Η παράσταση «Και εφύτευσεν ο Θεός παράδεισον» της Βαλέριας Δημητριάδου παρουσιάζεται στο Σύχρονο Θέατρο από τους C. for Circus. Φωτογραφίες: © Πάτροκλος Σκαφίδας.
Γράφει ο Νίκος Ξένιος
Μετά από δεκαπέντε χρόνια κοινής πορείας και ωρίμανσης, οι C. for Circus παρουσιάζουν ένα έργο κοινωνικού προβληματισμού γραμμένο και σκηνοθετημένο από τη Βαλέρια Δημητριάδου (που-σημειωτέον- συνέθεσε και το μουσικό score της παράστασης). Βασισμένο σε φλέγον θέμα της επικαιρότητας, το έργο υπαγορεύει αυτόματα μιαν εμπράγματη σκηνοθεσία: ωστόσο, οι ονειρικές μουσικές παρεκβάσεις, η παράλληλη ερμηνεία/απόδοση του τηλεοπτικού θεάματος, το στήσιμο της σκηνής του ομαδικού οργίου με τις μάσκες, όπως και κάποιες άλλες σκηνοθετικές παρεκβάσεις, επιτυγχάνουν την απογείωση σε μιαν άλλη δραματουργική διάσταση, πιο υπερρεαλιστική, ενώ υποβάλλουν και ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης των καθημερινών διαλόγων.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της σκηνογραφικής δουλειάς της Δήμητρας Λιάκουρα είναι η κατάτμηση της σκηνής σε επιμέρους «μικρά» σκηνικά όπου διενεργείται, παράλληλα, η δράση. Όλα αυτά μαζί συνθέτουν μια παραλλαγμένη εκδοχή ρεαλισμού, που όμως είναι συνεκτικός και αναζητά τις καταβολές του στο σωματικό θέατρο. Έτσι κι αλλιώς, η σκληρότητα του θέματος δεν επιτρέπει στην ομάδα μια μέτρια απόδοσή του, καθώς ο καταιγιστικός ρυθμός υποβάλλει και την τραχύτητα στις ερμηνείες. Η χορογραφική συμβολή της Ειρήνης Μακρή είναι, αναμφισβήτητα, θεμελιώδης παράγοντας επιτυχίας της παράστασης, που πραγματικά με εντυπωσίασε με την αμεσότητα και την αποστομωτική της ειλικρίνεια.
Η Αθηνά Σακαλή στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Χλόης καλύπτει όλες τις συναισθηματικές πτυχές του γυναικείου θύματος, η Αθηνά Αλεξοπούλου αισθησιακή και σκληρή παράλληλα στον ρόλο της προαγωγού, η Μαρία Προϊστάκη στον ρόλο της ήδη παραιτημένης νεαρής κοπέλας που εκπορνεύτηκε, η Μαρία Κατσανδρή συγκινητική στον ρόλο της μητέρας, ο Παναγιώτης Γαβρέλας απόλυτα πειστικός στον ρόλο του απατεώνα εραστή, ο Νικόλας Παπαδομιχελάκης με χιούμορ και συγκλονιστική εσωτερικότητα στον ρόλο του ανδρικού θύματος, ενώ ο Βαγγέλης Αμπατζής στον ρόλο του καλού αστυνομικού/πελάτη του πορνείου, ο Θανάσης Χαλκιάς στον ρόλο του αδίστακτου, ωμού νταβατζή, η Χρύσα Κοτταράκου στον ρόλο της παραπλανημένης οικογενειακής φίλης, ο Σπύρος Χατζηαγγελάκης συγκλονιστικός στον ρόλο του νοητικά υστερημένου αδελφού και ο Κωνσταντίνος Κάππας στον ρόλο του διεφθαρμένου αστυνομικού, πλαισιώνουν όλους τους παραπάνω σε πολλαπλούς ρόλους, συνδιαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για μια δυναμική, καταιγιστική στους ρυθμούς της παράσταση.
Το κείμενο πραγματικά σοκάρει με τις απότομες ανατροπές του, παρά το γεγονός ότι το trafficking είναι πολυσυζητημένο θέμα. Η αντικειμενοποίηση (reification) του γυναικείου κορμιού και η αδίστακτη σωματεμπορία, η έμφυλη βία, η διαφθορά όλων των θεσμικών βαθμίδων, το οργανωμένο έγκλημα και η αστική μαφία σε συνδυασμό με τα κυκλώματα της πορνείας, όλα αυτά σε αντιπαραβολή με την αθώα, απονήρευτη ευπιστία της μητέρας και την παράδοσή της στο κείμενο της «Γένεσης»: από εκεί εκπηγάζει και ο τίτλος, από αυτήν την αντίθεση.
Τα επιμέρους γνωρίσματα που συνθέτουν το φαινόμενο της σωματεμπορίας προκαλούν το αίσθημα της απαξίωσης της ανθρώπινης ύπαρξης και της αηδίας: η βίαιη διαγραφή του παρελθόντος και του δικαιώματος επιλογής, η σκληρότητα και ο σεξισμός, η ωμότητα και η κερδοσκοπία με τη μετατροπή του σώματος του άλλου σε αντικείμενο προς εκμετάλλευσιν, η αδυσώπητη, ανάλγητη άσκηση βίας και η κακοποίηση. Η σκόπιμη διαγραφή της αξιοπρέπειας και ανθρωπινότητας του συνανθρώπου, ο ρατσισμός που εγκυμονείται στις περισσότερες περιπτώσεις αυτού του σκλαβοπάζαρου, σοκάρουν ακόμη περισσότερο στην αντιδιαστολή τους προς το όραμα της δραπέτευσης, προς την εμπιστοσύνη στην αγνότητα, στον έρωτα, στις ανθρώπινες ποιότητες. Και, κυρίως, προς τη σιωπηρή συνενοχή του κοινωνικού σώματος, του καθενός από ‘μας, σε ένα έγκλημα που διενεργείται εδώ και δεκαετίες συστηματικά κάτω από τη μύτη μας.
Η ομάδα θεάτρου C. For Circus (Παναγιώτης Γαβρέλας, Χρύσα Κοτταράκου, Ειρήνη Μακρή, Νικόλας Παπαδομιχελάκης, Παύλος Παυλίδης, Νατάσα Ρουστάνη, Σπύρος Χατζηαγγελάκης, κ.ά.) ξεκίνησε από το υπόγειο ενός μπαρ στη Θεσσαλονίκη το 2008. Πρώην μέλη της φοιτητικής θεατρικής ομάδας της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, οι «C. For Circus» επιδόθηκαν πιο ενεργά και συστηματικά στη διοργάνωση και πλαισίωση παραστάσεων, από τις οποίες αναφέρω ενδεικτικά «Το δαχτυλίδι της μάνας» του Γιάννη Καμπύση, τις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου και τον «Γλάρο» του Τσέχωφ. Από το 2012 δουλεύουν χωρίς σκηνοθέτη ή σε εναλλασόενες σκηνοθεσίας σε παραστάσεις όπως το «Κάτι Διαφορετικό», «Ως την άκρη του κόσμου», «Με το ίδιο μέτρο» και «Γκλουμ» (που βασίστηκε στο «Ημερολόγιο ενός απατεώνα» του Αλεξάντρ Οστρόφσκι). Κρίνω σκόπιμο να επισημάνω, σε αυτό το σημείο, το γεγονός πως οι C. for Circus έχουν καθιερώσει μια μοναδική εκδοχή πολυάριθμης ομαδικότητας στις σκηνικές τους δημιουργίες, που δημιουργεί έντονη αντίθεση προς την (ως ένα βαθμό υπαγορευόμενη από τη δυσκολία της παραγωγής) συρρίκνωση των αθηναϊκών παραστάσεων σε θιάσους του ενός ή των δύο ατόμων και, ως εκ τούτου, θεσπίζει μιαν υποδειγματική συνθήκη εργαστηρίου και πειραματισμού στον χώρο.
* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).
INFO
Κείμενο – Σκηνοθεσία-Μουσική : Βαλέρια Δημητριάδου
Σκηνικά – κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα
Επιμέλεια κίνησης: Ειρήνη Μακρή
Σχεδιασμός φωτισμού: Μελίνα Μάσχα
Σχεδιασμός ήχου: Φοίβος Παπαγιάννης
Βοηθός σκηνοθέτριας: Αντριάνα Ανδρέοβιτς
Στίχοι τραγουδιών: Μαρία Ελισάβετ Κοτίνη
Γραφιστική επιμέλεια: Indigo creative
