liberation day

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζορτζ Σόντερς [George Saunders] «Μέρα απελευθέρωσης» (μτφρ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης. εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: © Willi White (Oglala Lakota).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Με πληρότητα που προσιδιάζει στη νουβέλα, δηλαδή ως αντιπροσωπευτικό «αμερικανικό διήγημα», το πρώτο κείμενο της συλλογής («Μέρα απελευθέρωσης») επιστρατεύει νεολογισμούς που συμβολικά παραπέμπουν στο «1984» του Όργουελ ή το «Σαλό» του Πιερ Πάολο Παζολίνι: πριν από την αποκάλυψη του ιστορικού του αφηγητή, οι εκφράσεις «Τοίχος του Ομιλείν», «Αίθουσα Ακροάσεων», κοκ υποδηλώνουν μια τελετουργία παντελώς άγνωστη και χαρακτηριστική ενός αυταρχικού καθεστώτος.

Οι αποσπασματικές ως προς το νόημα λέξεις Ποινή, Καθήλωση, Αναστολή, κοκ εντείνουν την πλοκή σε μια συνθήκη εξωτερικής επιβολής, χωρίς ακόμη να διευκρινίζουν το πλαίσιο της δυστοπικής δράσης.

Μια θεατρικά οργανωμένη αναπαράσταση της αμερικανικής ιστορίας που παρεμβάλλεται σαρκάζει τους μύθους που θρέφουν την αμερικανική εθνική φαντασίωση

Μια θεατρικά οργανωμένη αναπαράσταση της αμερικανικής ιστορίας που παρεμβάλλεται σαρκάζει τους μύθους που θρέφουν την αμερικανική εθνική φαντασίωση. Κάποιοι κρέμονται και ερμηνεύουν χωρίς χωροχρονικούς φραγμούς, σαν αιωρούμενοι αοιδοί: αδιανόητο, όμως υλοποιημένο στο συγκεκριμένο κείμενο.

Με εκρηκτικό ρυθμό, σταδιακά αποκαλύπτονται οι καινοφανείς συνιστώσες του εγκλεισμού, της ανελευθερίας και της βαναυσότητας, η πνευματικότητα λειτουργεί αντιστρόφως ανάλογα προς τον πατριωτισμό, ενώ η έκβαση της μυθοπλασίας είναι μάλλον αναμενόμενη: εκούσια συμμετοχή σ’ένα πρόγραμμα διαμόρφωσης τεχνητής ταυτότητας και μνήμης, στο πλαίσιο του οποίου μια αμνησιακή χορωδία θα ξαναζωντανέψει το ομαδικό παραλήρημα μεγαλείου που θεμελίωσε το αμερικανικό «θαύμα».

Πρωτότυπο ονοματολόγιο

Οι ονομασίες των χαρακτήρων είναι πρωτότυπες και στο διήγημα «Η μαμά που δρα θαρραλέα» («Τhe Mom of Bold Action»): ο «Τιμ το Δέντρο», ο «Τζέραρντ το Ανοιχτήρι» και ο «Δυσαρεστημένος Σκύλος» πλαισιώνουν την παρεμβατική Μαμά Τίντι, άψυχα και έμψυχα μαζί, σε περιβάλλον απόλυτα υποκειμενικής αντίληψης της πραγματικότητας, που πάντως σαρκάζει τις σχέσεις μέσα στο πλαίσιο της αγιοποιημένης αμερικανικής οικογένειας, πάντα σε ευθυγράμμιση με τις πολιτικές φιγούρες που ο μέσος Αμερικανός αντίκρυσε, έμπλεως δέους, στο φάσμα της εξουσίας κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Ξοφλημένοι χίππιδες περιβάλλουν συντηρητικούς ήρωες και ηρωḯδες που είναι παγιδευμένοι στις εμμονές και σε παραπειστική εικόνα του εαυτού τους, ενώ η συγχώρηση (με την έννοια του excuse, του προσχήματος) μπορεί να έχει μόνο μεταφυσική προέλευση.

George Saunders

Ο George Saunders (1958) είναι συγγραφέας διηγημάτων, δοκιμίων, μυθιστορημάτων, παιδικών βιβλίων και μυθιστορημάτων. Πρωτοεμφανίστηκε στο New Yorker, στο Harper's, στο McSweeney's και στον Guardian, με τη στήλη "American Psyche", μεταξύ 2006 και 2008. Στις διακρίσεις του περιλαμβάνονται το Εθνικό Βραβείο Μυθοπλασίας το 1994, 1996, 2000 και 2004 και το δεύτερο βραβείο O. Henry, το 1997. Η πρώτη του συλλογή ιστοριών, «Civil War Land in Bad Decline», ήταν φιναλίστ για το Βραβείο PEN/Hemingway 1996. Το 2006 κέρδισε το World Fantasy Award για το διήγημά του "Comm Comm". Η συλλογή ιστοριών του «In Persuasion Nation» ήταν φιναλίστ για το Βραβείο Story το 2007. Το 2013 κέρδισε το βραβείο PEN/Malamud και ήταν φιναλίστ για το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου. Η συλλογή διηγημάτων «Δεκάτη Δεκεμβρίου» κέρδισε το Βραβείο Story 2013 και το εναρκτήριο (2014) Folio Prize. Το μυθιστόρημά του «Lincoln in the Bardo» κέρδισε το Βραβείο Booker 2017.

Σε κάθε πιθανή περίσταση, στον έρωτα («Σπουργίτι»), στο επαγγελματικό περιβάλλον («Στη δουλειά»), στην οικογένεια («Ημέρα της μητέρας»), το υπαρξιακό άγχος και το αίσθημα της αποτυχίας και της ματαίωσης λειτουργούν μόνο όταν η ειρωνεία κορυφώνεται και η διαπίστωση της δυσλειτουργίας γίνεται αφόρητη. Η λεξιπλαστική επινοητικότητα του Saunders στο «Έλιοτ Σπένσερ» προσδίδει στο κείμενό του θεατρικότητα, ζωντανεύοντας καθημερινούς διαλόγους στο πλαίσιο ενός απόλυτα προσωπικού «συντακτικού» ώστε η ταυτότητα του αφηγητή να παραμείνει ετεροπροσδιοριζόμενη:

«Τι κάνουμε Μιλάμε Καθένας λέει τ’όνομά του Λέω το δικό μου, Γκρεγκ Αυτός εκεί είναι ο Λάρυ Εκείνος ο Βινς Το ίδιο κι εκείνος Κι εκείνος Κι εκείνος Αυτός είναι ο Γκρεγκ όπως εγώ Κι αυτός Κι εκείνος, Γκρεγκ επίσης Κι άλλος Γκρεγκ, μπροστά εκεί Από δω ο Κόνορ Εφτά Κόνορ Οχτώ Γουίλιαμ Όλοι χαρούμενοι».

Η ειρωνεία ως οδοδείκτης 

ikaros sauders mera apeleutherosisΗ ειρωνεία στα κείμενα του Saunders είναι ο οδοδείκτης στην κατεύθυνση της αποκάλυψης των αλλοτριωτικών παραγόντων που κατευθύνουν τις επιλογές των ανθρώπων. Κι εδώ επαναλαμβάνονται λεξιπλασίες όπως «Ηρωϊκό δωμάτιο», «ΚινητοΕπιλογή», «Τρίτη Δουλειά», ώστε στο αφηγηματικό περιβάλλον να διεισδύσει το απειλητικό κλίμα που επιδιώκει ο συγγραφέας.

Αυτό παραμένει μια υποκειμενική σύλληψη όταν ένας παππούς περιγράφει στον εγγονό του Ρόμπι, στο «Γράμμα αγάπης» (“Love letter”), την άποψή του περί απουσίας αξιοκρατίας και δικαιοσύνης: ο Αμερικανός έχει αποδεχτεί μια κανονικότητα που για τον Ευρωπαίο θα ήταν τουλάχιστον αχαρακτήριστη.

Σαν υποθήκη προς τις επερχόμενες γενεές, το «Γράμμα αγάπης» επισημαίνει τις κακοτοπιές της επανάπαυσης, τους κινδύνους του γενικότερου εφησυχασμού. Ο χαρακτηρισμός «γελοίος παλιάτσος» είναι σαφής βολή για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους.

Η μετάφραση του Γ.-Ι. Μπαμπασάκη λειτουργεί μεν και είναι ιδιαίτερα επινοητική, όμως πρέπει το κείμενο να εκφωνηθεί «εσωτερικά» ώστε να αποκτήσει ρυθμό και αναφορές στην εδώ πραγματικότητα. Αλλιώς παραμένει ένα δύσληπτο κείμενο, παρά τις επιτυχημένες λύσεις που έχει βρει ο μεταφραστής, ιδιαίτερα για κάποιον που δεν είναι εξοικειωμένος με τη ροή της αμερικανικής γλώσσας. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.


Απόσπασμα από το διήγημα «Το σπίτι μου»

«Τι μου αρνείσαι στ’ αλήθεια, τελικά; Μια όμορφη χρονιά, πάνω κάτω, σ’ένα όμορφο μέρος. Θα με έκανε ευτυχισμένο. Αλλά τι είναι μια χρονιά μπροστά στο μεγάλο σχέδιο; Τίποτα. Τι είναι δέκα χρόνια, εκατό, χίλια; Πάω εγώ, φίλε μου, σχεδόν πάω εγώ, πιστεύω ότι είσαι ψωροπερήφανος και άδικος αλλά δεν έχω την παραμικρή επιθυμία, πλέον, να σε σώσω. Η πεποίθησή μου ήταν ότι είχες άδικο. Είμαι σχεδόν στα τελευταία μου, αυτή την πεποίθηση θα την πάρω στον τάφο μου. Η πεποίθησή σου ήταν ότι είχες δίκιο. Θα την πάρεις στον τάφο σου. Μολαταύτα, ελπίζω να ζήσεις για πάντα, κι αν το σπίτι σου καταρρεύσει πάνω σου, όπως φαίνεται ότι κάνει, ελπιζω ακόμα κι αυτό να σου δώσει χαρά. Πάντοτε κατέρρεε πάνω σου, τα πάντα κατέρρεαν πάνω μας πάντοτε. Μόνο που ήμασταν πολύ ζωντανοί για να το πάρουμε χαμπάρι...»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ