Για το μυθιστόρημα του William Thackeray «Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας» (μτφρ. Χρύσα Τσαλικίδου, εκδ. Εξάντας).
Του Γιάννη Λειβαδά
Όταν κυκλοφόρησε Το Πανηγύρι Της Ματαιοδοξίας, ο συγγραφέας του, Ουίλιαμ Θάκερι, αναγνωρίστηκε ευθύς αμέσως ως ισάξιος του Ντίκενς. Ο Θάκερι όμως δεν ανήκε στην ίδια λογοτεχνική σχολή με τον Ντίκενς, μολονότι τα δράματα και οι δυσκολίες της προσωπικής του ζωής θα μπορούσαν να αποτελέσουν εξαιρετική βάση για τη συγγραφή μυθιστορημάτων που θα προσέγγιζαν έντονα το λογοτεχνικό και συγκινησιακό περιβάλλον του Ντίκενς.
Ο Θάκερι προτίμησε να καταπιαστεί με ένα κοινωνικό μυθιστόρημα δυστοπικής επόπτευσης, το οποίο προλείανε, μεταξύ άλλων, το έδαφος, ώστε η λεγόμενη δυστοπική πεζογραφία να αναπτυχθεί ως είδος∙ δίχως ωστόσο να περιορίσει το στιλιστικό εύρος και τη συνθετική διακριτότητα της υψηλής λογοτεχνίας της βικτοριανής περιόδου – για ετούτο εξάλλου η Σαρλότ Μπροντέ με βαθύνοια και ακρίβεια τον χαρακτήρισε «κορυφαίο κοινωνικό αναγεννητή της εποχής».
Το γεγονός πως Το Πανηγύρι Της Ματαιοδοξίας θεωρήθηκε από, ουκ ολίγους, κριτικούς και ομότεχνους του συγγραφέα, ένα έργο απωθητικό λόγω της έξαρσης του ρεαλισμού του αλλά και λόγω της ωμής απεικόνισης της κοινωνικής διαφθοράς, σήμερα δεν το εξυψώνει απλώς ως ένα έργο τολμηρής θεματικής ψηλάφησης, μα το εντάσσει δικαιωματικά στη σειρά των εκλεκτότερων μυθιστορημάτων τα οποία ανέδειξαν με απαράβγαλτη τόλμη τις στριφνές συμπυκνώσεις των ανθρωπίνων ποιοτήτων, τις γειτνιάσεις των πιο μύχιων αρετών με τις πλέον πάγιες και απωθητικές εκδηλώσεις της απανθρωπιάς και της ανηθικότητας.
Το Πανηγύρι Της Ματαιοδοξίας θεωρείται, και πράγματι είναι, το καλύτερο μυθιστόρημα του Ουίλιαμ Θάκερι καθώς και ένα από τα αριστουργηματικά και συμπαγή κείμενα της παγκόσμιας, αγγλόφωνης και μη, λογοτεχνίας.
Με τους όρους που μπορεί να κριθεί σήμερα αυτό το έργο, αναγνωρίζει κανείς πως ο συγγραφέας του υπηρέτησε στο έπακρο την επιδίωξη της κοινωνικής αυτοσυνείδησης των αναγνωστών του, διδάσκοντας μα παράλληλα διασκεδάζοντας: θεσμικός ο εγωισμός και η κακοπιστία όσο θεσμική και η ανάγκη για δικαιοσύνη και αλήθεια. Βιβλίο απαραίτητο για την εισαγωγή του αναγνώστη στα κελεύσματα της λογοτεχνίας.
* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ είναι ποιητής.
→ Στην κεντρική εικόνα η Reese Witherspoon από την κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Thackeray το 2004 σε σκηνοθεσία της Mira Nair.
Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας
William Thackeray
Μτφρ. Χρύσα Τσαλικίδου
Εξάντας 2018
Σελ. 948, τιμή εκδότη €26,00
