Της Αρχοντούλας Διαβάτη
Ρώτησαν τον Πλάτωνα γιατί δεν έγραψε για τον λιμό, κι αυτός απάντησε, «γιατί ασχολιόμουνα με τη φανταστική ρίζα του μείον ένα..». Οι φιλόσοφοι κι οι λογοτέχνες κάποτε απωθώντας τη χαοτική πραγματικότητα κλείνονται στο δωμάτιό τους σε διάλογο με τις μνήμες και τις ιδέες τους και γράφουν ερήμην της φασαρίας κάτω στο δρόμο.
Αλλά κι οι καθημερινοί άνθρωποι σήμερα και πάντα, φαίνεται πως συρρέουν για τον ίδιο λόγο στις αίθουσες με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, στα βιβλιοπωλεία και τις βιβλιοθήκες, τα συνεδριακά κέντρα ή το Πανεπιστήμιο για την παρουσίαση βιβλίων, ή μαθήματα φιλοσοφίας για το κοινό, ή για την επιστημονική συνάντηση στη μνήμη του καθηγητή Παναγιώτη Μουλλά αύριο και σε λίγες μέρες στο Ολύμπιον για το πανηγύρι των ταινιών - όλο το νεανικό πάθος για ζωή, προβληματισμό και στοχασμό, η ενέργεια και η δημιουργικότητα αυτής της πόλης, εκεί.
Το όνειρο του Οδυσσέα του Μάκη Καραγιάννη χτες, ή αλλιώς «το μυθιστόρημα της μεταπολίτευσης», ήταν «το χρονικό μιας κατάπτωσης». Για την αλλοτρίωση μιας ωραίας αγωνιστικής γενιάς άλλοτε, που διαστρέβλωσε το όνειρο της δημοκρατίας, «ξέφυγε από τους καρχαρίες και την έφαγαν οι κοριοί». Με αφομοιωμένες αναφορές στους ποιητές αυτής της πόλης, πλήθος πραγματολογικά στοιχεία για τον καθρέφτη της αυτογνωσίας και την ανάδυση του παλίμψηστου της ιστορίας της πόλης - όπως υπογράμμισαν οι παρουσιαστές.
«Λίγες είν’ οι παρουσιάσεις που μ’ αρέσουν», παραφράζω τον Σεφέρη. Γιατί η ανάγνωση της πραγματικότητας σημερινής και χτεσινής από τον συγγραφέα στο τέλος της βραδιάς είχε μια αύρα από την παλιά συγκίνηση και το νόημα της συνέλευσης στα αμφιθέατρα της μεταπολίτευσης, ιδίως όταν μίλησε για την Ασπασία, καθηλωμένη από τους βασανιστές της στην αναπηρική πολυθρόνα και την αγνότητα ανθρώπων που δεν εξαργύρωσαν τίποτε, κι ας μην τους γνωρίζει κανένας νέος σήμερα.
Στο κέντρο Ιστορίας απόψε δεν υπήρξε άδεια θέση. Το πρώτο από τα δεκατρία μαθήματα φιλοσοφίας «ως τρόπου ζωής» ήταν μια επικούρεια άσκηση για τις θεραπείες ψυχής και σώματος, κατά το πρόγραμμα. «Άφοβον ο θεός, ανύποπτον ο θάνατος και ταγαθόν μεν εύκτητον, το δε δεινόν ευεκκαρτέρητον», η επικούρεια Τετραφάρμακος για καθημερινή χρήση. Η επιστολή προς Μενοικέα, περί ευτυχίας, από τα λίγα σωζόμενα κείμενα του συγγραφέα για την ηδονή, τη χαρά της ζωής - που είναι ο σκοπός της ζωής μας. Νηφάλιος στοχασμός, αυτάρκεια και φιλία - που είναι από μόνη της αρετή. Η άσκηση των αρετών σε μια χαρούμενη κοινότητα φίλων ήταν μια εναλλακτική πρόταση ζωής στις ελληνιστικές κοινωνίες, για να ζήσεις σαν θεός ανάμεσα σε ανθρώπους. Εντύπωση μου έκανε στη συζήτηση που ακολούθησε τη διάλεξη το σχόλιο του ομιλητή για την πλεονεκτική θέση των ηλικιωμένων κατά τον Επίκουρο. Είναι γεμάτοι με αναμνήσεις. «Αν δεν βουλιάξουν στην άνοια», πικρό χαμηλόφωνο σχόλιο από το ακροατήριο.
