lord of the flies

Για το μυθιστόρημα του William Golding, Ο άρχοντας των μυγών (μτφρ. Ρένα Χατχούτ, εκδ. Καστανιώτη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Στον Άρχοντα των μυγών (1954) του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ, μεταφερμένο με ζωηράδα και ευστοχία στα ελληνικά από τη Ρένα Χατχούτ, ένα αεροπλάνο πέφτει και αγόρια βρίσκονται μόνα τους σ’ ένα νησί, χωρίς ενήλικες. Πολιτισμένα εγγλεζάκια – τα μέλη μιας χορωδίας, μερικά πολύ μικρά αγοράκια, κάποια άλλα μεγαλύτερα. Πώς συνέβη αυτό; Γιατί; Κάτι λέγεται παρεμπιπτόντως, μα ο αναγνώστης ούτε που το θυμάται, πλέον, την επόμενη κιόλας στιγμή αφού το έχει διαβάσει. Γιατί δεν τον νοιάζει – διότι ο Άρχοντας των μυγών είναι ένα υπέροχο, σκληρό, αλησμόνητο παραμύθι, κι ο κόσμος του είναι ο δικός μας μα πάνω απ’ όλα είναι ένας ξέχωρος κόσμος, αυθύπαρκτος, όπως σε όλα τα σωστά παραμύθια.

Γιατί τούτα τα παιδιά δεν είναι πληγωμένα; – και πού πήγαιναν; Τίποτε απ’ όλα αυτά δε μας νοιάζει – από την πρώτη κιόλας σελίδα, όταν συναντιόνται ο Ραλφ κι ο Πίγκυ, κι έπειτα ο Ραλφ σαλπίζει με το βούκινο και τα υπόλοιπα παιδιά μαζεύονται, είμαστε κι εμείς στο νησί μαζί με τ’ αγόρια του Γκόλντινγκ, και η καρδιά μας χτυπά στον ίδιο ρυθμό που χτυπούν οι δικές τους καρδιές από το φόβο κι από τη χαρά και το σάστισμα που γεννά η ελευθερία, καθώς όλο το επίχρισμα του πολιτισμού πέφτει αποπάνω τους, σαν φτηνό χρύσωμα, και ξεπροβάλει μ’ όλη της τη σκληράδα η ζωώδης άγρια φύση του ανθρώπου, απαλλαγμένη –στ’ αγόρια– από τις αναστολές που ίσως να διατηρούσαν, ως και σε τούτη την ερημιά, αν ήταν ενήλικες. Καμία αθωότητα δε θολώνει τη φυσική σκληρότητα που στον Άρχοντα των μυγών έχουν οι αγορίστικες ψυχές.

O παχύς, μύωπας Πίγκυ και ο εκλεγμένος και τελικά εκθρονισμένος αρχηγός, ο Ραλφ, παραμένουν οι δύο φωνές της λογικής, καθώς τούτη η λογική καταρρέει και ολοένα περισσότερο διαφεντεύουν τον κόσμο των αγοριών η δεισιδαιμονία, το παράλογο, η βία.

Και τι ’ναι ο πολιτισμός που φέρνουν μαζί τους τούτα τα παιδιά στο νησί; Ως το τέλος, ο παχύς, μύωπας Πίγκυ και ο εκλεγμένος και τελικά εκθρονισμένος αρχηγός, ο Ραλφ, παραμένουν οι δύο φωνές της λογικής, καθώς τούτη η λογική καταρρέει και ολοένα περισσότερο διαφεντεύουν τον κόσμο των αγοριών η δεισιδαιμονία, το παράλογο, η βία. Και σύμβολο τούτης της λογικής όψης του πολιτισμού, της πολύτιμης μα εύθραυστης, είναι τα γυαλιά του Πίγκυ. Μ’ αυτά, τα αγόρια ανάβουν φωτιά συγκεντρώνοντας τις ακτίνες του ήλιου, μα ο ένας τους φακός σπάζει κι έπειτα τα αρπάζουν απ’ τον Πίγκυ, που τώρα είναι σαν τυφλός.

Και η άλλη όψη του πολιτισμού είναι ο ομοιόμορφος βηματισμός, οι μανδύες, και τα καπέλα με τα σιρίτια, των αγοριών στη χορωδία υπό τις διαταγές του Τζακ Μέριντιου. Του Τζακ, που με όλη την οίηση της εγγενούς βαναυσότητάς του λέει: «Δεν είμαστε βάρβαροι. Είμαστε Άγγλοι, κι οι Άγγλοι είναι οι καλύτεροι σε όλα». Όταν στην αρχή βρίσκουν ένα γουρουνάκι κι ο Τζακ δοκιμάζει να το σφάξει, δεν το καταφέρνει. «Ήξεραν πολύ καλά γιατί: επειδή θα ήταν τερατώδες να κατέβει το μαχαίρι και να σκίσει τη ζωντανή σάρκα· επειδή θα ήταν ανυπόφορο το αίμα».

alt
Ο William Golding

Μα οι αναστολές του «πολιτισμένου» εγγλεζόπουλου είναι μια φλοίδα και, ίσα ίσα, τα αγόρια της χορωδίας, τα πιο πειθαρχημένα, γίνονται οι πιο αιμοσταγείς κυνηγοί, στην αρχή δισταχτικοί μα στο τέλος μεθυσμένοι από τη θέα του αίματος που κυλά καυτό απ’ το λαιμό της σφαγμένης γουρούνας. Ό,τι τους χωρίζει από τους πρωτόγονους «έμφρονες» ανθρώπους που εξολοθρεύουν τους Νεάντερταλ στο επόμενο μυθιστόρημα του Γκόλντινγκ, τους έξοχους Κληρονόμους του 1955, είναι τα ρούχα που πετιόνται κουρέλια αποπάνω τους, για να βαφτούν τα γυμνά κορμιά και τα πρόσωπα των αγοριών με τ’ άγρια χρώματα των κυνηγών.

Τα αγόρια τραγουδούν: «Σφάξτε το γουρούνι. Κόψτε το λαιμό του. Χύστε του το αίμα» – και τώρα δε μένει παρά μόλις ένα βήμα ακόμα, το γκρέμισμα και του τελευταίου ταμπού, μέχρι τον τρομερό θάνατο πρώτα του Σάιμον και έπειτα του Πίγκυ, και μέχρι το κυνήγι του Ραλφ στο τέλος, για να του καρφώσουν σ’ ένα παλούκι το κομμένο κεφάλι, όπως κάρφωσαν το κεφάλι της γουρούνας και οι μύγες το σκέπασαν έπειτα – κείνο το κεφάλι που ’ναι ο αποτρόπαιος Άρχοντας των Μυγών, θυσία στο θηρίο που φαντάζονται τα αγόρια ότι υπάρχει στο νησί.

Το πολιτισμένο προσωπείο έχει πέσει και το θηρίο έχει φανερώσει το ανθρώπινο πρόσωπό του σε τούτη τη συναρπαστική αλληγορική ιστορία, μια από τις πιο σπουδαίες που γράφτηκαν μες στον περασμένο αιώνα.

Στην πραγματικότητα, το «θηρίο» είναι το κουφάρι ενός πιλότου, που κινείται καθώς φουσκώνει ο αέρας το αλεξίπτωτό του, μα η βαθύτερη και πιο τρομαχτική αλήθεια λέγεται κάποια στιγμή από τον επιληπτικό Σάιμον, όταν το αγόρι λέει: «Αυτό που θέλω να πω είναι ότι… ίσως το θηρίο να ’μαστε εμείς» – και, προς τραγική επίρρωση της διαπίστωσής του, τον κομματιάζουν τα υπόλοιπα αγόρια. Όταν ο Σάιμον εμφανίζεται ανάμεσά τους, για να τους πει πως ανακάλυψε ότι το θηρίο στην πραγματικότητα είναι ο νεκρός πιλότος, εκείνοι, μες στον παροξυσμό ενός χορού που μιμείται το κυνήγι του γουρουνιού, περνούν τον Σάιμον για το θηρίο και τον θανατώνουν.

Η «σωτηρία» στο τέλος είναι πικρά ειρωνική. «Ξεγνοιασιά και παιχνίδια», λέει ο αξιωματικός του Ναυτικού αντικρίζοντας τους μικρούς άγριους κυνηγούς που, μέχρι πριν από μία στιγμή, κυνηγούσαν τον Ραλφ για να τον σφάξουν – μα το πηλήκιο του αξιωματικού, με το στέμμα, την άγκυρα και τα χρυσά φύλλα, οι επωμίδες του, τα επίχρυσα κουμπιά του, όλα τούτα είναι μικρή παρηγοριά. Σε τι διαφέρουν, εντέλει, από τη στολή των αγοριών της χορωδίας στην αρχή; Αυτή η αποκλιμάκωση της βίας είναι ίσως πιο τρομαχτική απ’ ό,τι θα ήταν η αποκορύφωσή της, γιατί ο Ραλφ γνωρίζει πλέον την αλήθεια, και μαζί του τη γνωρίζουμε και εμείς. Το πολιτισμένο προσωπείο έχει πέσει και το θηρίο έχει φανερώσει το ανθρώπινο πρόσωπό του σε τούτη τη συναρπαστική αλληγορική ιστορία, μια από τις πιο σπουδαίες που γράφτηκαν μες στον περασμένο αιώνα.

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΟ άρχοντας των μυγών
William Golding
Μτφρ. Ρένα Χατχούτ
Εκδ. Καστανιώτη 2016
Σελ. 272, τιμή εκδότη €14,84

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ WILLIAM GOLDING

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Μάγκι Ο' Φάρελ «Άμνετ» (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία για τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ «All Is True» (2018).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Άμνετ, ήταν το ό...

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Σίλβια Αβαλόνε «Μια φιλία» (μτφρ. Λούλα Καραγιαννάκη. εκδ. Αίολος). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Ginger and Rosa» (2012).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Με ποια κριτήρια επιλέγουμε το...

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ