jenkins360

Του Γιώργου Βέη

Οι Aφγανοί συνάδελφοι*, τους οποίους συνάντησα και συναντώ σε διάφορα σημεία του κόσμου, το πρώτο δηλούμενο, το οποίο σπεύδουν να υπογραμμίσουν, όλοι τους ανεξαιρέτως, είναι η συνάφειά τους με την Ελλάδα ή και η μακρινή, αλλά αναμφισβήτητη, έστω μερική καταγωγή τους από τους επιγόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μύτες και κόμες προκαθορίζουν γι΄αυτούς, όπως ισχυρίζονται με έμφαση, οιονεί ταυτότητες πανελλήνων.

Η συνεργασία μου μαζί τους είναι εν γένει πολύ καλή: Η Ελλάδα εξακολουθεί ν' αποτελεί αποδεδειγμένως κοινή εστία αμιγώς αισθητικών αναφορών. Κάτι που δεν αφήνω, οίκοθεν νοείται, να περάσει ασχολίαστο από την πλευρά μου, ιδίως όταν η συζήτηση φτάσει στους ελληνοπρεπέστατους Βούδες της Gandhara. Υπάρχει κοντολογίς στο Αφγανιστάν, δίπλα στους κόμβους μιας εγγενούς σκληρότητας, πάντως σε μεγάλο βαθμό παρεξηγημένης, ένας πανίσχυρος φιλάνθρωπος Λόγος. Ό,τι δηλαδή οι άφρονες Ταλιμπάν προσπάθησαν παντοιοτρόπως να εξαλείψουν και μάλιστα ανεκκλήτως.

Τότε που υποψιασμένοι Δυτικοί παρεπιδημούσαν στην Ανατολή

jenkins-robin-photoΜε την ευκαιρία της έκδοσης του Χάρις και εξιλέωση, μας δίνεται σήμερα μια εξαιρετική ευκαιρία να περιηγηθούμε στη χώρα αυτή εκ του ασφαλούς, έχοντας ως αποκλειστικό οδηγό έναν ταλαντούχο συγγραφέα, ο οποίος τη γνώρισε από πολύ κοντά και βεβαίως την αγάπησε ειλικρινά. Τονίζω ότι ο Ρόμπιν Τζένκινς (1912 – 2005), ο οποίος μας άφησε είκοσι εννέα μυθιστορήματα και τρεις συλλογές διηγημάτων, ανήκει κατά γενική ομολογία στους αντιπροσωπευτικότερους της γενιάς του. Μάλιστα, η εφημερίδα The Scotsman έκρινε το 2000, ότι είναι «ο μεγαλύτερος εν ζωή μυθιστοριογράφος στη Σκοτία». Το παρόν πρωτοεκδόθηκε το 1960, λίγο μετά την επιστροφή του Ρόμπιν Τζένκινς από την πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, την Καμπούλ, τη μισοχαμένη στα όνειρα και στις αφηγήσεις τολμηρών ταξιδιωτών, όπου έζησε δύο χρόνια, καθόλα γόνιμα για την όλη πνευματική του εξέλιξη. Στις σελίδες μιας ενίοτε καταιγιστικής δράσης, συνυπάρχουν εναρμονισμένα αναπόφευκτα αυτοβιογραφικά στοιχεία, άφθονα κλασικά σημαινόμενα του πολιτικού θρίλερ, ισχυροί απόηχοι από την καθαρά αστυνομική ή ανιχνευτική γραφή, καλώς οργανωμένες ταξιδιωτικές εντυπώσεις και εκφάνσεις ενός τυπικού εσωτερικού μονολόγου. Εδώ επίσης αναδεικνύονται, μεταξύ άλλων, με ιδιάζοντα, σημειωτέον, αφηγηματικό τρόπο, οι εσωτερικές εκείνες συγκρουσιακές συνθήκες, οι οποίες οδηγούν σε κορυφώσεις αυτογνωσίας, όπως τις βίωσαν και τις βιώνουν κατά κανόνα οι υποψιασμένοι Δυτικοί, όταν παρεπιδημούν στην ευρύτερη Ανατολή.

Ο Γκράχαμ Γκρην, ο Τζον Λε Καρέ, ο Σόμερσετ Μομ, αλλά και οι Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, Ραίμοντ Τσάντλερ, Ντάσιελ Χάμετ και Τζόζεφ Κόνραντ δεν κρύβονται. Μαρτυρούν τη συγγένειά τους με τον συγγραφέα, χωρίς να επεμβαίνουν όμως καθ΄υπερβολήν στην τελική αξιοποίηση και ολοκλήρωση του πρωταρχικού διηγητικού σχεδίου. Οι επιδράσεις είναι εν ολίγοις σαφώς αφομοιωμένες από έναν συστηματικά εκπαιδευμένο εποπτικό νου.

Το άλλο Αφγανιστάν

«Ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η λίμνη φαινόταν στους ντόπιους σαν την κούπα του Θεού, από την οποία έπινε συχνά κι Εκείνος»

Το αρχετυπικό Αφγανιστάν προβάλλεται κατά συνέπεια επαρκώς. Οι περιγραφές διακρίνονται για την αμεσότητά τους. Δείγμα: «οι άνθρωποι έπιναν παρέα, καθημερινά κι ανελλιπώς, το τσάι τους από κούπες χωρίς λαβή, ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η λίμνη φαινόταν στους ντόπιους σαν την κούπα του Θεού, από την οποία έπινε συχνά κι Εκείνος». Χρόνος: τα μέσα του εικοστού αιώνα. Λεπτομέρειες του χώρου: «Αν εξαιρέσει κανείς μερικές συστάδες πρασινάδας εδώ κι εκεί, γύρω από τα χωριά, το μόνο που έβλεπε παντού ήταν η επίπεδη, καστανόξανθη έρημος. Μια γη που ο Θεός με το καυτό, υπομονετικό του χέρι την άλεθε καθημερινά, τη μετέτρεπε σε ολοένα και πιο ψιλή σκόνη. Σπάνια έβλεπε κανείς κάποιο λουλούδι, όλο αγκάθια, λιγόζωο. Κοτρώνες κάθε μεγέθους ήταν σπαρμένες παντού μέσα στην έρημο, λες και είχαν πέσει από τον ουρανό. Η τύχη τους ήταν στα χέρια του Θεού, ποιος ο λόγος να χολοσκάνε;». Κύρια πρόσωπα: Δύο Βρετανοί ταξιδιώτες, ο Ντόναλντ Κεμπ, η εγκυμονούσα Μάργκαρετ Ντάνκαν, οι οποίοι έχουν εξαφανιστεί και ο διπλωματικός υπάλληλος Τζον Μακλάουντ, πιστός φίλος του ζευγαριού, διαπιστευμένος παλαιότερα στην Καμπούλ. Ο τελευταίος δεν έχει πεισθεί από την επίσημη ανακοίνωση των αρχών περί απάνθρωπης θανατώσεως του ζεύγους. Είναι επόμενο ν΄αρχίσει τη δική του έρευνα. Έρχεται αντιμέτωπος με σωρεία εμποδίων. Χειρίζεται όμως άψογα τη γλώσσα των ντόπιων. Γι΄ αυτό κι επιβιώνει. Η ανυποχώρητη αναζήτηση, μια έμμονη ιδέα, τον οδηγεί σε σχεδόν άβατα μέρη, όπου εν τέλει συναντά την άσβηστη φλόγα ενός αρχέγονου πολιτισμού ανοχής και συναντίληψης.

Δεν νιώθω καμιά επιθυμία να γυρίσω σε αυτό που αποκαλείται «έξω κόσμος»

Το μυθιστόρημα λειτουργεί και ως άκρως δυναμική αφύπνιση συνειδήσεων...

Η κατακλείδα τίθεται από την ελαφρώς διαταραγμένη ψυχικά, ολιγομίλητη, πεισματικά εσωστρεφή Μάργκαρετ Ντάνκαν: «Αγαπητέ Τζον Μακλάουντ, Με λύπη σου γράφω ότι, μόλις δύο μέρες μετά την αναχώρησή σου, ο Ντόναλντ πέθανε. Έκανα ό,τι περνούσε από το χέρι μου για να ταφεί με τρόπο χριστιανικό και οι άνθρωποι της κοιλάδας με βοήθησαν όπως μπορούσαν. Το μωρό μου είναι πια σχεδόν έξι μηνών και, δόξα τω Θεώ, παραμένει όμορφο και υγιές. Τον ονόμασα Ντόναλντ, σαν τον πατέρα του. Σε μένα, πάντως, δεν μοιάζει διόλου. Δεν νιώθω καμιά επιθυμία να γυρίσω σε αυτό που αποκαλείται «έξω κόσμος». Είναι πιθανόν, όταν ο Ντόναλντ μεγαλώσει και του μιλήσω για τον πατέρα του, να θελήσει να φύγει. Αλλά για την ώρα ελπίζω πως όχι. Ανακάλυψα πως η προσήλωση αυτών των ανθρώπων στη μουσουλμανική πίστη δεν είναι τόσο ισχυρή όσο νόμιζα. Ισχυρή είναι η αγάπη τους στον Θεό και η απόφασή τους να ζήσουν ενάρετα. Μου φαίνεται πως αν δείξω υπομονή και, πάνω απ' όλα, δώσω το καλό παράδειγμα, ίσως και να κάνω μερικούς να ενδιαφερθούν για το πρόσωπο του Ιησού».

Συγκρατώ ότι καίρια σημεία του καθόλα συναρπαστικού αυτού μυθιστορήματος, το οποίο ευτύχησε στο γύρισμά του στη γλώσσα μας, προειδοποιούν, εμμέσως πλην σαφώς, για το τι ακριβώς θα επακολουθήσει στη γη των Αφγανών, λίγες δεκαετίες μετά. Στο βαθμό που το πλούσιο υπέδαφος αποκαλύπτει τα μυστικά του, το παρόν λειτουργεί αυτομάτως ως προοίμιο μιας γενικευμένης εθνικής τραγωδίας: οι γηγενείς θα υπονομευθούν πλήρως αρχικά από ξένες δυνάμεις, γειτονικές ή πολύ απόμακρες. Από την άποψη αυτή, το Χάρις και εξιλέωση λειτουργεί και ως άκρως δυναμική αφύπνιση συνειδήσεων. Αυτός ακριβώς ο πρόδηλος ανθρωπιστικός και δη φιλεύσπλαχνος χαρακτήρας του προσδίδει μιαν ιδιαίτερη κειμενική αξία, ικανή και αναγκαία για να διαβάζεται με το ίδιο αμείωτο ενδιαφέρον και σήμερα.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι διπλωμάτης, Πρεσβευτής της Ελλάδος στην Ινδονησία.

 

jenkins-exofylloΧάρις και εξιλέωση
Robin Jenkins
Μτφρ: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, 2012
Τιμή € 16,00, σελ.337
politeia-link

 

 

 

 

 

  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ