skines apo enan gamo

Η παράσταση «Σκηνές από έναν γάμο» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, παρουσιάζεται στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά σε σκηνοθεσία Έλενας Καρακούλη. Φωτογραφίες: © Σπύρος Περδίου

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η εξαιρετική δραματολόγος Έλενα Καρακούλη, μετά τη «Γυναίκα Από τα Παλιά» του Ρόλαντ Σιμελπφένιχ (2015) το «Φοβάσαι;» του Άνταμ Σάιντελ (2016) και το «Himmelweg» του Χουάν Μαγιόργκα (2019), σκηνοθετεί φέτος τη Μαρίνα Ασλάνογλου και τον Νίκο Ψαρρά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά με τις «Σκηνές από έναν γάμο» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Κατά το πλείστον αυτοβιογραφικό, αρχικά γραμμένο για πέντε ωριαία επεισόδια της σουηδικής τηλεόρασης και συντετμημένο σε 169 λεπτά κινηματογραφικού αριστουργήματος (1973), το έργο αυτό έχει πλέον περάσει στα κλασικά κείμενα της παγκόσμιας δραματουργίας.

Η σταδιακή κατρακύλα ενός γάμου

Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι Γιόχαν και Μαριάνε –παρά την σκόπιμα αντιστικτική εορταστική υποδοχή του κοινού για την επέτειο των δέκα χρόνων γάμου του– ήδη από την πρώτη σκηνή δηλώνει τα σημάδια της συζυγικής του κόπωσης. Οι επόμενες σκηνές, όπως όλοι ξέρουμε, παριστούν με ντοκιμαντερίστικη ακρίβεια τη σταδιακή κατρακύλα του γάμου σε συνθήκη αλληλοακύρωσης, αποξένωσης, διάλυσης. Προφητικό και εξομολογητικό σε μεγάλο βαθμό, καυστικό σχόλιο για την αστική επανάπαυση και για το συναισθηματικό «παρκάρισμα» στη συνθήκη του γάμου, το αριστούργημα του Μπέργκμαν εστιάζει στην απουσία του μοναδικού συναισθήματος που κρατά τους οικογενειακούς δεσμούς: της αγάπης.

Σκηνές από έναν γάμο

Η Μαρίνα Ασλάνογλου επιδεικνύει μιαν ασυνήθιστη αισθαντικότητα, είναι οικεία και γνώριμη, μπαίνει στο πετσί του ρόλου προσδίδοντάς του μια μεσογειακή ποιότητα, είναι πανέτοιμη ν’ ανταποκριθεί στο όραμα της σκηνοθέτιδος για μια γυναικεία ψυχοσύνθεση τρωτή και, παρ’ όλα αυτά, αναπάντεχα δυναμική: «ικανοποιημένη από τη ζωή της, αντιμετωπίζει με λογική και χιούμορ τις μικρές ανησυχίες της ζωής, μέχρι που συμβαίνει ένα καθοριστικό γεγονός, που την αφήνει μόνη. Μέσα από την εγκατάλειψη, όμως, αναδύεται μια νέα γυναίκα, που γνωρίζει λίγο περισσότερο τον εαυτό της και συνειδητοποιεί τις ανάγκες και τις επιθυμίες της», λέει για τον ρόλο της Μαριάνε η πρωταγωνίστρια.

Σε όλο το έργο ψάχνει απεγνωσμένα να αγαπήσει και να αγαπηθεί· να κάνει αυτό το βήμα, να ξεφύγει. Στο τέλος, καταλαβαίνει ότι το να νιώθεις αγάπη είναι κι αυτό ένα ταλέντο, που μάλλον δεν το έχει.

Αντίστοιχα αποτελεσματική είναι η ερμηνεία του σπουδαίου Νίκου Ψαρρά, που ενσαρκώνει αυτόν τον, υποτίθεται άτρωτο, άνθρωπο της καριέρας, τον αυτάρεσκο «καλό σύζυγο, εραστή, καθηγητή, πατέρα κοκ» που «ρίχνει σκουπίζοντας τα προβλήματα κάτω από το χαλί» κι έτσι, σταδιακά, περνά από τον έρωτα στη φθορά, στην απιστία και στον χωρισμό, χάνει την αυτοεκτίμησή του και διαπιστώνει πως αδυνατεί να αγαπήσει: «Σε όλο το έργο ψάχνει απεγνωσμένα να αγαπήσει και να αγαπηθεί· να κάνει αυτό το βήμα, να ξεφύγει. Στο τέλος, καταλαβαίνει ότι το να νιώθεις αγάπη είναι κι αυτό ένα ταλέντο, που μάλλον δεν το έχει», δηλώνει για τον ρόλο του Γιόχαν ο πρωταγωνιστής. Σαν σε τηλεοπτικό gros plan (όπως και ο Έρλαντ Γιόζεφσον και η Λιβ Ούλμαν στο πρωτότυπο έργο), δοσμένοι στο κλίμα του σύγχρονου νατουραλισμού, οι δύο ηθοποιοί έχουν δουλέψει «σφιχτά» τους διαλόγους τους και έχουν επεξεργαστεί το συγκρουσιακό κλίμα που απαιτεί το έργο με σοκαριστική ένταση.

Σκηνές από έναν γάμο

Στον μαγνητοσκοπημένο ρόλο μιας γυναίκας που έχει απαξιώσει τον γάμο της διαπιστώνοντας πως –επίσης– δεν είναι σε θέση να αγαπήσει, η συγκλονιστική Καρυοφιλιά Καραμπέτη. Ο συγχρονισμός της υποτιθέμενης skype συνομιλίας της Μαρίνας Ασλάνογλου με την Καρυοφιλιά Καραμπέτη είναι μια υποδειγματική στη χρονομέτρηση και την ακρίβειά της ερμηνευτική στιγμή της παράστασης. Εντυπωσιακή είναι και η ετοιμότητα που επιδεικνύουν οι δυο πρωταγωνιστές στις ταχύτατες εναλλαγές χρονικών στιγμών και διαθέσεων, εγγύτητας και αποξένωσης, έλξης και απέχθειας, όλης δηλαδή της γκάμας αντιφατικών συναισθημάτων που το κείμενο προσφέρει για να διαγράψει το πεδίο σύγκρουσης που γεννά η συμβίωση με έναν άνθρωπο σε έναν κόσμο που κάθε άλλο παρά ευνοεί την ταύτιση. Το έργο καθιστά ξεκάθαρη την αδυνατότητα του ελλειπτικού σύγχρονου ανθρώπου να απαρτιώσει την ανηφορική πορεία του προς την αρμονική συνύπαρξη, προτείνοντας συμφιλίωση με τη συνθήκη της αγεφύρωτης υπαρξιακής μοναξιάς.

«Σε έχω αγκαλιά ήσυχα σε ένα σκοτεινό δωμάτιο κάπου στον κόσμο».

Η Έλενα Καρακούλη, μετά από βαθειά μελέτη του σύνολου έργου του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, προτείνει μια νέα μετάφραση, παρεμβάλλοντας στις έξι σκηνές του έργου κάποια μέρη από το μυθιστόρημα «Ιστορία ενός Γάμου» (εκδόσεις Ποταμός) του Νορβηγού Γκούλιγκσεν Γκάιρ και συμπληρώνοντας την εικοσάχρονη πορεία του ζευγαριού με μια σκηνή μεταφρασμένη από την τελευταία ταινία του Μπέργκμαν «Sarabande», όπου οι δυο ξανασυναντιούνται σε μεγάλη ηλικία στην εξοχική του κατοικία για να παραδεχτούν συντετριμμένοι πως κατ’ ουσίαν έχασαν την αγάπη μέσα από τα χέρια τους και ν’ αρκεστούν στην τρυφερή δήλωση/παραδοχή: «Σε έχω αγκαλιά ήσυχα σε ένα σκοτεινό δωμάτιο κάπου στον κόσμο».

Σκηνές από έναν γάμο

Υπογραμμίζοντας τη σκηνική εναλλαγή ρόλων (οι δύο ηθοποιοί αλλάζουν διαρκώς κοστούμια, σε χρονική διαδοχή των σκηνών, από την προσωπική τους γκαρνταρόμπα, αριστερά και δεξιά από τη σκηνή) η σκηνοθέτις παραπέμπει ευθέως στους «ρόλους» που διαδραματίζει το κάθε ζευγάρι στα πλαίσια της συμβίωσής του. Το θέατρο προσφέρει τη συνθήκη ταχύτερης κατανόησης αυτών των (αρχικά σκηνικών) συμβάσεων που μεταστοιχειώνονται σε συμβάσεις κοινωνικής συνύπαρξης μέσα στο άδυτο μιας σχέσης. Η επίπλωση, η μετακίνηση των λιτών σκηνικών αντικειμένων και η ευφυής διάταξη στον μικρό χώρο της σκηνής Ωμέγα του Δημοτικού Πειραιά από την Αλέγια Παπαγεωργίου, ο ελαφρύς ή έντονος φωτισμός, το σκοτάδι ακόμη, στην πολύ καλή δουλειά του Νίκου Βλασόπουλου, τα λειτουργικά και συχνά ευφάνταστα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, προπάντων όμως το ρυθμικό «κούρδισμα» ενός τόσο δύσκολου κειμένου στη δραματουργική επεξεργασία της Έλενας Καρακούλη, συνθέτουν μια συναρπαστική παράσταση.


 * Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

«Άλλες εποχές» σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη (κριτική) – Ένας θαυμάσιος Πίντερ στο θέατρο της οδού Κυκλάδων

«Άλλες εποχές» σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη (κριτική) – Ένας θαυμάσιος Πίντερ στο θέατρο της οδού Κυκλάδων

Για την παράσταση «Άλλες εποχές» του Χάρολντ Πίντερ που ανεβαίνει στο θέατρο της οδού Κυκλάδων σε σκηνοθεσία του Άρη Τρουπάκη. Κεντρική εικόνα: © Δ. Λογοθέτης.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

«Η μ...

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

Για την παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου που ανεβαίνει στην κεντρική σκηνή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση. Κεντρική εικόνα: © Johanna Weber. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ