«Η νεαρή νύφη» του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο (κριτική) – Ένα βιβλίο για τη ζωή και το νόημά της

Για το μυθιστόρημα του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο «Η νεαρή νύφη» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: © Andres Monreal.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Μια οικογένεια κατοικεί σε μια βίλα του ιταλικού Βορρά, στις αρχές του εικοστού αιώνα. Μια οικογένεια ασυνήθιστη, παράξενη, αλλόκοτη. Ο Πατέρας, κομψός και σοβαρός, με μια ατέλεια στην καρδιά, εξαιτίας της οποίας αποφεύγει τις δυνατές συγκινήσεις. Η Μητέρα, τρελαίνει τους πάντες άμα τη εμφανίσει της, με την εξωπραγματική γοητεία που διαθέτει. Η Κόρη, πανέμορφη αλλά ανάπηρη, έχει βρει τον τρόπο να αντιμετωπίζει τους φόβους της. Ο Θείος, σκέφτεται και ενεργεί εν υπνώσει. Υπάρχει κι ένας Γιος, ο οποίος βρίσκεται προσωρινά στο εξωτερικό, για να διευθύνει την οικογενειακή επιχείρηση κλωστοϋφαντουργίας. Ο Μοντέστο, ο μπάτλερ του σπιτιού, είναι ο εγγυητής της σταθερότητας και ο θεματοφύλακας των μυστικών της οικογένειας. Γιατί η οικογένεια έχει πολλά μυστικά, ή μάλλον, το κάθε μέλος της έχει τα δικά του.

[...] η επανάληψη αυτών των σχολαστικών και φαινομενικά ανούσιων τελετουργικών διατηρεί την τάξη του κόσμου και τη γαλήνη του σπιτιού.

Καθημερινά, στη μεγάλη τραπεζαρία, λαμβάνουν χώρα ατελείωτα προγεύματα, στα οποία έχουν τη δυνατότητα να απολαύσουν θεσπέσιες γεύσεις τόσο εκείνοι πουν ζουν στο σπίτι όσο και οι κάθε λογής επισκέπτες τους, και η επανάληψη αυτών των σχολαστικών και φαινομενικά ανούσιων τελετουργικών διατηρεί την τάξη του κόσμου και τη γαλήνη του σπιτιού.

Οι απαράβατοι κανόνες και η απαγορευμένη απόλαυση της ανάγνωσης

Όταν καταφτάνει από την Αργεντινή η νεαρή Νύφη, με την οποία είναι αρραβωνιασμένος ο Γιος, ο Μοντέστο την ενημερώνει για τους κανόνες που είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν όσοι κατοικούν σε αυτό το σπίτι. Τα μέλη της οικογένειας φοβούνται το σκοτάδι, γιατί όλοι οι πρόγονοί τους έχουν πεθάνει νύχτα. Όμως η δυστυχία δεν είναι ευπρόσδεκτη εκεί, γιατί κλέβει χρόνο από τη χαρά και την ευημερία. Κανείς δεν πιστεύει σ’ αυτήν και κανένας δεν καταλαβαίνει τον σκοπό της, γι’ αυτό και κανείς δεν υποκύπτει στην οδύνη. Επίσης, στο σπίτι απαγορεύονται τα βιβλία, κι όποιος ασχολείται με την ανάγνωση, θεωρείται λιποτάκτης, αφού χρέος του καθενός είναι να αφουγκραστεί και να απολαύσει τη ζωή και όχι να καταφεύγει σε υποκατάστατα.

Τίποτα από αυτά που κάνουν δεν είναι κατακριτέο, αν πηγάζει από ανάγκη ή επιθυμία του σώματος κι αν προσφέρει ευχαρίστηση.

Η νεαρή Νύφη αρχίζει να μυείται στη φιλοσοφία της οικογένειας, στο να αντλεί ευχαρίστηση από τα πάντα. Αρχίζει να μυείται στον έρωτα ή μάλλον στο ερωτισμό, στην ομορφιά, στην έξαρση των αισθήσεων, στην τέχνη της αποπλάνησης. Ο στόχος είναι να γίνει σκανδαλωδώς ποθητή και η Μητέρα αναλαμβάνει να της το μάθει αυτό και από αθώο κορίτσι να την κάνει γυναίκα.

Τα μέλη της οικογένειας ζουν ασφαλή έξω από τον χρόνο, σε ένα τεράστιο σπίτι στο οποίο ο καθένας έχει τον χώρο του. Τίποτα από αυτά που κάνουν δεν είναι κατακριτέο, αν πηγάζει από ανάγκη ή επιθυμία του σώματος κι αν προσφέρει ευχαρίστηση. Το σώμα έχει τους δικούς του ηθικούς κανόνες, «το σώμα είναι αυτό που υπαγορεύει τη ζωή».

Αλεσσάντρο Μπαρίκκο

Ο Αλεσσάντρο Μπαρίκκο γεννήθηκε το 1958 στο Τορίνο. Έχει γράψει μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και δοκίµια. Το Castelli di rabbia, 1991 (Όνειρα από γυαλί, Εκδόσεις Πατάκη, 2001, νέα έκδοση µε τίτλο Kάστρα της οργής, 2021), το πρώτο του µυθιστόρηµα, τιµήθηκε µε το βραβείο Campiello στην Ιταλία και το Prix Medicis etranger στη Γαλλία. Το Oceano mare, 1993 (Ωκεανός, Εκδόσεις Πατάκη, 1999), πήρε το βραβείο Viareggio και το Palazzo al Bosco στην Ιταλία. Ακολούθησε το Μετάξι, 1996 (Εκδόσεις Πατάκη, 1997), που µεταφράστηκε σε περισσότερες από σαράντα γλώσσες, ενώ το 2004 εξέδωσε και µια σύγχρονη εκδοχή της Ιλιάδας (Οµήρου Ιλιάδα, Εκδόσεις Πατάκη, 2006, νέα έκδοση 2020). Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί επίσης τα έργα του Χιλιαεννιακόσια: Ένας µονόλογος, 1994 (Άγρα, 2002), City, 1999 (Εκδόσεις Πατάκη, 2001), Χωρίς αίµα, 2002 (Εκδόσεις Πατάκη, 2005, νέα έκδοση 2020), Ιστορία σαν παραµύθι, 2005 (Εκδόσεις Πατάκη, 2008, νέα έκδοση 2020), Προς Εµµαούς, 2009 (Εκδόσεις Πατάκη, 2012), Μίστερ Γκουίν:Τρεις φορές το ξηµέρωµα, 2011 (Εκδόσεις Πατάκη, 2019).

Η γραφή και οι μηχανισμοί που την κινητοποιούν

Τι γίνεται όμως με τις απαγορευμένες απολαύσεις, όπως είναι η ανάγνωση ενός βιβλίου; Επιπλέον, τι είναι αυτό που ωθεί κάποιον να γράψει ένα βιβλίο; Ποια εσωτερική του ανάγκη ικανοποιεί; «Γράφω για όλα αυτά που με σκοτώνουν», λέει ο συγγραφέας. Βουλιάζοντας σε μια μοναξιά που τον τρομοκρατεί και συνάμα τον προστατεύει και διανύοντας μια φάση στην οποία νιώθει ότι είναι ανύπαρκτος και ότι κάτι τον διαγράφει από προσώπου γης, επιθυμεί, όπως όλοι, να αφήσει ένα σημάδι του εαυτού του στον κόσμο. Γράφει, και μέσα από τη διαρκή παρατήρηση της συμπεριφοράς των ηρώων του, από τις επαναλαμβανόμενες διορθώσεις του κειμένου, από την ανάλυση κάποιων φράσεων γραμμένες από τον ίδιο, οι οποίες νοηματοδοτούν τη ζωή γενικά αλλά και τη δική του ζωή, συνειδητοποιεί ότι συνολικά η διαδικασία της γραφής, είναι ο δικός του τρόπος να ζει.

Η νεαρή νύφηΟ Μπαρίκκο επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά ότι διαθέτει ένα στιλ που δεν περνάει απαρατήρητο και ότι δεν κινείται στα γνωστά και συνηθισμένα. Στο μυθιστόρημα η αφηγηματική φωνή μετατοπίζεται διαρκώς από το α’ στο γ’ πρόσωπο και αντιστρόφως, με αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία, ακόμα κι όταν δεν αλλάζει ο αφηγητής. Τα μυστικά της οικογένειας αποκαλύπτονται σταδιακά, υπάρχουν ασυνήθιστοι διάλογοι, εκτενείς λίστες, περίεργοι συνειρμοί και απροσδόκητες σκοπιμότητες. Μυστήριο, απορία, επιθυμία, προσδοκία: μερικά από τα συναισθήματα που προκαλεί στον αναγνώστη το γοητευτικό αυτό κείμενο.

Ο ταλαντούχος συγγραφέας φτιάχνει μια εξωπραγματική ατμόσφαιρα, κάτι ανάμεσα σε όνειρο και παραμύθι. Η παρουσία του λειτουργεί σαν καταλύτης στη ζωή των ηρώων. Παρεμβαίνει και απευθύνεται τόσο στους ήρωες όσο και στον αναγνώστη, απαντά σε υποτιθέμενες ερωτήσεις του τελευταίου, επεξηγεί, παροτρύνει, διατυπώνει συλλογισμούς που δεν έχουν καμία σχέση με τον πυρήνα της ιστορίας, και με εξομολογητική διάθεση, αναλύει τους λόγους για τους οποίους γράφει.

Ένα βιβλίο για τη ζωή και το νόημά της, για τη σημασία των βιβλίων, για τη δυνατότητα απόδρασης από κάτι δεδομένο, όχι απαραίτητα δυσάρεστο αλλά το οποίο δεν αποτελεί προσωπική επιλογή, για το φως και το σκοτάδι της ύπαρξης, για τη χαμένη αθωότητα και τις μεταμορφώσεις τις οποίες υφίσταται ένας άνθρωπος στη διάρκεια της ζωής του.

Η μετάφραση της Άννας Παπασταύρου αναδεικνύει το απαράμιλλο στιλ του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Στην ατμόσφαιρα, αν μπορούσε κανείς να τις δει, αιωρούνταν, μετά την αναχώρηση της οικογένειας, σκέψεις αφημένες στη μέση, μισοτελειωμένες αναμνήσεις, ψευδαισθήσεις που έπρεπε να τελειοποιηθούν και ποιήματα χωρίς φινάλε: λες και θα μπορούσε η μοίρα να τα δει. Το σύνολο συμπληρωνόταν, τη στιγμή του αποχαιρετισμού, με ένα μεγάλο μέρος των αποσκευών που έμενε ξεχασμένο, στους διαδρόμους – πράξη οδυνηρή, που ωστόσο θεωρείτο αποφασιστική. Στο φως τόσης αφοσίωσης, το ενδεχόμενο οι κίνδυνοι του ταξιδιού να ανάγκαζαν κάποιον απ’ όλους να μην επιστρέψει στο σπίτι θεωρείτο σκέτη προσβολή.»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ