alt

Για το μυθιστόρημα του Τσάο Χσούε-τσιν «Όνειρο της κόκκινης κάμαρας, ή Η ιστορία της πέτρας» (μτφρ. Έλλη Λαμπρίδη, εκδ. Gutenberg).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Ένα από τα μεγάλα μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας… για τους Κινέζους, ό,τι είναι ο Προυστ για τους Γάλλους ή οι Καραμάζοφ για τους Ρώσους», είπε ο κριτικός Άντονι Γουέστ για τούτο το Όνειρο της κόκκινης κάμαρας, ή Η ιστορία της πέτρας, του Τσάο Χσούε-τσιν, που μας δίνεται ξανά τώρα στην παλιά μετάφραση της Έλλης Λαμπρίδη, επιμελημένη εκ νέου και συνοδευμένη από μια κατατοπιστικότατη εισαγωγή του Ντέιβιντ Χοκς, καθηγητή της κινεζικής στην Οξφόρδη και σπουδαιότερου μεταφραστή του μυθιστορήματος στ’ αγγλικά, στην πλήρη του μορφή – όσο μπορεί τούτο το μυθιστόρημα με την πολυτάραχη ζωή να έχει μια πλήρη κι οριστική μορφή, 120 κεφάλαια έκτασης 2500 σελίδων· μα η μετάφραση της Λαμπρίδη είναι από μια παλιότερη συντομευμένη μετάφραση στην αγγλική, από τον καθηγητή του Κολούμπια Τσι-τσεν Γουάγκ. Με διάσπαρτα εδώ κι εκεί κάποια «μαλλιαρά» γλωσσικά στοιχεία της εποχής της (απόλαψη, περίοδες, το σύμπαντο), η γλώσσα της Λαμπρίδη είναι στρωτή, ισορροπημένη· ωστόσο, διαβάζουμε για την Κόκκινη κάμαρα, ότι «χρησιμοποιεί πολλά επίπεδα καθομιλουμένης και λογοτεχνικής γλώσσας, κι ενσωματώνει μορφές της κλασικής κινεζικής ποίησης», είναι κοντολογίς πρόκληση ως και για τον πλέον επινοητικό μεταφραστή, βαθύτατο γνώστη της κινεζικής. Προφανώς, μ’ όλη την έγνοια και τον κόπο που αφιερώθηκαν στην τωρινή έκδοση, δεν παύει μάλλον να είναι μια εισαγωγή σ’ ένα κείμενο που μπορεί να μας αποκαλυφθεί, όσο γίνεται περισσότερο, μόνο στην απευθείας μεταφορά του από την κινεζική, μια τύχη που ως τώρα, στη γλώσσα μας, έχει επιφυλαχθεί μονάχα στα Ανάλεκτα του Κομφούκιου και τον Λιε Τσι, από τον Σωτήρη Χαλικιά. 

Η «Κόκκινη κάμαρα», μοιρασμένη ανάμεσα στον μύθο και τον ρεαλισμό, ανάμεσα στη δική μας πεζή πραγματικότητα της Κόκκινης Σκόνης και στον κόσμο του ονείρου, είναι πιο πολύ μια συρραφή από επεισόδια, μάλλον, παρά ένα έργο με αυστηρή ενιαία πλοκή.

Η Κόκκινη κάμαρα, μοιρασμένη ανάμεσα στον μύθο και τον ρεαλισμό, ανάμεσα στη δική μας πεζή πραγματικότητα της Κόκκινης Σκόνης και στον κόσμο του ονείρου (όπως όταν στο 5ο κεφάλαιο ο ήρωας, ο Πάο-γιου, επισκέπτεται την Επικράτεια της Λύπης του Χωρισμού στον Ωκεανό της Νοσταλγίας), είναι πιο πολύ μια συρραφή από επεισόδια, μάλλον, παρά ένα έργο με αυστηρή ενιαία πλοκή. Ξεκινά μυθικά, με τη θεά Νουγκούα ν’ αφήνει αχρησιμοποίητη μια πέτρα όταν επισκεύαζε τον θόλο του Ουρανού, χαρίζοντάς της ωστόσο ζωή. Η Πέτρα ικετεύει έναν ταοϊστή ιερέα κι έναν βουδιστή μοναχό να την πάρουν για να δει τον κόσμο, κι αποκεί ξεκινά η ιστορία, που αφηγείται την παρακμή των Τσία, μιας γενιάς με δύο κλώνους. Ανάμεσα στα 30 βασικά πρόσωπα στην Κόκκινη κάμαρα, και τα πάνω από 400 ελάσσονα, κυριότερο είναι ο καλομαθημένος ονειροπόλος Πάο-γιού, η «ενσάρκωση» της Πέτρας, που γεννήθηκε μ’ ένα νεφρίτη στο στόμα. «Το πρόσωπό του έλαμπε σαν το Φεγγάρι του Θέρου, το δέρμα του ήταν δροσερό σαν τα λουλούδια με την πρωινή δροσιά, τα μαλλιά του τόσο χτενισμένα σαν να τα είχε σκαλίσει ένας γλύπτης με τη σμίλη του, τα φρύδια του μαύρα σαν σχεδιασμένα με μελάνι. Ήταν χαριτωμένος ακόμα και στο θυμό του και πρόσχαρος ακόμα κι όταν σούφρωνε τα φρύδια».

Ο Πάο-Γιου, σαν το συγγραφέα της Κάμαρας τον Τσάο Χσούε-τσιν, δίνει μεγαλύτερη αξία στις γυναίκες, που λέει πως είναι καμωμένες από νερό, παρά στους άντρες, που είναι από πηλό· και στο κέντρο της ιστορίας των Τσία είναι η αγάπη του Πάο-Γιου για την Πολύτιμη Αρετή, που τελικά την παντρεύεται, και τη θλιμμένη Μαύρη Νεφρίτη, που «του Πάο-γιου του έκαναν εντύπωση τα λεπτά και ασυνήθιστα χαρακτηριστικά της. Τα καμπυλωτά της φρύδια φαίνονταν, κι όμως δε φαίνονταν, σα σουφρωμένα· τα μάτια της φαίνονταν, κι όμως δε φαίνονταν, ευχαριστημένα. Το σπίθισμά τους θύμιζε δάκρυα, και η γρήγορη αναπνοή της έδειχνε πόσο ευαίσθητη ήταν η κράση της. Όταν ήταν ήσυχη, έμοιαζε μ’ εύθραυστο λουλούδι καθρεφτισμένο στο νερό· όταν κουνιόταν, ήταν σα χαριτωμένη ιτιά που σάλευε στον άνεμο».

[Ο Τσάο Χσούε-τσιν] Έγραψε την «Κάμαρα» λίγο λίγο, και κυκλοφορούσε κάθε νέο κεφάλαιο σε γνωστούς και φίλους, συχνά μ’ αντάλλαγμα ένα πιάτο φαΐ και μια κανάτα κρασί. Πέθανε το 1763, με ραγισμένη καρδιά μετά το θάνατο του μοναχογιού του.

Και μέσ’ από το μυθιστόρημα, κι ας μιλά για τη ματαιότητα των ανθρωπίνων πραγμάτων στην Κόκκινη Σκόνη, ξετυλίγεται ως την παραμικρή της λεπτομέρεια η ζωή στην Κίνα την εποχή της δυναστείας των Τσινγκ. Όπως τα όνειρα στην Κόκκινη κάμαρα φωτίζουν την πεζή πραγματικότητα, έτσι η χαρά της ζωής σχίζει παντού το πέπλο της ματαιότητας. «Το Όνειρο της Κόκκινης Κάμαρας», γράφεται σ’ ένα από τα εισαγωγικά κείμενα, «είναι ένα μυθιστόρημα που περιέχει μεγάλο πολιτιστικό πλούτο. Υπάρχουν λεπτομερείς περιγραφές των διαφόρων τελετουργιών: της κηδείας, των γενεθλίων, του γάμου, των εποχικών εορτών· του οικογενειακού και του κρατικού πρωτοκόλλου· της απονομής της δικαιοσύνης· του πώς ντύνονται, πώς καλλωπίζονται και τι παιχνίδια παίζουν τα κορίτσια, τι θεατρικά έργα προτιμούν, τι βιβλία διαβάζουν· του φαγητού και του πιοτού». 

Αυτή η κινεζική Αναζήτηση του χαμένου χρόνου γράφτηκε μες στη δεκαετία του 1750, «από έναν μεγάλο καλλιτέχνη», λέει ο Χοκς, «με το ίδιο του το αίμα», και καθρεφτίζει τη μοίρα της οικογένειας του συγγραφέα. Ο Τσάο Χσούε-τσιν ήταν λαμπρό αγόρι, επιδέξιο εξίσου με το πινέλο και με τις λέξεις, αλλά μεγαλώνοντας ξέπεφτε όλο και περισσότερο, ώσπου στο τέλος, μέθυσος, κοιμόταν σ’ αχυρώνες κι έγραφε σε καπηλειά. Έγραψε την Κάμαρα λίγο λίγο, και κυκλοφορούσε κάθε νέο κεφάλαιο σε γνωστούς και φίλους, συχνά μ’ αντάλλαγμα ένα πιάτο φαΐ και μια κανάτα κρασί. Πέθανε το 1763, με ραγισμένη καρδιά μετά το θάνατο του μοναχογιού του. Το Όνειρο της κόκκινης κάμαρας τυπώθηκε τελικά το 1791, μα οι πάμπολλοι λόγιοι που έχουν έκτοτε καταπιαστεί με το μυθιστόρημα ερίζουν και σήμερα, ακόμα, για την πλήρη του μορφή και για τα κεφάλαια που προστέθηκαν κατόπιν από άλλους.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 
Τελευταίο του βιβλίο, οι νουβέλες «Τσότσηγια & Ω'μ» (εκδ. Κίχλη).


Απόσπασμα από το βιβλίο

Ο ιερέας είπε στον Τσία Τζούι:

– Τον καθρέφτη αυτόν τον έφτιαξε η Θεά της Απογοήτευσης και τον σχεδίασε έτσι ώστε να γιατρεύει τις αρρώστιες που προκαλούν οι ασελγείς σκέψεις και οι αυτοκαταστροφικές συνήθειες. Είναι φτιαγμένος για νέους σαν εσένα. Αλλά μην τον κοιτάζεις από την μπροστινή επιφάνεια· να χρησιμοποιείς μόνο την ανάποδή του. Θα γυρίσω να τον πάρω σε τρεις μέρες και να σε συγχαρώ για την ανάρρωσή σου.

Κι έφυγε χωρίς να δεχτεί καμιά χρηματική αμοιβή.

Ο Τσία Τζούι πήρε τον καθρέφτη και κοίταξε την ανάποδη όψη του, όπως τον είχε ορμηνέψει ο Ταοϊστής ιερέας. Τον πέταξε μακριά του με φρίκη, γιατί είδε έναν ανατριχιαστικό σκελετό που τον ατένιζε με τα βαθουλωμένα του μάτια.


altΤο όνειρο της κόκκινης κάμαρας
Ή Η ιστορία της πέτρας
Tsao Hsueh-Chin
Μτφρ. Έλλη Λαμπρίδη
Gutenberg 2018
Σελ. 792, τιμή εκδότη €26,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Ζάουμε Καμπρέ «Μας καταβροχθίζει η φωτιά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση του Ευρυβιάδη Σοφού.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Γνωρίσαμε τον Ζάουμε Καμπρέ με το υπέροχο Οι φωνές το...

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Ο επιβάτης» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Όταν ο Ψηλός Τζον, αγαπημένος φίλος του πρωταγωνιστή Μπόμπι Γουέστερν, τον αποκαλεί Ιππότη, ο αναγνώστης νι...

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ