hans baluschek

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ομίχλη μυστηρίου. Ξέρουμε, ας πούμε, πώς είναι στην όψη ο Τόμας Πίντσον ή πού διαμένει; Είδαμε ποτέ πολλές φωτογραφίες του Σάλιντζερ όσο ζούσε;

Ορισμένοι γραφιάδες προτιμούν τον μονωμένο βίο, την απομάκρυνση από το αγριεμένο πλήθος. Μια τέτοια περίπτωση είναι και ο Μ. Αγκέεφ που συνέγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα που φέρει τον τίτλο Μια ιστορία με κοκαΐνη (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές).

Λέγεται πως έγραψε και ένα ακόμη διήγημα, αλλά ως εκεί έφτασε η λογοτεχνική παραγωγή του. Στη συνέχεια χάνονταν τα ίχνη του. Όχι μόνο τα συγγραφικά, αλλά και τα προσωπικά. Έχει σημασία να γνωρίζουμε τον συγγραφέα; Εύλογο το ερώτημα.

roes ageev istoria me kokainh

Γενικά μπορεί όχι, στη λογική ότι το έργο υπερβαίνει πάντα τον δημιουργό του, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση θα άξιζε να μάθουμε ποιος είναι αυτός ο μυστηριώδης Μ. Αγκέεφ που έγραψε ένα βιβλίο μέσα στην καρδιά του Μεσοπολέμου και προκάλεσε τόσο πολύ τους συμπατριώτες του Ρώσους εμιγκρέδες.

Καταρχάς είναι Ρώσος, αλλά τα λοιπά πραγματολογικά στοιχεία της ζωής του αγνοούνται. Ο ίδιος, πάντως, έστειλε το πρώτο μέρος του μυθιστορήματός του το 1934, μέσω Κωνσταντινούπολης, στο περιοδικό «Αριθμοί» που εξέδιδαν Ρώσοι μετανάστες στο Παρίσι. Αμέσως τα σχόλια για το ημιτελές ακόμη πόνημά του ήταν διθυραμβικά, αλλά και ιοβόλα ταυτόχρονα. Δύο χρόνια μετά, η Ένωση Ρώσων Συγγραφέων του Παρισιού θα εκδώσει το πλήρες βιβλίο με τον αρχικό τίτλο.

Το βιβλίο ξεχνιέται με τα χρόνια και όπως συμβαίνει με την παράξενη μοίρα κάποιων βιβλίων ανακαλύπτεται στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 από την Lyndia Chweitzer παραπεταμένο σε κάποιο υπαίθριο παλαιοβιβλιοπωλείο του Σηκουάνα.

Το βιβλίο ξεχνιέται με τα χρόνια και όπως συμβαίνει με την παράξενη μοίρα κάποιων βιβλίων ανακαλύπτεται στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 από την Lyndia Chweitzer παραπεταμένο σε κάποιο υπαίθριο παλαιοβιβλιοπωλείο του Σηκουάνα.

Το μεταφράζει και στη συνέχεια το προτείνει στον εκδότη της Pierre Belfond, ο οποίος το εκδίδει. Και τότε είναι που αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για την ταυτότητα του συγγραφέα.

Ο Μαρκ Λέβι

Είναι ο εκδότης; Κάποιος φίλος του; Οι «ντέτεκτιβ» της λογοτεχνίας ανακαλύπτουν μια Ρωσίδα ποιήτρια ονόματι Λύντια Τσερβίνσκαγια που φέρεται ότι υπήρξε ερωμένη του Αγκέεφ. Μόνο που δεν λεγόταν έτσι, αλλά Μαρκ Λέβι. Πρόκειται για έναν Ρώσο τυχοδιώκτη που μια τον βλέπεις στην Πόλη, μια στη Ρωσία, μια στη Γερμανία και μια στο Γερεβάν όπου και τελικά άφησε την τελευταία του πνοή (5 Αυγούστου 1973).

Λύθηκε, λοιπόν, το μυστήριο; Αμ, δε! Ο Nikita Struve (κορυφαίος σλαβολόγος και επιμελητής των έργων του Σολζενίτσιν) αναπτύσσει μια άκρως ιντριγκαδόρικη θεωρία. Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, διατείνεται.

Ο Ναμπόκοφ

Το ύφος, οι φιλοσοφικές εκτινάξεις του κεντρικού ήρωα, ο χρόνος έκδοσης του βιβλίου (εκείνη την περίοδο ο Ναμπόκοφ βρισκόταν ήδη στο Βερολίνο), αλλά και η χρήση ψευδωνύμου (πρακτική που ακολούθησε και ο Ναμπόκοφ στην αρχή), όλα τα στοιχεία παραπέμπουν στον συγγραφέα της Λολίτας.

Υπάρχει, δε, και μια ενδιάμεση θεωρία που θέλει τον Ναμπόκοφ να συνεργάστηκε με τον Λέβι και να συνέγραψαν το βιβλίο. Κοινώς: μύλος!

H γυναίκα του Ναμπόκοφ αρνιόταν κατηγορηματικά ότι ο άντρας της θα έγραφε κάτι τόσο «χοντροκομμένο» και θύμιζε σε όλους πως δεν υπήρξε ποτέ εθισμένος στα ναρκωτικά, άρα δεν θα μπορούσε να αποτυπώσει το αίσθημα παρακμής που αισθάνεται ένας χρήστης.

Πάντως, η γυναίκα του Ναμπόκοφ αρνιόταν κατηγορηματικά ότι ο άντρας της θα έγραφε κάτι τόσο «χοντροκομμένο» και θύμιζε σε όλους πως δεν υπήρξε ποτέ εθισμένος στα ναρκωτικά, άρα δεν θα μπορούσε να αποτυπώσει το αίσθημα παρακμής που αισθάνεται ένας χρήστης.

Το έργο

Το έργο τοποθετείται στο 1916 και φτάνει έως το 1919. Σαν να λέμε λίγο πριν και λίγο μετά τον αναβρασμό από τη Ρωσική Επανάσταση. Κι ενώ περιμένεις από τον πρωταγωνιστή, τον νεαρό Βαντίμ Μασλένικοφ, να είναι διάπυρος υποστηρικτής των νέων ιδεών που έχουν αλλάξει τη χώρα από άκρη ως άκρη, εκείνος ενδιαφέρεται μόνο για τα προσωπικά του ζητήματα.

Είναι κυνικός; Αδιάφορος; Αυτό που λέμε στις μέρες μας «απολιτίκ»; Ουσιαστικά τελεί υπό την μαγεία των αισθήσεων, της σαρκικής απόλαυσης, των παθών, αλλά και της κραταιάς εντύπωσης ότι, ως άλλος Υπεράνθρωπος του Νίτσε, μπορεί να αρθεί πάνω από το ύψος των ταπεινών ανθρώπων που τον περιβάλλουν.

Ως άλλος Ρασκόλνικοφ

Θα έλεγε κανείς πως ο Βαντίμ βγήκε από την ίδια μήτρα που δημιούργησε και τον Ρασκόλνικοφ. Άλλωστε, ο Ντοστογιέφσκι «κυκλοφορεί» μέσα στο βιβλίο ως βασική επιρροή του Αγκέεφ. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση ενδέχεται να μας υποψιάζει, έστω και πλαγίως, ότι πρόκειται για μια συγκαλυμμένη αυτοβιογραφία. Ωστόσο, το πρόταγμα του βιβλίου, σε αντίθεση με τον ήρωά του, δεν είναι το ατομικό, αλλά το συλλογικό.

Μέσα από τα πάθη του Βαντίμ (εκούσια τα περισσότερα, καθώς αυτός τα αναζητεί με πόθο) βλέπουμε την ανθρώπινη περίπτωση σε όλη την απελπισία, τον μηδενισμό και την τραγικότητα που μπορεί να της προκαλέσει το αίσθημα της παρακμής.

Μέσα από τα πάθη του Βαντίμ (εκούσια τα περισσότερα, καθώς αυτός τα αναζητεί με πόθο) βλέπουμε την ανθρώπινη περίπτωση σε όλη την απελπισία, τον μηδενισμό και την τραγικότητα που μπορεί να της προκαλέσει το αίσθημα της παρακμής. Ο Βαντίμ, όπως και ο Ρασκόλνικοφ, συντρίβεται από τη σκληρή πραγματικότητα που του αποδεικνύει, εν τοις πράγμασι, πως δεν είναι τόσο ατρόμητος όσο νομίζει. Τολμητίας και καυχησιάρης, ναι, αλλά όχι άτρωτος.

Καταφεύγει στα ναρκωτικά ως ένδειξη σπουδαίας πράξης θάρρους και φυσικά συντρίβεται. Το τέλος του είναι προδιαγεγραμμένο (προηγουμένως κολλάει αφροδίσιο μια νεαρή κοπέλα και μπλέκει ερωτικά με μια παντρεμένη γυναίκα). Τι του μένει στο τέλος; Η απόλυτη μοναξιά. Το πλήρες κενό. Η απομάγευση κάθε προσπάθειας να υπερβεί τα ανθρώπινα.

Ο ολοκληρωτισμός ως ναρκωτικό

Πάντως, ύστεροι μελετητές του βιβλίου είδαν και έναν κρυφό συμβολισμό -άκρως πολιτικό- στο βιβλίο, προσδίδοντας στην έννοια του ολοκληρωτικού καθεστώτος τη δύναμη και την επίδραση ενός ναρκωτικού που στην αρχή το αποζητάς, στη συνέχεια σε απονεκρώνει και στο τέλος σε καταστρέφει ολοκληρωτικά. Δεν είναι λανθασμένη η σκέψη, για να λέμε την αλήθεια.

Η παρούσα έκδοση (τρίτη κατά σειρά) παρέχει ακόμη ένα άκρως πληροφοριακό επίμετρο του Γιάννη Μαρτσώκα. Η μετάφραση ανήκει στη Σοφία Κορνάρου (ακολουθεί το σωστό μέτρο του συγγραφέα).

 *Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τις ατέλειωτες νύχτες και τις ατέλειωτες μέρες που πέρασα υπό την επήρεια της κοκαΐνης κλεισμένος στο δωμάτιο του Γιαγκ, μου ήρθε συχνά στο μυαλό πως αυτό που έχει σημασία για τον άνθρωπο δεν είναι τα γεγονότα που συνέβησαν στη ζωή του, αλλά η απήχηση που αυτά είχαν στη συνείδησή του. Αν τα γεγονόταν μεταβληθούν, η μεταβολή αυτή θα ισοδυναμεί με το απόλυτο μηδέν, θα είναι ανύπαρκτη όσο αυτά δεν απηχούν στη συνείδηση» (σελ. 187).

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Ο Μ. Τζον Χάρισον, το «Τέλος των Πάντων» και πώς ξεκίνησαν όλα

Ο Μ. Τζον Χάρισον, το «Τέλος των Πάντων» και πώς ξεκίνησαν όλα

Για το μυθιστόρημα «Το τέλος των πάντων», του Μ. Τζον Χάρισον, το βιβλίο για το οποίο του απονεμήθηκε το Μπούκερ στις 9 Νοεμβρίου 2026. Για τον 81χρονο συγγραφέα ήταν η πρώτη του υποψηφιότητα για το βραβείο. Η βράβευσή του είναι μια αναγνώριση που ήρθε με μισό αιώνα καθυστέρηση. 

Γράφει ο Κώστας Καλτ...

«Μαύρη αράχνη» του Ιερεμία Γκότχελφ (νουβέλα) – Ανατομία μιας συλλογικής αμαρτίας σε μια ιστορία τρόμου του 19ου αι.

«Μαύρη αράχνη» του Ιερεμία Γκότχελφ (νουβέλα) – Ανατομία μιας συλλογικής αμαρτίας σε μια ιστορία τρόμου του 19ου αι.

Για τη νουβέλα του Ιερεμία Γκότχελφ (Jeremias Gotthelf) «Μαύρη αράχνη» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης και Μαρία Αγγελίδου, εκδ. ΕΠΟΨ). Εικόνα: Ο ομότιτλος πίνακας του Φραντς Καρλ Μπάζλερ-Κοπ.

Γράφει ο Ηλίας Μπιστολάς

Το 1842, ο Ε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ