Piero-Gobetti390

Για το μυθιστόρημα του Paolo di Paolo Δώσε μου λίγη ζωή (μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Προηγείται η κριτική, έπεται η μνεία του γιατρικού, η πρόταση για το νυν μέσω του τότες που (όπως έλεγε ο Samuel Beckett). Ο συγγραφέας τέρπει αλλά συνάμα υπενθυμίζει, επισημαίνει, διαγιγνώσκει, προτείνει. Αφουγκράζεται, γίνεται παλλόμενη μεμβράνη, αντένα, τηλεβόας για ψιθύρους, αλλά και σιγαστήρας για ουρλιαχτά. Ο Paolo Di Paolo (Ρώμη, 1983) αφού μας ταξίδεψε στον glitter κυνισμό της μπερλουσκονικής παρατεταμένης παράνοιας με το Πού ήσασταν όλοι; (μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Ίκαρος) επιχειρεί ένα γόνιμο ταξίδι στο παρελθόν και στα μονοπάτια της ιστορίας με το Δώσε μου λίγη ζωή, που επίσης μεταφέρει άρτια και κομψά στα ελληνικά ο Ανταίος Χρυσοστομίδης.

Τότες που η μάρκα του τσιγάρου, το πώς κρατούσες τον στυλογράφο, ο κόμπος στον λαιμοδέτη σου, σήμαιναν ότι είσαι από τούτη τη μεριά και όχι από την άλλη, σήμαιναν ότι ποντάρεις στην ευαισθησία και όχι στην αναισθησία.

Ο Di Paolo μας ταξιδεύει με αβίαστο γράψιμο στον Μεσοπόλεμο, στα 1926, στο μεταίχμιο ανάμεσα στην αισιόδοξη ταχύτητα και στην επέλαση του εφιάλτη, τότες που το ρηξικέλευθο πάλευε με το φριχτά σιδερένιο όνειδος και άλγος, τότες που ακόμη πετάριζαν οι ελπίδες και αντιμάχονταν τη μαύρη μαυρίλα που στοίχειωνε ήδη την Ευρώπη, τότες που μπορούσες να χαμογελάς όντας βέβαιος ότι το εικοσιτετράωρό σου, η καθημερινή σου ζωή, είναι τίγκα στις σημασίες και στη σπουδαιότητα. Οι μικρολεπτομέρειες είναι πολύτιμες, και ο προσδιορισμός της ταυτότητας, σύνολου του είναι, τελείται μέσα από τις μικρολεπτομέρειες. Τότες που η μάρκα του τσιγάρου, το πώς κρατούσες τον στυλογράφο, ο κόμπος στον λαιμοδέτη σου, σήμαιναν ότι είσαι από τούτη τη μεριά και όχι από την άλλη, σήμαιναν ότι ποντάρεις στην ευαισθησία και όχι στην αναισθησία, σήμαιναν ότι θεωρείς ότι οι λέξεις είναι εφαλτήριο πράξεων και όχι αέρας κοπανιστός, σήμαιναν ότι το τι καπνό φουμάρεις είμαι ζήτημα ζωής ή/και θανάτου.

Δίπολα που κινούν τις λέξεις

Ο νεαρός Μοράλντο και ο νεαρός Πιέρο, η νεαρή Καρλότα και η νεαρή Άντα, το Τορίνο και το Παρίσι, η τρυφερότητα και η βία, η ποίηση και η κτηνωδία, είναι τα δίπολα που κινούν τις λέξεις του Di Paolo. Η πλοκή υφαίνεται, με τη ζωντάνια που προσδίδει η χρήση του ενεστώτος χρόνου, γύρω από μία σύντομη στιγμή του ήδη σύντομου βίου που δόθηκε στον αντιφασίστα διανοούμενο και εκδότη Piero Gobetti (1901-1926), την στιγμή της αναχώρησής του από το ασφυκτικά βίαιο Τορίνο και της εγκατάστασής του στο Παρίσι όπου ασθένησε σοβαρά και άφησε την τελευταία του πνοή (στην κεντρική φωτό, ο Stefano Oppedisano ως Piero Gobetti, στην ταινία Il delitto Matteotti του Florestano Vancini, 1973). Ο Μοράλντο συναντιέται με τον Γκομπέτι στα φοιτητικά αμφιθέατρα, τον αντιπαθεί και τον θαυμάζει, εντέλει γοητεύεται από την αγέρωχη μαχητικότητά του, επιχειρεί να έρθει σε επαφή μαζί του, χάνονται, και συναντιούνται, τυχαία, δίχως τίποτα να συμβεί, σ᾽ ένα παγκάκι στο Παρίσι, κι ανταλλάσσουν δυο τρεις σχεδόν αδιάφορες κουβέντες. Η ανάσα της Ιστορίας και ο καθημερινός βήχας, η καταχνιά της εξορίας και η αισιόδοξη αίθρια πίστη στην πρόοδο, το σάστισμα του αναπάντεχου έρωτα και η συντριβή του στις ξέρες της καθημερινότητας, όπως βροντερά προειδοποιούσε ο Μαγιακόφσκι — όλα μπλέκουν και πλέκονται στην πλοκή του Di Paolo, όλα γίνονται οι ψηφίδες του έργου που τόσες και τόσες φορές, και παρά τις δικές μας απανωτές προσπάθειες, γράφεται ερήμην μας.

alt
   Ο Paolo di Paolo
 

Λεπταίσθητος, λεπτολόγος, λεπιδοπτερολόγος της αγωνίας, όπως άλλοτε χαρακτηρίστηκε ένας δικός μας, ο Νίκος Καχτίτσης, ο Ιταλός συγγραφέας ελίσσεται ευφυώς ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό, ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, ανάμεσα στο καθημερινό και το ιστορικό. Η μέριμνα για το ρούχο, το φαγητό, το ποτό εναλλάσσεται με την μεγάλης κλίμακας αγωνία για την υπεράσπιση της αξιοπρέπειας, για την άμυνα απέναντι στη γενίκευση και εξάπλωση της αναισθησίας και της κτηνωδίας. Είναι συνταρακτικό το κεφάλαιο ανάμεσα στις σελίδες 125 και 129, μια εξόχως πυκνή ιστορία της προβοκάτσιας και του τραμπουκισμού, που ξεκινάει με χοντρά χωρατά για τις γυναίκες και τη βάρβαρη βαρβατίλα του αρσενικού για να προχωρήσει σε εφιαλτικές περιγραφές άγριου ξεπαστρέματος ενός αθώου, δήθεν κομμουνιστή, που έπεσε στα χέρια, και στα πόδια, σαλταρισμένων από την εξουσία προανθρώπων. Το σύντομο αυτό, συνταρακτικό ας επαναλάβω, κεφάλαιο, ευφυώς τοποθετείται από τον Di Paolo ανάμεσα σε δύο κεφάλαια που σκοπίμως σφύζουν από τρυφερότητα, παιγνιακή διάθεση, φιλοσοφία, τέχνη, ευαισθησία, πνεύμα, στοχασμό.

Ακούστε πώς τελειώνει το κεφάλαιο που προηγείται: «Η αλήθεια όμως βρίσκεται στη θλιμμένη μουσική των καρουσέλ, που μοιάζει να έχει απορροφήσει μέσα της όλη τη μελαγχολία του κόσμου. Πρέπει να στήσεις αυτί για να την ακούσεις. Ενώ πιπιλίζεις μια καραμέλα ή δαγκώνεις ένα κομμάτι μαντολάτο».

Ακούστε πώς αρχίζει το κεφάλαιο που έπεται: «Πρέπει να φύγει κανείς για να είναι ελεύθερος; Πρέπει να αλλάξει τόπο, να ξεριζωθεί, για να μπορεί να γράφει, να μιλάει; Για να τον στηρίξουν δεν θα υπάρχουν παρά ηττημένοι και εξόριστοι. Από τη φλόγα και τους ηρωισμούς του Τζορντάνο Μπρούνο έχει απομείνει μονάχα αυτό το νέφος από μαύρο καπνό πάνω από το Κάμπο Ντέι Φιόρι; Άραγε το όνειρο του Καμπανέλα ήταν μονάχα το όνειρο ενός φυλακισμένου; […] Σταθερός σαν βράχος, σαν ερείπιο ενός χιλιετούς πολιτισμού, ο Κρότσε δεν φεύγει, μένει εκεί» (σ. 130).

Ο Di Paolo θέλει να θυμηθεί και να μας θυμίσει, θέλει να πάει στο Μεσοπόλεμο για να δει από τι μακελειό κατάγεται αυτός και η γενιά του, μια γενιά που τσαλαβουτάει στο σχεδόν τίποτα και στην απουσία νοήματος, συναισθήματος, πάθους, σκοπού, σχεδίων για το μέλλον και γνώσεως για το παρελθόν.

Με την ευκαιρία, ας παραθέσω ονόματα ξακουστών στοχαστών και καλλιτεχνών που παρελαύνουν στις σελίδες του Di Paolo: Καντ, Μαντένια, Κρότσε, Νίτσε, Μιχαήλ Άγγελος, Ντ᾽ Ανούντσιο, Τουργκένιεφ, Γκόγκολ, Αρτούρο Γκραφ, Καζοράτι, Αλφιέρι, Κίπλινγκ, Βάγκνερ, Ενγκρ, Πιέρο ντε λα Φραντσέσκα, Ζολά, Ναντάρ, Ιούλιος Βερν, Σεζάν, και άλλοι. Δεν παρελαύνουν για να (επι)δείξουν ευρυμάθεια, αλλά διότι είναι ανάγκη σε καιρούς συγχύσεως και χάους να καταφεύγουμε στο μεγαλείο εκείνων που μίλησαν με πάθος και σε βάθος για τον άνθρωπο και την κοινωνία, στο μεγαλείο εκείνων που με τα χρώματα, με τις λέξεις, με τις νότες έδειξαν για τι υπέροχα και τι επαίσχυντα πράγματα είναι ικανός ο άνθρωπος.

Ο Di Paolo θέλει να θυμηθεί και να μας θυμίσει, θέλει να πάει στο Μεσοπόλεμο για να δει από τι μακελειό κατάγεται αυτός και η γενιά του, μια γενιά που τσαλαβουτάει στο σχεδόν τίποτα και στην απουσία νοήματος, συναισθήματος, πάθους, σκοπού, σχεδίων για το μέλλον και γνώσεως για το παρελθόν. Θέλει, ο ταλαντούχος νεαρός, να υπερβεί την ευκολία του να γράφει και να περάσει στα ζόρια του στοχασμού. Και κάνει καλά. Άλλωστε φροντίζει να πει: «Όταν παρακμάζει η πολιτική, πρέπει να παραμένουμε πολιτικοί» (σ. 156)᾽. Που σημαίνει: δική μας όλη η ευθύνη.

Σαν υστερόγραφο, επιτρέψτε μου να εκφράσω τον θαυμασμό μου για το πώς μιλάει για τα δάκρυα ο Di Paolo – τα δάκρυα που αποτέλεσαν αγαπημένο θέμα του τελευταίου φιλοσόφου, του Emil Cioran. Γράφει ο Di Paolo: «Λαξευμένα πάνω σε έναν διάφανο ουρανό υπάρχουν πέντε ή έξι κόκκινα δάκρυα που αντί να κατεβαίνουν, ανεβαίνουν. Αερόστατα, όπως σε μυθιστόρημα του Βερν».

 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

di paoloΔώσε μου λίγη ζωή
Paolo Di Paolo
Μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης
Ίκαρος 2015
Σελ. 208, τιμή εκδότη € 14,45

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PAOLO DI PAOLO

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Stella Maris» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Stella Maris» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Μου είναι αδύνατον να κρίνω όπως θα ήθελα αυτό το βιβλίο για συγκεκριμένους λόγους. Ο πλέον προφανής είναι ότι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Μαντώ Μάκκα: «Ασυνείδητα αποτύπωσα στο χαρτί όλα αυτά που μας κλέβουν την ανθρωπιά»

Μαντώ Μάκκα: «Ασυνείδητα αποτύπωσα στο χαρτί όλα αυτά που μας κλέβουν την ανθρωπιά»

Η Μαντώ Μάκκα μας συστήθηκε πρόσφατα με τη συλλογή διηγημάτων της «Όταν η ζωή σου δίνει λεμόνια», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας. «Αυτά που «ποτίζουν» το είναι μας δεν τα ορίζουμε», σημειώνει, μεταξύ άλλων.

Επιμέλεια: Ευλαλία Πάνου

Με πο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ