Ο «Υπεράνθρωπος» Ουμπέρτο Έκο: Διεθνές Συμπόσιο στην Αθήνα, 10 χρόνια από τον θάνατό του

Πανεπιστημιακός δάσκαλος και πατέρας της σημειολογίας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας, μελετητής της Φιλοσοφίας και δημόσιος διανοούμενος, ο Ουμπέρτο Έκο (1932-2016) με έναν ιδιοφυή τρόπο το σύγχρονο πνεύμα. 

Δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης φιλοξενεί το πρώτο μεγάλο συμπόσιο στην Ελλάδα αφιερωμένο στη σκέψη και το πολυσχιδές έργο του.

Ο Ουμπέρτο Έκο εξακολουθεί να επηρεάζει βαθιά τον σύγχρονο πολιτισμό και τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουμε την πραγματικότητα. Πιστός στη βαθιά του πεποίθηση ότι «για να επιβιώσεις, πρέπει να λες ιστορίες», παραμένει μια από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές του 20ού αιώνα.

Το διεθνές συμπόσιο, που πραγματοποιείται την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026 στην Αθήνα με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας (ΣΕΠΙ), εντάσσεται στον διεθνή κύκλο εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται σε όλο τον κόσμο προς τιμήν του και αφού έχει συμπληρωθεί μια δεκαετία από τον θάνατό του, όπως ο ίδιος είχε θέσει ως προϋπόθεση. 

Το συμπόσιο, που τελεί υπό την αιγίδα της Ιταλικής Πρεσβείας στην Αθήνα, συνδιοργανώνεται από τον Σύνδεσμο επιστημόνων πανεπιστημίων Ιταλίας ΣΕΠΙ, το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και «Το Βήμα».

Στόχος της διοργάνωσης είναι να αναδειχθεί η διαχρονική σημασία του έργου και της σκέψης του Ουμπέρτο Έκο, τόσο ως κορυφαίου θεωρητικού της σημειολογίας όσο και ως δημόσιου διανοουμένου που επηρέασε καθοριστικά τον σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό και το δημόσιο διάλογο.

Στο συμπόσιο συμμετέχουν καθηγητές και συνεργάτες του Έκο από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστημιακά ιδρύματα, καθώς και σημαντικοί Έλληνες πανεπιστημιακοί και μελετητές του έργου του.

Υπογραμμίζεται η παρουσία φοιτητών από πανεπιστήμια της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων, με στόχο την γνωριμία από τις νεότερες γενιές και τον «διάλογο» ανάμεσα στη νέα γενιά και το έργο ενός από τους σημαντικότερους στοχαστές του 20ού αιώνα.

Ακολουθεί αναλυτικά το πρόγραμμα:

Εναρκτήριοι χαιρετισμοί

• Francesco Neri Διευθυντής, Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών
• Ξένια Καλδάρα, Πρόεδρος και Γενική Διευθύντρια, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
• Θοδωρής Αγγελόπουλος, Πρόεδρος ΣΕΠΙ 

Πάνελ Ι –  UMBERTO  ECO:  Το ακαδημαϊκό αποτύπωμα

• Fedriga Riccardo, Direttore scientifico della Fondazione Umberto Eco  
• Γιάννα Γιαννουλοπούλου, Γλωσσολόγος, Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας 
• Cogo Michele, Direttore Fondazione Bottega Finzioni – ETS
• Ιωάννης Τσόλκας, Καθηγητής Ιστορίας της Ιταλικής Λογοτεχνίας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, Πρόεδρος Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ
• Γιώργος Αραμπατζής, Καθηγητής Βυζαντινής Φιλοσοφίας, Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ

Συντονισμός: Δώρα Αναγνωστοπούλου, δημοσιογράφος

Πάνελ ΙΙ – UMBERTO ECO: Ο αφηγητής  και  δημόσιος διανοούμενος 

•​​ Γιούλη Δελιοπούλου-Παπαχριστοφίλου, πρόεδρος Εκδοτικός Οίκος Ελληνικά Γράμματα- Πεδίο 
• Helena Lozano Miralles, Professore Associato Dipartimento di Studi Umanistici    Lingua, Traduzione e Linguistica SpagnolaUniversità degli studi di Trieste 
• Χρήστος Χωμενίδης, συγγραφέας 

Συντονισμός: Μάκης Προβατάς, Δημοσιογράφος

Μεταξύ των δυο πάνελ θα πραγματοποιηθεί συζήτηση δέκα λεπτών του διευθυντή του «Βήματος» Περικλή Δημητρολόπουλου με τον δημοσιογράφο και αρθρογράφο Αντώνη Καρπετόπουλο με θέμα «Παρακολουθώντας από τα φοιτητικά έδρανα διάλεξη του Ουμπέρτο ‘Εκο». 

• Επιμύθιο: 
Περικλής Δημητρολόπουλος,  Διευθυντής ΤΟ ΒΗΜΑ

Προβολή ντοκιμαντέρ

Μετά το τέλος της συζήτησης θα ακολουθήσει προβολή του ντοκιμαντέρ La biblioteca del mondo (A library of the world) Davide Ferrario, 80’, Παραγωγή 2023

Ο Ουμπέρτο Έκο, σημειολόγος, συγγραφέας, φιλόσοφος και μελετητής, πρωταγωνιστεί εδώ μαζί με τις εκδόσεις που, κομμάτι κομμάτι, συνέθεσαν την κωδικοποιημένη βιβλιοθήκη του, γεμάτη χάρτινες σελίδες για να τις αγγίζεις, να τις ξεφυλλίζεις, να τις διαβάζεις και να τις φθείρεις. 

Η βιβλιοθήκη του Eco αριθμούσε 1.200 παλαιά βιβλία και 30.000 σύγχρονα. Υπέροχα εξώφυλλα, σημαντικές εικονογραφήσεις, ονόματα μεγάλων συγγραφέων που ξεδιπλώνονται μέσα από τις αφηγήσεις της οικογένειας και των ηθοποιών που συμμετέχουν στην αφήγηση για τον Eco, αναμειγνύονται με εκείνα λιγότερο γνωστών ή ακόμη και επινοημένων συγγραφέων.

Η ταινία του Davide Ferrario ξεκινά από την ανακοίνωση της απώλειας αυτού του ανθρώπου, τον οποίο παρακολουθούμε να περπατά στους φαινομενικά ατελείωτους διαδρόμους της βιβλιοθήκης του.

Η Renate Eco Range, σύντροφος τού Έκο και μητέρα των πολλών παιδιών του, αφηγείται πώς βρέθηκε ανάμεσα σε εκείνο το πλήθος του Μιλάνου, προσπαθώντας να φτάσει στον σύζυγό της που αποθεωνόταν και χαιρετιόταν με αγάπη και εκτίμηση.

Από αγάπη και εκτίμηση αποτελείται και αυτή η αφηγηματική διαδρομή φτιαγμένη από βιβλία. Ο Ferrario πέτυχε τον στόχο του αφηγούμενος τη ζωή ενός μεγάλου στοχαστή και διανοούμενου, από τις πιο ξεχωριστές μορφές της εποχής μας μέσα από το φυσικό του στοιχείο: το βιβλίο.