baladeur

Για την παράσταση «INK» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, η οποία παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής. Φωτογραφίες © Julian Mommert.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Παραμένοντας σταθερά ένας ύψιστης αισθητικής créateur/auteur σκηνικών γεγονότων, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου παρουσιάζει το «ΙΝΚ» στην αίθουσα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής, ανακαλώντας το γυμνό των επιτύμβιων στηλών. Το έργο βραβεύτηκε στην Ιταλία με το Ubu 2020-21 και ακολούθησαν η υπέροχη μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή και η μουσική διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή, ο σχεδιασμός ήχου του David Blouin και οι εξαιρετικοί φωτισμοί των Lucien Laborderie και Στέφανου Δρουσιώτη. Το παιχνίδι του Παπαϊωάννου με το φως και το σκοτάδι επαναλαμβάνει την ψυχρή, μαυρόασπρη εικονοπλασία του «Εγκάρσιου Προσανατολισμού» διανθίζοντάς την με τη «χρυσή», ζεστή αναγεννησιακή βλάστηση μιας κινούμενης λωρίδας γης που έρχεται και πάλι από την Τοσκάνη.

Με κυρίαρχη την ανδροκρατούμενη προσωπική του εκδοχή λαγνείας, σύμφυτη με τη νοσταλγία των αγαλμάτινων ανδρικών γλουτών και των αδρών φωτοσκιάσεων μιας ήβης που έρπει πίσω από ένα πλαστικό πλέγμα σαν πολύποδας ή σαν μαλάκιο ή σαν πλάσμα του βυθού ή σαν βρέφος μέσα στον αμνιακό σάκο. Πίδακες ύδατος εκσφενδονίζονται σε αδιάβροχες, πλαστικές αυλαίες που παρέχουν τη δυνατότητα αργυρών φωτεινών αντανακλάσεων, αρχετυπικές κρυστάλλινες σφαίρες λειτουργούν ως ντισκόμπαλες και ως περιστρεφόμενες γυάλες ψαριών πολλαπλασιάζοντας τις εξακοντιζόμενες δεσμίδες φωτός και δημιουργώντας την οφθαλμαπάτη ραγιόνων νερού που μεταμορφώνονται σε φως και εξαϋλώνονται. Ο σκηνικός χώρος υγροποιείται και παραπέμπει σε ενυδρείο ή στο Dagon του H.P. Lovecraft. Ονειρική παραπομπή στα υγρά της μήτρας και –ως εκ τούτου– ψυχαναλυτική ανάκληση της νεότητας, της βρεφικής ηλικίας, του προγεννητικού σταδίου-με έναν κατακόκκινο λάστιχο/ομφάλιο λώρο να κυριαρχεί στο γκρίζο έδαφος. Ένα τοπίο απόλυτης εγκατάλειψης, σύστοιχο του μεταπυρηνικού τοπίου του «Still Life».

Μια πάλη κατεξοχήν ερωτική, εφόσον αναπαριστά εικαστικά τον ομοφυλόφιλο πόθο ως μονοσήμαντη συνθήκη δημιουργίας και έχει ως πρώτο σημαινόμενο την εναγώνια πάλη της φθοράς με την αφθαρσία.

Και η σταθερή αναφορά στους κώδικες της αισθητικής του Παπαϊωάννου συνεχίζεται: όπως ο πλακούντας της Breanna O’ Mara απλωνόταν πάνω στη σκηνή του «Εγκάρσιου Προσανατολισμού», έτσι και στο «ΙΝΚ» το κόκκινο χρώμα απλώνεται πάνω πάνω σε μια σκηνή υγρή, ρευστή, γλιτσερή, ολισθηρή, παραπλανητική, ονειρώδη, εδραιώνοντας την απόλυτη αντίστιξη στο μαυρόασπρο, ασημίζον σύμπαν του βυθού που εγκαινιάζει η μαυροντυμένη ανδρική μορφή που πρωταγωνιστεί. Πάνω στο γνωστό μοτίβο του, της μεταμόρφωσης της πρώτης ύλης υπό το πρίσμα της Τέχνης, ο κύριος Παπαϊωάννου παραμένει μινιμαλιστής – ως ένα βαθμό, ωστόσο, γιατί η διάχυση του κόκκινου χρώματος και η στιγμιαία κορύφωση της μουσικής σύνθεσης είναι απολύτως μπαρόκ ως στιγμιότυπα.

Η θεματική του «ΙNK» νοερά προεκτείνει τη θεματική του «Δύο», του «Πουθενά», του «Μέσα», της «Πρώτης Ύλης» και του «Still Life». Ως νοερή συνέχεια της «Πρώτης Ύλης», ο δημιουργός εμφανίζεται πάλι ο ίδιος στη σκηνή, μαζί με τον Σούκα Χορν (όπως, αντίστοιχα, ο Χάρης Φραγκούλης με τον Antonio Papazis), σε μια απεγνωσμένη πάλη ανάμεσα στην ωριμότητα και τη νεότητα, το ρούχο με τη γυμνότητα, την πάσχουσα, ασθμαίνουσα φύση του αλιέως με την ελισσόμενη, αενάως διαφεύγουσα φύση του ψαριού. Μια πάλη κατεξοχήν ερωτική, εφόσον αναπαριστά εικαστικά τον ομοφυλόφιλο πόθο ως μονοσήμαντη συνθήκη δημιουργίας και έχει ως πρώτο σημαινόμενο την εναγώνια πάλη της φθοράς με την αφθαρσία.

Το χταπόδι και το καλαμάρι είναι γνωστό εικαστικό σύμβολο ήδη από τη «Σαπφώ» και μπορεί να ερμηνευθεί ως σύμβολο ερωτισμού και σεξουαλικής έντασης, εφόσον το μελάνι μπορεί κάλλιστα να παραπέμπει στο σπέρμα του χταποδιού. Μπορεί επίσης να εκληφθεί και ως αλληγορία της Μέδουσας, μιας Γοργώς που θέτει αναπάντητα ερωτήματα και που στο αντίκρυσμά της πετρώνεις.

Δεν θα επαναλάβω την κοινοτοπία ότι ο Παπαϊωάννου είναι «Ο μεγάλος τελετάρχης της ψυχικής και εικονογραφικής ενδοχώρας μας», ούτε κρίνω πως το έργο του θα ’πρεπε να εκτίθεται στην Guggenheim ή στο Prado – χωρίς να αποκλείω κάτι τέτοιο να συμβεί, και μάλιστα πολύ γρήγορα. Όμως αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα έργο που διακρίνεται για τη συνεκτικότητα των επεισοδίων του (κάθε παράσταση προσθέτει μιαν ακόμη ψηφίδα σ’ ένα όραμα συμπαγές και αψεγάδιαστο) και για τη συνέπεια στις αισθητικές του αρχές: άρα για ένα έργο που υπό κάποιες συνθήκες θα μπορούσε να συνιστά «κανόνα» της σκηνικής δημιουργίας των καιρών μας.

«Έφτιαξα ένα πολύ σκοτεινό έργο σε μια περίοδο της ζωής μου που ήμουν πλημμυρισμένος από αγάπη και φως. Το “INK” δεν αφηγείται μια ιστορία αλλά είναι ένα όνειρο μέσα στο όνειρο…», δήλωσε ο Δημήτρης Παπαϊωάννου για την τελευταία δημιουργία του. Δημιουργία που προέκυψε από το residency του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – όπου επίσης προετοιμάστηκαν «Ο Μεγάλος Δαμαστής», το «Since She», ο «Σίσυφος/Trans/Form» και ο «Εγκάρσιος προσανατολισμός». Τιμή για το Μέγαρο Μουσικής και τιμή για τον κύριο Παπαϊωάννου, με τη δυσάρεστη υποσημείωση ότι το Μέγαρο Μουσικής επεφύλασσε στην πέννα της κριτικής την έκπληξη των εξαντλημένων εισιτηρίων και των ανύπαρκτων προσκλήσεων.

ink papaioannou 2

INFO

Σύλληψη – Σκηνοθεσία – Σκηνικά – Κοστούμια – Φωτισμοί: Δημήτρης Παπαϊωάννου
Ντυμένος Άνδρας: Δημήτρης Παπαϊωάννου / Χάρης Φραγκούλης
Γυμνός άνδρας: Šuka Horn / Antonio Papazis
Μουσική: Κορνήλιος Σελαμσής
Η μουσική ηχογραφήθηκε από την musicAeterna υπό τη διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή
Ηχητικός Σχεδιασμός: David Blouin
Σχεδιασμός Φωτισμών: Lucien Laborderie, Στέφανος Δρουσιώτης
Διεύθυνση – Εκτέλεση παραγωγής + Βοηθός Σκηνοθέτη: Τίνα Παπανικολάου
Συνεργάτης σκηνοθέτης: Χάρης Φραγκούλης
Εκγύμναση ομάδας: Šuka Horn
Φωτογράφιση – Κινηματογράφηση: Julian Mommert
Το όνομα του έργου δόθηκε από τον Άγγελο Μέντη. Τα χταπόδια έφτιαξε ο Νεκτάριος Διονυσάτος

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

Το Φεστιβάλ Νέων Χορογράφων πραγματοποιήθηκε για ενδέκατη χρονιά στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση. Οι χορογράφοι Mιέτ Ουόρλοπ, Χριστιάνα Κοσιάρη, Ξένια Κογχυλάκη, Πάνος Μαλακτός και Ιωάννα Παρασκευοπούλου έκλεψαν το χειροκρότημα των θεατών. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «One Song» της Μιέτ Ουόρλοπ.

...
«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Για τη μεταφορά της νουβέλας «Η Σκέψη» (1902) του Λεονίντ Αντρέγιεφ, στο θέατρο Σφενδόνη και σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, με τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στις 11 Φεβρουαρίου του 1900, ο γιατρό...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

Όταν κάποιος φεύγει από κοντά μας και μάλιστα τόσο ξαφνικά όσο ο Δημήτρης Φύσσας, συχνά προσπαθούμε να ανακαλέσουμε ένα περιστατικό που, με κάποιον μαγικό τρόπο, θα αποκάλυπτε τον άνθρωπο. Όμως αυτά που μας χαρακτηρίζουν, που φανερώνουν το ήθος μας ή την απουσία του, δεν είναι μονάχα τα όσα έχουμε κάνει αλλά και κάπ...

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

Στο 29ο επεισόδιο της σειράς ζωντανών συζητήσεων με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον καθηγηγή αρχιτεκτονικής και συγγραφέα Βασίλη Κολώνα με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο-μελέτη «Σμύρνη, 1870-1922 - Πόλη και αρχιτεκτονική, η συμβολή των Ελλή...

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

Το βράδυ, λίγο μετά τη δύση, ένα ποίημα. Απόψε, «Ρόδου μοσκοβόλημα» του Κωστή Παλαμά (1859-1943), γραμμένο το 1905, από την ενότητα «Η πολιτεία και η μοναξιά» (5ος τόμος, Άπαντα, Ίδρυμα Κωστή Παλαμά)

Επιμέλεια: Οράτιος

Κωστής Παλαμάς (1859-1943)

Ρόδου μοσκοβόλημα ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ