Our Carrie 700

Για το μυθιστόρημα του Theodore Dreiser «Η Κάρι μας» (μτφρ. Έλλη Φιλοκύπρου, εκδ. Gutenberg).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Μια όμορφη επαρχιωτοπούλα, η Κάρι Μίμπερ, πηγαίνει πρώτα από την Κολούμπια στο Σικάγο, όπου από κακοπληρωμένη εργάτρια σε υποδηματοποιία γίνεται σύντροφος ενός επιπόλαιου πλασιέ, του Τσαρλς Ντρουέ, και κατόπιν στη Νέα Υόρκη, όπου τελικά αποχτά δόξα και χρήματα ως ηθοποιός, ενώ ο δεύτερος σύντροφός της ο Τζορτζ Χάρστγουντ, πρώην διευθυντής ενός καλού μπαρ στο Σικάγο και φυγάς τώρα, αφού έκλεψε ένα ποσό από τη δουλειά του, ξεπέφτει και καταλήγει πρώτα απεργοσπάστης οδηγός τραμ κι έπειτα πεινασμένος και άστεγος.

Αποτυπώνει στις σελίδες του τις πολύβουες αμερικανικές μεγαλουπόλεις και τα πλήθη τους από νεόπλουτους και άπορους, από μεροκαματιάρηδες εργάτες φάμπρικας κι εύπορους επιχειρηματίες, κι ενσαρκώνει το αμερικάνικο όνειρο στο πρόσωπο της Κάρι και τη διάψευσή του στη μορφή του Χάρστγουντ.

Ο Θίοντορ Ντράιζερ εξέδωσε την Κάρι μας (Sister Carrie) το 1900, στην κόψη ακριβώς μεταξύ του παλαιού αιώνα και του νέου, κι αυτό το πρώτο του μυθιστόρημα δεν είναι τόσο «fin de siècle», όσο «début de siècle» – οι Ηνωμένες Πολιτείες μπαίνουν ορμητικά στον 20ο αι. της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης, με την αστικοποίηση έρχεται εν μέρει και η διάλυση της οικογένειας που για την αγροτική Αμερική ήταν η ραχοκοκαλιά της, κι ο Ντράιζερ, με τη δημοσιογραφική του ματιά και πένα, και με νατουραλιστική «αντικειμενικότητα» στον τρόπο που παρουσιάζει τους χαρακτήρες του, γράφει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πεζογραφήματα της εποχής του· αποτυπώνει στις σελίδες του τις πολύβουες αμερικανικές μεγαλουπόλεις και τα πλήθη τους από νεόπλουτους και άπορους, από μεροκαματιάρηδες εργάτες φάμπρικας κι εύπορους επιχειρηματίες, κι ενσαρκώνει το αμερικάνικο όνειρο στο πρόσωπο της Κάρι και τη διάψευσή του στη μορφή του Χάρστγουντ.

Οι κύριες θεωρίες του αιώνα που μόλις σβήνει –ο σοσιαλισμός και, πρωτίστως, ένας εκλαϊκευμένος δαρβινισμός– έρχονται εδώ να ορίσουν και να εξηγήσουν, ως ένα βαθμό, τα πρόσωπα και τις πράξεις τους. Έτσι, διάσπαρτες εδώ κι εκεί μες στην πλοκή, διαβάζουμε «ερμηνευτικές» φράσεις όπως: «Η ρήση για τον Θεό που προστατεύει τα πλάσματά του δεν γράφτηκε μόνο για τα ζώα· δεν είναι παρά η θρησκευτική έκφραση μιας υλικής και πνευματικής αλήθειας η οποία έχει καθορίσει την εξέλιξη των ειδών. […] Η Κάρι δεν ήταν σοφή, κι έτσι διέθετε, όπως και τα άσοφα πρόβατα, γερό ένστικτο». Ή «Α, πόσο γρήγορα μαθαίνουν οι γυναίκες! […] Δείξ’ τους δυο άντρες και θα καταλάβουν αμέσως ποιος απ’ τους δυο τις εκτιμά περισσότερο.[…] Είναι μια κληρονομική ιδιότητα του γυναικείου φύλου που αναπτύχθηκε από μια παμπάλαιη ανάγκη».

Η ύλη, είτε η απόχτησή της είτε η απουσία της, είναι ό,τι κινεί τους ανθρώπους στο μυθιστόρημα του Ντράιζερ, με τον ιδεαλιστικό υπερβατισμό της Νέας Αγγλίας να έχει αλεστεί, εδώ, στα γρανάζια της παραγωγής. Η Κάρι, ο Ντρουέ, ο Χάρστγουντ, ευτυχούν ή υποφέρουν ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση και μ’ όσα αυτή τους προσφέρει ή τους στερεί, κι ο αναγνώστης έχει κάποιες φορές την αίσθηση πως ο συγγραφέας τους αντιμετωπίζει ως case studies (περιπτωσιολογικές μελέτες) – κάπου γράφει, μάλιστα: «Η πνευματική απάθεια αυτού του είδους είναι κάτι το αξιοθαύμαστο. Ο Χάρστγουντ ήταν μια περίπτωση κατάλληλη για επιστημονική έρευνα. Θα μπορούσε να συγγράψει κανείς μια εξαιρετική πραγματεία για το ρόλο που διαδραμάτισαν στην καταστροφή του ορισμένες προκαταλήψεις που είχε στο ζήτημα της αξιοπρέπειας».

Μα σε καμία περίπτωση δεν διαπράττει ο Ντράιζερ το μέγιστο συγγραφικό αμάρτημα της αδιαφορίας απέναντι στους ήρωές του: από τη μέση και μετά η ιστορία της ανόδου της Κάρι και της πτώσης του Χάρστγουντ τον παρασέρνει (κι εμάς μαζί του). Μπορεί να μην είναι βαθύς ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, να μην είναι Ντοστογιέφσκι ή Μέλβιλ, μα είναι οξυδερκέστατος παρατηρητής της ανθρώπινης επιφάνειας, οι περιγραφές του έχουν δυναμισμό, ευθύτητα, λιτότητα κι αμεσότητα, και οι σελίδες με την απεργία των εργαζόμενων στα τραμ, για παράδειγμα, ή αυτές της κατρακύλας του Χάρστγουντ στη ζητιανιά, είναι λαμπρό δείγμα «δημοσιογραφικής» πεζογραφίας – και με την ίδια καθαρότητα περιγράφεται καθετί άλλο: η ατμόσφαιρα στα μαγαζιά, τους δρόμους, τα ξενοδοχεία, το θέατρο. 

Αν δεν είναι ο Ντράιζερ κορυφαίος συγγραφέας που θα υπερέβαινε την εποχή του, μπορεί γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο να την αποτυπώνει εντέλει με τόση ενάργεια.

Αν δεν είναι ο Ντράιζερ κορυφαίος συγγραφέας που θα υπερέβαινε την εποχή του, μπορεί γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο να την αποτυπώνει εντέλει με τόση ενάργεια. 

Η Κάρι μας, όταν εκδόθηκε, δέχτηκε επικρίσεις για την τολμηρότητά της, την πλήρη απουσία εξιδανίκευσης και το αδούλευτο συγγραφικό ύφος της· μα δεν ήταν όλες οι κριτικές αποδοκιμαστικές, και είναι παραδεδεγμένος πλέον ο ρόλος που έπαιξε το μυθιστόρημα του Ντράιζερ στη μετέπειτα πορεία της αμερικανικής πεζογραφίας. Η Έλλη Φιλοκύπρου το μετέφερε με ταιριαστή ζωντάνια στη γλώσσα μας, και η εισαγωγή της είναι κατατοπιστικότατη. 

* Στην κεντρική εικόνα ο Laurence Olivier και η Jennifer Jones από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1952, σε σκηνοθεσία William Wyler.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Είναι οι άνθρωποι που καταφεύγουν στα σαλόνια των φτηνών ξενοδοχείων όταν ο καιρός είναι κακός και μετά τις έξι στα πιο φτηνά μαγειρεία στους πιο σκοτεινούς δρόμους. Το άθλιο φαγητό, που το ’τρωγαν λαίμαργα σε ακατάστατες ώρες, είχε καταστρέψει και τα κόκαλα και τους μυς τους. Ήταν όλοι χλομοί, αδύναμοι, με κυρτωμένο στήθος, βαθουλωμένα μάτια που γυάλιζαν και χείλη που είχαν ένα αρρωστημένο κόκκινο χρώμα, τόσο αντίθετο με τα ωχρά τους πρόσωπα. Τα μαλλιά τους ήταν βρόμικα κι αχτένιστα, τ’ αφτιά τους αναιμικά και τα παπούτσια τους με σχισμένο δέρμα και φαγωμένες σόλες και μύτες. Ανήκαν στην τάξη που την παρασέρνει το ρεύμα, την ξεβράζει το ανθρώπινο κύμα όπως τα σκόρπια ξύλα που τα χτυπά ο δυνατός άνεμος στους κυματοθραύστες».


altΗ Κάρι μας
Theodore Dreiser
Μτφρ. Έλλη Φιλοκύπρου
Gutenberg 2018
Σελ. 768, τιμή εκδότη €26,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ THEODORE DREISER


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Η Σύμπραξη Εκδοτών επανέρχεται με αίτημά της προς την κυβέρνηση, ζητώντας να χαρακτηριστούν τα ...

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Μερικές σκέψεις για το έργο και το πρόσωπο του Στρατή Χαβιαρά, με αφορμή το κλείσιμο σήμερα ενός χρόνου από τον θάνατό του.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Τους φίλους συγγραφείς που έφυγαν από κοντά μας τους μνημονεύουμε ...

Ελλάδα - Γαλλία: 200 χρόνια φιλίας και πολιτιστικού διαλόγου - Όλες οι δράσεις

Ελλάδα - Γαλλία: 200 χρόνια φιλίας και πολιτιστικού διαλόγου - Όλες οι δράσεις

Με την ευκαιρία του εορτασμού των διακοσίων ετών από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος παρουσιάζει ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δράσεων, καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 10 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

...
Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όλη μου τη ζωή ήθελα να φύγω. Δεν ήταν κάτι ...

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την εισαγωγή της Μαρίας Καβάλα, η οποία είχε και την ευρύτερη επιμέλεια στον συλλογικό τόμο «Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός. Η δυναμική παρουσία. Η οδυνηρή απουσία. Το σήμερα», ο οποίος κυκλοφορεί στις 11 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις University Studio Press.

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

12 Φεβρουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλία που θεμελίωσαν τον πολιτισμό μας: 10 διαλέξεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Οι συγγραφείς Σώτη Τριανταφύλλου και Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζουν θεμελιώδη βιβλία του πολιτισμού μας σε μια σειρά 10 διαλέξεων μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, στο πλ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ