erri-de-luca-780

Για τη νουβέλα του Erri De Luca Το βάρος της πεταλούδας (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Κέλευθος).

Του Νίκου Ξένιου

Στο υπέροχο, έρημο ορεινό σκηνικό, η ανθρώπινη μοναχική παρουσία αγαπά να πλανιέται, μια μονάδα απέναντι στην ανεξιχνίαστη βία που αναγνωρίζει τη θέση της στον κόσμο. To Βάρος της πεταλούδας του Έρι Ντε Λούκα, παρότι μοιάζει με παραμύθι ανθρωπομορφισμού (αφηγητής είναι τόσο ο κυνηγός, όσο και το αγριόγιδο), στην ουσία είναι μια αυθεντική ιστορία που γεφυρώνει την ψυχή του ζώου μ΄εκείνην του ανθρώπου, επιστρέφοντας, μετά την ανάβαση, στο σημείο εκκίνησης. Πρωτότυπη αφήγηση, ασθματικός ρυθμός, αλληγορική σημειολογία: μια γλώσσα απόλυτα προσωπική, αποδοσμένη εύστοχα στα ελληνικά από την Άννα Παπασταύρου για λογαριασμό των εκδόσεων «Κέλευθος».

Θέωση στις δολομιτικές Άλπεις

Τα διδάγματα της ζωής του ενός γίνονται μαθήματα για τον άλλον, σε μιαν αντιστοιχία που παραπέμπει στα διηγήματα της Άννι Πρου και στη νουβέλα Ο γέρος και η θάλασσα του Χέμινγουει.

Το κείμενο διαδραματίζεται ένα Νοέμβριο, εποχή κυνηγιού, στο ορεινό σκηνικό των δολομιτικών ιταλικών Άλπεων, γνωστό στον συγγραφέα από τις αλπινιστικές του επιδόσεις. Στις απάτητες κορυφές, ένα αγριόγιδο αντιλαμβάνεται στον αέρα την οσμή του ανθρώπου που κυνήγησε και σκότωσε τη μάνα του. Έχει φτάσει στην τελευταία χρονιά όπου η φυσική του κατάσταση θα του επιτρέψει να ηγείται της αγέλης, και η υπεροχή του απειλείται από τα νεώτερα αγριόγιδα. Ένας παράνομος κυνηγός, απογοητευμένος από μιαν Επανάσταση που δεν ήρθε ποτέ, κρατά, στα εξήντα του χρόνια, ως τελευταίο του κυνηγετικό στοίχημα να νικήσει το μοναδικό αυτό ζώο, που του ξέφευγε σε όλη του τη ζωή. Το αγριόγιδο έχει μάθει να υπερβαίνει την εκκρεμότητα του κενού, να κάνει άλματα στο χάος, να ισορροπεί σε σημεία όπου η πρόσβαση του ανθρώπου γίνεται μόνο με τη λογική: «ήταν ο άνεμος ντυμένος πόδια και κέρατα». Ένα μάθημα ηθικής: τα διδάγματα της ζωής του ενός γίνονται μαθήματα για τον άλλον, σε μιαν αντιστοιχία που παραπέμπει στα διηγήματα της Άννι Πρου και στη νουβέλα Ο γέρος και η θάλασσα του Χέμινγουει. Όμως, μπροστά στις δυο αυτές ρωμαλέες μορφές, ως τρίτη ψυχή της αφήγησης, έρχεται η ψυχή μιας πεταλούδας με το ελάχιστο βάρος της ν’ αφήσει το ανεξίτηλο σημάδι της σε ό,τι ακουμπά: «Μια λευκή πεταλούδα πέταξε πάνω του κι ολόγυρά του. Χόρεψε μπροστά στα μάτια του άντρα και τα βλέφαρά του βάρυναν (…) Σκοτείνιασε η ανάσα του, τα πόδια σκλήρυναν, ο χτύπος των φτερών κι ο χτύπος του αίματος σταμάτησαν ταυτόχρονα. Το βάρος της πεταλούδας είχε καταλήξει στην καρδιά του…».

Η σκληρότητα της κοινωνίας των ορεσίβιων αίγαγρων προσιδιάζει εκπληκτικά στην αναλγησία της σιωπηρής και «σκεπτόμενης» ανθρώπινης κοινωνίας: είναι μια αλληγορία της κοινωνίας κυνηγών και θυμάτων, οι εξουσιαστικοί όροι της οποίας αντιστρέφονται με μεγάλη ευκολία.

Η σκληρότητα της κοινωνίας των ορεσίβιων αίγαγρων προσιδιάζει εκπληκτικά στην αναλγησία της σιωπηρής και «σκεπτόμενης» ανθρώπινης κοινωνίας: είναι μια αλληγορία της κοινωνίας κυνηγών και θυμάτων, οι εξουσιαστικοί όροι της οποίας αντιστρέφονται με μεγάλη ευκολία, σε μιαν αφήγηση που περιφρονεί τους παραδεδομένους αφηγηματικούς τρόπους για ν’ αποδώσει την ουσία της ανάλωσης σ’ ένα στόχο που συνιστά εμμονή, καθώς και τη γλυκόπικρη γεύση της πτώσης. Οι φωνές αναμειγνύονται, σε σημείο ταύτισης, οπότε ο ανθρωπομορφισμός θα μπορούσε να εκληφθεί και ως ζωομορφισμός, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη βαρύτητα που δίνει ο συγγραφέας στις λεπτομέρειες, στις κινήσεις του σώματος, στις συνήθειες, στα συναισθήματα της υπεροχής, της νίκης, του πένθους, της απώλειας. Η απόδοση του ερημικού τοπίου, των ήχων, των οσμών, των κινήσεων, είναι αρχετυπική, χωρίς τις επιμολύνσεις των λέξεων της καθημερινότητας, και αυτή συνιστά την ιδιαιτερότητα της γλώσσας του Ντε Λούκα: υπάρχει μια βιβλική επισημότητα, επιστράτευση λέξεων που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται με συντακτική ακρίβεια, που προσδίδει μιαν ιερατική επισημότητα στην περιγραφή. Κοντινές στην πρώτη φωνή της δημιουργίας, αυτήν που δημιουργεί τον κόσμο με την απλή της εκφώνηση, η φωνή του διττού αφηγητή επιτρέπει στο σώμα την είσοδο σ ’αυτό το άγριο, αύταρκες παιχνίδι ανταγωνισμού, in ludο : στα λατινικά η λέξη «ψευδαίσθηση» σημαίνει την «είσοδο στο παιχνίδι». Ο συγγραφέας δηλώνει πως κληρονόμησε, τρόπον τινά, από τον πατέρα του την ευγνωμοσύνη προς τα άγρια βουνά, που έσωσαν εκείνον -τον πατέρα του- ως καταφύγιο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και πως αυτό που κατεξοχήν τον αφορά είναι η ομορφιά του αγώνα, της αλαζονείας του νικητή, που είναι απαραίτητη στη φύση, που το ανθρώπινο είδος έχει αγνοήσει, και που ο ίδιος την ανακάλυψε στα βουνά και στην εμβριθή του μελέτη της Βίβλου: ο Έρι ντε Λούκα υπήρξε αλπινιστής με πολλές πρωτιές στην αγωνιστική αναρρίχηση και μετέφερε στα βιβλία του το πάθος του για τα βουνά και τη φύση, ως μια άλλη εκδοχή του διαρκούς αγώνα του καλλιτέχνη για να φτάσει τη θέωση.

alt
    Ο Erri De Luca
 

Ένας κομμουνιστής μεταφράζει τη Βίβλο

Ο Έρι ντε Λούκα γεννήθηκε στη Νάπολη στις 20 Μαίου του 1950. Στα δεκαοκτώ του υιοθετεί κομμουνιστική ιδεολογία και είναι συνιδρυτής της ακροαριστερής πολιτικής οργάνωσης “Lotta continua”, συγγραφέας, μεταφραστής, ποιητής, σεναριογράφος, σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής σε ταινίες. Βιοπορίστηκε κάνοντας διάφορα επαγγέλματα: οδηγός φορτηγού, εργάτης στη Φίατ, οικοδόμος κτλ. Έκανε πολλές δουλειές, ανάμεσα στις οποίες προσέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στον πόλεμο της Βοσνίας, μετέφρασε από δυο τρεις γλώσσες κι έμαθε μόνος του ελληνικά, ρωσικά, αρχαία εβραϊκά και γίντις: μετέφρασε, έτσι, κάποια σημαντικά βιβλία της Βίβλου στα ιταλικά, υιοθετώντας κριτική προσέγγιση. Μετά τα σαράντα του συνεργάστηκε με περιοδικά και εφημερίδες: “L’ Avvenire”, “Il Corriere della Sera”, “Il Manifesto” και “La Repubblica”.

Δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο το 1989, με θέμα την παιδική του ηλικία και τίτλο “Non ora, non qui”. Έγινε γνωστός για τη συγγραφή άρθρων, δοκιμίων, ποιημάτων, λιμπρέτων για όπερα και θεατρικών έργων: από το 1990 έως το 2009 έχει δημοσιεύσει πενήντα βιβλία. Έργα του: Non ora, no qui, Una nuvola come tappetto, Tu mio, Il nome dellα madre, Il giorno prima della felicità κ.ά. Στην Ελλάδα έχουν μεταφραστεί: Η μουσική της θάλασσας (Περίπλους) και Τρία άλογα (Αλεξάνδρεια). Βραβευμένος στη Γαλλία (1994) και τη Γερμανία, χαρακτηρίστηκε από τον ιταλικό Τύπο «συγγραφέας της δεκαετίας». Ο Έρι ντε Λούκα αυτοπροσδιορίζεται ως «μέλος της τελευταίας επαναστατικής γενεάς του 20ού αιώνα». 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΤο βάρος της πεταλούδας
Erri De Luca
Μτφρ. Άννα Παπασταύρου
Κέλευθος 2015
Σελ. 114, τιμή εκδότη € 7,92

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ