι ψεύτικο. Εμείς δεν θέλαμε κάτι τέτοιο. Από την πρώτη στιγμή είχαμε στο μυαλό μας κάτι ζωντανό, όχι προγραμματισμένο».
Η Σουίντον συνεργάζεται με τον Σαγιάρ από το 2014 και μαζί έχουν ανεβάσει την παράστασή τους σε διάφορα μέρη ανά την Ευρώπη. Προηγουμένως, είχαν επισκεφθεί το αρχείο του Παζολίνι, στο οποίο υπήρχαν όλα τα ενδύματα που είχαν φορεθεί από πρωταγωνιστές ή κομπάρσους των ταινιών του.
Με το «Ενσαρκώνοντας τον Παζολίνι», αυτά τα ενδύματα, πολλά σπάνια έργα τέχνης και όχι απλά ρούχα, φτιαγμένα από τον άμεσο συνεργάτη του Ιταλού σκηνοθέτη, Ντανίλο Ντονάτι, αποκτούν μια δεύτερη ζωή.
Εκεί κατάλαβαν πως βρέθηκαν μπροστά σε έναν σπάνιο θησαυρό. Σε ρούχα που φτιάχτηκαν για να εμφανιστούν, ούτε καν ολόκληρα, σε ένα κινηματογραφικό πλάνο και στη συνέχεια μπήκαν σε ντουλάπα και χάθηκαν.
Με το «Ενσαρκώνοντας τον Παζολίνι», αυτά τα ενδύματα, πολλά σπάνια έργα τέχνης και όχι απλά ρούχα, φτιαγμένα από τον άμεσο συνεργάτη του Ιταλού σκηνοθέτη, Ντανίλο Ντονάτι, αποκτούν μια δεύτερη ζωή.
Μια κάψουλα χρόνου
Για τον Ολιβιέ Σαγιάρ αυτή η παράσταση είναι: «Μια κάψουλα χρόνου. Ανακαλύψαμε αυτή τη δουλειά πριν από δέκα χρόνια κι από τότε λειτουργεί σαν καλοκαιρινή εργασία για ’μας. Η Τίλντα έδωσε νέα ζωή στα φορέματα. Είτε τα φοράει είτε τα έχει μπροστά της κατά τη διάρκεια της παράστασης».
Για την Σουίντον, όμως, πρωταγωνίστρια δεν είναι η ίδια, αλλά «τα ρούχα. Μας ζητάνε να μιλήσουν μαζί μας, να ανοίξουν διάλογο. Τα αντιμετωπίζω σαν να είναι γλυπτά. Εμείς ψάχναμε τον θησαυρό και τον βρήκαμε».
Το χαρακτηριστικό αυτής της παράστασης είναι ότι δεν είναι εξαρχής προκαθορισμένη. Δεν λειτουργεί με σταθερά κομμάτια, αλλά κάθε φορά είναι διαφορετική. Η Σουίντον σημείωσε: «Πάντα τις ψάχνουμε τις παραστάσεις μας, ακόμη και τελευταία στιγμή.
Από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλάζει αυτό που κάνουμε. Υπήρξαν παραστάσεις που ήταν εντελώς αυτοσχεδιαστικές. Μας αρέσουν ακόμη και τα λάθη μας. Παίζει πάντα ρόλο που ανεβάζουμε την παράσταση και τι ενέργεια λαμβάνουμε από το κοινό. Ο χώρος της Στέγης, ας πούμε, είναι θεϊκός και με πολύ ευαίσθητη ακουστική».
Το πνεύμα του Παζολίνι
Το πνεύμα του Παζολίνι και όχι μόνο τα ρούχα των έργων του κυκλοφορεί εκ των πραγμάτων στην παράσταση. Για την Σουίντον και τον Σαγιάρ, ο Παζολίνι ήταν πάνω από όλα ένας ποιητής.
«Υπήρξε ένα εξαιρετικό πνεύμα, απόλυτα μοντέρνο ακόμη και στις μέρες μας. Ηταν ένα μοντέλο αντίστασης ο Παζολίνι», είπε η Σουίντον.
«Ξεκίνησα να τον παρακολουθώ απ’ όταν ήμουν μαθήτρια. Θυμάμαι ένα ντοκιμαντέρ που είχε κάνει στους δρόμους της Ρώμης ρωτώντας τον κόσμο για το σεξ. Ήξερα, επίσης, την ποίησή του και στη συνέχεια ήρθα σε επαφή με το έργο του. Υπήρξε ένα εξαιρετικό πνεύμα, απόλυτα μοντέρνο ακόμη και στις μέρες μας. Ηταν ένα μοντέλο αντίστασης ο Παζολίνι. Μόνο το Σαλό είναι μια ταινία που έπρεπε να είσαι Καμικάζι για να την κάνεις. Ηταν πολύ επικίνδυνο αυτό που έκανε σ’ εκείνη την ταινία», είπε η Σουίντον.
Μέσα σ’ αυτό το εξαιρετικά δημιουργικό κλίμα, ο Ολιβιέ Σαγιάρ εξήγησε πως στόχος τους ήταν: «Να αναδείξουμε την ποιητικότητα των κοστουμιών. Δεν είναι μια έκθεση μόδας, από τις πολλές που έχω πάρει μέρος, ούτε και θεατρική παράσταση, κάτι για το οποίο ήμασταν φοβικοί εξαρχής. Αυτό που κάνουμε εμείς μοιάζει με μια ζωντανή έκθεση. Προσωπικά είμαι εντυπωσιασμένος με τα ρούχα και τη δύναμή τους. Ο Ντανίλο έφτιαχνε σχεδόν αρχαϊκά κοστούμια, πολλές φορές ανεπεξέργαστα. Ενδιαφερόταν για το χρώμα, αν και οι πρώτες ταινίες του Παζολίνι ήταν ασπρόμαυρες».
Πληροφορίες παράστασης
Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Συγγρού 107
11 – 16 Δεκεμβρίου 2023 | Στο - 1 της Στέγης
Δευτέρα & Παρασκευή 20:00, Τρίτη – Πέμπτη – Σάββατο 18:00 & 21:00
Διάρκεια: 100 λεπτά
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).
