ruth-ozekis-a-tale-for-the-time-being

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Στο «Μια ιστορία για το παρόν» εμπεριέχονται πολλές από τις ιστορίες που βιώνουμε την τελευταία δεκαετία: βασανιστική καθημερινότητα, ανεργία και οι συνέπειές της στα μέλη της οικογένειας, κακοποίηση παιδιών στα σχολεία, πορνεία, η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, ο φόβος για την επιβίωση, η αδυναμία άντλησης κάποιου νοήματος, οικονομική και υπαρξιακή κρίση, αυτοκτονίες και φυσικές καταστροφές. Αυτές είναι κάποιες από τις ιστορίες που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος και η Οζέκι στον αντίποδα βάζει τη δυτική φιλοσοφία και το Ζεν, τη κβαντική φυσική και τη λογοτεχνία, προκειμένου να εξισορροπήσει το δράμα του σύγχρονου ανθρώπου μετά το τσουνάμι των σοκαριστικών ανατροπών που έχει υποστεί.

Η Ρουθ Οζέκι κατορθώνει να συνδυάσει την απολαυστική αφήγηση με μια βαθειά αναδίφηση στα μεγάλα υπαρξιακά θέματα και στην αγωνιώδη αναζήτηση του νοήματος όλων αυτών που μας συμβαίνουν. Από την πρώτη σελίδα μας υποδέχεται μια φωνή φρέσκια και παιχνιδιάρικη, μια φωνή αθώα αλλά γεμάτη γρίφους η οποία διεκδικεί την προσοχή μας αλλά και την προσοχή εκείνης στα χέρια της οποίας έφθασε το ημερολόγιο. Ένα ημερολόγιο το οποίο παρασύρθηκε από τα ρεύματα του ωκεανού και ξεβράστηκε στις ακτές ενός καναδικού νησιού, πιθανότατα μετά το τσουνάμι στην Ιαπωνία.

«Γεια σου! Με λένε Νάο και είμαι ένα ον του χρόνου», γράφει ένα κορίτσι δεκαέξι χρόνων με μοβ στιλό και αδέξια γραφή, ένα κορίτσι με απροκάλυπτη ειλικρίνεια και αμεσότητα. «Ένα ον του χρόνου, είναι ένα ον που ζει μέσα στο χρόνο, δηλαδή σαν εσένα ή όποιο άλλο ον ζει, έχει ζήσει ή πρόκειται να ζήσει... αυτό που διαβάζεις τυχαίνει να είναι το ημερολόγιο των τελευταίων ημερών μου πάνω στη γη».

Περιπλανώμενα αντικείμενα

Η Ρουθ Οζέκι κατορθώνει να συνδυάσει την απολαυστική αφήγηση με μια βαθειά αναδίφηση στα μεγάλα υπαρξιακά θέματα. 

Λίγο πιο κάτω μαθαίνουμε πως η γυναίκα που βρήκε το ημερολόγιο της Νάο ή Ναόκο είναι η Ρουθ, μια αμερικανίδα μυθιστοριογράφος. Tο βρήκε στην παραλία, τυλιγμένο σε μια πλαστική σακούλα και ασφαλισμένο μέσα σε ένα παιδικό βαλιτσάκι, απ' αυτά που οι μαθητές βάζουν το κολατσιό τους, μαζί με μια σειρά από παλιές επιστολές. Το ημερολόγιο είναι κρυμμένο μέσα στο εξώφυλλο μιας παλιότερης έκδοσης του «Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ. Ο σύζυγος της Ρουθ, Όλιβερ, ενθουσιάζεται με την ιδέα πως αυτό το βαλιτσάκι ήρθε από το Τόκιο στο νησί τους, ένα νησί της Βρετανικής Κολούμπια του Καναδά. Εκείνος πιστεύει πως είναι μέρος από τα περιπλανώμενα αντικείμενα που παρασύρθηκαν από το τσουνάμι που χτύπησε την Ιαπωνία το 2011. Τη δε Ρουθ την απασχολεί περισσότερο η απειλή της Νάο για αυτοκτονία.

ozeki-photoΗ Νάο ή Ναόκο (το Νάο είναι και παρήχηση του αγγλικού Now) γράφει πως πέρασε την παιδική της ηλικία στην Καλιφόρνια, όπου ο πατέρας της εργαζόταν ως προγραμματιστής. Όταν έσκασε η φούσκα στο dot-com αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στο Τόκιο λίγο μετά το 2000 κι αυτή ήταν η αρχή των δεινών της. Στο σχολείο είναι για όλους το μαύρο πρόβατο. Ο πατέρας της, ο Χαρούκι, άνεργος και ντροπιασμένος είναι ανίκανος να προστατεύσει τη Ναόκο από την άγρια παρενόχληση που υφίσταται από τους συμμαθητές της και προσπαθεί κατ' επανάληψη να δώσει τέλος στη ζωή του. Η δε μητέρα της –-αφού περάσει το στάδιο της άρνησης με μοναδική καταφυγή τις επισκέψεις της σε ένα ενυδρείο, όπου για ώρες παρακολουθεί τις μέδουσες– γίνεται εκείνη ο "κουβαλητής" πιάνοντας δουλειά σε εκδοτικό οίκο ως επιμελήτρια, με αποτέλεσμα να έχει ελάχιστο χρόνο για την κόρη της. Η Ναόκο, τρομοκρατημένη, διαπιστώνει πως δεν υπάρχει κανείς στον οποίο να μπορεί να στηριχτεί, πως όλοι οι ενήλικες είναι είτε αδύναμοι να την προστατεύσουν είτε αδιάφοροι και απορροφημένοι από τα δικά τους προβλήματα.

Στο Νησί των Νεκρών

Αναπτύσσει το νοερό διάλογο των δυο γυναικών μέσα από τις παράλληλες ιστορίες τους...

Η Ρουθ διαβάζει και κατανοεί τα συναισθήματα της απώλειας και της παραλυτικής μοναξιάς. Αγαπάει τον Όλιβερ, αλλά της λείπει η ζωή στην Νέα Υόρκη, η ζωή που άφησε πίσω για να έρθει να ζήσει εδώ μαζί του, σε αυτό το ερημικό απομονωμένο νησί (με το εμβληματικό όνομα Νησί των Νεκρών. Η ασφυκτική ατμόσφαιρα της απομονωμένης, μικρής κοινότητας, αποδίδεται αριστοτεχνικά). Δεν μπορεί να ολοκληρώσει το αυτοβιογραφικό βιβλίο που γράφει εδώ και χρόνια, οπότε βυθίζεται στην ανάγνωση του ημερολογίου της Νάο και ταυτόχρονα ψάχνει επίμονα στο ιντερνέτ να βρει στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη της κοπέλας και της οικογένειάς της, και ίσως να μάθει κάτι για την τύχη τους.

Η Οζέκι αναπτύσσει το νοερό διάλογο των δυο γυναικών μέσα από τις παράλληλες ιστορίες τους: την ιστορία μιας δημιουργού που υποφέρει από έλλειψη έμπνευσης και πνευματική παραλυσία και στη συγγραφέα του ημερολογίου που απλώνει το χέρι μέσα στον ωκεανό του χρόνου για να τη φθάσει. Η Ρουθ και η Ναόκο στον αγώνα τους να βρουν ένα κάποιο νόημα στη ζωή που τους δόθηκε, θα επιστρατεύσουν τα πάντα: από τη μυθολογία και την ιστορία της Ιαπωνίας έως την κβαντική φυσική, την ευρωπαϊκή κουλτούρα και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία.

Ανεργία και Ζεν

Η μόνη παρηγοριά για τη Ναόκο είναι η εκατοντάχρονη προγιαγιά της Ζίκο, μια μοναχή βουδίστρια που υπήρξε φεμινίστρια και αναρχική στα νιάτα της και η οποία τη μυεί στο Ζεν κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών της.

Υπάρχει επίσης μια λεπτομερής, μάλλον ρεαλιστική περιγραφή της σύγχρονης γιαπωνέζικης κοινωνίας: οι άντρες ισοπεδωμένοι από το φόρτο εργασίας ή άνεργοι, οι νεαρές κοπέλες ευάλωτες, θύματα προς εκμετάλλευση, με ελάχιστες εξόδους διαφυγής από τους υπάρχοντες για εκείνες ρόλους, τα παιδιά σκληρά και ανελέητα. Στο σχολείο, οι συμμαθητές της Ναόκο είναι ιδιαίτερα ευφάνταστοι με τα βασανιστήρια που της σκαρώνουν. Τη δέρνουν και τη σημαδεύουν, οργανώνουν την κηδεία της, της φέρονται σαν να είναι αόρατη και τη βιντεοσκοπούν κρυφά στην τουαλέτα για να ανεβάσουν αργότερα το βίντεο στο ιντερνέτ. Η μόνη παρηγοριά για τη Ναόκο είναι η εκατοντάχρονη προγιαγιά της Ζίκο, μια μοναχή βουδίστρια που υπήρξε φεμινίστρια και αναρχική στα νιάτα της και η οποία τη μυεί στο Ζεν κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών της.

Το σκοτεινότερο σημείο του μυθιστορήματος είναι το κρυφό ημερολόγιο του γιου της Ζίκο, του Χαρούκι 1, το οποίο η Ρουθ ανακαλύπτει ανάμεσα στις επιστολές στο βαλιτσάκι της Ναόκο. Εκεί καταγράφεται η αγωνία ενός φοιτητή της φιλοσοφίας αναγκασμένου να γίνει πιλότος-καμικάζι κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και μια εκ βαθέων ομολογία για την αξία της ζωής, μια ελπιδοφόρα μαρτυρία που αντιτάσσεται στις πεποιθήσεις του Χαρούκι 2, πατέρα της Ναόκο.

Στο πυκνό σε νοήματα και ιδέες μυθιστόρημα της Ρουθ Οζέκι, που ήταν υποψήφιο για το Μπούκερ του 2013, κυρίαρχη είναι και η ιδέα της στενής και συνεχώς μεταβαλλόμενης σχέσης συγγραφέα/ αναγνώστη, οι οποίοι ενίοτε αλλάζουν ρόλους. Όταν ο δεύτερος βρεθεί αντιμέτωπος με τη λευκή σελίδα, θα αναλάβει τη συνέχιση του κειμένου. Η εξαφάνιση του κειμένου σημαίνει πως ήρθε η ώρα ο αναγνώστης να πάρει τα ηνία της ιστορίας.

Το μυθιστόρημα τελειώνει με μια τρυφερή επιστολή της Ρουθ προς τη Ναόκο – ένα κλείσιμο του ματιού της συγγραφέως προς τους δικούς της αναγνώστες: μόλις η αναζήτηση του χαμένου χρόνου ολοκληρωθεί, θα έχει ενεργοποιηθεί η πίστη και οι δυνάμεις εκείνες που θα είναι ικανές να τον ξανακερδίσουν.

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ 

ozeki-exofylloΜια ιστορία για το παρόν
Ρουθ Οζέκι
Μτφρ: Θανάσης Ζάβαλος
Εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2013
Τιμή € 17,50, σελ. 604

 politeia-link

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φράουλες, του Γιόζεφ Ροτ

Φράουλες, του Γιόζεφ Ροτ

Για την ημιτελή νουβέλα του Joseph Roth «Φράουλες» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Άγρα).

Της Έλενας Χουζούρη

Τι αίσθηση αποκομίζει κανείς όταν τρώει φράουλες; Σίγουρα, δροσιστική, απολαυστική, ηδονική. Οι φράουλες είναι φρούτο της Άνοιξης, έρχονται να χρ...

Άουσβιτς: η φωνή των Εβραίων, τύψεις των Γερμανών

Άουσβιτς: η φωνή των Εβραίων, τύψεις των Γερμανών

Με αφορμή τα μυθιστορήματα των Antonio G. Iturbe «Η βιβλιοθηκάριος του Άουσβιτς» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος) και Annette Hess «Η διερμηνέας» (μτφρ. Αλεξάνδρα Παύλου, εκδ. Ψυχογιός), για το πώς η εμπειρία των στρατοπέδων επιστρέφει διαρκώς στη λογοτεχνίας.

Του&...

Δόξα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Δόξα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Έργο αισθηματικής αγωγής της «ρωσικής περιόδου» του Ναμπόκοφ - Για το μυθιστόρημα του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ «Δόξα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...
«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

Ζητήσαμε από πεζογράφους, ποιητές, μεταφραστές και επιμελητές να μας στείλουν μια καλοκαιρινή φωτογραφία από το προσωπικό τους αρχείο και να την πλαισιώσουν με μια ανάμνηση. Σήμερα, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Εικονογράφηση: Πάρις Κούτσικος - par...

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ταινία Jojo Rabbi...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ