erri-de-luca-780

Για τη νουβέλα του Erri De Luca Το βάρος της πεταλούδας (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Κέλευθος).

Του Νίκου Ξένιου

Στο υπέροχο, έρημο ορεινό σκηνικό, η ανθρώπινη μοναχική παρουσία αγαπά να πλανιέται, μια μονάδα απέναντι στην ανεξιχνίαστη βία που αναγνωρίζει τη θέση της στον κόσμο. To Βάρος της πεταλούδας του Έρι Ντε Λούκα, παρότι μοιάζει με παραμύθι ανθρωπομορφισμού (αφηγητής είναι τόσο ο κυνηγός, όσο και το αγριόγιδο), στην ουσία είναι μια αυθεντική ιστορία που γεφυρώνει την ψυχή του ζώου μ΄εκείνην του ανθρώπου, επιστρέφοντας, μετά την ανάβαση, στο σημείο εκκίνησης. Πρωτότυπη αφήγηση, ασθματικός ρυθμός, αλληγορική σημειολογία: μια γλώσσα απόλυτα προσωπική, αποδοσμένη εύστοχα στα ελληνικά από την Άννα Παπασταύρου για λογαριασμό των εκδόσεων «Κέλευθος».

Θέωση στις δολομιτικές Άλπεις

Τα διδάγματα της ζωής του ενός γίνονται μαθήματα για τον άλλον, σε μιαν αντιστοιχία που παραπέμπει στα διηγήματα της Άννι Πρου και στη νουβέλα Ο γέρος και η θάλασσα του Χέμινγουει.

Το κείμενο διαδραματίζεται ένα Νοέμβριο, εποχή κυνηγιού, στο ορεινό σκηνικό των δολομιτικών ιταλικών Άλπεων, γνωστό στον συγγραφέα από τις αλπινιστικές του επιδόσεις. Στις απάτητες κορυφές, ένα αγριόγιδο αντιλαμβάνεται στον αέρα την οσμή του ανθρώπου που κυνήγησε και σκότωσε τη μάνα του. Έχει φτάσει στην τελευταία χρονιά όπου η φυσική του κατάσταση θα του επιτρέψει να ηγείται της αγέλης, και η υπεροχή του απειλείται από τα νεώτερα αγριόγιδα. Ένας παράνομος κυνηγός, απογοητευμένος από μιαν Επανάσταση που δεν ήρθε ποτέ, κρατά, στα εξήντα του χρόνια, ως τελευταίο του κυνηγετικό στοίχημα να νικήσει το μοναδικό αυτό ζώο, που του ξέφευγε σε όλη του τη ζωή. Το αγριόγιδο έχει μάθει να υπερβαίνει την εκκρεμότητα του κενού, να κάνει άλματα στο χάος, να ισορροπεί σε σημεία όπου η πρόσβαση του ανθρώπου γίνεται μόνο με τη λογική: «ήταν ο άνεμος ντυμένος πόδια και κέρατα». Ένα μάθημα ηθικής: τα διδάγματα της ζωής του ενός γίνονται μαθήματα για τον άλλον, σε μιαν αντιστοιχία που παραπέμπει στα διηγήματα της Άννι Πρου και στη νουβέλα Ο γέρος και η θάλασσα του Χέμινγουει. Όμως, μπροστά στις δυο αυτές ρωμαλέες μορφές, ως τρίτη ψυχή της αφήγησης, έρχεται η ψυχή μιας πεταλούδας με το ελάχιστο βάρος της ν’ αφήσει το ανεξίτηλο σημάδι της σε ό,τι ακουμπά: «Μια λευκή πεταλούδα πέταξε πάνω του κι ολόγυρά του. Χόρεψε μπροστά στα μάτια του άντρα και τα βλέφαρά του βάρυναν (…) Σκοτείνιασε η ανάσα του, τα πόδια σκλήρυναν, ο χτύπος των φτερών κι ο χτύπος του αίματος σταμάτησαν ταυτόχρονα. Το βάρος της πεταλούδας είχε καταλήξει στην καρδιά του…».

Η σκληρότητα της κοινωνίας των ορεσίβιων αίγαγρων προσιδιάζει εκπληκτικά στην αναλγησία της σιωπηρής και «σκεπτόμενης» ανθρώπινης κοινωνίας: είναι μια αλληγορία της κοινωνίας κυνηγών και θυμάτων, οι εξουσιαστικοί όροι της οποίας αντιστρέφονται με μεγάλη ευκολία.

Η σκληρότητα της κοινωνίας των ορεσίβιων αίγαγρων προσιδιάζει εκπληκτικά στην αναλγησία της σιωπηρής και «σκεπτόμενης» ανθρώπινης κοινωνίας: είναι μια αλληγορία της κοινωνίας κυνηγών και θυμάτων, οι εξουσιαστικοί όροι της οποίας αντιστρέφονται με μεγάλη ευκολία, σε μιαν αφήγηση που περιφρονεί τους παραδεδομένους αφηγηματικούς τρόπους για ν’ αποδώσει την ουσία της ανάλωσης σ’ ένα στόχο που συνιστά εμμονή, καθώς και τη γλυκόπικρη γεύση της πτώσης. Οι φωνές αναμειγνύονται, σε σημείο ταύτισης, οπότε ο ανθρωπομορφισμός θα μπορούσε να εκληφθεί και ως ζωομορφισμός, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη βαρύτητα που δίνει ο συγγραφέας στις λεπτομέρειες, στις κινήσεις του σώματος, στις συνήθειες, στα συναισθήματα της υπεροχής, της νίκης, του πένθους, της απώλειας. Η απόδοση του ερημικού τοπίου, των ήχων, των οσμών, των κινήσεων, είναι αρχετυπική, χωρίς τις επιμολύνσεις των λέξεων της καθημερινότητας, και αυτή συνιστά την ιδιαιτερότητα της γλώσσας του Ντε Λούκα: υπάρχει μια βιβλική επισημότητα, επιστράτευση λέξεων που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται με συντακτική ακρίβεια, που προσδίδει μιαν ιερατική επισημότητα στην περιγραφή. Κοντινές στην πρώτη φωνή της δημιουργίας, αυτήν που δημιουργεί τον κόσμο με την απλή της εκφώνηση, η φωνή του διττού αφηγητή επιτρέπει στο σώμα την είσοδο σ ’αυτό το άγριο, αύταρκες παιχνίδι ανταγωνισμού, in ludο : στα λατινικά η λέξη «ψευδαίσθηση» σημαίνει την «είσοδο στο παιχνίδι». Ο συγγραφέας δηλώνει πως κληρονόμησε, τρόπον τινά, από τον πατέρα του την ευγνωμοσύνη προς τα άγρια βουνά, που έσωσαν εκείνον -τον πατέρα του- ως καταφύγιο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και πως αυτό που κατεξοχήν τον αφορά είναι η ομορφιά του αγώνα, της αλαζονείας του νικητή, που είναι απαραίτητη στη φύση, που το ανθρώπινο είδος έχει αγνοήσει, και που ο ίδιος την ανακάλυψε στα βουνά και στην εμβριθή του μελέτη της Βίβλου: ο Έρι ντε Λούκα υπήρξε αλπινιστής με πολλές πρωτιές στην αγωνιστική αναρρίχηση και μετέφερε στα βιβλία του το πάθος του για τα βουνά και τη φύση, ως μια άλλη εκδοχή του διαρκούς αγώνα του καλλιτέχνη για να φτάσει τη θέωση.

alt
    Ο Erri De Luca
 

Ένας κομμουνιστής μεταφράζει τη Βίβλο

Ο Έρι ντε Λούκα γεννήθηκε στη Νάπολη στις 20 Μαίου του 1950. Στα δεκαοκτώ του υιοθετεί κομμουνιστική ιδεολογία και είναι συνιδρυτής της ακροαριστερής πολιτικής οργάνωσης “Lotta continua”, συγγραφέας, μεταφραστής, ποιητής, σεναριογράφος, σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής σε ταινίες. Βιοπορίστηκε κάνοντας διάφορα επαγγέλματα: οδηγός φορτηγού, εργάτης στη Φίατ, οικοδόμος κτλ. Έκανε πολλές δουλειές, ανάμεσα στις οποίες προσέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στον πόλεμο της Βοσνίας, μετέφρασε από δυο τρεις γλώσσες κι έμαθε μόνος του ελληνικά, ρωσικά, αρχαία εβραϊκά και γίντις: μετέφρασε, έτσι, κάποια σημαντικά βιβλία της Βίβλου στα ιταλικά, υιοθετώντας κριτική προσέγγιση. Μετά τα σαράντα του συνεργάστηκε με περιοδικά και εφημερίδες: “L’ Avvenire”, “Il Corriere della Sera”, “Il Manifesto” και “La Repubblica”.

Δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο το 1989, με θέμα την παιδική του ηλικία και τίτλο “Non ora, non qui”. Έγινε γνωστός για τη συγγραφή άρθρων, δοκιμίων, ποιημάτων, λιμπρέτων για όπερα και θεατρικών έργων: από το 1990 έως το 2009 έχει δημοσιεύσει πενήντα βιβλία. Έργα του: Non ora, no qui, Una nuvola come tappetto, Tu mio, Il nome dellα madre, Il giorno prima della felicità κ.ά. Στην Ελλάδα έχουν μεταφραστεί: Η μουσική της θάλασσας (Περίπλους) και Τρία άλογα (Αλεξάνδρεια). Βραβευμένος στη Γαλλία (1994) και τη Γερμανία, χαρακτηρίστηκε από τον ιταλικό Τύπο «συγγραφέας της δεκαετίας». Ο Έρι ντε Λούκα αυτοπροσδιορίζεται ως «μέλος της τελευταίας επαναστατικής γενεάς του 20ού αιώνα». 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΤο βάρος της πεταλούδας
Erri De Luca
Μτφρ. Άννα Παπασταύρου
Κέλευθος 2015
Σελ. 114, τιμή εκδότη € 7,92

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Stella Maris» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Μου είναι αδύνατον να κρίνω όπως θα ήθελα αυτό το βιβλίο για συγκεκριμένους λόγους. Ο πλέον προφανής είναι ότι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ