Our Carrie 700

Για το μυθιστόρημα του Theodore Dreiser «Η Κάρι μας» (μτφρ. Έλλη Φιλοκύπρου, εκδ. Gutenberg).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Μια όμορφη επαρχιωτοπούλα, η Κάρι Μίμπερ, πηγαίνει πρώτα από την Κολούμπια στο Σικάγο, όπου από κακοπληρωμένη εργάτρια σε υποδηματοποιία γίνεται σύντροφος ενός επιπόλαιου πλασιέ, του Τσαρλς Ντρουέ, και κατόπιν στη Νέα Υόρκη, όπου τελικά αποχτά δόξα και χρήματα ως ηθοποιός, ενώ ο δεύτερος σύντροφός της ο Τζορτζ Χάρστγουντ, πρώην διευθυντής ενός καλού μπαρ στο Σικάγο και φυγάς τώρα, αφού έκλεψε ένα ποσό από τη δουλειά του, ξεπέφτει και καταλήγει πρώτα απεργοσπάστης οδηγός τραμ κι έπειτα πεινασμένος και άστεγος.

Αποτυπώνει στις σελίδες του τις πολύβουες αμερικανικές μεγαλουπόλεις και τα πλήθη τους από νεόπλουτους και άπορους, από μεροκαματιάρηδες εργάτες φάμπρικας κι εύπορους επιχειρηματίες, κι ενσαρκώνει το αμερικάνικο όνειρο στο πρόσωπο της Κάρι και τη διάψευσή του στη μορφή του Χάρστγουντ.

Ο Θίοντορ Ντράιζερ εξέδωσε την Κάρι μας (Sister Carrie) το 1900, στην κόψη ακριβώς μεταξύ του παλαιού αιώνα και του νέου, κι αυτό το πρώτο του μυθιστόρημα δεν είναι τόσο «fin de siècle», όσο «début de siècle» – οι Ηνωμένες Πολιτείες μπαίνουν ορμητικά στον 20ο αι. της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης, με την αστικοποίηση έρχεται εν μέρει και η διάλυση της οικογένειας που για την αγροτική Αμερική ήταν η ραχοκοκαλιά της, κι ο Ντράιζερ, με τη δημοσιογραφική του ματιά και πένα, και με νατουραλιστική «αντικειμενικότητα» στον τρόπο που παρουσιάζει τους χαρακτήρες του, γράφει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πεζογραφήματα της εποχής του· αποτυπώνει στις σελίδες του τις πολύβουες αμερικανικές μεγαλουπόλεις και τα πλήθη τους από νεόπλουτους και άπορους, από μεροκαματιάρηδες εργάτες φάμπρικας κι εύπορους επιχειρηματίες, κι ενσαρκώνει το αμερικάνικο όνειρο στο πρόσωπο της Κάρι και τη διάψευσή του στη μορφή του Χάρστγουντ.

Οι κύριες θεωρίες του αιώνα που μόλις σβήνει –ο σοσιαλισμός και, πρωτίστως, ένας εκλαϊκευμένος δαρβινισμός– έρχονται εδώ να ορίσουν και να εξηγήσουν, ως ένα βαθμό, τα πρόσωπα και τις πράξεις τους. Έτσι, διάσπαρτες εδώ κι εκεί μες στην πλοκή, διαβάζουμε «ερμηνευτικές» φράσεις όπως: «Η ρήση για τον Θεό που προστατεύει τα πλάσματά του δεν γράφτηκε μόνο για τα ζώα· δεν είναι παρά η θρησκευτική έκφραση μιας υλικής και πνευματικής αλήθειας η οποία έχει καθορίσει την εξέλιξη των ειδών. […] Η Κάρι δεν ήταν σοφή, κι έτσι διέθετε, όπως και τα άσοφα πρόβατα, γερό ένστικτο». Ή «Α, πόσο γρήγορα μαθαίνουν οι γυναίκες! […] Δείξ’ τους δυο άντρες και θα καταλάβουν αμέσως ποιος απ’ τους δυο τις εκτιμά περισσότερο.[…] Είναι μια κληρονομική ιδιότητα του γυναικείου φύλου που αναπτύχθηκε από μια παμπάλαιη ανάγκη».

Η ύλη, είτε η απόχτησή της είτε η απουσία της, είναι ό,τι κινεί τους ανθρώπους στο μυθιστόρημα του Ντράιζερ, με τον ιδεαλιστικό υπερβατισμό της Νέας Αγγλίας να έχει αλεστεί, εδώ, στα γρανάζια της παραγωγής. Η Κάρι, ο Ντρουέ, ο Χάρστγουντ, ευτυχούν ή υποφέρουν ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση και μ’ όσα αυτή τους προσφέρει ή τους στερεί, κι ο αναγνώστης έχει κάποιες φορές την αίσθηση πως ο συγγραφέας τους αντιμετωπίζει ως case studies (περιπτωσιολογικές μελέτες) – κάπου γράφει, μάλιστα: «Η πνευματική απάθεια αυτού του είδους είναι κάτι το αξιοθαύμαστο. Ο Χάρστγουντ ήταν μια περίπτωση κατάλληλη για επιστημονική έρευνα. Θα μπορούσε να συγγράψει κανείς μια εξαιρετική πραγματεία για το ρόλο που διαδραμάτισαν στην καταστροφή του ορισμένες προκαταλήψεις που είχε στο ζήτημα της αξιοπρέπειας».

Μα σε καμία περίπτωση δεν διαπράττει ο Ντράιζερ το μέγιστο συγγραφικό αμάρτημα της αδιαφορίας απέναντι στους ήρωές του: από τη μέση και μετά η ιστορία της ανόδου της Κάρι και της πτώσης του Χάρστγουντ τον παρασέρνει (κι εμάς μαζί του). Μπορεί να μην είναι βαθύς ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, να μην είναι Ντοστογιέφσκι ή Μέλβιλ, μα είναι οξυδερκέστατος παρατηρητής της ανθρώπινης επιφάνειας, οι περιγραφές του έχουν δυναμισμό, ευθύτητα, λιτότητα κι αμεσότητα, και οι σελίδες με την απεργία των εργαζόμενων στα τραμ, για παράδειγμα, ή αυτές της κατρακύλας του Χάρστγουντ στη ζητιανιά, είναι λαμπρό δείγμα «δημοσιογραφικής» πεζογραφίας – και με την ίδια καθαρότητα περιγράφεται καθετί άλλο: η ατμόσφαιρα στα μαγαζιά, τους δρόμους, τα ξενοδοχεία, το θέατρο. 

Αν δεν είναι ο Ντράιζερ κορυφαίος συγγραφέας που θα υπερέβαινε την εποχή του, μπορεί γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο να την αποτυπώνει εντέλει με τόση ενάργεια.

Αν δεν είναι ο Ντράιζερ κορυφαίος συγγραφέας που θα υπερέβαινε την εποχή του, μπορεί γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο να την αποτυπώνει εντέλει με τόση ενάργεια. 

Η Κάρι μας, όταν εκδόθηκε, δέχτηκε επικρίσεις για την τολμηρότητά της, την πλήρη απουσία εξιδανίκευσης και το αδούλευτο συγγραφικό ύφος της· μα δεν ήταν όλες οι κριτικές αποδοκιμαστικές, και είναι παραδεδεγμένος πλέον ο ρόλος που έπαιξε το μυθιστόρημα του Ντράιζερ στη μετέπειτα πορεία της αμερικανικής πεζογραφίας. Η Έλλη Φιλοκύπρου το μετέφερε με ταιριαστή ζωντάνια στη γλώσσα μας, και η εισαγωγή της είναι κατατοπιστικότατη. 

* Στην κεντρική εικόνα ο Laurence Olivier και η Jennifer Jones από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1952, σε σκηνοθεσία William Wyler.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Είναι οι άνθρωποι που καταφεύγουν στα σαλόνια των φτηνών ξενοδοχείων όταν ο καιρός είναι κακός και μετά τις έξι στα πιο φτηνά μαγειρεία στους πιο σκοτεινούς δρόμους. Το άθλιο φαγητό, που το ’τρωγαν λαίμαργα σε ακατάστατες ώρες, είχε καταστρέψει και τα κόκαλα και τους μυς τους. Ήταν όλοι χλομοί, αδύναμοι, με κυρτωμένο στήθος, βαθουλωμένα μάτια που γυάλιζαν και χείλη που είχαν ένα αρρωστημένο κόκκινο χρώμα, τόσο αντίθετο με τα ωχρά τους πρόσωπα. Τα μαλλιά τους ήταν βρόμικα κι αχτένιστα, τ’ αφτιά τους αναιμικά και τα παπούτσια τους με σχισμένο δέρμα και φαγωμένες σόλες και μύτες. Ανήκαν στην τάξη που την παρασέρνει το ρεύμα, την ξεβράζει το ανθρώπινο κύμα όπως τα σκόρπια ξύλα που τα χτυπά ο δυνατός άνεμος στους κυματοθραύστες».


altΗ Κάρι μας
Theodore Dreiser
Μτφρ. Έλλη Φιλοκύπρου
Gutenberg 2018
Σελ. 768, τιμή εκδότη €26,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ THEODORE DREISER


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο φίλος, της Σίγκριντ Νιούνεζ

Ο φίλος, της Σίγκριντ Νιούνεζ

Για το μυθιστόρημα της Sigrid Nunez «Ο φίλος» (μτφρ. Γιώργος Λαμπράκος, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Πίνακας του Erik Renssen © «Writing woman with dog» (2019).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Αν θέλαμε να διακρίνουμε το κυριό...

Ο Άγγλος ασθενής, του Μάικλ Οντάατζε: Ντελικάτο και βαθυστόχαστο πολεμικό ρομάντζο

Ο Άγγλος ασθενής, του Μάικλ Οντάατζε: Ντελικάτο και βαθυστόχαστο πολεμικό ρομάντζο

Για το μυθιστόρημα του Michael Ondaatje «Ο Άγγλος ασθενής» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Ρέιφ Φάινς και η Κρίστιν Σκοτ Τόμας, από την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία του 1996, σε σκηνοθεσία του Άντονι Μινγκέλα (1954-2008).

Της Νίκης Κώτσιου

...
Το αόρατο μισό, της Μπριτ Μπένετ

Το αόρατο μισό, της Μπριτ Μπένετ

Για το μυθιστόρημα «Το αόρατο μισό» (μτφρ. Κάλλια Παπαδάκη) της Brit Bennett, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος – ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για την ταυτότητα και την αγάπη

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τρία ποιήματα της Γιολάντας Σακελλαρίου

Τρία ποιήματα της Γιολάντας Σακελλαρίου

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, η Γιολάντα Σακελλαρίου.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ

Τρελό φεγγάρι...

Η ρωμαλέα γραφή του Γιώργου Κάτου

Η ρωμαλέα γραφή του Γιώργου Κάτου

Αναφορά σε δύο βιβλία του Θεσσαλονικιού συγγραφέα, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από 14 χρόνια.

Του Παναγιώτη Γούτα

Μια υποτιμημένη, ελαφρώς ξεχασμένη από το πλατύ αναγνωστικό κοινό της χώρας και την κριτική, ωστόσο σημαντική μορφή των γραμμάτων ...

Πιστή και ενάρετη νύχτα, της Λουίζ Γκλικ

Πιστή και ενάρετη νύχτα, της Λουίζ Γκλικ

Για την ποιητική συλλογή της –βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνίας– Louise Glück «Πιστή και ενάρετη νύχτα» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός, Δήμητρα Κωτούλα, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Τη γνώριζα ελάχιστα, την είχα διαβάσει, ίσως, λίγο περισσότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί αρχές Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο χρόνο για ανάγνωση, ίσως και περισσότερη περιέργεια για κάτι αλλιώτικο. Έτσι, στον κατάλογο με τις προτάσεις μας, αν και δεσπόζουν τα μεταφρασμένα μυ...

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Επιλογές 18 ελληνικών και μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Και για τους «σκληροπυρηνικούς» του είδους προτείνεται ενθέρμως μια μελέτη για το «Latin Noir».

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

19 Ιουλίου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ