papadiamantis

Περπάτησαν πάνω κάτω στο μεγάλο δρόμο τίγκα στα υπαίθρια μαγαζάκια,τις ταβέρνες, τις καφετέριες και τα μπαράκια. Μικροδώρα και ενθύμια, παγωτά, πετσέτες θαλάσσης -μεγάλοι αστερίες σε πορτοκαλί φόντο- γύρος και κρέπες, ασημικά, φορέματα και πέδιλα και ακολουθώντας μιαν επιγραφή, έστριψαν και βρέθηκαν μπρός στο σπίτι του Παπαδιαμάντη. Μια πλατειούλα κι ένα δέντρο καταμεσίς κι ένα τσιμεντένιο πεζούλι μικρό τριγύρω, γεμάτο κίτρινα νυχτολούλουδα.

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Εκεί κάθισαν στη σειρά όλοι οι φίλοι ώριμοι άντρες και γυναίκες, ζευγάρια, κοιτάζοντας κλειστό απέναντι το σπίτι με την ξύλινη σκάλα, την αφίσα και την επιγραφή. Κάτι γκρίζες γάτες ανεβοκατέβαιναν χωρίς να βιάζονται. Τελευταία μέρα του Αυγούστου είχαν έρθει στη Σκιάθο φέτος να περάσουν μαζί το τέλος του καλοκαιριού κι έπιασαν να αναφέρουν ποιο διήγημά του προτιμούσανε και γιατί τον θεωρούσανε ποιητή μοναδικό. Τερπνά διηγήματα όλο μουσική και μυρωδιές της φύσης σε μια γλώσσα που πρωταγωνιστεί και οικειώνει και παρηγορεί. Φυλλομετρούσαν τη μνήμη τους, ώσπου κάποιος θυμήθηκε ότι όχι μόνο ποίηση αλλά και κοινωνιολογία και κοινωνική κριτική υπάρχει μες στα διηγήματα. Για παράδειγμα στο αθηναϊκό διήγημα ΧΩΡΙΣ ΣΤΕΦΑΝΙ του 1896, υπάρχει η πρόταση του πολιτικού γάμου, ως λύση για κάποιες δύσκολες περιστάσεις.

Θυμήθηκα το διήγημα. Το είχα στην τσάντα μου για μέρες, υπογραμμισμένο με τις παρατηρήσεις μου εδώ κι εκεί, μια δική μου ανάγνωση, που μου έφερνε συνειρμούς και πελαγοδρομούσα σε βιώματα δικά μου και το παράτησα.

Η Χριστίνα η δασκάλα, «κρατούσα την ανωφελή και αλειτούργητην λαμπάδα» της, μια αλειτούργητη κι ανωφελής λαμπάδα και η ίδια, ματαιωμένη, περιθωριοποιημένη, αποξενωμένη, δεν πάταγε στην εκκλησία ούτε μεγαλολοβδομαδιάτικα παρά μόνο το απόγευμα της Λαμπρής, στη Δευτερανάσταση .«Διότι η κυράδες την εκύτταζαν, η δούλαις την έβλεπαν απλώς», κι αυτή μόνο και μόνο επειδή συζούσε με έναν άντρα χωρίς στεφάνι, μόλο που ήταν νοικοκυρά και γεμάτη αγάπη για τα παιδιά –κι είχε μεγαλώσει αρκετά νόθα παιδιά του συντρόφου της– χωρίς να αποκτήσει δικά της, ζούσε αποξενωμένη, πικραμένη σε μια αθηναϊκή γειτονιά, με υπομονή, με εγκαρτέρηση και μητρική στοργή, «και τας καλάς ημέρας δεν είχε τόλμης πρόσωπον να υπάγη κι αυτή εις την εκκλησίαν.»

8eatrikh_parastash_syllogou_daskalwnΑλλά όταν πηγαίνει παρατηρεί τις δούλες και τις παραμάνες και τα παιδιά που συνόδευαν αυτές στην εκκλησία και «τα κοράσια που εζήτουν να καύσουν όπισθεν τα μαλλιά του του προ αυτών ισταμένου παιδίου». («Πρόσεχε, καλέ, καίς την κυρία!», με είχε συνετίσει κάποτε και μένα σε παρόμοια περίπτωση κάποιος κάποτε. «Μαμά μου είναι», τον είχα διορθώσει εγώ, που καθόλου δεν είχε το νόημα ότι δικαιούμαι να την καίω, απλώς ήταν η αμηχανία μου που την έλεγαν «κυρία», ήταν απλώς η μαμά μου).

Παρατηρεί και τα βρέφη της αγκαλιάς και τις φωνές τους καθώς «εψέλλιζαν ακαταλήπτους ουρανίους φθόγγους», ενώ ο Γιαμπής ο επίτροπος «εις όλας τας ακολουθίας των Παθών πολλάκις είχε περιέλθει τας πυκνάς των γυναικών τάξεις δια να επιπλήξη πτωχήν τινά μητέρα του λαού διότι είχε κλαυθμηρίσει τα τεκνίον της. Τότε η Χριστίνα η δασκάλα εσκέφθη ακουσίως της -και το εσκέφθη όχι ως δασκάλα, αλλ’ ως αμαθής και ανόητος γυνή οπού ήτον- ότι, καθώς αυτή ενόμιζε, κανείς, ας είνε και επίτροπος ναού, δεν έχει δικαίωμα να επιπλήξη πτωχήν νεαράν μητέρα δια τους κλαυθμηρισμούς του βρέφους της… Έως πότε όλη η αυστηρότης των αρμοδίων θα ξεθυμαίνη μόνον εις βάρος των πτωχών και των ταπεινών;».

Η Χριστίνα έχει εσωτερικεύσει και η ίδια παρόλη τη μόρφωση και την ανατροφή της τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις ως γυναίκα του καιρού της για τις γυναίκες του καιρού της και τα όριά τους και παρόλ’ αυτά φτάνει βέβαια να εναντιωθεί σε μια μοίρα όπου στις γυναίκες «δεν έπεφτε λόγος».

Η μάνα μου, νεαρή αγράμματη γυναίκα του λαού, είχε γυρίσει θυμάμαι κατακόκκινη και καταντροπιασμένη από την εκκλησία -δεν πηγαίναμε και συχνά-, όπου είχε πάει να της βγάλουν ένα πιστοποιητικό απορίας που χρειαζόταν για το σχολείο μου, στο δημοτικό. Ένας επίτροπος την είχε προσβάλει και της αρνήθηκε βέβαια.

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βραδιά λογοτεχνικής μαντείας στο Ρομάντσο

Βραδιά λογοτεχνικής μαντείας στο Ρομάντσο

Γιορτάζοντας τα 3 χρόνια κυκλοφορίας και τα 6 τεύχη του, το περιοδικό για την ποίηση και τα εικαστικά ΦΡΜΚ διοργανώνει «ΤΑ 6 ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ - Μια γιορτή προγνωστικής ποιητικής» στον πολυχώρο Ρομάντσο.

...

Ελέφαντας

Ελέφαντας

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Χωρίς προειδοποίηση μες στον ύπνο ένιωσε τον ηλεκτρικό πόνο, το δόντι του ήταν ή τι. Βραχυκύκλωσαν τα νεύρα και γέμισαν το κεφάλι του σήματα. Πονούσε μ’ ένα κτηνώδη τρόπο.

...
Για ποιους

Για ποιους

Της Ιωάννας Καρατζαφέρη 

Είναι για τους αναλφάβητους που γράφω.

Αυτή είναι η αφιέρωση της Έλσα Μοράντε στο βιβλίο της «Ιστορία».

Η απάντησή τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ