Hardys Wessex

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Ιστορίες από το Ουέσσεξ και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Έφη Φρυδά, εκδ. Ροές).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

«Το μυστικό της μυθοπλασίας και του δράματος έγκειται 
στη συναρμογή πραγμάτων ασυνήθιστων
με τα αιώνια και τα οικουμενικά».

Τόμας Χάρντυ

Ο έξοχος συγγραφέας Τόμας Χάρντυ (1840-1928) δημοσίευε ιστορίες σε περιοδικά για βιοπορισμό, καθιερώνοντας ως γραμματολογικό είδος το νατουραλιστικό αφήγημα που πλησίαζε σε μέγεθος τη νουβέλα. Οι Ιστορίες από το Ουέσσεξ, δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά το 1888, ενώ ο συγγραφέας αναδιαμόρφωνε τη διάταξή τους κατά τη διάρκεια της ζωής του. Σ’ αυτήν την πρώτη έκδοση εντασσόταν και ο «Αφηρημένος πάστορας», ενώ στην τρίτη έκδοση εντάχθηκαν τα αφηγήματα «Μια παράδοση του 1804» και «Ο μελαγχολικός ουσάρος».

Η σφύζουσα, ατμοσφαιρική μετάφραση των εκδόσεων Ροές στις Ιστορίες από το Ουέσσεξ και άλλα διηγήματα είναι της Έφης Φρυδά και περιλαμβάνει εννέα επιλεγμένα διηγήματα, τον εγκωμιαστικό επικήδειο της Βιρτζίνια Γουλφ και ένα επίμετρο για τον Χάρντυ ως μυθιστοριογράφο από τον Ντέσμοντ Χόουκινς. Ο αναγνώστης συναντά περιστατικά, ανέκδοτα και λαϊκές δοξασίες της αγγλικής υπαίθρου των αρχών του δέκατου ένατου αιώνα που είχαν χαρακτηρισθεί από τον συγγραφέα ως «tales» και όχι ως «stories», επειδή δεν είχαν τη μονοσημαντότητα του διηγήματος και επειδή συνδύαζαν παραδοσιακές ή και μελοδραματικές πλοκές με κάποια στοιχεία σύγχρονης ευαισθησίας.

Κατά κανόνα ο Χάρντυ παρουσίαζε στους βικτωριανούς συγκαιρινούς του ηρωίδες που δεν εναρμονίζονταν με τα στερεότυπα της εποχής του περί απάθειας και άγνοιας του ερωτισμού των γυναικών. 

Οι εκδόσεις Ροές κάνουν μιαν επιλογή από διηγήματα αυτού του κλίματος: τα διηγήματα «Το βέτο του γιου», «Στον δυτικό τομέα» και «Βιολιτζής» αντλήθηκαν από τη συλλογή «Οι μικρές ειρωνείες της ζωής» (“Life's Little Ironies”, 1874) γιατί είχαν το «χρώμα» και το ύφος του Ουέσσεξ (δεν είναι τυχαίο ότι το 1874 ήταν η χρονιά του γάμου του και η χρονιά κατά την οποία ο Χάρντυ αναγνωρίστηκε ως συγγραφέας, με τη δημοσίευση του μυθιστορήματος Μακριά από το αγριεμένο πλήθος).

Μια καλή επιλογή διηγημάτων ύφους «Ουέσσεξ»

Κατά κανόνα ο Χάρντυ παρουσίαζε στους βικτωριανούς συγκαιρινούς του ηρωίδες που δεν εναρμονίζονταν με τα στερεότυπα της εποχής του περί απάθειας και άγνοιας του ερωτισμού των γυναικών (δεν ξεχνούμε ποτέ τη Ναστάζια Κίνσκι στην υπέροχη κινηματογραφική μεταφορά του «Τες, γλυκιά μου ξαδέλφη» από τον Πολάνσκι). Το «Μια ευφάνταστη γυναίκα» (“An imaginative woman”) πότε το ενέτασσε στις συλλογές διηγημάτων του και πότε όχι: η Έλλα Μάρτσμιλλ, βουτηγμένη σ’ έναν πληκτικό γάμο και συναισθηματικά ακάλυπτη, θαυμάζει κι ερωτεύεται έναν ποιητή που τον θεωρεί καλύτερό της, αναπλάθοντας την εικόνα του από μια φωτογραφία και κάνοντας μιαν απονενοημένη προσπάθεια να διοργανώσει τη συνάντηση που δεν θα γίνει ποτέ: ένα παλτό, ένα ασήμαντο αντικείμενο, μια τούφα μαλλιών, οδηγούν στη σκοτεινή έκβαση της ιστορίας.

Όπως έγραψε ο Φίλιπ Λάρκιν: «Κατά την άποψή μου το βάσανο, η θλίψη, και η εκτεταμένη εξέταση του πόνου στο έργο ως κεντρικού ζητήματος θα πρέπει να είναι το πρώτο καθήκον του αληθινού κριτικού του Τόμας Χάρντυ» – αυτός ο βαθύτατα βιωμένος πόνος, ένας ανεκπλήρωτος, πλατωνικός έρωτας που μεταγγίζεται, ως δια μαγείας, στη γέννηση ενός παιδιού, είναι ένα μοτίβο που επανέρχεται στο νατουραλιστικό θέατρο των Σκανδιναβών.

Η φύση της αγγλικής υπαίθρου στο κείμενο του Χάρντυ δεν παίζει ρόλο διακοσμητικό, αλλά είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη διαμόρφωση του ψυχισμού και ανακλά το πεπρωμένο των χαρακτήρων.

Πολλά διαφορετικά μυθιστορήματα εγκυμονούνται στα εκτεταμένα αυτά διηγήματα, δύο από τα οποία αφορούν δήμιους και εκτελέσεις. Οι «Τρεις Ξένοι» (“Three strangers”) είναι μια παράξενα κωμική ιστορία, αρκετά φαταλιστική και με θεατρικά ευρήματα που ο παντόπτης αφηγητής επινοεί για την εξεικόνιση του δήμιου. Η δεξιοτεχνικά σφιχτοδεμένη πλοκή εδώ διαδραματίζει τον κύριο ρόλο, ενώ κυριαρχούν ο φόβος της εκτέλεσης, η διακωμώδηση του θανάτου και η αποθέωση της ανθρώπινης φύσης με όλες της τις αδυναμίες. Η φύση της αγγλικής υπαίθρου στο κείμενο του Χάρντυ δεν παίζει ρόλο διακοσμητικό, αλλά είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη διαμόρφωση του ψυχισμού και ανακλά το πεπρωμένο των χαρακτήρων.

Το διήγημα «Η κυρα-Τσαντλ» (“Old mrs. Chundle”, 1888-1890) δεν δημοσιεύθηκε ποτέ όσο ζούσε ο Χάρντυ, γιατί ο ίδιος το είχε αποκηρύξει. Το διήγημα «Συντοπίτες» (“Fellow Townsmen”) εκτυλίσσεται στη βιομηχανική πόλη Ντόρσετ στους κόλπους της ευυπόληπτης μεσαίας τάξης με τον επιχειρηματία Μπαρνέτ, τον ταλαίπωρο νεαρό δικηγόρο Ντάουνι και τον χειρουργό Τσάρλσον. Ο Μπαρνέτ βιώνει έναν δυστυχισμένο γάμο και μια πρώην αγαπημένη του, η Λούσυ, παντρεύεται τον καλύτερό του φίλο. Ο Χάρντυ εκφράζει τη ριζική του αντιπάθεια για τις ταξικές διακρίσεις και την ιεραρχία του χρήματος.

Σαθρές οικογενειακές σχέσεις και σκηνοθετημένες συνθήκες ζωής

roes hardy istories apo to wessexΣτο διήγημα «Το βέτο του γιου» (“The son’s veto”) η επιμελημένη κόμη της χωλής κυρίας καθιερώνει μιαν έντονη αντίστιξη προς τη φιγούρα του υπεροπτικού γιου που ανέλαβε ως χήρα να αναθρέψει – ιδιαίτερη βαρύτητα στους διαλόγους έχει ο ρόλος της γραμματικής. Ο «Βιολιτζής» (“The fiddler of the reels”) και οι «Παρείσακτοι στον λόφο» (“Interlopers at the knap”), το «Σακατεμένο χέρι» (“The Withered Arm”) και το «Στον δυτικό τομέα» (“On the western circuit”) δημιουργούν κάποιες επίπλαστες συνθήκες (στο τελευταίο, η Ήντιθ γράφει τις επιστολές της αναλφάβητης υπηρέτριάς της προς τον δικηγόρο που την αποπλάνησε, με τον τρόπο που θα το έκανε ο Συρανό ντε Μπερζεράκ).

Ποια είναι η αληθινή φύση του γάμου του 19ου αιώνα και ποια η αντίληψή του περί κανονικότητας; Ποια είναι η θέση της γυναίκας σ’ εκείνη την κοινωνία; Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα που δίνει ο θάνατος; Ποιοι είναι οι περιορισμοί που έκαναν τη ζωή των ανθρώπων μια ζωή με κατεσταλμένα συναισθήματα, με συνεχείς περιορισμούς, με μελαγχολία;

Μια σειρά από αγαπημένα θέματα του Χάρντυ –π.χ, το χτίσιμο μιας έπαυλης, συμβόλου ευημερίας και υψηλής κοινωνικής θέσης, σε αντίθεση με το σκηνικό ενός μικρού, φτωχικού διαμερίσματος με τη σιφονιέρα και δαγκεροτυπία στο τζάκι, η «ευγένεια της ψυχής» (politesse du coeur) που διακρίνει κάποιες γυναικείες φιγούρες, ή τα hintocks, οι περιποιημένες καλύβες βοσκών με το υπαίθριο μπάνιο και την όμορφη θέα στο τοπί – έρχονται και επανέρχονται σε όλα τα διηγήματα από το Ουέσσεξ: πρόκειται για μια φανταστική, κατά το ήμισυ επινοημένη περιοχή, που όμως συγκεντρώνει γνωρίσματα των αληθινών επαρχιών Μπέρκσιρ, Ντέβον, Ντόρσετ, Χάμσιρ, Σόμερσετ, Μπρίντπορτ, Σόλσμπερυ και Ουίλτσιρ.


 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» αναμένεται το φθινόπωρο από τις εκδόσεις Κριτική.

 


Αποσπάσματα από το βιβλίο

«Τα ποιήματά της, υποβεβλημένα με ανδρικό ψευδώνυμο, είχαν δημοσιευτεί σε δεύτερης διαλογής περιοδικά, και σύο περιπτώσεις σε κάποια σημαντικότερα. Σε ένα απ’αυτά, μια σελίδα έφερε στο κάτω μέρος με ψιλά γράμματα το ποιητικό της ξέσπασμα, και πιο ψηλά, με μεγάλα γράμματα, μερικούς στίχους πάνω στο ίδιο θέμα, γραμμένους απ’αυτόν, τον Ρόμπερτ Τρέουι. Είχαν κι οι δυο χτυπηθεί από ένα τραγικό γεγονός που κατέγραψαν οι εφημερίδες, χρησιμοποιώντας το ταυτόχρονα ως έμπνευση»

«Μια ευφάνταστη γυναίκα»

«Την ημέρα εκείνη λοιπόν, μόλις (ο βοηθός εφημέριος) βγήκε από το βεστιάριο, είδε με μεγάλη ικανοποίηση την κυρία Τσαντλ να κάθεται στητή, σε στάση προσοχής, με το κεφάλι κοντά στην κάτω οπή του ηχητικού σωλήνα, και με μια έκφραση τέτοιας αυταρέσκειας που, ως φαίνεται, η ψυχή της χρειαζόταν το ειδικό αυτό μηχάνημα για να τη νιώσει, εκεί που για άλλου ςαρκούσε ένας τρόπος απλός, καθημερινός»

«Η κυρα-Τσαντλ»

«Μπορεί να κληρονόμησα την προτίμηση για μαλτ απ’τον πατέρα μου, αλλά απ’της μητέρας την πλευρά αγαπώ τον μηλίτη. Κράταγε από τούτα τα μέρη, ξέρετε. Πρέπει να το πούμε: είναι ήρεμο ποτό-δεν λέει ψέματα για έναν άνθρωπο, όπως τα πιο αψιά. Αν πίνει κανείς με τη ρέγουλα μπορεί να βγάλει τον χρόνο χωρίς να ρίξει κάτω ξερό τον γείτονα, χωρίς κάποια παλιά γνωριμία να του μαυρίσει το μάτι»

«Παρείσακτοι στον λόφο»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ