«Η νεαρή νύφη» του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο (κριτική) – Ένα βιβλίο για τη ζωή και το νόημά της

Για το μυθιστόρημα του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο «Η νεαρή νύφη» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: © Andres Monreal.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Μια οικογένεια κατοικεί σε μια βίλα του ιταλικού Βορρά, στις αρχές του εικοστού αιώνα. Μια οικογένεια ασυνήθιστη, παράξενη, αλλόκοτη. Ο Πατέρας, κομψός και σοβαρός, με μια ατέλεια στην καρδιά, εξαιτίας της οποίας αποφεύγει τις δυνατές συγκινήσεις. Η Μητέρα, τρελαίνει τους πάντες άμα τη εμφανίσει της, με την εξωπραγματική γοητεία που διαθέτει. Η Κόρη, πανέμορφη αλλά ανάπηρη, έχει βρει τον τρόπο να αντιμετωπίζει τους φόβους της. Ο Θείος, σκέφτεται και ενεργεί εν υπνώσει. Υπάρχει κι ένας Γιος, ο οποίος βρίσκεται προσωρινά στο εξωτερικό, για να διευθύνει την οικογενειακή επιχείρηση κλωστοϋφαντουργίας. Ο Μοντέστο, ο μπάτλερ του σπιτιού, είναι ο εγγυητής της σταθερότητας και ο θεματοφύλακας των μυστικών της οικογένειας. Γιατί η οικογένεια έχει πολλά μυστικά, ή μάλλον, το κάθε μέλος της έχει τα δικά του.

[...] η επανάληψη αυτών των σχολαστικών και φαινομενικά ανούσιων τελετουργικών διατηρεί την τάξη του κόσμου και τη γαλήνη του σπιτιού.

Καθημερινά, στη μεγάλη τραπεζαρία, λαμβάνουν χώρα ατελείωτα προγεύματα, στα οποία έχουν τη δυνατότητα να απολαύσουν θεσπέσιες γεύσεις τόσο εκείνοι πουν ζουν στο σπίτι όσο και οι κάθε λογής επισκέπτες τους, και η επανάληψη αυτών των σχολαστικών και φαινομενικά ανούσιων τελετουργικών διατηρεί την τάξη του κόσμου και τη γαλήνη του σπιτιού.

Οι απαράβατοι κανόνες και η απαγορευμένη απόλαυση της ανάγνωσης

Όταν καταφτάνει από την Αργεντινή η νεαρή Νύφη, με την οποία είναι αρραβωνιασμένος ο Γιος, ο Μοντέστο την ενημερώνει για τους κανόνες που είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν όσοι κατοικούν σε αυτό το σπίτι. Τα μέλη της οικογένειας φοβούνται το σκοτάδι, γιατί όλοι οι πρόγονοί τους έχουν πεθάνει νύχτα. Όμως η δυστυχία δεν είναι ευπρόσδεκτη εκεί, γιατί κλέβει χρόνο από τη χαρά και την ευημερία. Κανείς δεν πιστεύει σ’ αυτήν και κανένας δεν καταλαβαίνει τον σκοπό της, γι’ αυτό και κανείς δεν υποκύπτει στην οδύνη. Επίσης, στο σπίτι απαγορεύονται τα βιβλία, κι όποιος ασχολείται με την ανάγνωση, θεωρείται λιποτάκτης, αφού χρέος του καθενός είναι να αφουγκραστεί και να απολαύσει τη ζωή και όχι να καταφεύγει σε υποκατάστατα.

Τίποτα από αυτά που κάνουν δεν είναι κατακριτέο, αν πηγάζει από ανάγκη ή επιθυμία του σώματος κι αν προσφέρει ευχαρίστηση.

Η νεαρή Νύφη αρχίζει να μυείται στη φιλοσοφία της οικογένειας, στο να αντλεί ευχαρίστηση από τα πάντα. Αρχίζει να μυείται στον έρωτα ή μάλλον στο ερωτισμό, στην ομορφιά, στην έξαρση των αισθήσεων, στην τέχνη της αποπλάνησης. Ο στόχος είναι να γίνει σκανδαλωδώς ποθητή και η Μητέρα αναλαμβάνει να της το μάθει αυτό και από αθώο κορίτσι να την κάνει γυναίκα.

Τα μέλη της οικογένειας ζουν ασφαλή έξω από τον χρόνο, σε ένα τεράστιο σπίτι στο οποίο ο καθένας έχει τον χώρο του. Τίποτα από αυτά που κάνουν δεν είναι κατακριτέο, αν πηγάζει από ανάγκη ή επιθυμία του σώματος κι αν προσφέρει ευχαρίστηση. Το σώμα έχει τους δικούς του ηθικούς κανόνες, «το σώμα είναι αυτό που υπαγορεύει τη ζωή».

Αλεσσάντρο Μπαρίκκο

Ο Αλεσσάντρο Μπαρίκκο γεννήθηκε το 1958 στο Τορίνο. Έχει γράψει μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και δοκίµια. Το Castelli di rabbia, 1991 (Όνειρα από γυαλί, Εκδόσεις Πατάκη, 2001, νέα έκδοση µε τίτλο Kάστρα της οργής, 2021), το πρώτο του µυθιστόρηµα, τιµήθηκε µε το βραβείο Campiello στην Ιταλία και το Prix Medicis etranger στη Γαλλία. Το Oceano mare, 1993 (Ωκεανός, Εκδόσεις Πατάκη, 1999), πήρε το βραβείο Viareggio και το Palazzo al Bosco στην Ιταλία. Ακολούθησε το Μετάξι, 1996 (Εκδόσεις Πατάκη, 1997), που µεταφράστηκε σε περισσότερες από σαράντα γλώσσες, ενώ το 2004 εξέδωσε και µια σύγχρονη εκδοχή της Ιλιάδας (Οµήρου Ιλιάδα, Εκδόσεις Πατάκη, 2006, νέα έκδοση 2020). Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί επίσης τα έργα του Χιλιαεννιακόσια: Ένας µονόλογος, 1994 (Άγρα, 2002), City, 1999 (Εκδόσεις Πατάκη, 2001), Χωρίς αίµα, 2002 (Εκδόσεις Πατάκη, 2005, νέα έκδοση 2020), Ιστορία σαν παραµύθι, 2005 (Εκδόσεις Πατάκη, 2008, νέα έκδοση 2020), Προς Εµµαούς, 2009 (Εκδόσεις Πατάκη, 2012), Μίστερ Γκουίν:Τρεις φορές το ξηµέρωµα, 2011 (Εκδόσεις Πατάκη, 2019).

Η γραφή και οι μηχανισμοί που την κινητοποιούν

Τι γίνεται όμως με τις απαγορευμένες απολαύσεις, όπως είναι η ανάγνωση ενός βιβλίου; Επιπλέον, τι είναι αυτό που ωθεί κάποιον να γράψει ένα βιβλίο; Ποια εσωτερική του ανάγκη ικανοποιεί; «Γράφω για όλα αυτά που με σκοτώνουν», λέει ο συγγραφέας. Βουλιάζοντας σε μια μοναξιά που τον τρομοκρατεί και συνάμα τον προστατεύει και διανύοντας μια φάση στην οποία νιώθει ότι είναι ανύπαρκτος και ότι κάτι τον διαγράφει από προσώπου γης, επιθυμεί, όπως όλοι, να αφήσει ένα σημάδι του εαυτού του στον κόσμο. Γράφει, και μέσα από τη διαρκή παρατήρηση της συμπεριφοράς των ηρώων του, από τις επαναλαμβανόμενες διορθώσεις του κειμένου, από την ανάλυση κάποιων φράσεων γραμμένες από τον ίδιο, οι οποίες νοηματοδοτούν τη ζωή γενικά αλλά και τη δική του ζωή, συνειδητοποιεί ότι συνολικά η διαδικασία της γραφής, είναι ο δικός του τρόπος να ζει.

Η νεαρή νύφηΟ Μπαρίκκο επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά ότι διαθέτει ένα στιλ που δεν περνάει απαρατήρητο και ότι δεν κινείται στα γνωστά και συνηθισμένα. Στο μυθιστόρημα η αφηγηματική φωνή μετατοπίζεται διαρκώς από το α’ στο γ’ πρόσωπο και αντιστρόφως, με αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία, ακόμα κι όταν δεν αλλάζει ο αφηγητής. Τα μυστικά της οικογένειας αποκαλύπτονται σταδιακά, υπάρχουν ασυνήθιστοι διάλογοι, εκτενείς λίστες, περίεργοι συνειρμοί και απροσδόκητες σκοπιμότητες. Μυστήριο, απορία, επιθυμία, προσδοκία: μερικά από τα συναισθήματα που προκαλεί στον αναγνώστη το γοητευτικό αυτό κείμενο.

Ο ταλαντούχος συγγραφέας φτιάχνει μια εξωπραγματική ατμόσφαιρα, κάτι ανάμεσα σε όνειρο και παραμύθι. Η παρουσία του λειτουργεί σαν καταλύτης στη ζωή των ηρώων. Παρεμβαίνει και απευθύνεται τόσο στους ήρωες όσο και στον αναγνώστη, απαντά σε υποτιθέμενες ερωτήσεις του τελευταίου, επεξηγεί, παροτρύνει, διατυπώνει συλλογισμούς που δεν έχουν καμία σχέση με τον πυρήνα της ιστορίας, και με εξομολογητική διάθεση, αναλύει τους λόγους για τους οποίους γράφει.

Ένα βιβλίο για τη ζωή και το νόημά της, για τη σημασία των βιβλίων, για τη δυνατότητα απόδρασης από κάτι δεδομένο, όχι απαραίτητα δυσάρεστο αλλά το οποίο δεν αποτελεί προσωπική επιλογή, για το φως και το σκοτάδι της ύπαρξης, για τη χαμένη αθωότητα και τις μεταμορφώσεις τις οποίες υφίσταται ένας άνθρωπος στη διάρκεια της ζωής του.

Η μετάφραση της Άννας Παπασταύρου αναδεικνύει το απαράμιλλο στιλ του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Στην ατμόσφαιρα, αν μπορούσε κανείς να τις δει, αιωρούνταν, μετά την αναχώρηση της οικογένειας, σκέψεις αφημένες στη μέση, μισοτελειωμένες αναμνήσεις, ψευδαισθήσεις που έπρεπε να τελειοποιηθούν και ποιήματα χωρίς φινάλε: λες και θα μπορούσε η μοίρα να τα δει. Το σύνολο συμπληρωνόταν, τη στιγμή του αποχαιρετισμού, με ένα μεγάλο μέρος των αποσκευών που έμενε ξεχασμένο, στους διαδρόμους – πράξη οδυνηρή, που ωστόσο θεωρείτο αποφασιστική. Στο φως τόσης αφοσίωσης, το ενδεχόμενο οι κίνδυνοι του ταξιδιού να ανάγκαζαν κάποιον απ’ όλους να μην επιστρέψει στο σπίτι θεωρείτο σκέτη προσβολή.»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ