Για την παράσταση σε σύλληψη και χορογραφία της Πατρίσιας Απέργη «U(r)topias» με την ομάδα σύγχρονου χορού Αερίτες, η οποία παρουσιάζεται μέχρι τις 21 Νοεμβρίου στο «Ολύμπια – Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας».
Του Νίκου Ξένιου
Ποια είναι η αυταπάτη που περικλείεται στην ιδέα της επανάστασης ή της εξέγερσης; Ποιες είναι οι ουτοπίες που περικλείονται στο όραμα για την ανασύσταση ενός έθνους ή για τη διεκδίκηση της ατομικής και συλλογικής ελευθερίας;
Με αφορμή την επέτειο για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, η Πατρίσια Απέργη χορογραφεί την ομάδα σύγχρονου χορού Αερίτες, με βοηθό την Εμμανουέλα Σακελλάρη και με τη δραματουργική συμβολή του Roberto Fratini Serafide. «U(r)topias» είναι ο τίτλος της νέας χορογραφικής δουλειάς της, που έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή 12 Νοεμβρίου στην παλιά Λυρική Σκηνή (σήμερα «Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας»). Η παράσταση προέκυψε από την παραμονή στο ίδρυμα Φελτρινέλι στο Μιλάνο και την περιδιάβαση στα στοιχεία που συγκρότησαν μια σειρά από Επαναστατικές Ουτοπίες. Ur σημαίνει το αρχέγονο, το πρωτόγονο, και είναι και η Ur των Χαλδαίων, όμως παραπέμπει και στο «Your-topias», δηλαδή στις προσωπικές μας ουτοπίες.
Έλαμψε η δύσκολη, απαιτητική και παράλληλα εξατομικευμένη δουλειά που παρήγαγε διακριτή κινησιολογική ταυτότητα για τους επτά χορευτές.
Μια κοινωνία σε συνεχή ήττα, σε συνεχή κίνδυνο ολισθήματος, μια κοινωνία που εκ της κόνεώς της αναγεννάται και ξανασηκώνεται. Δηλαδή μια σειρά διαρκών πτώσεων που συνδέονται με το μαχητικό, επαναστατικό πνεύμα: όποιος γλιστρά και πέφτει ή μια ομάδα που γλιστρά και πέφτει δεν παραμένει στο έδαφος, αλλά υπερνικά τη βαρύτητα και, με όπλο την ποίηση, παράγει νέους τρόπους ανάτασης, ανασύστασης των δυνάμεων και αντίστασης στη βία της εξουσίας. Τελικά η συγκεκριμένη χορογραφία «θεσπίζει», τρόπον τινά, ένα χορογραφικό «λεξιλόγιο» της διαδικασίας του επαναστατικού ξεσηκώματος, που μέσα στον χρόνο προσλαμβάνει πολλές διαφορετικές διαστάσεις και μορφές.
Είναι πολύ διαφωτιστική η τοποθέτηση της Πατρίσια Απέργη, σε μια συζήτησή της με τη Στέλλα Χαραμή στο monopoli.gr, για τη χορογραφία:
«Ενώ δουλεύουμε με χορευτές μπαλέτου, τα σώματα μιας απολλώνιας αρμονίας, διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για σώματα πτοημένα. Έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε το σώμα σαν άγαλμα. Αλλά η ομορφιά δεν κρύβεται μόνο στο τέλειο, αλλά και σ’ ένα σώμα που έχει αλλάξει, έχει βιώσει μια κρίση κι έχει μετουσιωθεί σε κάτι άλλο. Η ομορφιά του ανθρώπινου σώματος είναι ότι μπορεί να προσαρμόζεται στη συνθήκη και αυτή η μετάλλαξη μπορεί να φέρει την ομορφιά του αύριο. Γιατί το σκυμμένο σώμα –εξαιρώ τις παραμέτρους της υγείας– αποδεικνύει πως κουράζεται, μάχεται και συνθέτει. Δεν είναι ανάγκη να είσαι Ηρακλής για να μάχεσαι και να επαναστατείς. Κάθε σώμα μπορεί να εφεύρει τη δύναμη μέσα του. Η παράσταση, επομένως, μιλάει, με έναν τρόπο, για το είδος της επανάστασης στην οποία μπορούμε να οδηγηθούμε σήμερα». Aυτό ακριβώς υλοποιείται με τις Urtopias.
Η υπέροχη μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού ήταν απόλυτα εναρμονισμένη με την πρωτότυπη, δυναμική χορογραφική δουλειά που πέτυχε αυτή η ομάδα. Έλαμψε η δύσκολη, απαιτητική και παράλληλα εξατομικευμένη δουλειά που παρήγαγε διακριτή κινησιολογική ταυτότητα για τους επτά χορευτές: την ταλαντούχα Σεβαστή Ζαφείρα, τον εκπληκτικό Άγγελο Αποστολίδη-Ισαάκ (Fuerza Negra), τον ελαστικό Γιάννη Οικονομίδη, τον ανεπανάληπτο Κώστα Phoenix, την τόσο ξεχωριστή στην τεχνική της Σοφία Πουχτού, τον νεαρό και δραματικό Χάρη Χατζηανδρέου και τον ώριμο, περιγραφικό coach Ηλία Χατζηγεωργίου. Το λειτουργικό σκηνικό του Δημήτρη Νασιάκου και οι υπέροχοι, ζεστοί φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου, καθώς και τα πολυσήμαντα κοστούμια της Ειρήνης Γεωργακίλα, έδεσαν με την κεντρική σύλληψη της πτώσης.
Και είδαμε όλες τις πιθανές εκδοχές πτώσεων σε αυτήν τη χορογραφία: τον ανοίκειο χαρακτήρα της επικείμενης πτώσης και την απώλεια της ισορροπίας, το σφάλμα, το σπρώξιμο, τη σύνθλιψη και το πένθος, την κατάντια από την πτώση, τη θέση της «καρπαζιάς» που αυτή συνεπάγεται και την μπαγαποντιά της επανόρθωσης, την επίδειξη και την αποδοχή της πτώσης, τη χιουμοριστική της παραδοχή όπως αντλείται από το μπουφόνικο, αυτοσαρκαστικό στοιχείο των βουβών ταινιών του Τσάρλι Τσάπλιν, την οργή του πεσμένου, τον πόνο και την τραγικότητα, ακόμη την ελεύθερη πτώση, την ηρωϊκή πτώση στο Ζάλογγο, τη σταδιακή πτώση και την ατομική σε αντιδιαστολή προς τη συλλογική πτώση. Και, εν τέλει, τον απελευθερωτικό ορίζοντα που διανοίγεται με την πτώση καθ' εαυτήν, «τη συγκίνηση, τη σκέψη, τον προβληματισμό, την επαφή, τον διάλογο, τη μελαγχολία, τον σαρκασμό, τη διακωμώδηση», την κατάργηση της βαρύτητας και την υπέρβαση της ήττας, δηλαδή την πεμπτουσία μιας επανάστασης.
Και είδαμε όλες τις πιθανές εκδοχές πτώσεων σε αυτήν τη χορογραφία: τον ανοίκειο χαρακτήρα της επικείμενης πτώσης και την απώλεια της ισορροπίας, το σφάλμα, το σπρώξιμο, τη σύνθλιψη και το πένθος, την κατάντια από την πτώση...
Η Πατρίσια Απέργη έχει επιλεγεί ως modul-dance artist του ευρωπαϊκού δικτύου EDΝ και για τα έτη 2016-2017 ως associate artist του Maison de la danse (Λυών). Συνεργάστηκε με την ομάδα χορού Egri Bianco Danza (Τορίνο), με τον Hikaru Fujii, με το Λύκειο Επιδαύρου, με το μπαλέτο της Όπερας του Γκντάνσκ (Πολωνία), με την ομάδα Aterballetto (Ρέτζιο Εμίλια Ιταλίας), με την Εθνική Λυρική Σκηνή, με τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και με το διεθνές φεστιβάλ ανερχόμενων καλλιτεχνών του Λονδίνου. Το 2021 ίδρυσε, την πρώτη Ακαδημία Χορογραφίας στην Ελλάδα. Η ομάδα «Αερίτες» έχει παρουσιάσει τη δουλειά της στο Μιλάνο, στο Ρέτζιο Εμίλια, στο Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, στο Λουνβιντσχάφεν, στο Μπάντεν, στη Λυών, στη Βαρκελώνη, στη Μασσαλία, στην Παλαιστίνη, στη Ζυρίχη, στο Δουβλίνο, στη Δρέσδη, στην Τουλόν, στο Σιμπίου, στο Τορίνο, στο Γκιμαράες, στο Παρίσι, στη Λειψία, στη Λυόν, στη Λεμεσό, στο Ντίσελντορφ, στην Αβινιόν, στο Φεστιβάλ Καλαμάτας, στη Θεσσαλονίκη, στο Δυρράχιο, στη Λιουμπλιάνα, στη Φρανκφούρτη, στο Λονδίνο, στο Zάγκρεμπ, στα Σκόπια, στην Οχρίδα, στην Αλεξάνδρεια και στο Κάιρο.
* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).
