ΔΕΒΘ 2025: Μέρα 2η – Τεχνητή Νοημοσύνη, Ιταλία και εκδηλώσεις που ξεχώρισαν

Η δεύτερη μέρα της 21ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) κινήθηκε μακριά από τη νηνεμία της πρώτης μέρας. Γέμισε ασφυκτικά ήδη από νωρίς το απόγευμα τόσο στις παράλληλες εκδηλώσεις όσο και στα περίπτερα. Εμείς παρακολουθήσαμε πλήθος εκδηλώσεων, για διάφορες θεματικές. Τεχνητή νοημοσύνη, Ιταλία και τρεις παρουσιάσεις ελληνικών βιβλίων ήταν στην ημερήσια διάταξη.

Πολύ μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον για την εκδήλωση «Για τον πολιτισμό στην εποχή των αλγορίθμων και των ολιγαρχιών» που διοργανώθηκε από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ). Οι Νικόλας Σεβαστάκης, Γιάννης Μπαλαμπανίδης και Σταύρος Ζουμπουλάκης συζήτησαν για το ποια θα είναι η μοίρα της ανθρώπινης δημιουργίας και δημιουργικότητας την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, πόσο απειλείται η ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης από τη συμμαχία πολιτικών και τεχνολογικών ολιγαρχιών, ποιο είναι το μέλλον της εργασίας, ποιος είναι ο ρόλος και οι δυνατότητες της Ευρώπης μέσα σε αυτό το νέο πολιτικό και τεχνολογικό περιβάλλον.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση «Για τον πολιτισμό στην εποχή των αλγορίθμων και των ολιγαρχιών» που διοργανώθηκε από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση, με πάρα πολύ κόσμο, πολλές ερωτήσεις και τοποθετήσεις στο τέλος την οποία μπορείτε να παρακολουθήσετε στο παρακάτω βίντεο:

Ενδιαφέρον είχε και η συζήτηση με θέμα «Το βιβλίο την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης» σε οργάνωση της Εταιρείας Συγγραφέων με τέσσερις κεντρικούς ομιλητές αλλά και ένα ανήσυχο κοινό που πλημμύρισε την αίθουσα. Συμμετείχαν οι: Γιάννης Μπασκόζος, δημοσιογράφος, Παναγιώτης Κάπος, ερευνητής Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, αντιπρόεδρος ΕΛΙΒΙΠ, Μιχάλης Καλαμαράς, σύμβουλος ψηφιακών εκδόσεων, Κώστας Κατσουλάρης, γραμματέας ΔΣ του ΟΣΔΕΛ. 

Ο αντιπρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, Παναγιώτης Κάπος εκκίνησε από το δεδομένο ότι αυτή τη στιγμή όλη η δημιουργική και καλλιτεχνική διαδικασία αλλά και συνολικά ο κλάδος των εκδοτικών βιομηχανιών επηρεάζεται από την ΤΝ και πρέπει να τεθεί υπό συζήτηση ο ρόλος των εκδοτών. Ο σύμβουλος ψηφιακών εκδόσεων Μιχάλης Καλαμαράς ισχυρίστηκε ότι ο εκδοτικός κόσμος πρέπει να μάθει το εργαλείο και να το αγκαλιάσει, να το χρησιμοποιήσει με υπεύθυνο τρόπο και σεβασμό στα πνευματικά δικαιώματα, με τη σκέψη ότι ο ανθρώπινος παράγοντας θα συνεχίσει να έχει κεντρικό και επιβλέποντα ρόλο.

Οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση «Το βιβλίο την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης».

Ο συγγραφέας και γραμματέας του ΔΣ του ΟΣΔΕΛ, Κώστας Κατσουλάρης, μας παρακίνησε να σκεφτούμε το θέμα σοβαρά, με πολιτικούς όρους και σε βάθος. Έθεσε, μάλιστα, επί τάπητος το σημαντικό ζήτημα της υποκλοπής δικαιωμάτων μέσω της ψηφιοποίησης των έργων καλλιτεχνίας από ιδιωτικές διεθνείς εταιρίες και τη διάρρηξη που προκαλεί η ΤΝ στην έως τώρα άρρηκτη σχέση του συγγραφέα με το έργο του.

Την ίδια ώρα με την εκδήλωση της ΕΒΕ «Για τον πολιτισμό στην εποχή των αλγορίθμων και των ολιγαρχιών», στην αίθουσα Cosmos του Περιπτέρου 14, ένα άλλο (μεγάλο) κομμάτι του κοινού συναντήθηκε με τον Γιάννη Ξανθούλη που παρουσίασε το νέο βιβλίο του «Η άλωση των Αθηνών από τις αδερφές Γαργάρα» (εκδ. Διόπτρα). Μια παρουσίαση με ζωντάνια, κέφι και χιούμορ που ολοκληρώθηκε με ερωτήσεις και ανταλλαγές σκέψεων και υπογραφή βιβλίων από τον συγγραφέα.

Ο Γιάννης Ξανθούλης συναντά τους αναγνώστες του και υπογράφει το βιβλίο του στην 21η ΔΕΒΘ.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε και η εκδήλωση «Ο ουδέποτε απών ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης» που διοργανώθηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων. Σε συντονισμό του Αλέξη Ζήρα, κριτικού και τ. προέδρου της Εταιρείας Συγγραφέων, οι Σοφία Βούλγαρη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Θανάσης Μαρκόπουλος, ποιητής, κριτικός και Βαγγέλης Τασιόπουλος, ποιητής, π. Πρόεδρος Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, συζήτησαν για ποιους λόγους η ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη εμφανίζει εντυπωσιακή διάρκεια, κυρίως από το 1960 κι εξής.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον Μανώλη Αναγνωστάκη.

Στην εκδήλωση των εκδόσεων Loggia με τον ιντριγκαδόρικο τίτλο «Νικόλα Πουλιέζε: ο Ναπολιτάνος Σάλιντζερ» τράβηξε επίσης το ενδιαφέρον του κοινού. Η μεταφράστρια της συλλογής διηγημάτων του Πουλιέζε, Το μαύρο καράβι, Δήμητρα Δότση συνομίλησε με την εκπαιδευτικό και κριτικό βιβλίου, Ματίνα Κυριαζοπούλου για την ιδιαίτερη συγγραφική περίπτωση του Ιταλού συγγραφέα. Η Δήμητρα Δότση μοιράστηκε ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία, την ιδιαίτερη εκδοτική ιστορία που συνδέει το βιβλίο του, Σκοτεινό νερό, με τον Ίταλο Καλβίνο, τις λογοτεχνικές του επιρροές και αρετές. Σαν τον Σάλιντζερ, ο Πουλιέζε ήταν ιδιότροπος χαρακτήρας, και ενώ είχε γράψει διηγήματα τα οποία αγαπούσε ιδιαίτερα, όλοι τον ξέρουν για το μυθιστόρημά του.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση των εκδόσεων Loggia «Νικόλα Πουλιέζε: ο Ναπολιτάνος Σάλιντζερ».

Τα διηγήματα αυτά, όμως, ζουν μια δεύτερη ζωή με διάφορες μεταφράσεις στην Ευρώπη, με πρώτη την ελληνική που έδειξε τον δρόμο. Η Ματίνα Κυριαζοπούλου ανέλυσε συνοπτικά αλλά με πάθος τα οκτώ διηγήματα της συλλογής, ενώ στη συνέχεια η συζήτηση επεκτάθηκε στη Νάπολη ως κεντρική «ηρωίδα» στα βιβλία του Πουλιέζε.

Σε επίσης κατάμεστη αίθουσα πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση στην οποία ο ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος και η Εύα Πλιάκου των εκδόσεων Αντίποδες συνομίλησαν με τον συγγραφέα Τάσο Θεοφίλου για το βιβλίο του, Η φυλακή.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση για το βιβλίο του Τάσου Θεοφίλου, «Η Φυλακή», (εκδ. Αντίποδες).

Απαντώντας στις πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις που του έθετε το πάνελ, ο συγγραφέας μίλησε για τη θεωρητική εικόνα που είχε για τις φυλακές πριν τον εγκλεισμό του μέσω της ενασχόλησής του με την εγκληματολογία αλλά και την εκ των έσω παρατήρηση κατά τη διάρκεια της κράτησής του. Σε αντίθεση με τη ρομαντικοποιημένη αναπαράσταση της φυλακής, ο συγγραφέας μίλησε για τη ρεαλιστική διάστασή της, τις ταξικές ιεραρχίες που αναπαράγονται εντός της, το στάτους του πολιτικού κρατούμενου και την πολύ δύσκολη επανένταξη και προσαρμογή. Χαρακτήρισε τη φυλακή έναν «γραφειοκρατικό βούρκο» που εξαναγκάζει το άτομο σε ένα αέναο πλαίσιο αναμονής, ξεχώρισε όμως και λίγες φωτεινές στιγμές με τους ανθρώπους της πολιτικής του κοινότητας.

Στην παρουσίαση του βιβλίου Τρία Επί Ψυχής, (εκδ. Μεταίχμιο) το δεύτερο βιβλίο του συγγραφέα και δημοσιογράφου Άρη Αλεξανδρή. Ο δημοσιογράφος Άρης Δημοκίδης καθοδήγησε αρχικά τον συνομιλητή του σε μια γενική συζήτηση, που ώθησε τον Αλεξανδρή να μιλήσει για τη συγγραφική του πορεία, τη μεθοδολογία και συνήθειες της λογοτεχνικής γραφής, αλλά και τις προσδοκίες που δημιούργησε το Κρατικό Βραβείο λογοτεχνίας που απέσπασε ο συγγραφέας για το πρώτο του βιβλίο, Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα. Καθώς ο διάλογος επικεντρωνόταν στο Τρία Επί Ψυχής, ο Αλεξανδρής μοιράστηκε το κράμα ιδεών το οποίο τον οδήγησε στο ιδιαίτερο θέμα του βιβλίου που έχει να κάνει με τον πρόωρο θάνατο, τη μετάβαση από την ηλικία των 20 σε αυτή των 30 και την ιδέα της «τρέλας».

Ο συγγραφέας Άρης Αλεξανδρής και ο δημοσιογράφος Άρης Δημοκίδης.

Ως κεντρική διαφορά σε σχέση με το πρωτόλειό του, ο συγγραφέας εντόπισε την αφηγηματική φωνή, που στο δεύτερο βιβλίο είναι ένας ουδέτερος παρατηρητής, αλλαγή που εξασφάλισε μεγαλύτερη ευελιξία και ελευθερία.

Η μέρα έκλεισε με τη βραδινή παρουσίαση του βιβλίου Της Λένης η μιλ[ι]ά της Στέλλας Χαιρέτη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νήσος. Ο ιστορικός Κώστας Παλούκης ανέλυσε σε βάθος και πολυπρισματικά τη νουβέλα, συγχαίροντας τη συγγραφέα για την απλή από άποψη πλοκής πλην ουσιώδη αφήγησή της. Μίλησε για τη «θεατρική τριφωνία» πάνω στην οποία δομείται το βιβλίο, τη συμβολοποιητική γραφή της Χαιρέτη και τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται με νέα σημασία κάθε φορά.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση των εκδόσεων Νήσος για το βιβλίο της Στέλλας Χαιρέτη. Μαζί της ο ιστορικός Κώστας Παλούκης.

Εμβάθυνε σε κάθε ένα από τα τρία μέρη, αναδεικνύοντας τις θεματικές και γλωσσικές αρετές. Αναφέρθηκε στον ρόλο της μητέρας ως σημείου ετεροκαθορισμού της κόρης αλλά και αξιακού άξονα για την κόρη που επιθυμεί να σπάσει τις παραδόσεις, για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της μνήμης, τη γλώσσα του κειμένου και την κυκλική αφήγηση. Χαρακτήρισε το κείμενο βαθιά φεμινιστικό, υπαρξιακό, αλλά και πολιτικό. Η συγγραφέας εμπλούτισε την ομιλία με ανάγνωση αποσπασμάτων από το βιβλίο.