alt

Για το μυθιστόρημα της Rachel Kushner, «Τα φλογοβόλα» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Ίκαρος). 

Της Αργυρώς Μαντόγλου

«Ήταν περφόρμανς το να οδηγώ τη Moto Valera στους δρόμους της Νέας Υόρκης… Έκανε σκηνή την πόλη». Στο «εκρηκτικό» και πολυεπίπεδο δεύτερο μυθιστόρημα της Κούσνερ όλοι υποδύονται ένα ρόλο, ακόμα και όταν είναι μόνοι με τον εαυτό τους ή στις ιδιαίτερες στιγμές τους μαζί με άλλους. Όλα τα μέρη, το αχανές σκηνικό της Νέας Υόρκης, αλλά και το εσωτερικό των σπιτιών είναι μέρος μιας παράστασης, στημένης όχι για να αποτυπώσει μια πραγματικότητα, αλλά για να γητέψει ένα κοινό, είτε αυτό είναι υπαρκτό, είτε βρίσκεται θαμμένο κάπου στο φαντασιακό της αφηγήτριας. Την ώρα που η Ρίνο, η εικοσιτριάχρονη μοτοσικλετίστρια μιλάει, φαίνεται να έχει συνείδηση πως αυτά που λέει προσαρμόζονται σ’ αυτόν που κάθε φορά απευθύνεται.

Σ’ αυτό το μεταμοντέρνο «ιστορικό» μυθιστόρημα όλα είναι τέχνη και πολιτική του βίου.

Η Κούσνερ περιγράφει έναν κόσμο όπου οι επαναστάτες της εποχής, πέρα από τους άλλους εθισμούς, έχουν και τον εθισμό μιας ακαταπόνητης αφηγηματικής λαγνείας. Όλοι λατρεύουν να λένε ιστορίες. Στο μυθιστόρημα υπάρχουν αμέτρητες ιστορίες παρμένες από τα πρωτοσέλιδα, ανέκδοτα, μονόλογοι, επιτηδευμένες ναρκισσιστικές αφηγήσεις, ατυχείς περιπέτειες και ακραία στιγμιότυπα. Η συγγραφέας δεν παύει ποτέ να αφηγείται. Σ’ αυτό το μεταμοντέρνο «ιστορικό» μυθιστόρημα, τοποθετημένο στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα -υπάρχουν εντυπωσιακές σελίδες όπου η πένα της παίρνει φωτιά από τη «φλόγα του παρόντος»-, όλα είναι τέχνη και πολιτική του βίου, καθώς το ατομικό συναντάται με εκρηκτικές στιγμές της ιστορίας, ενώ όλα έχουν στηθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελέσουν ένα «θέαμα» και να προκαλέσουν εντυπώσεις, είτε πρόκειται για μια βόλτα με τη μηχανή στην πόλη της Νέας Υόρκης (βλ. η Μάριαν Φέιθφουλ σε φωτογραφία της εποχής), είτε για μια απαγωγή από της Ερυθρές Ταξιαρχίες· τα γεγονότα που περιγράφονται υπόκεινται στους κανόνες του θεάματος: οφείλουν να μιλούν από μόνα τους, να είναι συναρπαστικά και πολυσήμαντα προς τέρψη και γνώση του θεατή.

Ατόφιο ρίσκο, η τέχνη

Από τις πρώτες σελίδες η αφηγήτρια μας προετοιμάζει για όσα θα ακολουθήσουν: «Για μένα η τέχνη προερχόταν από μια στοχαστική μοναξιά. Ένιωθα ότι έπρεπε να εμπλέκει ρίσκα, αληθινό, ατόφιο ρίσκο, η τέχνη», μας λέει και φαίνεται πως είναι διατεθειμένη να διακινδυνεύσει όσο χρειαστεί, προκειμένου να προωθήσει τις ιδέες της.

Χειμαρρώδης, λυρική, ακριβής, ευφάνταστη και ενίοτε συγκινητική παρατηρεί τον κόσμο κάνοντας αλματώδεις συνειρμούς, λες και ο κόσμος γύρω της είναι μια σκηνή και αυτή έχει καθήκον διασχίζοντας τον με τη μηχανή της να μη χάσει ούτε ένα στιγμιότυπο, καθώς «φλέγεται» να «στήσει» τη δική της αφήγηση και να λάβει μέρος στην «καλλιτεχνική σκηνή» της εποχής της.

Τη συναντάμε για πρώτη φορά πάνω στη μηχανή της, μια Moto Valera, την ώρα που τρέχει να λάβει μέρος στους αγώνες των Αλυκών Μπόνβιλ. Ο φίλος της είναι o Σάντρο Βαλέρα, ο δευτερότοκος γιος μιας οικογένειας που ανήκει στην οικονομική ελίτ της Ιταλίας, ιδιοκτήτες της βιομηχανίας ελαστικών Valera και των μοτοσικλετών Moto Valera, αν και ο ίδιος συστήνεται ως καλλιτέχνης, μένει στη Νέα Υόρκη και δεν έχει στενές σχέσεις με τους δικούς του.

Με έναν αθώο και δήθεν ανάλαφρο τρόπο η Ρίνο σε πρώτο πρόσωπο μας λέει για το πώς έφθασε στη Νέα Υόρκη από ένα χωριό της Νεβάδα που έχει το όνομά της, πώς πέρασε τον πρώτο καιρό στην πόλη, τους ανθρώπους, τις «πρωτοπορίες» και τις καταστάσεις που συνάντησε μέχρι τη γνωριμία της με τον Σάντρο που είναι κατά δεκατέσσερα χρόνια μεγαλύτερός της. Όσο πλησιάζει τις Αλυκές ο λόγος της πυκνώνει και γίνεται πιο σύνθετος καθώς αρχίζει να παρουσιάζει και τις σκοτεινές πτυχές του κόσμου με τον οποίο ήρθε σε επαφή. Χειμαρρώδης, λυρική, ακριβής, ευφάνταστη και ενίοτε συγκινητική παρατηρεί τον κόσμο κάνοντας αλματώδεις συνειρμούς, χωρίς να αφήσει τίποτα απαρατήρητο ή ασχολίαστο, τίποτα δεν ξεφεύγει από το άγρυπνο μάτι της, λες και ο κόσμος γύρω της είναι μια σκηνή και αυτή έχει καθήκον διασχίζοντας τον με τη μηχανή της να μη χάσει ούτε ένα στιγμιότυπο, καθώς «φλέγεται» να «στήσει» τη δική της αφήγηση και να λάβει μέρος στην «καλλιτεχνική σκηνή» της εποχής της. Και όπως ο λόγος της έτσι και το έργο της ποικίλλει: είτε πρόκειται για τα φωτογραφημένα ίχνη της στο χιόνι, τις διαδρομές που σχημάτισε κάνοντας σκι, είτε για τη συμμετοχή της στους αγώνες ταχύτητας, ή άλλες ιδέες που σκέφτεται να κινηματογραφήσει για να φτιάξει το δικό της φιλμάκι το οποίο θα αποτυπώνει το παρόν, η Ρίνο πάντα πρωτοτυπεί.

Η Ρίνο είναι μια πειστική και ταυτόχρονα συγκινητική αφηγήτρια καθώς η Κούσνερ της επιτρέπει την αφέλεια και τον αυθορμητισμό της νεότητας, αν και σπάνια ξεστομίζει ή σκέφτεται κάτι το αναμενόμενο ή κλισέ. Στους αγώνες στις Αλυκές θα κάνει νέο ρεκόρ, τρέχει με 308 μίλια την ώρα και γίνεται επισήμως η ταχύτερη γυναίκα του πλανήτη για το 1976. Στη συνέχεια την προσκαλούν να τρέξει σε ένα αγώνα προώθησης των ελαστικών Valera που ονομάζεται το «Πνεύμα της Ιταλίας».

 alt
     Η Rachel Kushner
 

Από τον φουτουρισμό στον καπιταλισμό

Σε κάποια κεφάλαια η Κρούσνερ περιγράφει τον τρόπο που η οικογένεια Βαλέρα έγινε μια οικονομική αυτοκρατορία και το φασιστικό παρελθόν της, μέσα από τη βιογραφία του πατρός Βαλέρα, ιδρυτή της εταιρείας. Μας περιγράφει τα παιδικά του χρόνια στην Αίγυπτο, την μετάβαση του στην Ιταλία, και την επαφή του με το ρεύμα των Φουτουριστών στα εφηβικά του χρόνια μέχρι την ένταξή του στο ιταλικό φασιστικό κόμμα. Ο Βαλέρα δεν επρόκειτο ποτέ να λησμονήσει μια νεανική πεποίθησή του «ότι η έντονη και ουσιώδης ζωή ήταν η αλλαγή και η σβελτάδα και φανερωνόταν μόνο μέσα από έντονες αναταράξεις».

Το 1942 η εταιρεία επεκτείνεται στη Βραζιλία, απ’ όπου έφερνε το καουτσούκ για τα λάστιχα και μας παρέχονται συγκλονιστικές εικόνες από τις εξαθλιωμένες συνθήκες εργασίας των εργατών, ενώ στη συνέχεια εξιστορείται το πώς η εταιρεία ανέλαβε την κατασκευή του σύγχρονου οδικού συστήματος της χώρας του, και το πώς, μετά το θάνατό του, τα μέλη της οικογένειας έγιναν στόχος των Ερυθρών Ταξιαρχιών.

Όταν η Ρίνο επισκέπτεται την Ιταλία με τον Σάντρο –το πιο ζωντανό κεφάλαιο του βιβλίου–, ένα ταξίδι που η ίδια δίσταζε να κάνει, θα βρεθεί μπλεγμένη με την πολιτική. Εκεί θα ζήσει για ένα διάστημα στον κόσμο της μεγαλοαστικής τάξης της Ιταλίας και θα αναμειχθεί (άθελά της) με την απαγωγή του μεγαλύτερου αδελφού του Σάντρο και διευθυντή της εταιρείας Valera από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. Οι χαρακτήρες που κατοικούν την έπαυλη (η μητέρα, ένας ηλικιωμένος συγγραφέας, οι υπηρέτες και οι φίλοι της οικογένειας) δίνονται με χιούμορ, υπόγεια υπονόμευση και καυστικά σχόλια για τη βαναυσότητα, την εκκεντρικότητα και τον ναρκισσισμό των μεγαλοαστών και των αυλικών τους.

Το κυνήγι της φωτιάς

Η Κούσνερ επιχειρεί να συνδέσει μεταξύ τους τα κυρίαρχα ρεύματα του εικοστού αιώνα στην τέχνη αλλά και στην πολιτική.

Τα Φλογοβόλα έχουν φιλόδοξο θέμα και στόχο: Η Κούσνερ επιχειρεί να συνδέσει μεταξύ τους τα κυρίαρχα ρεύματα του εικοστού αιώνα στην τέχνη αλλά και στην πολιτική. Οι παραλληλισμοί είναι εύστοχοι, τις περισσότερες φορές, αν και σε σημεία η αφήγηση, παρότι απολαυστική, μοιάζει να «γέρνει» από τις υπερβολικά πολλές πληροφορίες. Στο μυθιστόρημα υπάρχουν πολλές προωθημένες ιδέες για τον χρόνο, τον πολιτικό ακτιβισμό, την οικονομική ανέχεια, τη ρήξη, την πλήξη, την ταυτότητα, την έμπνευση, και αυτή η πληθώρα σκέψεων όσο καλά διατυπωμένες και ρηξικέλευθες κι αν είναι, κάποιες φορές μοιάζει να μη μπορούν να «στεγαστούν» στο ίδιο μυθιστόρημα.

Κάπου περιγράφει το φλογοβόλο ως «μια φλόγα που έκαιγε ό,τι δεν έπρεπε να υπάρχει, ένα πράγμα που εκτόξευε το δηλητήριο του, σαν τις φλόγες…». Όλοι οι χαρακτήρες που παρουσιάζονται έχουν την παρόρμηση «να κάψουν ό,τι δεν πρέπει να υπάρχει», αλλά συχνά αδυνατούν να το επιχειρήσουν. Αν το έκαναν, ίσως να αναδεικνυόταν περισσότερο τα δικά τους, αυθεντικά προτερήματα. Το ίδιο ισχύει και για το μυθιστόρημα. 

* Η ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ είναι συγγραφέας και μεταφράστρια.

altΤα φλογοβόλα
Rachel Kushner
Μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
Ίκαρος 2014
Σελ. 568, τιμή εκδότη € 17,51

alt

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ