Enter Achilles 2

Για την παράσταση σύγχρονου χορού Εnter Achilles του Λόιντ Νιούσον, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. 

Του Νίκου Ξένιου

Eίδα στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση τo Εnter Achilles του Λόιντ Νιούσον, την εκσυγχρονισμένη εκδοχή της ιστορικής παράστασης που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1995. Ο Αυστραλός χορογράφος συνεργάστηκε με την ομάδα Rambert και το Sadler's Wells για να αναβιώσει τη χορογραφία που σχολίαζε την αντίληψη περί ανδρισμού της εργατικής τάξης της Βρετανίας στην περίοδο της Θάτσερ: η πατριαρχία της δεκαετίας του ’80 έχει αρχίσει να αμφισβητείται αλλά ο συναισθηματικός και σεξουαλικός πλανήτης όπου κινούνται οι άνδρες παραμένει ο ίδιος. Με ντοκιμαντερίστικη οπτική το Enter Achilles σκιαγραφεί στερεοτυπικές συμπεριφορές  ανδρών ένα απόγευμα σε μια παμπ του Λονδίνου: κινησιολογική πεζότητα, κομφορμισμός προς την ομάδα (peer pressure), ψευδοηρωϊσμός, ομοφοβία, σεξισμός, οφθαλμοπορνεία, βία και «ποδοσφαιρική» κουλτούρα και μίμηση, σε ένα εκλεκτικό μείγμα που στυλιζάρεται βάσει των επιταγών του «σωματικού» θεάτρου.

Επιδίωξη της χορογραφίας είναι μια συγκεκριμένη εκδοχή ρεαλισμού (όπως θα τον όριζαν ο Γκεόργκ Λούκατς και ο Μπ. Μπρεχτ)[1], που προαπαιτεί ο χορευτής  να συνδέει την τέχνη του με την κοινωνική του εμπειρία. Το υπό πραγμάτευσιν ζήτημα είναι η ανδρική αντίληψη του «τακιμιού» και η ετεροφυλόφιλη επικοινωνιακή κουλτούρα των μέσων εισοδηματικών τάξεων κατά την ώρα της εκτόνωσης και της μπυραρίας.

Το «κατά λέξιν» θέατρο και ο χορός του Νιούσον

Αυτό που ο Βρετανός θα αποκαλούσε «male bonding» αποδεικνύεται επικοινωνία πολύ περιορισμένης εμβέλειας: μπανάλ ως προς τους κώδικες, τετριμμένη ως προς τις επιδιώξεις, περιοριστική ως προς την έκφραση της υποτιθέμενης αρρενωπότητας.

Αυτό που ο Βρετανός θα αποκαλούσε «male bonding» αποδεικνύεται επικοινωνία πολύ περιορισμένης εμβέλειας: μπανάλ ως προς τους κώδικες, τετριμμένη ως προς τις επιδιώξεις, περιοριστική ως προς την έκφραση της υποτιθέμενης αρρενωπότητας. Οι εξαιρετικοί χορευτές της ομάδας (Ρίτσαρντ Τσίλι, Τομ Ντέιβις, Νταν, Νέλσον Ερλ, Μιγουέλ Φιολ Ντουράν, Ίαν Γκάρσαϊντ, Έντι Χούκχαμ, Σκότ Τζένινγκς, Γεώργιος Κοτσιφάκης, Τζαγκ Πόφαμ, Τζων Ρος) μιλούν την «κόκνεϊ» διάλεκτο των εργατικών συνοικιών της βρετανικής πρωτεύουσας, επιστρατεύουν τεχνικές του σύγχρονου χορού και του partnering, της ακροβατικής και της μιμικής, ενώ έχουν μελετήσει τη σωματική γλώσσα: αυτήν που αποδίδει τα νοήματα «κατά λέξιν», με συγκεκριμένες κινήσεις, διευκολύνοντας τον θεατή στην επισήμανση της προβληματικής.

Ποια μορφή «ανδρισμού» προσδοκά μια παρέα ανδρών από τα μέλη της και ποιαν προσδοκούν οι γυναίκες; Πόσο τοξική είναι αυτή η αρρενωπότητα; Πόσο μακριά βρίσκεται από την πολιτική ορθότητα; Πόσο συνδέεται με την ανασφάλεια και το συναίσθημα της ενοχής και από πού πηγάζουν αυτά; Κατά την άποψή μου, οι φαλλοκρατικές αντιλήψεις δεν περιορίζονται στις καθαρά ανδρικές παρέες: μπορούν εύκολα να αναζητηθούν σε κάποιες παρέες γυναικών ή ομοφυλόφιλων ανδρών, στην εκζήτηση της εμφάνισης, στο δέλεαρ της μυϊκής ανάπτυξης, στην αποτρίχωση, στο μετροσέξουαλ πρότυπο, στην πορνογραφία, στην υπακοή στις επιταγές της μόδας, στο καθημερινό λεξιλόγιο ανδρών και γυναικών.

Enter Achilles 1

Σπουδή φύλου και έμφυλη ταυτότητα

Η αλλοτρίωση και το macho «λούστρο» στη συμπεριφορά και στις κινήσεις, η καλά συγκεκαλυμμένη τρυφερότητα και η μεγάλη δόση ανδρικών ορμονών στις απλές δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, ο υπερσυναισθηματισμός και ο μισογυνισμός είναι τα στοιχεία που συνθέτουν την εκδοχή αρρενωπότητας που ο Λόιντ Νιούσον χορογραφεί τριάντα χρόνια μετά, ώστε ο σύγχρονος θεατής να διαπιστώσει τη βιωσιμότητά τους σήμερα. Η τρωτότητα της «αχιλλείου πτέρνας» είναι η καλύτερη μεταφορά για ν’ αποδοθεί ο τραυματισμένος «ματσισμός» που οδηγεί στην έξαρση της βίαιης συμπεριφοράς. Πόσο ο μέσος σύγχρονος άνδρας έχει αναθεωρήσει τα στερεότυπα «ανδρικής» συμπεριφοράς με τα οποία έχει γαλουχηθεί;

Ο κύριος ανδρικός χαρακτήρας είναι ένας χιουμορίστας «μπλόκι» τύπος μεταξύ είκοσι και τριάντα ετών, που θα μπορούσε κάλλιστα να συμμετέχει σε μια σημερινή πορεία υπέρ του Brexit. 

Τα φαινόμενα δείχνουν πως τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει θεαματικά μέσα στα τριάντα χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη παράσταση του Enter Achilles και πως το πρότυπο του «ευάλωτου άνδρα» απέχει πολύ του να έχει ξεπεραστεί. Ο κύριος ανδρικός χαρακτήρας είναι ένας χιουμορίστας «μπλόκι» τύπος μεταξύ είκοσι και τριάντα ετών, που θα μπορούσε κάλλιστα να συμμετέχει σε μια σημερινή πορεία υπέρ του Brexit. Κάποιες πολιτικές συζητήσεις μεταξύ των ηρώων καταδεικνύουν πως το υπεραρσενικό καλά κρατεί (ευτυχώς που παρακολουθώ σύγχρονο αγγλικό κινηματογράφο και έχω proficiency, αλλιώς δεν θα μπορούσα να καταλάβω λέξη απ' όσα λέγονταν επί σκηνής: η παραγωγή δεν φρόντισε να υπερτιτλίσει την παράσταση, σαν να απευθυνόταν αυτή σε κλειστό club αγγλομαθών.) 

Σύνδεση ανδρισμού και βίας

Η σπουδή της «έμφυλης ταυτότητας» διερευνάται μέσω της απόκλισης εκ του ανδρισμού (ο τίτλος της ιστορικής ομάδας του Νιούσον δεν είναι τυχαίος: DV8 [2]). Η εμφάνιση μιας πιο τεθηλυσμένης εκδοχής άνδρα στο σκηνικό της παμπ, καθώς και οι κινησιολογικές επιλογές αυτού του ρόλου, δημιουργούν το κάδρο της αντίθεσης που, με διαλεκτικό τρόπο, θα παραγάγει μια χορογραφία κατά τη διάρκεια της οποίας δυο άντρες κρατούν ένα ποτήρι μπύρας με τα χείλη τους και δημιουργούν ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα. Ωστόσο, ο αυστραλός χορογράφος φαίνεται να μην καταδικάζει εξαρχής την τρέχουσα εκδοχή ανδρισμού. Δεν μοιάζει να τον απασχολούν οι επιπλοκές που ο σεξισμός επιφέρει στην ανδρική επικοινωνία, αντιθέτως αντικρίζει με συμπάθεια κάποιες «αγορίστικες» συμπεριφορές, κινήσεις και εκφράσεις και τις αναπαράγει χορογραφικά χωρίς διάθεση (σε πρώτη προσέγγιση) να τις επικρίνει. Οθεατής θα μπορούσε να υποθέσει (κάποιοι άνδρες με μεγάλο ποσοστό ανακούφισης, υποθέτω) πως η υπερβολική δόση τεστοστερόνης δεν «επιμολύνει» τις κινησιολογικές επιλογές και πως, αντιθέτως, παράγει αμιγώς «ανδρικές» κινήσεις. Όσο για τις ομοφοβικές επισημάνσεις, η μετατροπή του «gay» χορευτή σε Superman είναι ιδιαίτερα αμφίσημη.

H ταυτότητα του φύλου είναι αναμφισβήτητα προκατασκευασμένη, προϊόν κοινωνικών διεργασιών και αγωγής, αναπαραγωγή ισχυόντων προτύπων εξουσιαστικής συμπεριφοράς σεξιστικά θεμελιωμένης.

Ενώ η παράσταση του Νιούσον φαίνεται να ανεβάζει την ουδό της ανοχής στη διαφορετικότητα, το γεγονός ότι ο θεατής θαυμάζει τα «άψογα» κορμιά των χορευτών, κρίνει ως ακίνδυνη την ομοκοινωνικότητα που θεσπίζουν μεταξύ τους και συμμερίζεται το χιούμορ που διέπει τις σαχλές αντιδράσεις τους, αποκτά τη διάθεση να στεφανώσει με μια μικρή αχλύ λάμψης την κακώς εννοούμενη εκδοχή αρρενωπότητας που η χορογραφία φέρεται να στηλιτεύει. Ευτυχώς, σε αυτό το σημείο έρχεται η ανατροπή: η προτελευταία σκηνή, με τον σοδομισμό της πλαστικής κούκλας του σεξ (αν και ξαναχρησιμοποιημένη από τον Παπαϊωάννου) παραμένει συμβολισμός πολύ ισχυρός, που σοκάρει τον θεατή και δίνει εκ νέου τραγικές διαστάσεις σε μια σημαντική επισήμανση της κοινωνικής ψυχολογίας: ότι η ταυτότητα του φύλου είναι αναμφισβήτητα προκατασκευασμένη, προϊόν κοινωνικών διεργασιών και αγωγής, αναπαραγωγή ισχυόντων προτύπων εξουσιαστικής συμπεριφοράς σεξιστικά θεμελιωμένης, και ότι ο κομφορμισμός προς τέτοια στερεότυπα οδηγεί απαρεγκλίτως στον βιασμό της θηλυκής πλευράς του άνδρα και της γυναίκας.

Ο Λόιντ Νιούσον εργάζεται από το 1986 ως ιδρυτής και χορογράφος της Ομάδας Σωματικού Θεάτρου DV8, μετά από σπουδές Κοινωνικών Επιστημών και Ψυχολογίας. Αρχικά συνεργάστηκε με το Modern Dance Ensemble, το Impulse Dance Theatre, με την New Zealand Ballet Company και με το One Extra Dance Theatre and Extemporary Dance Theatre — προτού ιδρύσει τη δική του ομάδα. Συνεργάστηκε με τον Ντέιβιντ Χίντον και την Κλάρα φον Γκουλ στη μεταφορά του "Enter Achilles" και του "The Cost of Living" στον κινηματογράφο, κερδίζοντας ένα Emmy. Χαρακτηριστικές δουλειές του ήταν το "MSM" (1993), "To Be Straight With You" (2008/2009) και το "Can We Talk About This" (2011/2012), που είναι κατεξοχήν βασισμένες σε κείμενο.

ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΑ: LloydNewson (DV8 PhysicalTheatre) και Ομάδα Χορού Rambert 
Σκηνικά: IanMacneil 
Πρωτότυπη Μουσική: AdrianJohnston 
Πρωτότυπος Σχεδιασμός Φωτισμών: JackThompson 
Δημιουργική Συνεργασία & Διεύθυνση Περιοδείας: HannesLangolf 
Υλοποίηση Φωτισμών: RichardGodin 
Βοηθός Σχεδιαστή Ήχου: AmirSherhan 
Βοηθός Σκηνογράφου: LorenElstein 
Κοστούμια: KinnetiaIsidore, RichardGellar 
Διεύθυνση Προβών: PaulWhite 
Ερμηνεύουν: RichardCilli, TomDavisDunn, NelsonEarl, MiguelFiolDuran, IanGarside, EddieHookham, ScottJennings, Γεώργιος Κοτσιφάκης, JagPopham, JohnRoss 
Μια συμπαραγωγή των Rambert & Sadlers Wells σε συνεργασία με τη Στέγη


[1] Ρεαλισμός (στον αντίποδα του Ιδεαλισμού)= 1. η πρακτική του να αντιμετωπίζεις τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση και με τις αντικειμενικές τους ποιότητες, 2. πραγματιστική πολιτική, 3. πιστότητα κατά την αναπαράσταση, συνέπεια στο φυσικό πρότυπο, επιμονή στις λεπτομέρειες, 4. κατάδειξη της ζωής ως έχει, χωρίς εξωραϊσμό και απάλειψη των μελανών σημείων (TheOxfordReferenceDictionary, 1986, σελ. 689)
[2] Στα Αγγλικά Deviate σημαίνει «αποκλίνων», διαφορετικός.
 
Enter Achilles 3

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Παραδοσιακά το ενδιαφέρον του θεατρόφιλου κοινού τον Ιούλιο μεταφέρεται στη μικρή και τη μεγάλη Επίδαυρο. Παρακολουθήσαμε τέσσερις παραστάσεις. Κεντρική εικόνα: Ο Στάθης Σταμουλακάτος «Αίαντας», στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη. Φωτογραφία © Karol Jarek

Του Νίκο...

«Πέρσες» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στην Επίδαυρο – Τολμηρή προσέγγιση που δικαιώνεται

«Πέρσες» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στην Επίδαυρο – Τολμηρή προσέγγιση που δικαιώνεται

Για την παράσταση «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Του Νίκου Ξένιου

Τους «Πέρσες» του Αισχύλου επιλέγει φέτος ο Δημήτρης Καραντζάς, σε μια «ωμή» (όπως την αποκαλεί ο...

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260 τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις. Φωτογραφίες © Βάσια Αναγνωστοπούλου

Του Νίκου Ξένιου

Στο Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260, τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις του πρώτου δεκαπενθημέρου του Ιουλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πώς διαμορφώνονται οι λογοτεχνικές αξίες;

Πώς διαμορφώνονται οι λογοτεχνικές αξίες;

Οι διαχρονικοί και οι αναλώσιμοι συγγραφείς. Τι ξεχωρίζει τους μεν από τους δε; Και ποιος αποφασίζει κάθε φορά ποιος ανήκει πού; «Κάθε ιστορική στιγμή ιεραρχεί τις αισθητικές της αξίες κινούμενη εντός ενός συγκεκριμένου ορίζοντα».

Του Κώστα Κουτσουρέλη

...
Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ