sxoinobatis

Για το αφήγημα του Κριστιάν Μπομπέν [Christian Bobin] «Ο σχοινοβάτης» (μτφρ. Φοίβος Ι. Πιομπίνος, Béatrice Connolly, εκδ. Κίχλη).

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος

«Το σώμα είναι σαν βάρκα. Όσο είσαι μικρός, είναι ελαφριά, ένα ονειρεμένο πλεούμενο, ένα ιστιοφόρο από άσπρο χαρτί. Με τον καιρό, το χαρτί μουλιάζει και η βάρκα βουλιάζει».
Ο σχοινοβάτης, Christian Bobin

Ένας κένταυρος, με τ’ αλογίσιο σώμα του και τ’ ανθρώπινο κορμί του, αποπνέει ρώμη· τα δυο του μισά, παράξενα συνταιριαγμένα, είναι μια εικόνα ακατάβλητου σφρίγους κι ανθρώπινης και ζωώδους αγριάδας. Μα από μόνο του το κεφάλι ενός αλόγου έχει μια λεπτότητα, μια θηλυκότητα, αποπνέει ευαισθησία, έχει μάτια από οψιανό, κομψά γραμμένα γύρω με μολύβι, και βαλμένα έτσι, που τ’ άλογο έχει μια πλατιά εικόνα, αλλά δίχως να μπορεί άμεσα να δει ό,τι υπάρχει πίσω −έτσι μια παρουσία πίσω του το φοβίζει− κι ό,τι υπάρχει ολόισια μπροστά του.

Στον Σχοινοβάτη, όμως, πρωταγωνιστεί ένας ανάποδος Κένταυρος, ένας άντρας με κεφάλι αλόγου, έτσι καμωμένος που να ’ναι η ευαισθησία και η λεπτότητά του διπλές, όπως είναι στον Κένταυρο διπλή η ρώμη και η αγριάδα του, και χάρη σε τούτο το απλό, μα τόσο σοφό εύρημα, αυτό το αφήγημα του Μπομπέν (διήγημα ή πολύ μικρή νουβέλα) έχει τη λιτότητα και την καθαρότητα μιας παιδικής ιστορίας, και μια σπαραχτική τρυφεράδα.

Ο αφηγητής στον Σχοινοβάτη, ένας άνθρωπος που ’χασε τη δουλειά του και δεν αναζητεί άλλη, αλλά προτιμά να πιάνει αυτά που αποκαλεί «πεταλούδες του Θεού» (μια ωραία φράση σ’ ένα βιβλίο, ένα χαμόγελο σ’ ένα πρόσωπο, μια ηλιαχτίδα πάνω σ’ έναν τοίχο), συναντιέται σ’ ένα λιβάδι με τον άντρα με το κεφάλι αλόγου, από τη μια μεριά κι από την άλλη ενός φράχτη, γιατί «χρειάζεται πάντοτε λίγη απόσταση –λίγος αέρας, λίγη απουσία, λίγο κενό ή ένας ξύλινος φράχτης πενήντα εκατοστών− για να συμβεί κάτι», κι είναι σαν ν’ απλώνουν πάνω από τούτον το φράχτη, για να δώσουν χειραψία, η φιλοσοφική ποίηση στα πεζά του Valéry και οι αλληγορίες, ή τα παραμύθια για μεγάλους αν προτιμάτε, του Marcel Aymé (μα, τίποτε από τη σκληράδα του Aymé δεν υπάρχει σε τούτη δω την ιστορία).

Τότε, που συναντά ο αφηγητής το παράξενο πλάσμα: «Ήταν χειμώνας. Περπατούσα σ’ έναν εξοχικό δρόμο. Έκανα συχνά αυτόν τον περίπατο, πάντοτε στο ίδιο μέρος. Η γη, όπως κι ο ουρανός, είναι άφθαρτη. Πάντοτε κάτι καινούργιο, πάντοτε μια έκπληξη σε περιμένει. Λεπτή κρούστα πάγου σκέπαζε τα χαντάκια. Πότε πότε έριχνα μια πέτρα στον πάγο. Μου άρεσε να τον βλέπω να ραγίζει χωρίς να σπάει. Οι πέτρες μπήγονταν μέσα του σαν διαμάντια που πιάστηκαν σε ιστό αράχνης. Έτσι περνούσα τον καιρό μου, με το κεφάλι σκυμμένο πάνω από τις πέτρες, πάνω από τον πάγο και πάνω από τον ουρανό που καθρεφτιζόταν στον πάγο».

bobin

Ο Κριστιάν Μπομπέν [Christian Bobin] γεννήθηκε το 1951 στο Κρεζό, στο Σον-ε-Λουάρ, και σπούδασε φιλοσοφία. Έχει γράψει ποίηση, πεζά, και το μυθιστόρημά του Le Très-Bas, για τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης, βραβεύτηκε με τα Prix des Deux Magots (1993) και Grand Prix Catholique de Littérature (1994). Γράφει για τον εαυτό του: «Πέρασα τη ζωή μου μες στα βιβλία, μακριά απ’ τον κόσμο, και, δίχως να το ξέρω, έκανα με τ’ αναγνώσματά μου ό,τι κάνουν από ένστικτο τα πουλιά με τα γυμνά κλαριά των δέντρων: τα χαράζουν, τα σκαλίζουν, ώσπου να κόψουν ένα κλαράκι που σύντομα πλέκεται μ’ άλλα, για να φτιαχτεί η φωλιά τους». Κι αλλού, για την ανάγνωση: «Μια ζωή δίχως ανάγνωση, είναι μια ζωή που κάποιος δεν την εγκαταλείπει ποτέ· είναι μια ζωή που στοιβάζεται απάνω στον εαυτό της και την πνίγουν όλα κείνα που πάνω τους γραπώνεται…» Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί τα αφηγήματά του: Η ξέφρενη πορεία, Η γυναίκα που έρχεται, Η ανέλπιστη, Κίσσα (όλα, από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου), Η φάλαινα με τα πράσινα μάτια (Εξάντας), Αιχμάλωτος του λίκνου (Χαραμάδα).

Ο άντρας με τ’ αλογίσιο κεφάλι τού διηγείται πως ήταν σχοινοβάτης στο τσίρκο, μαζί με μια γυναίκα με κεφάλι φοράδας, κι όλη την υπόλοιπη ιστορία του, που εδώ δε θα πω τίποτε γι’ αυτήν, παρά μονάχα ότι ’ναι βουτηγμένη σε μια ποίηση σοφά λιτή και βαθιά ανθρώπινη, κι ότι για τον αφηγητή και τον άνθρωπο-άλογο είναι μια ιστορία πράας ενατένισης, στο τέλος ενός δρόμου, όλης της διανυσμένης διαδρομής.

kichli Bobin sxoinovatisΗ ιδέα που ’χε ο Μπομπέν, αυτή του ανθρώπου με το κεφάλι αλόγου, ναι μεν είναι απλή και μαγική, αλλά για να κρατήσει όλη της τη μαγεία θέλει απ’ το συγγραφέα να μην παρασυρθεί σ’ εντυπωσιασμούς όταν μπορεί με λιτή καθαρότητα να σχεδιάσει μιαν εικόνα, θέλει απ’ αυτόν να μη φωνάξει κείνο που ’χει να πει, όταν μπορεί να σκύψει προς τον αναγνώστη και να του το ψιθυρίσει στ’ αφτί. Και πράγματι τ’ αποτέλεσμα εδώ είν’ άψογο, και τούτο το βιβλιαράκι κλείνει μέσα του μια μεγάλη ψυχή, που το κλειδί της, ένα απ’ όλα, είν’ ένα ποίημα του Ουίλιαμ Μπλέικ:

Κι όχι κάθε Χαμόγελο που χαμογέλασες ποτέ
Αλλ’ ένα Χαμόγελο και μόνο
Που μεταξύ Λίκνου και Τάφου
Μια φορά μόνο να το χαμογελάσεις μπορείς
Μα κι αν μόνο μια φορά το χαμογελάσεις
Υπάρχει ένα τέλος για κάθε Στενοχώρια

Ο άντρας με το κεφάλι αλόγου τ’ απαγγέλει στον αφηγητή όταν του μιλά στο τέλος για την άνοιξη που ’χει έρθει: «Εκείνο που ονομάζω άνοιξη δεν γίνεται δίχως σπαραγμό. Είναι κάτι γλυκό και βίαιο συνάμα».

Ο Σχοινοβάτης είν’ όμορφα μεταφρασμένος, με ταιριαστή λιτότητα κι ακρίβεια, από τον Φοίβο Πιομπίνο και την Béatrice Connolly.


* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πέμπτο παιδί» της Ντόρις Λέσινγκ (μυθιστόρημα) – Ο ξένος, μέσα στο σπίτι του

«Το πέμπτο παιδί» της Ντόρις Λέσινγκ (μυθιστόρημα) – Ο ξένος, μέσα στο σπίτι του

Για το μυθιστόρημα της Ντόρις Λέσινγκ (Doris Lessing) «Το πέμπτο παιδί» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Διόπτρα). Εικόνα: Από την ταινία του Ρίτσαρντ Ντόνερ «Η προφητεία» (1976).

Γράφει η Φανή Χατζή

Μετά από αρκετά χρόνια που παρέ...

«Εμείς» του Μανουέλ Βίλας (μυθιστόρημα) – Τα όρια της αντοχής απέναντι στην αμετάκλητη απώλεια

«Εμείς» του Μανουέλ Βίλας (μυθιστόρημα) – Τα όρια της αντοχής απέναντι στην αμετάκλητη απώλεια

Για το μυθιστόρημα του Ισπανού συγγραφέα Μανουέλ Βίλας «Εμείς» (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος. Εικόνα: Λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της ισπανικής έκδοσης.

Γράφει η Μάρω Κακαβέλα

Το μυθιστόρημα ...

«Χειρόγραφο που βρέθηκε στη Θαραγόθα» του Γιαν Ποτότσκι (μυθιστόρημα) – Το βιβλίο του Πολωνού κόμη που βγήκε μέσα από τον λαβύρινθο των ιστοριών

«Χειρόγραφο που βρέθηκε στη Θαραγόθα» του Γιαν Ποτότσκι (μυθιστόρημα) – Το βιβλίο του Πολωνού κόμη που βγήκε μέσα από τον λαβύρινθο των ιστοριών

Για το μυθιστόρημα του Γιαν Ποτότσκι (Jan Potocki, 8 Μαρτίου 1761 – 23 Δεκεμβρίου 1815) «Χειρόγραφο που βρέθηκε στη Θαραγόθα» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ψυχογιός). Εικόνα: Προσωπογραφία (1785) του Ποτότσκι από τον Άντον Γκραφ (1736-1813).

Γράφει η Ιωάννα Φωτοπούλου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές»: Εκδήλωση για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αγνής Φουρναράκη

«Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές»: Εκδήλωση για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αγνής Φουρναράκη

Εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου «Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές» της Αγνής von Meijenfeldt-Φουρναράκη διοργανώνουν οι εκδόσεις Εντός, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, στις 7.30μμ, στην ΕΣΗΕΑ.  

Επιμέλεια: Book Press

Την Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2026, στις 7.3...

Ουελμπέκ: Δικαστική έρευνα για υποκίνηση διακρίσεων και μίσους σε βάρος μουσουλμάνων και υποστήριξης της θεωρίας της «μεγάλης αντικατάστασης»

Ουελμπέκ: Δικαστική έρευνα για υποκίνηση διακρίσεων και μίσους σε βάρος μουσουλμάνων και υποστήριξης της θεωρίας της «μεγάλης αντικατάστασης»

Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, ο Γάλλος συγγραφέας Μισέλ Ουελμπέκ (Michel Houellebecq) τέθηκε υπό δικαστική έρευνα «για συνέργεια σε υποκίνηση διακρίσεων, μίσους ή βίας» για δηλώσεις με τις οποίες στοχοποιούσε μουσουλμάνους. © Wikimedia

Επιμέλεια: Book Press

...
«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παιδικές σκηνές ...

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κωνσταντίνας Κατρακάζου «Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Βρέθηκε τεσσεράμισι χρόνια μα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Σημαντικά βιβλία που διευρύνουν τη συζήτηση για τον φεμινισμό, τη σχέση της γλώσσας με το φύλο και τη σεξουαλικότητα αλλά και το πόσο [δεν θα έπρεπε να] μας αλλάζει το γήρας.

Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ