Ernst Hanfstaengl

Για το μυθιστόρημα του Τομάς Σνεγκαρόφ [Thomas Snégaroff] «Πούτζι» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg).

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

O Thomas Snégaroff, ιστορικός και δημοσιογράφος, επιχειρεί στο πρώτο του μυθιστόρημα να παρουσιάσει μια εν πολλοίς αινιγματική προσωπικότητα, τον Ερνστ Χανφστένγκλ (1887-1975) ή αλλιώς γνωστό με το παρατσούκλι «Πούτζι» (ανθρωπάκος). Ο Χανφστένγκλ ήταν έμπορος έργων τέχνης στη Νέα Υόρκη κατά τη δεκαετία του 1910, όμως έγινε γνωστός, δέκα χρόνια μετά, με την ιδιότητα του προσωπικού πιανίστα, και στενού φίλου του Χίτλερ. Ο Χίτλερ έβρισκε σ’ αυτόν όχι μόνο την απόλαυση της μουσικής αλλά ακόμη περισσότερο τη θαλπωρή μιας «οικογένειας». Ο Χανφστένγκλ, Γερνανοαμερικανός στην καταγωγή, ονειρευόταν μια συμμαχία ανάμεσα στις δύο πατρίδες του, και αυτός ήταν ο ένας λόγος που τον οδήγησε κοντά στον Χίτλερ. Ο άλλος, φυσικά, ήταν η αναμφισβήτητη σαγήνη που του προξενούσε η παρουσία του. Τοποθετήθηκε υπεύθυνος ξένου τύπου το 1933, με την ευθύνη να δίνει την καλή εικόνα του Χίτλερ σε όλο τον κόσμο, παρά τις ισχυρές αντιπάθειες που είχε από τα στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος, καθώς απολάμβανε ακόμα την εύνοια του Χίτλερ. Εύνοια η οποία κατόπιν χάθηκε, και ο Χανφενστένγκλ βρέθηκε εξόριστος στις Η.Π.Α. Εκεί ήρθε σε επαφή με τον Ρούσβελτ και, σε μια απρόσμενη ιδεολογική του στροφή, του χρησίμευσε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως πληροφοριοδότης, καθώς ήταν άριστος γνώστης του ναζιστικού περιβάλλοντος και της ψυχολογίας του ίδιου του Χίτλερ.

Ο Snégaroff χρησιμοποίησε για το βιβλίο του τα φυλασσόμενα στην Κρατική Βιβλιοθήκη του Μονάχου αρχεία του Χανφστένγκλ, σαράντα οκτώ κουτιά με φωτογραφίες, άρθρα σε εφημερίδες και χειρόγραφα, όπως επίσης και αρχεία από την Προεδρική Βιβλιοθήκη Φραγκλίνου Ρούσβελτ, τις συζητήσεις που είχε ο ιστορικός Τζον Τόλαντ με τον «Πούτζι». Παράλληλα μελέτησε απομνημονεύματα των προσώπων της εποχής που υπήρξαν μάρτυρες της στενής σχέσης του «Πούτζι» με τον Χίτλερ. Σημαντική απέβη και η μαρτυρία του πανεπιστημιακού Ντέιβιντ Μάργουελ, ο οποίος είχε συναντήσει τον «Πούτζι», προκειμένου να εκπονήσει τη δική του ερευνητική εργασία, στηριγμένη και σε προσωπικά ημερολόγια. Το αποτέλεσμα αυτής της επίπονης εργασίας είναι ένα βιβλίο εξαιρετικής γραφής, που διατηρώντας, λόγω σοβαρής και εμπεριστατωμένης τεκμηρίωσης, τα χαρακτηριστικά μιας ιστορικής «μελέτης», ή έστω ενός ιστορικού χρονικού, χωρίς αμφιβολία συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα και συναρπαστικά, μυθιστορήματα.

Η δράση του «Πούτζι», περισσότερο στο παρασκήνιο παρά στο προσκήνιο των εξελίξεων, δεν παύει (και σωστά) να ενδιαφέρει την ιστορική έρευνα, καθώς συχνά οι πιο σκοτεινές σκηνές, οι πιο αθέατες, είναι που φωτίζουν καλύτερα όσα διαδραματίζονται στο φως, προσφέροντας τις λεπτομέρειες εκείνες που καθαρίζουν το τοπίο, δείχνοντας ψυχολογικές αντιδράσεις, συναισθηματικές μεταπτώσεις...

Η δράση του «Πούτζι», περισσότερο στο παρασκήνιο παρά στο προσκήνιο των εξελίξεων, δεν παύει (και σωστά) να ενδιαφέρει την ιστορική έρευνα, καθώς συχνά οι πιο σκοτεινές σκηνές, οι πιο αθέατες, είναι που φωτίζουν καλύτερα όσα διαδραματίζονται στο φως, προσφέροντας τις λεπτομέρειες εκείνες που καθαρίζουν το τοπίο, δείχνοντας ψυχολογικές αντιδράσεις, συναισθηματικές μεταπτώσεις, συζητήσεις καθημερινές αλλά καθοριστικές για την πορεία των γεγονότων. Ζώντας ο «Πούτζι» δίπλα στον Χίτλερ, έχει να πει πολλά και ενδιαφέροντα που η επίσημη ιστορία αδυνατεί να δει, για τον Χίτλερ και το ναζιστικό του περιβάλλον αλλά και για άλλα πρόσωπα της εποχής, όπως τον Καρλ Γιουνγκ και τον Τόμαν Μαν.

ΠούτζιΕκτός αυτού όμως, ο ίδιος ο «Πούτζι» συνιστά μια προσωπικότητα αμφιλεγόμενη, άρα ξεχωριστής σημασίας για την ιστορική έρευνα, όπως επίσης πρόσωπο/λογοτεχνική περσόνα με ενδιαφέροντα στοιχεία για να αποτελέσει τον «ήρωα» ενός βιβλίου. Πόσο, για παράδειγμα, ήταν ιδεολογικά ταυτισμένος με τη ναζιστική θεωρία ή μήπως ήταν μόνο η λατρεία στο πρόσωπο του Φίρερ που καθόριζε τη στάση του; Αλλά και η στροφή του στο πλευρό του Ρούσβελτ ήταν αυθεντικήή απηχούσε την ανάγκη του να επιβιώσει, βρίσκοντας στην ουσία άσυλο στις Η.Π.Α. και αποκηρύσσοντας έμπρακτα το φιλοναζιστικό του παρελθόν; Ο «Πούτζι» μαγεύει και χαλαρώνει τον Χίτλερ με τη μουσική του Βάγκνερ αλλά και με τη σειρά του μαγεύεται, σαγηνεύεται από αυτόν, έτοιμος να του προσφέρει κάθε δυνατή συμπαράσταση, οικονομική και συναισθηματική.

Η μελέτη της προσωπικότητάς του «Πούτζι» παρέχει στοιχεία για την επίδραση που ασκούσε ο Φίρερ στο στενό του περιβάλλον, δημιουργώντας γύρω του ένα κύκλο ανθρώπων που όχι απλώς τον θαύμαζαν αλλά έδεναν τη ζωή τους μαζί του, την αφιέρωναν κυριολεκτικά σ’ αυτόν. Σε μια επέκταση αυτού του φαινομένου κατανοούμε το πώς ένας ολόκληρος λαός παρασύρθηκε ακολουθώντας τον παραλογισμό των καταστροφικών του ιδεολογημάτων και σχεδίων. Η γνώση των «μικρών» γεγονότων αποκαλύπτει το πλαίσιο που κινείται η ιστορία των μεγάλων γεγονότων.

Ένα από τα πιο σημαντικά, κατά τη γνώμη μου, βιβλία που μας προσφέρει η εξαιρετική σειρά Aldinaτων εκδόσεων Gutenberg, με όποια ανάγνωση επιλέξει κανείς, είτε ως ιστορικό χρονικό είτε ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μυθιστορήματα της σύγχρονης παραγωγής. Στο εξώφυλλο (πάντα προσεγμένο) έργο του Ευθύμη Μαλαφούρη (Κρυφάκουσμα, 2015). Η πολύ καλή μετάφραση από την Κατερίνα Γούλα.


Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας. Το νέο της βιβλίο, η μελέτη «Ο ποιητὴς διάγει εσώκλειστος – Οι “τόποι” στην ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις του Φοίνικα.

Αποσπάσματα από το βιβλίο

«Μας ανήκει, επαναλάμβανε στον εαυτό του, μας, μας,μας. Είχε γίνει ο ίδιος τα ουρλιαχτά του πλήθους που συνόδευαν τον νέο καγκελάριο του ξενοδοχείου Kaiserhof·είχε γίνει οι σημαίες που ανέμιζαν οι οπαδοί μέσα στην παγερή νύχτα του χειμώνα. Η ιστορία είναι γεμάτη από μέρες που οι σύγχρονοί τους δεν μπόρεσαν ν’ αντιληφθούν αμέσως την καθοριστική τους σημασία. Από τις 30 Ιανουαρίου ο Πούτζι ανέλαβε καθήκοντα υπεύθυνου του τμήματος Ξένου Τύπου. Δεν ήταν βέβαια υπουργική θέση, αλλά ήταν στρατηγική. Στον Πούτζι έπεφτε η ευθύνη να δίνει καλή εικόνα του Φίρερ στον κόσμο. Όλοι οι ξένοι δημοσιογράφοι έπρεπε τώρα να περούν επίσημα από αυτόν προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στον Χίτλερ. Κρατούσε τα κλειδιά του παραδείσου. Είχε κερδίσει μια θέση στο διαβολικό μηχανισμό. Τη δική του θέση. Ποτέ μακριά από την καρδιά, ποτέ μακριά από τον Φίρερ.» (σσ. 174-175).

«Ο Πούτζι ξαναβρήκε την άνεση του σπιτιού του. Το πιάνο τον περίμενε, όπως ο σκύλος τον αφέντη του. Όλα αυτά τα χρόνια είχαν διαβεί σαν αστραπή. Σκεφτόταν όλους εκείνους τους άνδρες κι εκείνες τις γυναίκες που μέσα σ’ αυτούς τους τοίχους είχαν συζητήσει, γελάσει, χορέψει και τραγουδήσει, και οι οποίοι ήταν πια νεκροί. Ξανάβλεπε την οικογένεια Γκέμπελς στην παραλία του Χαϊλίνγκενταμ· τον Γκέρινγκ να του εμπιστεύεται τα μυστικά της αποστολής του στη Ισπανία· ή ακόμα τον Ρόζενμπεργκ, να μηχανορραφεί για να κερδίσει την προτίμηση του Χίτλερ…» (σ. 403).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Και τα δύο βιβλία που βραβεύτηκαν με το Women's prize 2024 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρασύρονται από τον εξτρεμισμό. Κεντρική εικόνα: αριστερά η Naomi Klein και δεξιά η V.V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: Book Press

...
Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο –  Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο – Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία του Αναγνώστη 2024 για βιβλία που εκδόθηκαν το 2023. Η τελετή απονομής, διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στο Μουσείο Μπενάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Το μεγάλο τιμητικό βραβείο για το σύνολο του έργου της απονεμήθηκε στη ...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ