alt

Για την παράσταση «Πρακτική Εγκυκλοπαίδεια. Αποκλίσεις» σε σύλληψη και χορογραφία της Λενιώς Κακλέα, η οποία παρουσιάζεται σήμερα και αύριο στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

Του Νίκου Ξένιου

Είδαμε την πρόσφατη χορογραφική δουλειά της Λενιώ Κακλέα Πρακτική Εγκυκλοπαίδεια. Αποκλίσεις στη Μικρή Σκηνή της Στέγης. Με πολύ κοντινή απεύθυνση στους θεατές, η κυρία Κακλέα φιλοτεχνεί ένα «πορτρέτο» του Ευρωπαίου, συνθέτοντας καθημερινές κινήσεις, ολοκληρωμένες και κυρίως θραυσματικές. Η δουλειά της συνδιαλέγεται με τη θεσμική κριτική (institutional critique), την ψυχανάλυση, το ντοκιμαντέρ, το θέατρο, τις εννοιολογικές τεχνικές και την performance art. Συλλέγοντας αφηγήσεις από κατοίκους επτά πόλεων δημιούργησε σε τρία χρόνια ένα βιβλίο, μια ταινία και ένα χορογραφικό έργο, όπου ερμηνεύει η ίδια μαζί με τη Τζέσικα Μπατούτ, τη Νανιγιάντι Κα Γκάρα και την Ελίζα Υβελέν. 

Η δουλειά της συνδιαλέγεται με τη θεσμική κριτική (institutional critique), την ψυχανάλυση, το ντοκιμαντέρ, το θέατρο, τις εννοιολογικές τεχνικές και την performance art.

Την επιτέλεση αυτήν συνοδεύει η έκθεση του βιβλίου Πρακτική Εγκυκλοπαίδεια, Αποκλίσεις (Practical encyclopedia, Détours) και την προβολή μιας ταινίας δεκαπέντε λεπτών. Η φιλόσοφος Μαρίζ Εμέλ, φιλόσοφος και κάτοικος του Ομπερβιλιέ, καταγράφεται στο φιλμ και καταθέτει τους προβληματισμούς της για τη νέα αυτή προσέγγιση της ανθρώπινης κίνησης.

Τελετουργία της καθημερινότητας

Η έρευνα της Λενιώς Κακλέα ξεκίνησε το 2016, όταν μαζί με κάποιους αναλυτές πήρε περίπου εξακόσιες συνεντεύξεις, καταγράφοντας προσωπικές αφηγήσεις ανθρώπων από την Ομπερβιγιέ, ένα φτωχό προάστειο του Παρισιού. Οι συνεντεύξεις αυτές πλήθυναν, σταδιακά, περιλαμβάνοντας το Πουατιέ, τη Νιόν, το Έσσεν, το Γκισενί, την Αθήνα και άλλες πόλεις. Η δημιουργός έλεγξε ποιες χειρονομίες και ποιες σωματικές «τεχνικές» υιοθετούνται από τον μέσο κάτοικο πόλεων της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Ελλάδας. Είτε αντλημένες από τον χώρο εργασίας των ανθρώπων, είτε από τη διαδρομή τους ως το σουπερμάρκετ, είτε από τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου τους, οι κινήσεις που επέλεξε «κατέγραφαν» κάποιες αλλαγές, κάποιους μετασχηματισμούς στην κίνηση των ανθρώπων που μένουν στην περιφέρεια. Στις καταγραφές της κυρίας Κακλέα κεντρική θέση έχει ο αναστοχασμός (self reflection) κάποιων ακτιβιστών, η ιεροτελεστία κάποιων προσωπικών, επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων, η ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα, η αναζήτηση πνευματικότητας στον διαλογισμό, η επίδοση στην εκγύμναση του σώματος και στον αθλητισμό, ο τρόπος εκμυστήρευσης των συνεντευξιαζόμενων.

Αρχική σύλληψη ήταν η ιδέα ότι στις κινήσεις που κάνουμε καταγράφεται η πολιτιστική ταυτότητά μας, παγιώνεται μια όλο και διαφορετική σχέση με το κορμί μας και διερευνάται το ποσοστό ελευθερίας που έχουμε (ή που μας έχει απομείνει).

Αρχική σύλληψη ήταν η ιδέα ότι στις κινήσεις που κάνουμε καταγράφεται η πολιτιστική ταυτότητά μας, παγιώνεται μια όλο και διαφορετική σχέση με το κορμί μας και διερευνάται το ποσοστό ελευθερίας που έχουμε (ή που μας έχει απομείνει). Δράσεις, συνήθειες και διαδικασίες που επανέρχονται με αυθεντικό τρόπο, με ένα υψηλό βαθμό κανονικότητας ή μηχανικής περιοδικότητας, δραστηριότητες στις οποίες επιδιδόμεθα, ο τρόπος με τον οποίον οργανώνουμε τον –συνήθως περιορισμένο– χώρο του σπιτιού μας, το πώς διαχειριζόμαστε την κάπως μοναχική σεξουαλικότητά μας, ο αριθμός των θυσιών στις οποίες προβαίνουμε, οι διατροφικές και ενδυματολογικές μας συνήθειες, τα μονοπάτια που διανύουμε για να φτάσουμε στους χώρους όπου δραστηριοποιούμεθα, όλα αυτά συνθέτουν το νέο «πορτρέτο» του σώματός μας (οι γαλλικοί όροι είναι: τεχνικές «αναζήτησης του Εαυτού», τρόποι ζωής, «μονοπάτια ταυτοτήτων»). Έξι τέτοια «πορτρέτα», δομημένα σε ένα κυκλικό οργανικό χρόνο, παρουσιάζονται στη χορογραφία «Εγκυκλοπαίδεια», ξεκινώντας από κάποιες βραδινές πρακτικές και καταλήγοντας στις πρωϊνές.

alt

Μια επιτέλεση φιλοσοφικά θεμελιωμένη

H διασταύρωσή μας με άλλους ανθρώπους διαφοροποιείται, επιταχύνεται ή γίνεται πιο συγκεχυμένη, ενώ παράλληλα το σώμα μας κυκλοφορεί σ’ ένα νέο αστικό σκηνικό: η πόλη «εγγράφει» το σώμα μας στις εικόνες της και ιδιοποιείται ιεροτελεστικές εκφάνσεις του που είναι πρωτόγνωρες στην ιστορία του πολιτισμού. 

Το πιο έντονο αίτημα του σώματος είναι η ανάγκη του ανθρώπου για αλλαγή. Ταχείς κοινωνικοί μετασχηματισμοί, συχνά πολύ ακραίοι, αντικατοπτρίζονται στο προσωπικό επίπεδο, εξιχνιάζοντας το πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο όπου καλείται να ζήσει ο σύγχρονος Ευρωπαίος: βιβλιογραφικά το project παραπέμπει στην ανθρωπολογική θεωρία του Μαρσέλ Μος, σύμφωνα με την οποία «οι πολιτισμικά καθορισμένες τεχνικές διαπλάθουν το ίδιο το ανθρώπινο σώμα, ερμηνεύοντας έτσι πτυχές του πολιτισμού μέσα στον οποίο αυτό “κατασκευάζεται”». Για παράδειγμα, ένα «δώρο» κατά τον Μος δεν είναι απλώς μια υπενθύμιση του συναισθήματός μας που μεταφέρεται από χέρι σε χέρι: είναι, με μετωνυμικό τρόπο, μια «συνολική μεταβίβαση» (préstation totale) κατηγορημάτων οικονομικοπολιτικών, νομικών, μυθολογικών, μαγικοθρησκευτικών, πρακτικών και συμβολικών νοηματοδοτήσεων. Η δύναμη που έχει ένα δώρο, καθώς κινείται μέσα στο κοινωνικό τοπίο, είναι το γεγονός ότι «επαναδομεί» την υφή της κοινωνικότητάς μας, προσδίδοντάς της νέα νοήματα. 

Αντίστοιχα, κάθε κίνηση του κορμιού (εν προκειμένω: ο χορός) εντάσσει στο γνωστικό πεδίο του ανθρώπου μια σειρά κινήσεων, τελετουργικών ή μη, που κατακτώνται ακούσια, αναπαράγονται και ανακλώνται στη συνάφεια του ανθρώπου με άλλους ανθρώπους, γίνονται, με άλλα λόγια, κτήμα του κοινωνικού σώματος. Αυτό είναι μέρος της «κανονικοποίησης» (normalization) την οποία υφίσταται η ταυτότητά μας, που γρήγορα επαναπροσδιορίζεται όσο η καθημερινότητά μας μετασχηματίζεται. Ομοίως, και η διασταύρωσή μας με άλλους ανθρώπους διαφοροποιείται, επιταχύνεται ή γίνεται πιο συγκεχυμένη, ενώ παράλληλα το σώμα μας κυκλοφορεί σ’ ένα νέο αστικό σκηνικό: η πόλη «εγγράφει» το σώμα μας στις εικόνες της και ιδιοποιείται ιεροτελεστικές εκφάνσεις του που είναι πρωτόγνωρες στην ιστορία του πολιτισμού. 

Η συγκεκριμένη χορογραφία της Λενιώς Κακλέα περιλαμβάνει νέες πληροφορίες που το σώμα του ανθρώπου έχει «εγγράψει», στη διασταύρωσή του με τα πρόσφατα πολιτιστικά δεδομένα της Ευρώπης: γι’ αυτό, η ίδια χαρακτηρίζει τη δουλειά της «διευρυμένη χορογραφία», εφόσον καταγράφει αθροιστικά τις «μετατοπίσεις», τους «εκτροχιασμούς», τις «αποκλίσεις», τις «παρακάμψεις» (detours) από την ακαδημαϊκή, ειθισμένη, «καθαρή» αντίληψη της κίνησης. Αφενός μελετά το σώμα ως πολιτισμική κατασκευή, αφετέρου εντάσσει σε χορογραφία τις νέες συνήθειες του σώματος: έτσι, προτείνει στον θεατή μια μορφή άμεσου ελέγχου και μετάπλασης ή ανασκευής, ακόμη και κριτικής αναθεώρησης ή και ιδιοποίησης (appropriation) μιας νέας σειράς τοποθετήσεων, κινήσεων, αντιδράσεων, εν γένει επιτελέσεων του σώματος, στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης, εμπορευματοποιημένης ύστερης καπιταλιστικής συναίνεσης.

alt

Λενιώ Κακλέα

Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια η φιλοσοφία, η κοινωνιολογία και το θέατρο επικαθορίζουν τη χορογραφική δουλειά της Λενιώς Κακλέα, που πρωτοπαρουσίασε έργο της στη Στέγη το 2014, στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Νέων Χορογράφων, με το σόλο «Deux·L», σε συνεργασία με τη Λουνσίντα Τσάιλντς και τον Ριγιόγι Ικέντα. Η Λενιώ Κακλέα τιμήθηκε φέτος για το έργο της με το βραβείο του ιδρύματος Hermès Italia και της Triennale του Μιλάνου.

Σύμφωνα με δηλώσεις της κυρίας Κακλέα, τη δουλειά της επηρεάζουν η θεσμική κριτική της Αντρέα Φρέιζερ στον χώρο των εικαστικών τεχνών, η σκέψη του Αμερικανού κοινωνιολόγου Ρίτσαρντ Σένετ (Η κουλτούρα του νέου καπιταλισμού) για τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς στον χώρο της δουλειάς, η δουλειά της περφόρμερ Κλαούντια Τριότσι, η θεωρία των φιλοσόφων Ιζαμπέλ Στένγκερς και Μπρούνο Λατούρ, η κοινωνιολογική θεωρία του Μαουρίτσιο Λατσαράτο, η κινηματογραφική προσέγγιση της Σαντάλ Άκερμαν, αλλά και όλο το σινεμά του Παζολίνι και του Φελίνι, καθώς και το φεμινιστικό κίνημα. Η Πρακτική εγκυκλοπαίδεια προτείνεται ως μέθοδος γραφής και δημιουργίας που της επιτρέπει να έρθει σε επαφή με το σύγχρονο κοινωνικό τοπίο, προτείνοντας μια νέα εκδοχή εννοιολογικής τέχνης.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Παραδοσιακά το ενδιαφέρον του θεατρόφιλου κοινού τον Ιούλιο μεταφέρεται στη μικρή και τη μεγάλη Επίδαυρο. Παρακολουθήσαμε τέσσερις παραστάσεις. Κεντρική εικόνα: Ο Στάθης Σταμουλακάτος «Αίαντας», στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη. Φωτογραφία © Karol Jarek

Του Νίκο...

«Πέρσες» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στην Επίδαυρο – Τολμηρή προσέγγιση που δικαιώνεται

«Πέρσες» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στην Επίδαυρο – Τολμηρή προσέγγιση που δικαιώνεται

Για την παράσταση «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Του Νίκου Ξένιου

Τους «Πέρσες» του Αισχύλου επιλέγει φέτος ο Δημήτρης Καραντζάς, σε μια «ωμή» (όπως την αποκαλεί ο...

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260 τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις. Φωτογραφίες © Βάσια Αναγνωστοπούλου

Του Νίκου Ξένιου

Στο Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260, τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις του πρώτου δεκαπενθημέρου του Ιουλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πώς διαμορφώνονται οι λογοτεχνικές αξίες;

Πώς διαμορφώνονται οι λογοτεχνικές αξίες;

Οι διαχρονικοί και οι αναλώσιμοι συγγραφείς. Τι ξεχωρίζει τους μεν από τους δε; Και ποιος αποφασίζει κάθε φορά ποιος ανήκει πού; «Κάθε ιστορική στιγμή ιεραρχεί τις αισθητικές της αξίες κινούμενη εντός ενός συγκεκριμένου ορίζοντα».

Του Κώστα Κουτσουρέλη

...
Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ