Της Ιωάννας Καρατζαφέρη
Την πρώτη φορά που το επισκέφθηκα ήταν όταν ο Δημήτρης Λ., όπως τον έλεγα τότε και τώρα ακόμα, με περίμενε στο Αεροδρόμιο. Απέξω μας περίμενε το αυτοκίνητό του. Επιβιβαστήκαμε και πήραμε τους μεγάλους αυτοκινητόδρομους για μια κωμόπολη της μεγάλης και πυκνοκατοικημένης Πολιτείας, Πενσυλβάνια, στην οποία κατοικούσε. Όταν τελείωσε το μακρύ Σαββατοκύριακο, όπως αποκαλούνται εκείνα που τα ακολουθεί η Δευτέρα εκτός δουλειάς, σε περίπτωση που η κύρια εορτή τυχαίνει να πέφτει Κυριακή, κάναμε την ίδια διαδρομή αντίθετα προς το Αεροδρόμιο. Οπότε δεν το είδα το Πίτσμπουργκ.Μόνο την είχα νιώσει, περιφερειακά, στη γλώσσα μου, βαριά, πρησμένη και στυφή. Μου φάνηκε πως με κόπο και κάποια αμηχανία το εκμυστηρεύθηκα στον Δημήτρη.
Είναι από το ατσάλι, είπε.
Α, είπα χωρίς να καταλάβω τι σήμαινε αυτό.
Η δεύτερη συνέπεσε με δυο γεγονότα.
Ήταν 6 Αυγούστου και θα ήθελα να είμαι στους δρόμους, να διαμαρτύρομαι, μαζί με άλλους, κατά των πυρηνικών όπλων, δεκάδες χρόνια μετά από τότε που το Big Boy, όπως έλεγαν την βόμβα υδρογόνου, έπεσε στη Χιροσίμα, εκείνη την ημέρα του 1945, ενώ ήδη είχαν στις 26 Ιουλίου υπογραφεί η Διακήρυξη του Πότσδαμ και στις 8 Μαΐου το τέλος του Πολέμου και η πτώση του Ναζισμού, κι εγώ πετούσα για το Πίτσμπουργκ.
Πριν λίγες ώρες μου είχε τηλεφωνήσει η Καίτη (την είχα παντρέψει) για να μου πει ότι έφερε στον κόσμο το πρώτο της παιδί, αγόρι.
Έρχομαι απόψε, της είπα.
Στο Πίτσμπουργκ η ατμόσφαιρα ήταν θαμπή, η βιομηχανία ατσαλιού βασίλευε. Στα πεζοδρόμια, μπροστά από ψηλά, πανέμορφα κτίρια, στέκονταν ή περπατούσαν κρατώντας χοντρά ρόπαλα ή σιδερένιους λοστούς συμμορίες νέων παιδιών. Ο φόβος κυκλοφορούσε ατσάλινος.
Στο Σταθμό Υπεραστικών Λεωφορείων, απ’ όπου θα έπαιρνα το λεωφορείο για τη μικρή πόλη, όπου θα πήγαινα, έκανα μια από τις πιο σημαντικές γνωριμίες της ζωής μου.
Στεκόταν στητή, τα μακριά καστανά μαλλιά της τα έπαιρνε ο αέρας, που ερχόταν από ένα μεγάλο χωράφι, ανοιχτό στον ορίζοντα, My Antonia, με την υπογραφή της Γουίλα Κάθερ, που δεν την ήξερα μέχρι τότε, ούτε κατ’ όνομα, και με περίμεναν και οι δυο.
Αγόρασα το βιβλίο, για την διαδρομή των τριών ωρών, και μπήκα στο λεωφορείο, αγνοώντας το μήκος του χρόνου που θα κρατούσε, αυτή η καινούρια γνωριμία μέσα από τις σελίδες του.
Αυτή η πρώτη συνάντηση υπήρξε η αφετηρία για τα υπόλοιπα βιβλία αυτής της σημαντικής συγγραφέα (Willa Cather, 1873- 1947), ποιήτριας, δημοσιογράφου και άλλων πνευματικών και καλλιτεχνικών εκφραστικών μέσων, που είχε ζήσει δέκα χρόνια στο Πίτσμπουργκ.
Αχ, γιατί οι διαδρομές να έχουν ένα τέλος.
Κράτησα σφιχτά My Antonia, κάτω από τη μασχάλη μου και κατέβηκα από το λεωφορείο.
Η Γουίλα Κάθερ, που έγραψε το βιβλίο, αντί του Τζιμ Μπέρντεν, φίλοι από παλιά, από τότε που παιδιά μεγάλωναν στο χωριό Κόκκινο Σύννεφο, της Νεμπράσκα, που είχε ιδρυθεί το 1870, και τότε είχε μόνο χίλιους κατοίκους, ένα σχολείο, και μια μικρή όπερα.
Μπορεί να ήμουν τρεις και περισσότερο ώρες στο λεωφορείο, με το κλιματιστικό πάνω από το κεφάλι μου, αλλά εγώ ανέπνεα τον αέρα από τα Great Plains των Μεσοδυτικών γαιών, που καλύπτουν το 15% της Βόρειας αλλά είχα μυθιστορηματικές αλήθειες για τη σκληρή ζωή των μεταναστών, που είχαν έρθει από τη Σκανδιναβία, την Κεντρική Ευρώπη, και την Ρωσία και εγκατασταθεί σε αυτές τις απέραντες πεδιάδες και τις μεταμόρφωσαν σε σιτοβολώνα.
Επανέλαβα νοερά τα λόγια της Γουίλα Κάθερ, σαν μότο: Οι ηλίθιοι πιστεύουν ότι είναι εύκολο να είσαι αληθής, μόνο ο καλλιτέχνης, ο μεγάλος καλλιτέχνης, ξέρει πόσο δύσκολο είναι.
Το My Antonia μου σύστησε το μυθιστόρημα O Pioneers! και αυτοί όλους τους άλλους, που τους ξαναβρήκα στη βιογραφία της.
Είναι αξιοσημείωτο πώς συνδέονται οι τόποι με τα βιβλία. Και τα δυο με έκαναν να γνωρίσω και τα δύο, πιο πλατιά, αφού ο ένας τόπος μου σύστηνε έναν άλλο τόπο, γεωγραφικά και πραγματικά, και το ένα βιβλίο ένα άλλο βιβλίο, με χαρακτήρες που αγάπησα και δεν πρόδωσα…
Και τα δυο με έκαναν να αγαπήσω τους συγγραφείς που είχαν γράψει τα βιβλία, που αγάπησα τους χαρακτήρες τους και δεν τους πρόδωσα, και τους τόπους που τους κατοικούσαν άνθρωποι που μιλούσαν άλλες γλώσσες και είχαν άλλα ήθη και έθιμα.
