ros rachel kentriki

Για την παράσταση του Τζέιμς Φριτς «Ρος και Ρέιτσελ» σε μετάφραση του Δημήτρη Κιούση και σκηνοθεσία του Μιχάλη Βιρβιδάκη, η οποία παρουσιάστηκε στον αίθριο χώρο του θεάτρου «Κυδωνία» στα Χανιά. Και δυο λόγια για το Θέατρο «Κυδωνία», ως κοιτίδα πολιτισμού για τα Χανιά. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Τζέιμς Φριτς εξερευνά μια σύγχρονη εκδοχή του έρωτα τύπου Ρωμαίου και Ιουλιέτας κάνοντας, με τον τίτλο του έργου του, «Ρος και Ρέιτσελ», σαφή αναφορά στους δύο πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες μιας πασίγνωστης τηλεοπτικής σειράς. Ένας έρωτας που προσκρούει στη ματαιότητα των εγκοσμίων, σ’ ένα θεατρικό έργο που μετέφρασε για το θέατρο «Κυδωνία» ο Δημήτρης Κιούσης και το σκηνοθέτησε ο Μιχάλης Βιρβιδάκης, μελετώντας σε βάθος το κείμενο και αναδεικνύοντας τις λέξεις που περιγράφουν την ερωτική εξιδανίκευση και την απομυθοποίησή της.

Τον διπλό ρόλο του Ρος και της Ρέιτσελ ερμηνεύει η ηθοποιός Στελλίνα Ιωαννίδου με υψηλό βαθμό συναισθηματικής εμπλοκής στο έργο και με ακριβή έλεγχο των εκφραστικών της μέσων. Παράλληλα, στην αισθαντική ερμηνεία της μουσικής «συνειδησιακής ροής», ο πιανίστας Δημήτρης Ντρουμπογιάννης συνδιαμορφώνει το κλίμα της παράστασης και την κινησιολογία της πρωταγωνίστριας.

Τον διπλό ρόλο του Ρος και της Ρέιτσελ ερμηνεύει η ηθοποιός Στελλίνα Ιωαννίδου με υψηλό βαθμό συναισθηματικής εμπλοκής στο έργο και με ακριβή έλεγχο των εκφραστικών της μέσων.

Επενδύοντας στο έτερον ήμισυ με επίθετα και με κτητικές αντωνυμίες, ουσιαστικά αντιπαλαίουμε απονενοημένα τη φυσική κίνηση των πραγμάτων προς τη φθορά και την αποσύνθεση. Όταν αυτό το λεξιλόγιο εκφωνείται τη στιγμή που το σώμα και το πρόσωπο του ηθοποιού δηλώνουν το ακριβώς αντίθετο, βρισκόμαστε στο σημείο γένεσης της θεατρικής τέχνης. Εκεί όπου η ευρέως καταναλώσιμη τέχνη παρουσιάζει μιαν απλοϊκή, διαμεσολαβημένη εκδοχή της ζωής μας, ο Μιχάλης Βιρβιδάκης αναζητά κείμενα που φωτίζουν την πολυπλοκότητα της κανονικής ζωής και αναδεικνύουν με σκεπτικισμό την αποτυχία και τη ματαίωση στα πλαίσια των ανθρώπινων σχέσεων:

«Κάθε μέρα μικροπράγματα θα μου θυμίζουν πως κάποτε αυτός ήταν εδώ και τώρα δεν είναι».

Η εμμονή του «together forever» και οι ματαιώσεις της

Η παραπομπή στο πιο δημοφιλές τηλεοπτικό ζευγάρι της δεκαετίας του ’90 («Τα φιλαράκια») βοήθησε τον συγγραφέα να απαλλαγεί από τη διευκρίνιση πως έγραψε για ζευγάρι. Ο σκοτεινός και ειλικρινής συγγραφέας δεν δανείστηκε «inside jokes» από τη διεισδυτική λαϊκή κουλτούρα της τηλεόρασης, όμως η φιλολογική του αναφορά ήταν, κατ’επιλογήν, αυτή.

Σε αφηγηματικό επίπεδο, η φωνή που μιλά χρησιμοποιεί διαλόγους ενός άντρα και μιας γυναίκας υψηλού μορφωτικού επιπέδου που επιθυμούν, αρχικά, να αλληλοαπορροφηθούν, ενώ, μέχρι τη δεκαετία των σαράντα χρόνων τους, έχουν αποδεχθεί μια σειρά συμβάσεων και σταδιακά αποξενώνονται, εξαπατούν, κρύβονται.

Στην έννοια της «ευτυχίας του ζευγαριού» έρχεται το έργο του να δώσει μια παραπέρα ώθηση, να εξεικονίσει το «επέκεινα» των στερεοτύπων ευτυχίας, των παγιωμένων προσδοκιών, της καταρρέουσας εξιδανίκευσης του/της ερωτικού/ής συντρόφου. Σε αφηγηματικό επίπεδο, η φωνή που μιλά χρησιμοποιεί διαλόγους ενός άντρα και μιας γυναίκας υψηλού μορφωτικού επιπέδου που επιθυμούν, αρχικά, να αλληλοαπορροφηθούν, ενώ, μέχρι τη δεκαετία των σαράντα χρόνων τους, έχουν αποδεχθεί μια σειρά συμβάσεων και σταδιακά αποξενώνονται, εξαπατούν, κρύβονται.

ros rachel 2

«Νομίζω η ανάσα του άλλαξε. Αγάπη μου, μ’ ακούς;»

Είτε το κείμενο χαρακτηριστεί «διάλογος για μια φωνή», είτε «μονόλογος για δύο χαρακτήρες», παραμένει ένας συγκρουσιακός «δυό-λογος», ρευστός ως προς την πηγή εκπόρευσης των σκέψεων (κατά σημεία θα μπορούσε να μιλά ο Ρος, ή η Ρέιτσελ, ή και οι δύο, ή ακόμη κάποιος τρίτος), μια αλληγορία της παραπειστικής «ενότητας» του ερωτικού λεξιλογίου. Υπάρχουν ζοφερά σημεία στο έργο, όπως η μνήμη μιας αφόρητης πλήξης ή η παραμόρφωση του προσώπου σε μιαν οραματική ανάκληση της αρρώστιας, η σωματικότητα των οποίων συναγωνίζεται σπουδαία κλασικά κείμενα. Τα πιο γωνιώδη, αιχμηρά μέρη συνειδητοποίησης της φθοράς, της πλήξης, της αποξένωσης και του θανάτου υπογραμμίζονται από τους θαυμάσιους φωτισμούς της Μικαέλας Παπά. Το εξαιρετικό κοστούμι/διασκευασμένο νυφικό της Lucyna Kukosz προεκτείνεται με υφάσματα που δένονται στο στήθος και στην πλάτη της ηθοποιού κατά τρόπον ώστε να επιτονίζουν εικαστικά τη διελκυστίνδα συναισθημάτων του έργου, από τα «φτερά του έρωτα» έως τα δεσμά του γάμου.

Εξερευνώντας τις μύχιες σκέψεις της Ρέιτσελ μπορείς να διακρίνεις, με πόνο ψυχής βέβαια, τα γνωρίσματα που αφορούν όλες τις ερωτικές σχέσεις, ακόμη κι εκείνες που ευτύχησαν να διαρκέσουν: αρχικά, την placebo πρόθεση να ενωθείς ισόβια με κάποιον. Στην πορεία, τις αντιξοότητες που η καθημερινότητα βάναυσα προβάλλει στην υλοποίηση αυτής της πρόθεσης. Στο τέλος, τη φυσική ακύρωση που επιφέρει ο κλινικός θάνατος στην πραγμάτωση του μύθου της «αιώνιας σχέσης», τον φθόνο του αρρώστου για τον υγιή, τη βίαιη ανατροπή της ερωτικής συνύπαρξης, την υπαρξιακή μοναξιά και τη μνήμη του άλλου ως ενός Μεγάλου Απόντος.

Engawa 2

Θέατρο «Κυδωνία», κοιτίδα πολιτισμού για τα Χανιά

H Εταιρεία Θεάτρου «Μνήμη», για τρίτη συναπτή χρονιά, οργανώνει στον αίθριο χώρο του θεάτρου «Κυδωνία», στα Χανιά, κύκλο καλλιτεχνικών εκδηλώσεων θεάτρου, χορού, λογοτεχνίας και φιλοσοφίας. Το μίνι φεστιβάλ (μια εξαιρετική δουλειά, με αυστηρές και πάντα ποιοτικές επιλογές) ξεκίνησε στις 15 Ιουλίου με την πρεμιέρα του έργου «Ρος και Ρέιτσελ» του Τζέιμς Φριτς. Το πρόγραμμα της παράστασης είναι μια ειδική έκδοση της εταιρείας θεάτρου «Μνήμη», με τη φροντίδα, τη φιλολογική επιμέλεια και τον προσωπικό μόχθο της συγγραφέως Λίλας Τρουλινού.

Στη συνέχεια, την Παρασκευή 17 Ιουλίου, έγινε ένα αφιέρωμα στον μεγάλο νομπελίστα ποιητή της Ιρλανδίας Ουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς υπό τον τίτλο «Την κάθε ήττα τραγουδώ, τρέμω την κάθε νίκη», από τον Κώστα Κουτσουρέλη, με την ευκαιρία της πρόσφατης έκδοσης της «Προσευχής για την κόρη μου» (σε δική του μετάφραση, εκδ. Κίχλη) και τον Μιχάλη Βιρβιδάκη με αφορμή την πρώτη του σκηνοθεσία, στη δεκαετία του ’90, τεσσάρων θεατρικών έργων μικρής διάρκειας του συγγραφέα (Τα Σκιερά Νερά, Στην Πανσέληνο του Μάρτη, Ο Γάτος και η Σελήνη, Καθαρτήριο) με γενικό τίτλο «Ουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς – Ένα όραμα», στο παλιό τυπογραφείο του «Εμπρός».

H ιαπωνική λέξη engawa παραπέμπει φιλοσοφικά στην άκρη, στο σύνορο και στο χείλος του γκρεμού. Κατ’ επέκτασιν, στη μπαμπού «γέφυρα» που συνδέει τα παραδοσιακά ιαπωνικά σπίτια με τον δημόσιο χώρο. Σημαίνει την αιώρηση μεταξύ χορού και μουσικής, αλλά και την αντιπαράθεση μιας πάγιας και διαμορφωμένης κατάστασης προς μια ρέουσα και μεταμορφωσιγενή.

Εντυπωσιακή ήταν η παράσταση χορού Μπούτο που έφερε τον τίτλο Engawa. H ιαπωνική λέξη engawa παραπέμπει φιλοσοφικά στην άκρη, στο σύνορο και στο χείλος του γκρεμού. Κατ’ επέκτασιν, στη μπαμπού «γέφυρα» που συνδέει τα παραδοσιακά ιαπωνικά σπίτια με τον δημόσιο χώρο. Σημαίνει την αιώρηση μεταξύ χορού και μουσικής, αλλά και την αντιπαράθεση μιας πάγιας και διαμορφωμένης κατάστασης προς μια ρέουσα και μεταμορφωσιγενή. Αυτή η σύγκρουση θνησιγενούς και ζωντανού, που παράγει και μια νέα καλλιτεχνική μορφή, αποδόθηκε εξαίρετα από την ερμηνεύτρια Μαρία Μαλαξιανάκη, μαθήτρια των Masaki Iwana και Sumako Koseki, που κομίζει μια «καυκάσια» εκδοχή της σημαντικής αυτής παραστατικής τέχνης εγκατάλειψης του καρτεσιανού σύμπαντος μέσα από συγκεκριμένες κινησιολογικές τεχνικές και επίπονες ασκήσεις αυτογνωσίας.

Ακολούθησε αφιέρωμα στο εκδοτικό και συγγραφικό έργο, καθώς και στη ζωή του εμπνευστή των εκδόσεων «Γνώση» Μανώλη Μπουζάκη, με συνομιλητές τον ίδιο, τον Μιχάλη Βιρβιδάκη και τον Κώστα Κουτσουρέλη. Ακολούθησε εκδήλωση του καθηγητή πανεπιστημίου Γιάννη Δημητρακάκη για τα ταξίδια και τις ιδέες του Νίκου Καζαντζάκη στη δεκαετία του 1920, ενώ στις 31 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε ανοιχτή συζήτηση των Κώστα Ανδρουλιδάκη, Στέλιου Βιρβιδάκη, Κώστα Κουτσουρέλη και Γιώργου Ξηροπαΐδη, με τίτλο: «Ποιητές και φιλόσοφοι: εταίροι ή αντίπαλοι;», η οποία μεταδόθηκε σε live streaming από τη σελίδα του Θεάτρου «Κυδωνία». Αξίζει εδώ να γίνει ειδική μνεία στην τεχνική υποστήριξη και γενική φροντίδα του ηλεκτρολόγου και επιμελητή σκηνής Ανδρέα Κασσελάκη.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Προσεγγίσεις της αρχαίας τραγωδίας εντός και εκτός Φεστιβάλ

Προσεγγίσεις της αρχαίας τραγωδίας εντός και εκτός Φεστιβάλ

Στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου είδαμε «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Νανούρη και τον «Ορέστη» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, ενώ στο Κηποθέατρο Παπάγου τη σκηνική σύνθεση «Ευριπίδη–Σενέκα–Ρακίνα: Φαίδρα», σε σκηνοθεσία του Μάνου Καρατζογιάννη και στο&nb...

Φεστιβάλ Αθηνών: Έξι παραστάσεις χορού που ξεχωρίσαμε τον Ιούνιο

Φεστιβάλ Αθηνών: Έξι παραστάσεις χορού που ξεχωρίσαμε τον Ιούνιο

Έξι παραστάσεις χορού ξεχώρισαν τον πρώτο μήνα του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2021. Φωτογραφία από την παράσταση «Lamenta / Μοιρολόγια» © Κική Παπαδοπούλου.

Του Νίκου Ξένιου

Ενδιαφέρουσες χορογραφικές προτάσεις όλο τον Ιούνιο στο Φεστιβάλ Αθηνώ...

Πρεμιέρα για τα Επιδαύρια με «Ιππείς» του Κωνσταντίνου Ρήγου

Πρεμιέρα για τα Επιδαύρια με «Ιππείς» του Κωνσταντίνου Ρήγου

Πρεμιέρα σήμερα για το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου με την παράσταση του Αριστοφάνη «Ιππείς», από το Εθνικό θέατρο, σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ρήγου. Φωτογραφίες © Πάτροκλος Σκαφίδας.

Του Νίκου Ξένιου

Φέτος ο Κωνσταντίνος Ρήγος ανοίγει τα Επιδα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τρία ποιήματα της Γιολάντας Σακελλαρίου

Τρία ποιήματα της Γιολάντας Σακελλαρίου

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, η Γιολάντα Σακελλαρίου.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ

Τρελό φεγγάρι...

Η ρωμαλέα γραφή του Γιώργου Κάτου

Η ρωμαλέα γραφή του Γιώργου Κάτου

Αναφορά σε δύο βιβλία του Θεσσαλονικιού συγγραφέα, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από 14 χρόνια.

Του Παναγιώτη Γούτα

Μια υποτιμημένη, ελαφρώς ξεχασμένη από το πλατύ αναγνωστικό κοινό της χώρας και την κριτική, ωστόσο σημαντική μορφή των γραμμάτων ...

Πιστή και ενάρετη νύχτα, της Λουίζ Γκλικ

Πιστή και ενάρετη νύχτα, της Λουίζ Γκλικ

Για την ποιητική συλλογή της –βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνίας– Louise Glück «Πιστή και ενάρετη νύχτα» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός, Δήμητρα Κωτούλα, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Τη γνώριζα ελάχιστα, την είχα διαβάσει, ίσως, λίγο περισσότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί αρχές Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο χρόνο για ανάγνωση, ίσως και περισσότερη περιέργεια για κάτι αλλιώτικο. Έτσι, στον κατάλογο με τις προτάσεις μας, αν και δεσπόζουν τα μεταφρασμένα μυ...

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Επιλογές 18 ελληνικών και μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Και για τους «σκληροπυρηνικούς» του είδους προτείνεται ενθέρμως μια μελέτη για το «Latin Noir».

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

19 Ιουλίου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ