ruth-ozekis-a-tale-for-the-time-being

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Στο «Μια ιστορία για το παρόν» εμπεριέχονται πολλές από τις ιστορίες που βιώνουμε την τελευταία δεκαετία: βασανιστική καθημερινότητα, ανεργία και οι συνέπειές της στα μέλη της οικογένειας, κακοποίηση παιδιών στα σχολεία, πορνεία, η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, ο φόβος για την επιβίωση, η αδυναμία άντλησης κάποιου νοήματος, οικονομική και υπαρξιακή κρίση, αυτοκτονίες και φυσικές καταστροφές. Αυτές είναι κάποιες από τις ιστορίες που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος και η Οζέκι στον αντίποδα βάζει τη δυτική φιλοσοφία και το Ζεν, τη κβαντική φυσική και τη λογοτεχνία, προκειμένου να εξισορροπήσει το δράμα του σύγχρονου ανθρώπου μετά το τσουνάμι των σοκαριστικών ανατροπών που έχει υποστεί.

Η Ρουθ Οζέκι κατορθώνει να συνδυάσει την απολαυστική αφήγηση με μια βαθειά αναδίφηση στα μεγάλα υπαρξιακά θέματα και στην αγωνιώδη αναζήτηση του νοήματος όλων αυτών που μας συμβαίνουν. Από την πρώτη σελίδα μας υποδέχεται μια φωνή φρέσκια και παιχνιδιάρικη, μια φωνή αθώα αλλά γεμάτη γρίφους η οποία διεκδικεί την προσοχή μας αλλά και την προσοχή εκείνης στα χέρια της οποίας έφθασε το ημερολόγιο. Ένα ημερολόγιο το οποίο παρασύρθηκε από τα ρεύματα του ωκεανού και ξεβράστηκε στις ακτές ενός καναδικού νησιού, πιθανότατα μετά το τσουνάμι στην Ιαπωνία.

«Γεια σου! Με λένε Νάο και είμαι ένα ον του χρόνου», γράφει ένα κορίτσι δεκαέξι χρόνων με μοβ στιλό και αδέξια γραφή, ένα κορίτσι με απροκάλυπτη ειλικρίνεια και αμεσότητα. «Ένα ον του χρόνου, είναι ένα ον που ζει μέσα στο χρόνο, δηλαδή σαν εσένα ή όποιο άλλο ον ζει, έχει ζήσει ή πρόκειται να ζήσει... αυτό που διαβάζεις τυχαίνει να είναι το ημερολόγιο των τελευταίων ημερών μου πάνω στη γη».

Περιπλανώμενα αντικείμενα

Η Ρουθ Οζέκι κατορθώνει να συνδυάσει την απολαυστική αφήγηση με μια βαθειά αναδίφηση στα μεγάλα υπαρξιακά θέματα. 

Λίγο πιο κάτω μαθαίνουμε πως η γυναίκα που βρήκε το ημερολόγιο της Νάο ή Ναόκο είναι η Ρουθ, μια αμερικανίδα μυθιστοριογράφος. Tο βρήκε στην παραλία, τυλιγμένο σε μια πλαστική σακούλα και ασφαλισμένο μέσα σε ένα παιδικό βαλιτσάκι, απ' αυτά που οι μαθητές βάζουν το κολατσιό τους, μαζί με μια σειρά από παλιές επιστολές. Το ημερολόγιο είναι κρυμμένο μέσα στο εξώφυλλο μιας παλιότερης έκδοσης του «Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ. Ο σύζυγος της Ρουθ, Όλιβερ, ενθουσιάζεται με την ιδέα πως αυτό το βαλιτσάκι ήρθε από το Τόκιο στο νησί τους, ένα νησί της Βρετανικής Κολούμπια του Καναδά. Εκείνος πιστεύει πως είναι μέρος από τα περιπλανώμενα αντικείμενα που παρασύρθηκαν από το τσουνάμι που χτύπησε την Ιαπωνία το 2011. Τη δε Ρουθ την απασχολεί περισσότερο η απειλή της Νάο για αυτοκτονία.

ozeki-photoΗ Νάο ή Ναόκο (το Νάο είναι και παρήχηση του αγγλικού Now) γράφει πως πέρασε την παιδική της ηλικία στην Καλιφόρνια, όπου ο πατέρας της εργαζόταν ως προγραμματιστής. Όταν έσκασε η φούσκα στο dot-com αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στο Τόκιο λίγο μετά το 2000 κι αυτή ήταν η αρχή των δεινών της. Στο σχολείο είναι για όλους το μαύρο πρόβατο. Ο πατέρας της, ο Χαρούκι, άνεργος και ντροπιασμένος είναι ανίκανος να προστατεύσει τη Ναόκο από την άγρια παρενόχληση που υφίσταται από τους συμμαθητές της και προσπαθεί κατ' επανάληψη να δώσει τέλος στη ζωή του. Η δε μητέρα της –-αφού περάσει το στάδιο της άρνησης με μοναδική καταφυγή τις επισκέψεις της σε ένα ενυδρείο, όπου για ώρες παρακολουθεί τις μέδουσες– γίνεται εκείνη ο "κουβαλητής" πιάνοντας δουλειά σε εκδοτικό οίκο ως επιμελήτρια, με αποτέλεσμα να έχει ελάχιστο χρόνο για την κόρη της. Η Ναόκο, τρομοκρατημένη, διαπιστώνει πως δεν υπάρχει κανείς στον οποίο να μπορεί να στηριχτεί, πως όλοι οι ενήλικες είναι είτε αδύναμοι να την προστατεύσουν είτε αδιάφοροι και απορροφημένοι από τα δικά τους προβλήματα.

Στο Νησί των Νεκρών

Αναπτύσσει το νοερό διάλογο των δυο γυναικών μέσα από τις παράλληλες ιστορίες τους...

Η Ρουθ διαβάζει και κατανοεί τα συναισθήματα της απώλειας και της παραλυτικής μοναξιάς. Αγαπάει τον Όλιβερ, αλλά της λείπει η ζωή στην Νέα Υόρκη, η ζωή που άφησε πίσω για να έρθει να ζήσει εδώ μαζί του, σε αυτό το ερημικό απομονωμένο νησί (με το εμβληματικό όνομα Νησί των Νεκρών. Η ασφυκτική ατμόσφαιρα της απομονωμένης, μικρής κοινότητας, αποδίδεται αριστοτεχνικά). Δεν μπορεί να ολοκληρώσει το αυτοβιογραφικό βιβλίο που γράφει εδώ και χρόνια, οπότε βυθίζεται στην ανάγνωση του ημερολογίου της Νάο και ταυτόχρονα ψάχνει επίμονα στο ιντερνέτ να βρει στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη της κοπέλας και της οικογένειάς της, και ίσως να μάθει κάτι για την τύχη τους.

Η Οζέκι αναπτύσσει το νοερό διάλογο των δυο γυναικών μέσα από τις παράλληλες ιστορίες τους: την ιστορία μιας δημιουργού που υποφέρει από έλλειψη έμπνευσης και πνευματική παραλυσία και στη συγγραφέα του ημερολογίου που απλώνει το χέρι μέσα στον ωκεανό του χρόνου για να τη φθάσει. Η Ρουθ και η Ναόκο στον αγώνα τους να βρουν ένα κάποιο νόημα στη ζωή που τους δόθηκε, θα επιστρατεύσουν τα πάντα: από τη μυθολογία και την ιστορία της Ιαπωνίας έως την κβαντική φυσική, την ευρωπαϊκή κουλτούρα και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία.

Ανεργία και Ζεν

Η μόνη παρηγοριά για τη Ναόκο είναι η εκατοντάχρονη προγιαγιά της Ζίκο, μια μοναχή βουδίστρια που υπήρξε φεμινίστρια και αναρχική στα νιάτα της και η οποία τη μυεί στο Ζεν κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών της.

Υπάρχει επίσης μια λεπτομερής, μάλλον ρεαλιστική περιγραφή της σύγχρονης γιαπωνέζικης κοινωνίας: οι άντρες ισοπεδωμένοι από το φόρτο εργασίας ή άνεργοι, οι νεαρές κοπέλες ευάλωτες, θύματα προς εκμετάλλευση, με ελάχιστες εξόδους διαφυγής από τους υπάρχοντες για εκείνες ρόλους, τα παιδιά σκληρά και ανελέητα. Στο σχολείο, οι συμμαθητές της Ναόκο είναι ιδιαίτερα ευφάνταστοι με τα βασανιστήρια που της σκαρώνουν. Τη δέρνουν και τη σημαδεύουν, οργανώνουν την κηδεία της, της φέρονται σαν να είναι αόρατη και τη βιντεοσκοπούν κρυφά στην τουαλέτα για να ανεβάσουν αργότερα το βίντεο στο ιντερνέτ. Η μόνη παρηγοριά για τη Ναόκο είναι η εκατοντάχρονη προγιαγιά της Ζίκο, μια μοναχή βουδίστρια που υπήρξε φεμινίστρια και αναρχική στα νιάτα της και η οποία τη μυεί στο Ζεν κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών της.

Το σκοτεινότερο σημείο του μυθιστορήματος είναι το κρυφό ημερολόγιο του γιου της Ζίκο, του Χαρούκι 1, το οποίο η Ρουθ ανακαλύπτει ανάμεσα στις επιστολές στο βαλιτσάκι της Ναόκο. Εκεί καταγράφεται η αγωνία ενός φοιτητή της φιλοσοφίας αναγκασμένου να γίνει πιλότος-καμικάζι κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και μια εκ βαθέων ομολογία για την αξία της ζωής, μια ελπιδοφόρα μαρτυρία που αντιτάσσεται στις πεποιθήσεις του Χαρούκι 2, πατέρα της Ναόκο.

Στο πυκνό σε νοήματα και ιδέες μυθιστόρημα της Ρουθ Οζέκι, που ήταν υποψήφιο για το Μπούκερ του 2013, κυρίαρχη είναι και η ιδέα της στενής και συνεχώς μεταβαλλόμενης σχέσης συγγραφέα/ αναγνώστη, οι οποίοι ενίοτε αλλάζουν ρόλους. Όταν ο δεύτερος βρεθεί αντιμέτωπος με τη λευκή σελίδα, θα αναλάβει τη συνέχιση του κειμένου. Η εξαφάνιση του κειμένου σημαίνει πως ήρθε η ώρα ο αναγνώστης να πάρει τα ηνία της ιστορίας.

Το μυθιστόρημα τελειώνει με μια τρυφερή επιστολή της Ρουθ προς τη Ναόκο – ένα κλείσιμο του ματιού της συγγραφέως προς τους δικούς της αναγνώστες: μόλις η αναζήτηση του χαμένου χρόνου ολοκληρωθεί, θα έχει ενεργοποιηθεί η πίστη και οι δυνάμεις εκείνες που θα είναι ικανές να τον ξανακερδίσουν.

ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ 

ozeki-exofylloΜια ιστορία για το παρόν
Ρουθ Οζέκι
Μτφρ: Θανάσης Ζάβαλος
Εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2013
Τιμή € 17,50, σελ. 604

 politeia-link

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

«Νοσταλγία», του Μίρτσεα Καρταρέσκου – Το καλτ αριστούργημα του κορυφαίου της ρουμανικής «γενιάς με τα τζιν»

Για το μυθιστόρημα του Mircea Cărtărescu «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Κατά τα λεγόμενα του Χάρολντ Μπλουμ υπάρχουν δύο καταγωγικές γραμμές στο διήγημα και το μυθιστόρημα: η μία ξεκινά από τον Θερβάντε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του βιβλίου σας από μια επισ...

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

Για την εικονογραφημένη παραμυθική ιστορία «Μάντρα, Μάντρα τι μαγειρεύεις», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου, σε εικονογράφηση Αιμιλίας Κονταίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική.

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ένα μεγάλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ