sxoinobatis

Για το αφήγημα του Κριστιάν Μπομπέν [Christian Bobin] «Ο σχοινοβάτης» (μτφρ. Φοίβος Ι. Πιομπίνος, Béatrice Connolly, εκδ. Κίχλη).

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος

«Το σώμα είναι σαν βάρκα. Όσο είσαι μικρός, είναι ελαφριά, ένα ονειρεμένο πλεούμενο, ένα ιστιοφόρο από άσπρο χαρτί. Με τον καιρό, το χαρτί μουλιάζει και η βάρκα βουλιάζει».
Ο σχοινοβάτης, Christian Bobin

Ένας κένταυρος, με τ’ αλογίσιο σώμα του και τ’ ανθρώπινο κορμί του, αποπνέει ρώμη· τα δυο του μισά, παράξενα συνταιριαγμένα, είναι μια εικόνα ακατάβλητου σφρίγους κι ανθρώπινης και ζωώδους αγριάδας. Μα από μόνο του το κεφάλι ενός αλόγου έχει μια λεπτότητα, μια θηλυκότητα, αποπνέει ευαισθησία, έχει μάτια από οψιανό, κομψά γραμμένα γύρω με μολύβι, και βαλμένα έτσι, που τ’ άλογο έχει μια πλατιά εικόνα, αλλά δίχως να μπορεί άμεσα να δει ό,τι υπάρχει πίσω −έτσι μια παρουσία πίσω του το φοβίζει− κι ό,τι υπάρχει ολόισια μπροστά του.

Στον Σχοινοβάτη, όμως, πρωταγωνιστεί ένας ανάποδος Κένταυρος, ένας άντρας με κεφάλι αλόγου, έτσι καμωμένος που να ’ναι η ευαισθησία και η λεπτότητά του διπλές, όπως είναι στον Κένταυρο διπλή η ρώμη και η αγριάδα του, και χάρη σε τούτο το απλό, μα τόσο σοφό εύρημα, αυτό το αφήγημα του Μπομπέν (διήγημα ή πολύ μικρή νουβέλα) έχει τη λιτότητα και την καθαρότητα μιας παιδικής ιστορίας, και μια σπαραχτική τρυφεράδα.

Ο αφηγητής στον Σχοινοβάτη, ένας άνθρωπος που ’χασε τη δουλειά του και δεν αναζητεί άλλη, αλλά προτιμά να πιάνει αυτά που αποκαλεί «πεταλούδες του Θεού» (μια ωραία φράση σ’ ένα βιβλίο, ένα χαμόγελο σ’ ένα πρόσωπο, μια ηλιαχτίδα πάνω σ’ έναν τοίχο), συναντιέται σ’ ένα λιβάδι με τον άντρα με το κεφάλι αλόγου, από τη μια μεριά κι από την άλλη ενός φράχτη, γιατί «χρειάζεται πάντοτε λίγη απόσταση –λίγος αέρας, λίγη απουσία, λίγο κενό ή ένας ξύλινος φράχτης πενήντα εκατοστών− για να συμβεί κάτι», κι είναι σαν ν’ απλώνουν πάνω από τούτον το φράχτη, για να δώσουν χειραψία, η φιλοσοφική ποίηση στα πεζά του Valéry και οι αλληγορίες, ή τα παραμύθια για μεγάλους αν προτιμάτε, του Marcel Aymé (μα, τίποτε από τη σκληράδα του Aymé δεν υπάρχει σε τούτη δω την ιστορία).

Τότε, που συναντά ο αφηγητής το παράξενο πλάσμα: «Ήταν χειμώνας. Περπατούσα σ’ έναν εξοχικό δρόμο. Έκανα συχνά αυτόν τον περίπατο, πάντοτε στο ίδιο μέρος. Η γη, όπως κι ο ουρανός, είναι άφθαρτη. Πάντοτε κάτι καινούργιο, πάντοτε μια έκπληξη σε περιμένει. Λεπτή κρούστα πάγου σκέπαζε τα χαντάκια. Πότε πότε έριχνα μια πέτρα στον πάγο. Μου άρεσε να τον βλέπω να ραγίζει χωρίς να σπάει. Οι πέτρες μπήγονταν μέσα του σαν διαμάντια που πιάστηκαν σε ιστό αράχνης. Έτσι περνούσα τον καιρό μου, με το κεφάλι σκυμμένο πάνω από τις πέτρες, πάνω από τον πάγο και πάνω από τον ουρανό που καθρεφτιζόταν στον πάγο».

bobin

Ο Κριστιάν Μπομπέν [Christian Bobin] γεννήθηκε το 1951 στο Κρεζό, στο Σον-ε-Λουάρ, και σπούδασε φιλοσοφία. Έχει γράψει ποίηση, πεζά, και το μυθιστόρημά του Le Très-Bas, για τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης, βραβεύτηκε με τα Prix des Deux Magots (1993) και Grand Prix Catholique de Littérature (1994). Γράφει για τον εαυτό του: «Πέρασα τη ζωή μου μες στα βιβλία, μακριά απ’ τον κόσμο, και, δίχως να το ξέρω, έκανα με τ’ αναγνώσματά μου ό,τι κάνουν από ένστικτο τα πουλιά με τα γυμνά κλαριά των δέντρων: τα χαράζουν, τα σκαλίζουν, ώσπου να κόψουν ένα κλαράκι που σύντομα πλέκεται μ’ άλλα, για να φτιαχτεί η φωλιά τους». Κι αλλού, για την ανάγνωση: «Μια ζωή δίχως ανάγνωση, είναι μια ζωή που κάποιος δεν την εγκαταλείπει ποτέ· είναι μια ζωή που στοιβάζεται απάνω στον εαυτό της και την πνίγουν όλα κείνα που πάνω τους γραπώνεται…» Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί τα αφηγήματά του: Η ξέφρενη πορεία, Η γυναίκα που έρχεται, Η ανέλπιστη, Κίσσα (όλα, από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου), Η φάλαινα με τα πράσινα μάτια (Εξάντας), Αιχμάλωτος του λίκνου (Χαραμάδα).

Ο άντρας με τ’ αλογίσιο κεφάλι τού διηγείται πως ήταν σχοινοβάτης στο τσίρκο, μαζί με μια γυναίκα με κεφάλι φοράδας, κι όλη την υπόλοιπη ιστορία του, που εδώ δε θα πω τίποτε γι’ αυτήν, παρά μονάχα ότι ’ναι βουτηγμένη σε μια ποίηση σοφά λιτή και βαθιά ανθρώπινη, κι ότι για τον αφηγητή και τον άνθρωπο-άλογο είναι μια ιστορία πράας ενατένισης, στο τέλος ενός δρόμου, όλης της διανυσμένης διαδρομής.

kichli Bobin sxoinovatisΗ ιδέα που ’χε ο Μπομπέν, αυτή του ανθρώπου με το κεφάλι αλόγου, ναι μεν είναι απλή και μαγική, αλλά για να κρατήσει όλη της τη μαγεία θέλει απ’ το συγγραφέα να μην παρασυρθεί σ’ εντυπωσιασμούς όταν μπορεί με λιτή καθαρότητα να σχεδιάσει μιαν εικόνα, θέλει απ’ αυτόν να μη φωνάξει κείνο που ’χει να πει, όταν μπορεί να σκύψει προς τον αναγνώστη και να του το ψιθυρίσει στ’ αφτί. Και πράγματι τ’ αποτέλεσμα εδώ είν’ άψογο, και τούτο το βιβλιαράκι κλείνει μέσα του μια μεγάλη ψυχή, που το κλειδί της, ένα απ’ όλα, είν’ ένα ποίημα του Ουίλιαμ Μπλέικ:

Κι όχι κάθε Χαμόγελο που χαμογέλασες ποτέ
Αλλ’ ένα Χαμόγελο και μόνο
Που μεταξύ Λίκνου και Τάφου
Μια φορά μόνο να το χαμογελάσεις μπορείς
Μα κι αν μόνο μια φορά το χαμογελάσεις
Υπάρχει ένα τέλος για κάθε Στενοχώρια

Ο άντρας με το κεφάλι αλόγου τ’ απαγγέλει στον αφηγητή όταν του μιλά στο τέλος για την άνοιξη που ’χει έρθει: «Εκείνο που ονομάζω άνοιξη δεν γίνεται δίχως σπαραγμό. Είναι κάτι γλυκό και βίαιο συνάμα».

Ο Σχοινοβάτης είν’ όμορφα μεταφρασμένος, με ταιριαστή λιτότητα κι ακρίβεια, από τον Φοίβο Πιομπίνο και την Béatrice Connolly.


 Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ