jenkins360

Του Γιώργου Βέη

Οι Aφγανοί συνάδελφοι*, τους οποίους συνάντησα και συναντώ σε διάφορα σημεία του κόσμου, το πρώτο δηλούμενο, το οποίο σπεύδουν να υπογραμμίσουν, όλοι τους ανεξαιρέτως, είναι η συνάφειά τους με την Ελλάδα ή και η μακρινή, αλλά αναμφισβήτητη, έστω μερική καταγωγή τους από τους επιγόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μύτες και κόμες προκαθορίζουν γι΄αυτούς, όπως ισχυρίζονται με έμφαση, οιονεί ταυτότητες πανελλήνων.

Η συνεργασία μου μαζί τους είναι εν γένει πολύ καλή: Η Ελλάδα εξακολουθεί ν' αποτελεί αποδεδειγμένως κοινή εστία αμιγώς αισθητικών αναφορών. Κάτι που δεν αφήνω, οίκοθεν νοείται, να περάσει ασχολίαστο από την πλευρά μου, ιδίως όταν η συζήτηση φτάσει στους ελληνοπρεπέστατους Βούδες της Gandhara. Υπάρχει κοντολογίς στο Αφγανιστάν, δίπλα στους κόμβους μιας εγγενούς σκληρότητας, πάντως σε μεγάλο βαθμό παρεξηγημένης, ένας πανίσχυρος φιλάνθρωπος Λόγος. Ό,τι δηλαδή οι άφρονες Ταλιμπάν προσπάθησαν παντοιοτρόπως να εξαλείψουν και μάλιστα ανεκκλήτως.

Τότε που υποψιασμένοι Δυτικοί παρεπιδημούσαν στην Ανατολή

jenkins-robin-photoΜε την ευκαιρία της έκδοσης του Χάρις και εξιλέωση, μας δίνεται σήμερα μια εξαιρετική ευκαιρία να περιηγηθούμε στη χώρα αυτή εκ του ασφαλούς, έχοντας ως αποκλειστικό οδηγό έναν ταλαντούχο συγγραφέα, ο οποίος τη γνώρισε από πολύ κοντά και βεβαίως την αγάπησε ειλικρινά. Τονίζω ότι ο Ρόμπιν Τζένκινς (1912 – 2005), ο οποίος μας άφησε είκοσι εννέα μυθιστορήματα και τρεις συλλογές διηγημάτων, ανήκει κατά γενική ομολογία στους αντιπροσωπευτικότερους της γενιάς του. Μάλιστα, η εφημερίδα The Scotsman έκρινε το 2000, ότι είναι «ο μεγαλύτερος εν ζωή μυθιστοριογράφος στη Σκοτία». Το παρόν πρωτοεκδόθηκε το 1960, λίγο μετά την επιστροφή του Ρόμπιν Τζένκινς από την πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, την Καμπούλ, τη μισοχαμένη στα όνειρα και στις αφηγήσεις τολμηρών ταξιδιωτών, όπου έζησε δύο χρόνια, καθόλα γόνιμα για την όλη πνευματική του εξέλιξη. Στις σελίδες μιας ενίοτε καταιγιστικής δράσης, συνυπάρχουν εναρμονισμένα αναπόφευκτα αυτοβιογραφικά στοιχεία, άφθονα κλασικά σημαινόμενα του πολιτικού θρίλερ, ισχυροί απόηχοι από την καθαρά αστυνομική ή ανιχνευτική γραφή, καλώς οργανωμένες ταξιδιωτικές εντυπώσεις και εκφάνσεις ενός τυπικού εσωτερικού μονολόγου. Εδώ επίσης αναδεικνύονται, μεταξύ άλλων, με ιδιάζοντα, σημειωτέον, αφηγηματικό τρόπο, οι εσωτερικές εκείνες συγκρουσιακές συνθήκες, οι οποίες οδηγούν σε κορυφώσεις αυτογνωσίας, όπως τις βίωσαν και τις βιώνουν κατά κανόνα οι υποψιασμένοι Δυτικοί, όταν παρεπιδημούν στην ευρύτερη Ανατολή.

Ο Γκράχαμ Γκρην, ο Τζον Λε Καρέ, ο Σόμερσετ Μομ, αλλά και οι Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, Ραίμοντ Τσάντλερ, Ντάσιελ Χάμετ και Τζόζεφ Κόνραντ δεν κρύβονται. Μαρτυρούν τη συγγένειά τους με τον συγγραφέα, χωρίς να επεμβαίνουν όμως καθ΄υπερβολήν στην τελική αξιοποίηση και ολοκλήρωση του πρωταρχικού διηγητικού σχεδίου. Οι επιδράσεις είναι εν ολίγοις σαφώς αφομοιωμένες από έναν συστηματικά εκπαιδευμένο εποπτικό νου.

Το άλλο Αφγανιστάν

«Ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η λίμνη φαινόταν στους ντόπιους σαν την κούπα του Θεού, από την οποία έπινε συχνά κι Εκείνος»

Το αρχετυπικό Αφγανιστάν προβάλλεται κατά συνέπεια επαρκώς. Οι περιγραφές διακρίνονται για την αμεσότητά τους. Δείγμα: «οι άνθρωποι έπιναν παρέα, καθημερινά κι ανελλιπώς, το τσάι τους από κούπες χωρίς λαβή, ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η λίμνη φαινόταν στους ντόπιους σαν την κούπα του Θεού, από την οποία έπινε συχνά κι Εκείνος». Χρόνος: τα μέσα του εικοστού αιώνα. Λεπτομέρειες του χώρου: «Αν εξαιρέσει κανείς μερικές συστάδες πρασινάδας εδώ κι εκεί, γύρω από τα χωριά, το μόνο που έβλεπε παντού ήταν η επίπεδη, καστανόξανθη έρημος. Μια γη που ο Θεός με το καυτό, υπομονετικό του χέρι την άλεθε καθημερινά, τη μετέτρεπε σε ολοένα και πιο ψιλή σκόνη. Σπάνια έβλεπε κανείς κάποιο λουλούδι, όλο αγκάθια, λιγόζωο. Κοτρώνες κάθε μεγέθους ήταν σπαρμένες παντού μέσα στην έρημο, λες και είχαν πέσει από τον ουρανό. Η τύχη τους ήταν στα χέρια του Θεού, ποιος ο λόγος να χολοσκάνε;». Κύρια πρόσωπα: Δύο Βρετανοί ταξιδιώτες, ο Ντόναλντ Κεμπ, η εγκυμονούσα Μάργκαρετ Ντάνκαν, οι οποίοι έχουν εξαφανιστεί και ο διπλωματικός υπάλληλος Τζον Μακλάουντ, πιστός φίλος του ζευγαριού, διαπιστευμένος παλαιότερα στην Καμπούλ. Ο τελευταίος δεν έχει πεισθεί από την επίσημη ανακοίνωση των αρχών περί απάνθρωπης θανατώσεως του ζεύγους. Είναι επόμενο ν΄αρχίσει τη δική του έρευνα. Έρχεται αντιμέτωπος με σωρεία εμποδίων. Χειρίζεται όμως άψογα τη γλώσσα των ντόπιων. Γι΄ αυτό κι επιβιώνει. Η ανυποχώρητη αναζήτηση, μια έμμονη ιδέα, τον οδηγεί σε σχεδόν άβατα μέρη, όπου εν τέλει συναντά την άσβηστη φλόγα ενός αρχέγονου πολιτισμού ανοχής και συναντίληψης.

Δεν νιώθω καμιά επιθυμία να γυρίσω σε αυτό που αποκαλείται «έξω κόσμος»

Το μυθιστόρημα λειτουργεί και ως άκρως δυναμική αφύπνιση συνειδήσεων...

Η κατακλείδα τίθεται από την ελαφρώς διαταραγμένη ψυχικά, ολιγομίλητη, πεισματικά εσωστρεφή Μάργκαρετ Ντάνκαν: «Αγαπητέ Τζον Μακλάουντ, Με λύπη σου γράφω ότι, μόλις δύο μέρες μετά την αναχώρησή σου, ο Ντόναλντ πέθανε. Έκανα ό,τι περνούσε από το χέρι μου για να ταφεί με τρόπο χριστιανικό και οι άνθρωποι της κοιλάδας με βοήθησαν όπως μπορούσαν. Το μωρό μου είναι πια σχεδόν έξι μηνών και, δόξα τω Θεώ, παραμένει όμορφο και υγιές. Τον ονόμασα Ντόναλντ, σαν τον πατέρα του. Σε μένα, πάντως, δεν μοιάζει διόλου. Δεν νιώθω καμιά επιθυμία να γυρίσω σε αυτό που αποκαλείται «έξω κόσμος». Είναι πιθανόν, όταν ο Ντόναλντ μεγαλώσει και του μιλήσω για τον πατέρα του, να θελήσει να φύγει. Αλλά για την ώρα ελπίζω πως όχι. Ανακάλυψα πως η προσήλωση αυτών των ανθρώπων στη μουσουλμανική πίστη δεν είναι τόσο ισχυρή όσο νόμιζα. Ισχυρή είναι η αγάπη τους στον Θεό και η απόφασή τους να ζήσουν ενάρετα. Μου φαίνεται πως αν δείξω υπομονή και, πάνω απ' όλα, δώσω το καλό παράδειγμα, ίσως και να κάνω μερικούς να ενδιαφερθούν για το πρόσωπο του Ιησού».

Συγκρατώ ότι καίρια σημεία του καθόλα συναρπαστικού αυτού μυθιστορήματος, το οποίο ευτύχησε στο γύρισμά του στη γλώσσα μας, προειδοποιούν, εμμέσως πλην σαφώς, για το τι ακριβώς θα επακολουθήσει στη γη των Αφγανών, λίγες δεκαετίες μετά. Στο βαθμό που το πλούσιο υπέδαφος αποκαλύπτει τα μυστικά του, το παρόν λειτουργεί αυτομάτως ως προοίμιο μιας γενικευμένης εθνικής τραγωδίας: οι γηγενείς θα υπονομευθούν πλήρως αρχικά από ξένες δυνάμεις, γειτονικές ή πολύ απόμακρες. Από την άποψη αυτή, το Χάρις και εξιλέωση λειτουργεί και ως άκρως δυναμική αφύπνιση συνειδήσεων. Αυτός ακριβώς ο πρόδηλος ανθρωπιστικός και δη φιλεύσπλαχνος χαρακτήρας του προσδίδει μιαν ιδιαίτερη κειμενική αξία, ικανή και αναγκαία για να διαβάζεται με το ίδιο αμείωτο ενδιαφέρον και σήμερα.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι διπλωμάτης, Πρεσβευτής της Ελλάδος στην Ινδονησία.

 

jenkins-exofylloΧάρις και εξιλέωση
Robin Jenkins
Μτφρ: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πόλις, 2012
Τιμή € 16,00, σελ.337
politeia-link

 

 

 

 

 

  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

Στο 40ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον μετρ του noir, σκηνοθέτη, συγγραφέα και μεταφραστή Ανδρέα Αποστολίδη, με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Roman-tica» (εκδ. Άγρα). Η συζή...

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ