Η Σουηδική Ακαδημία ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη πως το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2025 απονέμεται στον Λάσλο Κρασναχορκάι (László Krasznahorkai).
Επιμέλεια: Book Press
Ένα χρόνο μετά τη βράβευση της Νοτιοκορεάτισσας Χαν Γκανγκ «για την έντονη ποιητική της πεζογραφία που αντιμετωπίζει ιστορικά τραύματα και εκθέτει την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ζωής», η Σουηδική Ακαδημία αποφάσισε να βραβεύσει με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2025 τον Λάσλο Κρασναχορκάι.
Η Ακαδημία απένειμε το Νόμπελ στον Κρασναχορκάι «για το συναρπαστικό και οραματικό του έργο που, εν μέσω αποκαλυπτικού τρόμου, επιβεβαιώνει τη δύναμη της τέχνης».
«Ο Λάσλο Κρασναχορκάι είναι ένας σπουδαίος, επικός συγγραφέας της παράδοσης της Κεντρικής Ευρώπης, που εκτείνεται από τον Κάφκα μέχρι τον Τόμας Μπέρνχαρντ, και έχει ως στοιχεία του τον παραλογισμό και την γκροτέσκα υπερβολή. Έχει, όμως, περισσότερα όπλα στη φαρέτρα του, με το βλέμμα στραμμένο στην Ανατολή, υιοθετώντας ένα πιο στοχαστικό, λεπτομερώς υπολογισμένο ύφος» ανέφερε η Σουηδική Ακαδημία.
Ποιος είναι ο Λάσλο Κρασναχορκάι
Ο Λάσλο Κρασναχορκάι γεννήθηκε το 1954 στην πόλη Gyula της Ουγγαρίας. Σπούδασε νομικά και φιλολογία στα Πανεπιστήμια του Ζέγκεντ και της Βουδαπέστης.
Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς. Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία (ανάμεσά τους το βραβείο Kossuth, που αποτελεί τη σημαντικότερη διάκριση της Ουγγαρίας, και το γερμανικό βραβείο Bestenliste-Prize).
Το 2015 τιμήθηκε με το Man Booker International Prize. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γερμανικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα ιταλικά, τα πολωνικά, τα τσέχικα, τα βουλγάρικα, τα εβραϊκά, τα ιαπωνικά και τα ελληνικά. Στη γλώσσα μας κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πόλις, με πιο πρόσφατο το μυθιστόρημά του Η Σέιομπο πέρασε από εκεί κάτω (μτφρ. Μανουέλα Μπέρκι-Μεϊμάρη).
Δύο μυθιστορήματα του Λάσλο Κρασναχορκάι, Το τανγκό του Σατανά (μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου) και Η μελαγχολία της αντίστασης (μτφρ. Ιωάννα Αβραμίδου), έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο από τον φίλο του, τον σκηνοθέτη Μπέλα Ταρ, για τον οποίο έχει γράψει και πρωτότυπα σενάρια.
Το βραβείο Νόμπελ καθιερώθηκε το 1901 από τον Άλφρεντ Νόμπελ και τιμά συγγραφείς εν ζωή που έχουν «παράξει εξαιρετικό έργο στον τομέα της λογοτεχνίας σε μια ιδεώδη κατεύθυνση», όπως αναφέρεται στη διαθήκη του ιδρυτή του. Συνοδεύεται από το χρηματικό έπαθλο των 11 εκατομμυρίων κορωνών (1,2 εκατ. δολάρια).
Ο Λάσλο Κρασναχορκάι στην Book Press
«Ο λογοτεχνικός κόσμος του Κρασναχορκάι είναι γέννημα τριών κυρίως πατεράδων: του Μπέρνχαρντ, του Κάφκα και σε βαθύτερο επίπεδο του Σαραμάγκου. Ο μακροπερίοδος λόγος, οι εμμονές, η ασφυκτική περιέλιξη των αδιαχώριστων παραγράφων που κυματίζουν σε σελίδες, αυτή η "À bout de souffle" ανέλιξη του κειμένου παραπέμπει ευθέως στον Αυστριακό συγγραφέα. Μόνο που ο Ούγγρος συνάδελφός του αραιώνει το μείγμα με δυστοπικές πινελιές, σε αντίθεση με τον δάσκαλο που κινείται σε πιο ρεαλιστικά τοπία» έγραψε μεταξύ άλλων ο Φώτης Καραμπεσίνης για το Herscht 07769 (μτφρ. Μανουέλα Μπέρκι-Μεϊμάρη).
«Η συζήτηση στράφηκε πάλι στην Αθήνα. Ο Λάσλο επέμενε ότι τον γοητεύει η όμορφη ασχήμια ή/και η άσχημη ομορφιά της πόλης μας, επέμενε ότι του θυμίζει το Βερολίνο της δεκαετίας του 1980, με πάμπολλα στέκια των καλλιτεχνών» έγραψε ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, που συνάντησε τον Λάσλο Κρασναχορκάι κατά την επίσκεψη του δεύτερου στη χώρα μας.
Ο ίδιος, σημειώνει στο κείμενό του για το Τανγκό του Σατανά: «Τα βιβλία εκείνα που ακροβατούν επιτυχώς στο τεντωμένο σχοινί που ενώνει τη λογοτεχνία με τη φιλοσοφία, τη μυθιστοριογραφία με την εικαστική θεώρηση του κόσμου, είναι βιβλία που δεν μοιάζουν να γερνάνε, που ανανεώνουν διαρκώς τη σχέση τους με ένα απαιτητικό κοινό, που μένουν ανοξείδωτα στο πέρασμα του χρόνου». Και λίγο παρακάτω: «Συγγραφείς όπως ο Τζέιμς Γκράχαμ Μπάλλαρντ, ο Τόμας Μπέρνχαρντ, ο Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, ο Ρίτσαρντ Φορντ, και, βέβαια, ο Λάσλο Κρασναχορκάι, ξέρουν να συνθέτουν έργα όπου τα είδη συνομιλούν, όπου οι λέξεις σημαίνουν τρία και τέσσερα πράγματα μαζί, όπου οι φράσεις γράφονται σε μια παρτιτούρα και γίνονται μελωδίες, άλλοτε ελπίδας και άλλοτε ζόφου και ολέθρου».
Αντίστοιχα, ο Βασίλης Καγιάς, στο συνθετικό του κείμενο για τέσσερα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του Λάσλο, σημειώνει: «Η συμβατική αφετηρία του Krasznahorkai βέβαια είναι το Satantango, το οποίο συχνά, και δικαίως, αναφέρεται ως το πιο προσβάσιμο μυθιστόρημά του. Πράγματι, η πρόζα του εδώ λίγο θυμίζει αυτό που ο Έλληνας αναγνώστης έχει συνηθίσει από το Πόλεμος και Πόλεμος ή τη Μελαγχολία: ο λόγος του συντίθεται από περισσότερες κύριες και λιγότερες δευτερεύουσες προτάσεις, είναι χρονικά γραμμικός και συνήθως μονοσήμαντος, με λίγες αλλαγές προοπτικής και χωρίς την τάση να απλώνεται σε αχαρτογράφητου μεγέθους εκτάσεις».
