Η Patricia Highsmith ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας, γνωστή για τη σειρά μυθιστορημάτων της με πρωταγωνιστή τον διαβόητο απατεώνα Thomas Ripley. Οι ακόλουθες συμβουλές της βοηθούν τους εκκολαπτόμενους πεζογράφους να αναπτύξουν την πλοκή και τους χαρακτήρες των ιστοριών τους.
Επιμέλεια: Book Press
Η Πατρίσια Χάισμιθ (1921-1995) ήταν Αμερικανίδα μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος. Γεννήθηκε στην πόλη Fort Worth του Τέξας. Δέκα ημέρες πριν από τη γέννησή της, οι γονείς της πήραν διαζύγιο. Η Χάισμιθ είχε ιδιαίτερα άσχημη σχέση με τη μητέρα της. Σπούδασε στο κολλέγιο Barnard της Νέας Υόρκης και άρχισε να εργάζεται ως σεναριογράφος ιστοριών κόμικς. Ήταν η μόνη σταθερή δουλειά που είχε στη ζωή της. Το 1950, δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο Ξένοι στο τρένο, το οποίο ενέπνευσε την ομότιτλη κινηματογραφική ταινία του διακεκριμένου σκηνοθέτη Alfred Hitchcock. Το δεύτερο μυθιστόρημά της, με τον τίτλο Κάρολ (1952), μιλά για τον απαγορευμένο έρωτα δύο γυναικών. Το 1955, κυκλοφόρησε το πιο γνωστό μυθιστόρημά της, Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϋ, με πρωταγωνιστή τον γοητευτικό κακοποιό Τόμας Ρίπλεϋ, ο οποίος δολοφονεί τον πλούσιο φίλο του και παίρνει τη θέση του. Ακολούθησαν ακόμα τέσσερα βιβλία που διηγούνται τις περιπέτειες του Ρίπλεϋ. Κατά τη διάρκεια της ζωής της, η Χάισμιθ συνδέθηκε με πολλές γυναίκες και περιστασιακά, με κάποιους άνδρες. Πάλευε για χρόνια ενάντια στον αλκοολισμό και στην κατάθλιψη. Πέθανε στο νοσοκομείο Carita του Λοκάρνο, από επιπλοκές του καρκίνου των πνευμόνων και της απλαστικής αναιμίας.
Ακολουθούν εννιά συγγραφικές συμβουλές από την Πατρίσια Χάισμιθ, αποσπάσματα από το εγχειρίδιό της με συγγραφικές συμβουλές με τίτλο Plotting and writing suspense fiction. Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά με τον τίτλο Πώς να γράψετε ένα μυθιστόρημα αγωνίας (και δράσης), από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Αγγελικής Βασιλάκου.
Τα βιβλία της Χάισμιθ κυκλοφορούν στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις Άγρα, Μεταίχμιο, Πατάκη και Ροές.
Ο συγγραφέας πρέπει να απολαμβάνει τη δημιουργία ενός βιβλίου:
«Όταν γράφετε ένα βιβλίο, πρέπει πάνω από όλα να ικανοποιείτε τον ίδιο σας τον εαυτό. Εφόσον απαιτείται πολύς χρόνος για να γραφτεί ένα βιβλίο, ο συγγραφέας πρέπει να το διασκεδάζει, βάζοντας τους εκδότες και τους αναγνώστες σε δεύτερη μοίρα».
Ακόμα κι οι σύνθετες ιστορίες γεννιούνται από έναν μικρό σπόρο:
«Τι θα μπορούσε να είναι ένας σπόρος που αναπτύσσεται σε μια ιστορία; Για έναν συγγραφέα, θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε: Ένα παιδί που γλιστρά στο πεζοδρόμιο και που του πέφτει το παγωτό χωνάκι του. Ένας κύριος, φαινομενικά αξιοπρεπής, που κόβει ύποπτες βόλτες σε ένα μανάβικο και σχεδόν ψυχαναγκαστικά, αρπάζει ένα ώριμο αχλάδι χωρίς να το πληρώσει. Ή, μπορεί να είναι μια σειρά δράσεων που ξεπηδά στο κεφάλι σας από το πουθενά και δεν σχετίζεται με κάτι που είδατε, με κάτι που ακούσατε. Οι περισσότερες ιδέες μου είναι τέτοιου τύπου. Για παράδειγμα, ο σπόρος που αναπτύχθηκε στην πλοκή του Ξένοι στο τρένο, ήταν η εξής ιδέα: ‘’Δυο άνθρωποι αποφασίζουν να σκοτώσει ο ένας τον εχθρό του άλλου, ώστε αμφότεροι να έχουν το τέλειο άλλοθι’’».
Ο συγγραφέας πρέπει να ταυτίζεται ως έναν βαθμό με τον πρωταγωνιστή του:
«Με το που φόρεσα το δέρμα του Ρίπλεϋ, άρχισα να γράφω με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απ’ ό,τι συνήθως… Ήταν το βιβλίο που έγραψα με τη μεγαλύτερη ευχέρεια, καθώς συχνά είχα την αίσθηση πως ο Ρίπλεϋ έγραφε κι εγώ απλώς δακτυλογραφούσα».
Οι χαρακτήρες ενός έργου πρέπει να θυμίζουν πραγματικούς ανθρώπους:
«Ο θεατρικός συγγραφέας Έντουαρντ Άλμπι λέει πως φαντάζεται τους χαρακτήρες του σε μια κατάσταση εντελώς άσχετη με το έργο που γράφει. Αν, σε αυτή την κατάσταση, οι χαρακτήρες του συμπεριφέρονται φυσιολογικά ή ρεαλιστικά, τότε ξεκινά να γράφει το θεατρικό του έργο. […] Δεν βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσα την άποψη του Άλμπι, όμως ίσως τη βρείτε εσείς».
Μην καταφεύγετε σε φτηνά κόλπα:
«Νομίζω πως τα ευρήματα απλώς προσφέρουν φτηνή ψυχαγωγία, χωρίς να εντυπωσιάζουν στην πραγματικότητα τους ευφυείς αναγνώστες. Πολλοί άνθρωποι που δεν γράφουν, που δεν επιθυμούν καν να γράψουν, μπορούν να σκαρφιστούν ένα εύρημα. Πρόκειται για φτηνά κόλπα, για φάρσες που δεν έχουν την παραμικρή σχέση, per se, με τη λογοτεχνία, ή έστω, με την καλή συγγραφή μυθοπλασίας. Ένα παράδειγμα είναι η ανατροπή που γίνεται στο τέλος μιας ιστορίας· ή το φάρμακο ή η χημική ουσία που ξεγελά τα όργανα του νόμου και σώζει ή ενοχοποιεί τον κεντρικό ήρωα. Ή, οι πληροφορίες που αποκρύβονται με πολύ άτιμο τρόπο από τον αναγνώστη μέχρι το τέλος της ιστορίας ή του βιβλίου. Όσοι δεν έχουν την ικανότητα να γράψουν καλά μπορούν να συνοδεύσουν αυτά τα ευρήματα με λίγη πρόζα και να τα παρουσιάσουν ως διηγήματα. Αναφέρομαι στις δευτεροκλασάτες ή τριτοκλασάτες ιστορίες αγωνίας που δημοσιεύονται σε διάφορα μηνιαία περιοδικά».
Μια άριστη πλοκή μπορεί να είναι πολύ απλή:
«Η βελτίωση ή ο εμπλουτισμός της πλοκής επιτυγχάνεται χάρη στα απρόβλεπτα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο ήρωας, ή ίσως, οι εχθροί του. Συνήθως, τα απρόβλεπτα εμπόδια εμφανίζονται εξαιτίας των απρόσμενων εξελίξεων της πλοκής. Αν ο συγγραφέας καταφέρει να εμβαθύνει και να ξαφνιάσει τον αναγνώστη, η πλοκή βελτιώνεται. Όμως, δεν μπορούμε πάντα να δημιουργήσουμε ένα καλό βιβλίο χρησιμοποιώντας την ψυχρή λογική. Ορισμένες άριστες ιστορίες είναι πολύ απλές: παραδείγματος χάριν, μπορεί η ιστορία απλώς να αφορά στην καταδίωξη ενός πολεμικού αεροπλάνου, ή σε μια γυναίκα που δεν έχει το θάρρος να σκοτώσει τον άνδρα της, παρόλο που το επιθυμεί - μια ιστορία με θέμα την αναποφασιστικότητα. Ο σκελετός μιας τέτοιας ιστορίας είναι ο ορισμός της απλότητας. Δεν συμβαίνει κυριολεκτικά τίποτα, κι όμως, κατά τη διάρκεια της ιστορίας, μπορείς να εμβαθύνεις συνεχώς: άνθρωποι καταφτάνουν απρόσμενα και διακόπτουν τη δολοφόνο, η δολοφόνος λαμβάνει ένα γράμμα από κάποιο μέλος της οικογένειάς της που την προειδοποιηθεί πως θα τιμωρείται αιώνια αν πράγματι διαπράξει το έγκλημα που σχεδιάζει. Μπορείς να προσθέσεις κωμικά ή δραματικά στοιχεία, κάτι που άλλωστε ισχύει για οποιαδήποτε ιστορία».
Εντοπίστε τη δραματική κορύφωση της ιστορίας σας:
«Δεν είμαι βέβαιη πως κάθε ιστορία πρέπει να έχει μια κορύφωση. Ορισμένες ιστορίες έχουν μια προφανή κορύφωση, κάποια μεγάλη έκπληξη ή κάτι συνταραχτικό. Στη προκειμένη περίπτωση, ο συγγραφέας πρέπει να αποφασίσει αν θα φτάσουμε στην κορύφωση στη μέση, στο τέλος ή στα τρία τέταρτα του βιβλίου. Κάποια βιβλία ενδεχομένως έχουν δυο ή τρεις δραματικές κορυφώσεις, που είναι εξίσου σημαντικές μεταξύ τους. Ορισμένες φορές, η ιστορία πρέπει να φτάνει στην κορύφωσή της στο τέλος, γιατί μετά από αυτή, δεν γίνεται να ειπωθεί τίποτε άλλο, και το βιβλίο τελειώνει σε αυτό το σημείο, εντυπωσιακά».
Ξεκινήστε με μια σύντομη πρώτη παράγραφο:
«Κάποιοι συγγραφείς, εφόσον υποθέτουν πως ο αναγνώστης δεν επιθυμεί να κουράσει τα μάτια ή το μυαλό του διαβάζοντας μια παράγραφο τριάντα γραμμών, επιλέγουν μια σύντομη πρώτη παράγραφο, έκτασης μίας ως έξι γραμμών. Πιστεύω πως έχουν ένα δίκιο. Στο Θάνατο στη Βενετία, ο Τόμας Μαν έγραψε μια πολύ μεγάλη πρώτη παράγραφο που στέκει, όμως δεν μπορούμε όλοι μας να γράψουμε εξίσου εντυπωσιακά».
Κάθε ιστορία χρειάζεται λίγη δράση:
«Σε κάθε καλό βιβλίο υπάρχει δράση, ή έστω, η υπόσχεση της δράσης, αλλά στις ιστορίες αγωνίας, η δράση είναι πιο βίαιη, κατά πάσα πιθανότητα. Αυτή είναι η μοναδική τους διαφορά με τις υπόλοιπες ιστορίες».
Βρείτε τα βιβλία της συγγραφέα εδώ.
