kawakami

Για το μυθιστόρημα της Μιέκο Καβακάμι [Mieko Kawakami] «Ο Παράδεισος» (μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Handout. 

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ιαπωνία, 1990. Ο δεκατετράχρονος αφηγητής, ένα αγόρι με στραβισμό, πέφτει σε καθημερινή βάση θύμα σχολικού εκφοβισμού. Οι συμμαθητές του τον υποβάλουν σε φρικτά βασανιστήρια κι ύστερα σβήνουν τα ίχνη τους, φροντίζοντας επιμελώς να μην δημιουργούν μώλωπες κι άλλα σημάδια στο κορμί του. Ο «Μάτια», το πραγματικό όνομα του οποίου δεν αναφέρεται ποτέ, βρίσκεται σε αδιέξοδο.

Ώσπου, μια ημέρα, λαμβάνει ένα σημείωμα. «Πρέπει να γίνουμε φίλοι». Αυτές οι τέσσερις λέξεις, από το μηχανικό μολύβι της Κοτζίμα, του «Ασφυξιογόνου», ενός κοριτσιού που είναι πάντα βρώμικο κι ατημέλητο και ταυτίζεται με τον «Μάτια», εφόσον τυγχάνει της ίδιας αντιμετώπισης από τα παιδιά της τάξης.

«Ο Παράδεισος» είναι ένας πίνακας ζωγραφικής όπου απεικονίζονται δυο ερωτευμένοι, που έμειναν μαζί παρά τις αντιξοότητες.

Οι δυο τους αρχίζουν να περνούν χρόνο μαζί, μετά από το σχόλασμα. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος, δεν ανταλλάσουν κουβέντα, παρά μόνο μυστικά σημειώματα. Μια ημέρα, η Κοτζίμα προτείνει στον αφηγητή να ταξιδέψουν παρέα με το τρένο. Θέλει να του δείξει τον «Παράδεισο», του εκμυστηρεύεται. Χωρίς να του αποκαλύψει λεπτομέρειες, τον οδηγεί σε ένα μουσείο τέχνης. «Ο Παράδεισος» είναι ένας πίνακας ζωγραφικής όπου απεικονίζονται δυο ερωτευμένοι, που έμειναν μαζί παρά τις αντιξοότητες. Πρόκειται για το αγαπημένο έργο της Κοτζίμα, που φυλάσσεται σε κάποια μακρινή αίθουσα, την οποία εντέλει δεν επισκέπτονται οι πρωταγωνιστές, εξουθενωμένοι συναισθηματικά από τις συζητήσεις της διαδρομής.

Σφραγισμένες πύλες

Οι ήρωες, λοιπόν, δεν θαυμάζουν τον «Παράδεισο». Πώς θα μπορούσαν, άλλωστε; Οι πύλες του έχουν σφραγιστεί. Σχεδόν σ’ ολόκληρο το μυθιστόρημα, η ζωή των πρωταγωνιστών είναι μια δαντική κόλαση. Ο «Μάτια», για χρόνια ολόκληρα, δεχόταν την κακοποιητική συμπεριφορά των συμμαθητών του και πλέον, είναι πλήρως υποταγμένος στη θέλησή τους. Καθώς κυλά η ιστορία, όμως, απαιτεί εξηγήσεις. Γιατί του φέρονται με τόσο μίσος; Φταίει το «τεμπέλικό» του μάτι;

Στο μυθιστόρημά της, η Καβακάμι διερωτάται για το καλό και το κακό, τη δύναμη και την αδυναμία του Ανθρώπου, το νόημα της ζωής και την καταφυγή στον μηδενισμό. Δεν προσφέρονται πολλές σαφείς απαντήσεις. Η Κοτζίμα, θύμα, και ο Μομόζε, θύτης, προτείνουν δυο διαφορετικές λύσεις στο πρόβλημα του αφηγητή του Παραδείσου. Από τη μία, η Κοτζίμα ζει ασκητικά και γυρίζει και το άλλο μάγουλο μετά από κάθε χαστούκι. Θεωρεί πως εξαγνίζεται υπομένοντας τα μαρτύρια μα στην πραγματικότητα, με την παθητική της στάση, τιμωρεί τον εαυτό της, τη μητέρα της και τον πατριό της.

mieko kawakami. afp

Η Μιέκο Καβακάμι, γεννημένη το 1976 στην Οσάκα της Ιαπωνίας, έκανε το λογοτεχνικό της ντεμπούτο ως ποιήτρια το 2006. Δημοσίευσε την πρώτη της νουβέλα το 2007. Το μυθιστόρημά της Breasts and Eggs έγινε διεθνές μπεστ σέλερ το 2020 και όλα τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έχει βραβευθεί με σημαντικά ιαπωνικά βραβεία όπως το Akutagawa, το Tanizaki και το Murasaki Shikibu. Ζει στο Τόκιο.

Μόλις μαθαίνει πως ο φίλος της σκέφτεται να υποβληθεί σε εγχείρηση για τον στραβισμό του, τον κατηγορεί πως λιποψυχεί. Από την άλλη, για τον Μομόζε, έναν από τους νταήδες, δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Κανένας δεν είναι υποχρεωμένος να έρθει στη θέση των άλλων. Ο «Μάτια» δέχεται μπούλινγκ επειδή έτυχε να είναι ο αδύναμος, ενώ κάποιος άλλος έτυχε να είναι ο δυνατός. Οι ισχυροί παρενοχλούν τους ανήμπορους απλώς και μόνο επειδή είναι σε θέση να το κάνουν - δεν είναι προσωπικό το θέμα. Σύμφωνα με τον Μομόζε, λοιπόν, ο «Μάτια» μπορεί να γλυτώσει μόνο με έναν τρόπο: απαντώντας με πυγμή.

Οι δύο φωνές

Οι δυο αυτές φωνές, που ακούει ο πρωταγωνιστής σε κάθε αυτί, δεν προέρχονται από μανιχαϊστικά πλάσματα που κάθονται στον ώμο του, τους μικροσκοπικούς αγγέλους και δαίμονες των δυτικών αφηγήσεων. Στο σύντομο μυθιστόρημα της Καβακάμι, ο ήρωας θα κληθεί να βρει μόνος του τον δρόμο του.

Αυτό θα πραγματοποιηθεί σταδιακά, αφού αρχίσει να επικοινωνεί με τους ανθρώπους γύρω του. Τα γράμματα της Κοτζίμα θα δημιουργήσουν μια πρώτη αχτίδα ελπίδας. Όσο μοιράζεται τις σκέψεις του με τη φίλη του, με τη θετή μητέρα του, με τους θεράποντες ιατρούς του, ακόμα και με τον μηδενιστή Μομόζε, ο αφηγητής απομακρύνεται από το αδιέξοδο.

Στο τέλος του βιβλίου, παρότι φτάνει στα όριά του, φαίνεται πως αποφασίζει, και καταφέρνει, να επιπλεύσει. Επιβιώνει σ’ έναν κόσμο γεμάτο με ανθρώπους όπως ο βίαιος Νινομίγια, ο ηγέτης των καταπιεστών, ένα άτομο χωρίς κατανόηση, που ομολογεί:

«Δεν τα καταλαβαίνω τα μυθιστορήματα. Το να διαβάζω για τις ζωές των άλλων ανθρώπων και τέτοια. Ποιος νοιάζεται; Θέλω να πω, έχεις τη δική σου ζωή, έτσι δεν είναι; Θα το καταλάβαινες αν ποτέ άφηνες κάτω το βιβλίο. Γιατί να μπεις στον κόπο να μπλέξεις με τη φτιαχτή ζωή ενός άλλου;»

Ομορφιά μέσα στο σκοτάδι

gutenberg kawakami paradeisosΑφού διορθώσει την όρασή του, στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου, ο ήρωας φαινομενικά παύει να είναι ο «Μάτια»· αναμφιβόλως, όμως, πρόκειται να αντιμετωπίσει πολλούς ακόμα Νινομίγια στη ζωή του, που θα βρουν κάποια, οποιαδήποτε, αφορμή για να τον βλάψουν. Ίσως την επόμενη φορά τα πράγματα να εξελιχθούν διαφορετικά. Ίσως…

Στο δοκίμιο Το εγκώμιο της σκιάς (εκδ. Άγρα, μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης), ο Ιάπωνας Τζουνιτσίρο Τανιζάκι παρατηρεί πως οι άνθρωποι της Ανατολής έχουν την τάση να αναζητούν την ομορφιά μέσα στο σκοτάδι περισσότερο από τους κατοίκους των δυτικών χωρών.

Αυτό τόλμησε η Καβακάμι στο μυθιστόρημά της. Γράφοντας σε γλώσσα απλή -ο αφηγητής είναι μόλις δεκατεσσάρων ετών-, συχνά ωμή, με στοιχεία προφορικότητας στους διαλόγους, η «σύγχρονη βασίλισσα της ιαπωνικής λογοτεχνίας» παρουσιάζει πειστικά την προσπάθεια ενός παιδιού να βρει (λίγο) νόημα μέσα στο χάος.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ