papadiamantis

Περπάτησαν πάνω κάτω στο μεγάλο δρόμο τίγκα στα υπαίθρια μαγαζάκια,τις ταβέρνες, τις καφετέριες και τα μπαράκια. Μικροδώρα και ενθύμια, παγωτά, πετσέτες θαλάσσης -μεγάλοι αστερίες σε πορτοκαλί φόντο- γύρος και κρέπες, ασημικά, φορέματα και πέδιλα και ακολουθώντας μιαν επιγραφή, έστριψαν και βρέθηκαν μπρός στο σπίτι του Παπαδιαμάντη. Μια πλατειούλα κι ένα δέντρο καταμεσίς κι ένα τσιμεντένιο πεζούλι μικρό τριγύρω, γεμάτο κίτρινα νυχτολούλουδα.

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Εκεί κάθισαν στη σειρά όλοι οι φίλοι ώριμοι άντρες και γυναίκες, ζευγάρια, κοιτάζοντας κλειστό απέναντι το σπίτι με την ξύλινη σκάλα, την αφίσα και την επιγραφή. Κάτι γκρίζες γάτες ανεβοκατέβαιναν χωρίς να βιάζονται. Τελευταία μέρα του Αυγούστου είχαν έρθει στη Σκιάθο φέτος να περάσουν μαζί το τέλος του καλοκαιριού κι έπιασαν να αναφέρουν ποιο διήγημά του προτιμούσανε και γιατί τον θεωρούσανε ποιητή μοναδικό. Τερπνά διηγήματα όλο μουσική και μυρωδιές της φύσης σε μια γλώσσα που πρωταγωνιστεί και οικειώνει και παρηγορεί. Φυλλομετρούσαν τη μνήμη τους, ώσπου κάποιος θυμήθηκε ότι όχι μόνο ποίηση αλλά και κοινωνιολογία και κοινωνική κριτική υπάρχει μες στα διηγήματα. Για παράδειγμα στο αθηναϊκό διήγημα ΧΩΡΙΣ ΣΤΕΦΑΝΙ του 1896, υπάρχει η πρόταση του πολιτικού γάμου, ως λύση για κάποιες δύσκολες περιστάσεις.

Θυμήθηκα το διήγημα. Το είχα στην τσάντα μου για μέρες, υπογραμμισμένο με τις παρατηρήσεις μου εδώ κι εκεί, μια δική μου ανάγνωση, που μου έφερνε συνειρμούς και πελαγοδρομούσα σε βιώματα δικά μου και το παράτησα.

Η Χριστίνα η δασκάλα, «κρατούσα την ανωφελή και αλειτούργητην λαμπάδα» της, μια αλειτούργητη κι ανωφελής λαμπάδα και η ίδια, ματαιωμένη, περιθωριοποιημένη, αποξενωμένη, δεν πάταγε στην εκκλησία ούτε μεγαλολοβδομαδιάτικα παρά μόνο το απόγευμα της Λαμπρής, στη Δευτερανάσταση .«Διότι η κυράδες την εκύτταζαν, η δούλαις την έβλεπαν απλώς», κι αυτή μόνο και μόνο επειδή συζούσε με έναν άντρα χωρίς στεφάνι, μόλο που ήταν νοικοκυρά και γεμάτη αγάπη για τα παιδιά –κι είχε μεγαλώσει αρκετά νόθα παιδιά του συντρόφου της– χωρίς να αποκτήσει δικά της, ζούσε αποξενωμένη, πικραμένη σε μια αθηναϊκή γειτονιά, με υπομονή, με εγκαρτέρηση και μητρική στοργή, «και τας καλάς ημέρας δεν είχε τόλμης πρόσωπον να υπάγη κι αυτή εις την εκκλησίαν.»

8eatrikh_parastash_syllogou_daskalwnΑλλά όταν πηγαίνει παρατηρεί τις δούλες και τις παραμάνες και τα παιδιά που συνόδευαν αυτές στην εκκλησία και «τα κοράσια που εζήτουν να καύσουν όπισθεν τα μαλλιά του του προ αυτών ισταμένου παιδίου». («Πρόσεχε, καλέ, καίς την κυρία!», με είχε συνετίσει κάποτε και μένα σε παρόμοια περίπτωση κάποιος κάποτε. «Μαμά μου είναι», τον είχα διορθώσει εγώ, που καθόλου δεν είχε το νόημα ότι δικαιούμαι να την καίω, απλώς ήταν η αμηχανία μου που την έλεγαν «κυρία», ήταν απλώς η μαμά μου).

Παρατηρεί και τα βρέφη της αγκαλιάς και τις φωνές τους καθώς «εψέλλιζαν ακαταλήπτους ουρανίους φθόγγους», ενώ ο Γιαμπής ο επίτροπος «εις όλας τας ακολουθίας των Παθών πολλάκις είχε περιέλθει τας πυκνάς των γυναικών τάξεις δια να επιπλήξη πτωχήν τινά μητέρα του λαού διότι είχε κλαυθμηρίσει τα τεκνίον της. Τότε η Χριστίνα η δασκάλα εσκέφθη ακουσίως της -και το εσκέφθη όχι ως δασκάλα, αλλ’ ως αμαθής και ανόητος γυνή οπού ήτον- ότι, καθώς αυτή ενόμιζε, κανείς, ας είνε και επίτροπος ναού, δεν έχει δικαίωμα να επιπλήξη πτωχήν νεαράν μητέρα δια τους κλαυθμηρισμούς του βρέφους της… Έως πότε όλη η αυστηρότης των αρμοδίων θα ξεθυμαίνη μόνον εις βάρος των πτωχών και των ταπεινών;».

Η Χριστίνα έχει εσωτερικεύσει και η ίδια παρόλη τη μόρφωση και την ανατροφή της τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις ως γυναίκα του καιρού της για τις γυναίκες του καιρού της και τα όριά τους και παρόλ’ αυτά φτάνει βέβαια να εναντιωθεί σε μια μοίρα όπου στις γυναίκες «δεν έπεφτε λόγος».

Η μάνα μου, νεαρή αγράμματη γυναίκα του λαού, είχε γυρίσει θυμάμαι κατακόκκινη και καταντροπιασμένη από την εκκλησία -δεν πηγαίναμε και συχνά-, όπου είχε πάει να της βγάλουν ένα πιστοποιητικό απορίας που χρειαζόταν για το σχολείο μου, στο δημοτικό. Ένας επίτροπος την είχε προσβάλει και της αρνήθηκε βέβαια.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βραδιά λογοτεχνικής μαντείας στο Ρομάντσο

Βραδιά λογοτεχνικής μαντείας στο Ρομάντσο

Γιορτάζοντας τα 3 χρόνια κυκλοφορίας και τα 6 τεύχη του, το περιοδικό για την ποίηση και τα εικαστικά ΦΡΜΚ διοργανώνει «ΤΑ 6 ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ - Μια γιορτή προγνωστικής ποιητικής» στον πολυχώρο Ρομάντσο.

...

Ελέφαντας

Ελέφαντας

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Χωρίς προειδοποίηση μες στον ύπνο ένιωσε τον ηλεκτρικό πόνο, το δόντι του ήταν ή τι. Βραχυκύκλωσαν τα νεύρα και γέμισαν το κεφάλι του σήματα. Πονούσε μ’ ένα κτηνώδη τρόπο.

...
Για ποιους

Για ποιους

Της Ιωάννας Καρατζαφέρη 

Είναι για τους αναλφάβητους που γράφω.

Αυτή είναι η αφιέρωση της Έλσα Μοράντε στο βιβλίο της «Ιστορία».

Η απάντησή τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ