Piero-Gobetti390

Για το μυθιστόρημα του Paolo di Paolo Δώσε μου λίγη ζωή (μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Προηγείται η κριτική, έπεται η μνεία του γιατρικού, η πρόταση για το νυν μέσω του τότες που (όπως έλεγε ο Samuel Beckett). Ο συγγραφέας τέρπει αλλά συνάμα υπενθυμίζει, επισημαίνει, διαγιγνώσκει, προτείνει. Αφουγκράζεται, γίνεται παλλόμενη μεμβράνη, αντένα, τηλεβόας για ψιθύρους, αλλά και σιγαστήρας για ουρλιαχτά. Ο Paolo Di Paolo (Ρώμη, 1983) αφού μας ταξίδεψε στον glitter κυνισμό της μπερλουσκονικής παρατεταμένης παράνοιας με το Πού ήσασταν όλοι; (μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Ίκαρος) επιχειρεί ένα γόνιμο ταξίδι στο παρελθόν και στα μονοπάτια της ιστορίας με το Δώσε μου λίγη ζωή, που επίσης μεταφέρει άρτια και κομψά στα ελληνικά ο Ανταίος Χρυσοστομίδης.

Τότες που η μάρκα του τσιγάρου, το πώς κρατούσες τον στυλογράφο, ο κόμπος στον λαιμοδέτη σου, σήμαιναν ότι είσαι από τούτη τη μεριά και όχι από την άλλη, σήμαιναν ότι ποντάρεις στην ευαισθησία και όχι στην αναισθησία.

Ο Di Paolo μας ταξιδεύει με αβίαστο γράψιμο στον Μεσοπόλεμο, στα 1926, στο μεταίχμιο ανάμεσα στην αισιόδοξη ταχύτητα και στην επέλαση του εφιάλτη, τότες που το ρηξικέλευθο πάλευε με το φριχτά σιδερένιο όνειδος και άλγος, τότες που ακόμη πετάριζαν οι ελπίδες και αντιμάχονταν τη μαύρη μαυρίλα που στοίχειωνε ήδη την Ευρώπη, τότες που μπορούσες να χαμογελάς όντας βέβαιος ότι το εικοσιτετράωρό σου, η καθημερινή σου ζωή, είναι τίγκα στις σημασίες και στη σπουδαιότητα. Οι μικρολεπτομέρειες είναι πολύτιμες, και ο προσδιορισμός της ταυτότητας, σύνολου του είναι, τελείται μέσα από τις μικρολεπτομέρειες. Τότες που η μάρκα του τσιγάρου, το πώς κρατούσες τον στυλογράφο, ο κόμπος στον λαιμοδέτη σου, σήμαιναν ότι είσαι από τούτη τη μεριά και όχι από την άλλη, σήμαιναν ότι ποντάρεις στην ευαισθησία και όχι στην αναισθησία, σήμαιναν ότι θεωρείς ότι οι λέξεις είναι εφαλτήριο πράξεων και όχι αέρας κοπανιστός, σήμαιναν ότι το τι καπνό φουμάρεις είμαι ζήτημα ζωής ή/και θανάτου.

Δίπολα που κινούν τις λέξεις

Ο νεαρός Μοράλντο και ο νεαρός Πιέρο, η νεαρή Καρλότα και η νεαρή Άντα, το Τορίνο και το Παρίσι, η τρυφερότητα και η βία, η ποίηση και η κτηνωδία, είναι τα δίπολα που κινούν τις λέξεις του Di Paolo. Η πλοκή υφαίνεται, με τη ζωντάνια που προσδίδει η χρήση του ενεστώτος χρόνου, γύρω από μία σύντομη στιγμή του ήδη σύντομου βίου που δόθηκε στον αντιφασίστα διανοούμενο και εκδότη Piero Gobetti (1901-1926), την στιγμή της αναχώρησής του από το ασφυκτικά βίαιο Τορίνο και της εγκατάστασής του στο Παρίσι όπου ασθένησε σοβαρά και άφησε την τελευταία του πνοή (στην κεντρική φωτό, ο Stefano Oppedisano ως Piero Gobetti, στην ταινία Il delitto Matteotti του Florestano Vancini, 1973). Ο Μοράλντο συναντιέται με τον Γκομπέτι στα φοιτητικά αμφιθέατρα, τον αντιπαθεί και τον θαυμάζει, εντέλει γοητεύεται από την αγέρωχη μαχητικότητά του, επιχειρεί να έρθει σε επαφή μαζί του, χάνονται, και συναντιούνται, τυχαία, δίχως τίποτα να συμβεί, σ᾽ ένα παγκάκι στο Παρίσι, κι ανταλλάσσουν δυο τρεις σχεδόν αδιάφορες κουβέντες. Η ανάσα της Ιστορίας και ο καθημερινός βήχας, η καταχνιά της εξορίας και η αισιόδοξη αίθρια πίστη στην πρόοδο, το σάστισμα του αναπάντεχου έρωτα και η συντριβή του στις ξέρες της καθημερινότητας, όπως βροντερά προειδοποιούσε ο Μαγιακόφσκι — όλα μπλέκουν και πλέκονται στην πλοκή του Di Paolo, όλα γίνονται οι ψηφίδες του έργου που τόσες και τόσες φορές, και παρά τις δικές μας απανωτές προσπάθειες, γράφεται ερήμην μας.

alt
   Ο Paolo di Paolo
 

Λεπταίσθητος, λεπτολόγος, λεπιδοπτερολόγος της αγωνίας, όπως άλλοτε χαρακτηρίστηκε ένας δικός μας, ο Νίκος Καχτίτσης, ο Ιταλός συγγραφέας ελίσσεται ευφυώς ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό, ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, ανάμεσα στο καθημερινό και το ιστορικό. Η μέριμνα για το ρούχο, το φαγητό, το ποτό εναλλάσσεται με την μεγάλης κλίμακας αγωνία για την υπεράσπιση της αξιοπρέπειας, για την άμυνα απέναντι στη γενίκευση και εξάπλωση της αναισθησίας και της κτηνωδίας. Είναι συνταρακτικό το κεφάλαιο ανάμεσα στις σελίδες 125 και 129, μια εξόχως πυκνή ιστορία της προβοκάτσιας και του τραμπουκισμού, που ξεκινάει με χοντρά χωρατά για τις γυναίκες και τη βάρβαρη βαρβατίλα του αρσενικού για να προχωρήσει σε εφιαλτικές περιγραφές άγριου ξεπαστρέματος ενός αθώου, δήθεν κομμουνιστή, που έπεσε στα χέρια, και στα πόδια, σαλταρισμένων από την εξουσία προανθρώπων. Το σύντομο αυτό, συνταρακτικό ας επαναλάβω, κεφάλαιο, ευφυώς τοποθετείται από τον Di Paolo ανάμεσα σε δύο κεφάλαια που σκοπίμως σφύζουν από τρυφερότητα, παιγνιακή διάθεση, φιλοσοφία, τέχνη, ευαισθησία, πνεύμα, στοχασμό.

Ακούστε πώς τελειώνει το κεφάλαιο που προηγείται: «Η αλήθεια όμως βρίσκεται στη θλιμμένη μουσική των καρουσέλ, που μοιάζει να έχει απορροφήσει μέσα της όλη τη μελαγχολία του κόσμου. Πρέπει να στήσεις αυτί για να την ακούσεις. Ενώ πιπιλίζεις μια καραμέλα ή δαγκώνεις ένα κομμάτι μαντολάτο».

Ακούστε πώς αρχίζει το κεφάλαιο που έπεται: «Πρέπει να φύγει κανείς για να είναι ελεύθερος; Πρέπει να αλλάξει τόπο, να ξεριζωθεί, για να μπορεί να γράφει, να μιλάει; Για να τον στηρίξουν δεν θα υπάρχουν παρά ηττημένοι και εξόριστοι. Από τη φλόγα και τους ηρωισμούς του Τζορντάνο Μπρούνο έχει απομείνει μονάχα αυτό το νέφος από μαύρο καπνό πάνω από το Κάμπο Ντέι Φιόρι; Άραγε το όνειρο του Καμπανέλα ήταν μονάχα το όνειρο ενός φυλακισμένου; […] Σταθερός σαν βράχος, σαν ερείπιο ενός χιλιετούς πολιτισμού, ο Κρότσε δεν φεύγει, μένει εκεί» (σ. 130).

Ο Di Paolo θέλει να θυμηθεί και να μας θυμίσει, θέλει να πάει στο Μεσοπόλεμο για να δει από τι μακελειό κατάγεται αυτός και η γενιά του, μια γενιά που τσαλαβουτάει στο σχεδόν τίποτα και στην απουσία νοήματος, συναισθήματος, πάθους, σκοπού, σχεδίων για το μέλλον και γνώσεως για το παρελθόν.

Με την ευκαιρία, ας παραθέσω ονόματα ξακουστών στοχαστών και καλλιτεχνών που παρελαύνουν στις σελίδες του Di Paolo: Καντ, Μαντένια, Κρότσε, Νίτσε, Μιχαήλ Άγγελος, Ντ᾽ Ανούντσιο, Τουργκένιεφ, Γκόγκολ, Αρτούρο Γκραφ, Καζοράτι, Αλφιέρι, Κίπλινγκ, Βάγκνερ, Ενγκρ, Πιέρο ντε λα Φραντσέσκα, Ζολά, Ναντάρ, Ιούλιος Βερν, Σεζάν, και άλλοι. Δεν παρελαύνουν για να (επι)δείξουν ευρυμάθεια, αλλά διότι είναι ανάγκη σε καιρούς συγχύσεως και χάους να καταφεύγουμε στο μεγαλείο εκείνων που μίλησαν με πάθος και σε βάθος για τον άνθρωπο και την κοινωνία, στο μεγαλείο εκείνων που με τα χρώματα, με τις λέξεις, με τις νότες έδειξαν για τι υπέροχα και τι επαίσχυντα πράγματα είναι ικανός ο άνθρωπος.

Ο Di Paolo θέλει να θυμηθεί και να μας θυμίσει, θέλει να πάει στο Μεσοπόλεμο για να δει από τι μακελειό κατάγεται αυτός και η γενιά του, μια γενιά που τσαλαβουτάει στο σχεδόν τίποτα και στην απουσία νοήματος, συναισθήματος, πάθους, σκοπού, σχεδίων για το μέλλον και γνώσεως για το παρελθόν. Θέλει, ο ταλαντούχος νεαρός, να υπερβεί την ευκολία του να γράφει και να περάσει στα ζόρια του στοχασμού. Και κάνει καλά. Άλλωστε φροντίζει να πει: «Όταν παρακμάζει η πολιτική, πρέπει να παραμένουμε πολιτικοί» (σ. 156)᾽. Που σημαίνει: δική μας όλη η ευθύνη.

Σαν υστερόγραφο, επιτρέψτε μου να εκφράσω τον θαυμασμό μου για το πώς μιλάει για τα δάκρυα ο Di Paolo – τα δάκρυα που αποτέλεσαν αγαπημένο θέμα του τελευταίου φιλοσόφου, του Emil Cioran. Γράφει ο Di Paolo: «Λαξευμένα πάνω σε έναν διάφανο ουρανό υπάρχουν πέντε ή έξι κόκκινα δάκρυα που αντί να κατεβαίνουν, ανεβαίνουν. Αερόστατα, όπως σε μυθιστόρημα του Βερν».

 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

di paoloΔώσε μου λίγη ζωή
Paolo Di Paolo
Μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης
Ίκαρος 2015
Σελ. 208, τιμή εκδότη € 14,45

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PAOLO DI PAOLO

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ