Για το βραβευμένο με Booker μυθιστόρημα του Shehan Karunatilaka «Τα εφτά φεγγάρια του Μάαλι Αλμέιντα», που κυκλοφορεί στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Ρένας Χατχούτ.
Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου
Σρι Λάνκα, 1990. Ο Μάαλι Αλμέιντα, πολεμικός ανταποκριτής, ξυπνά σε μια αίθουσα αναμονής. Περιμένει σε μια ουρά κι όταν φτάνει στον γκισέ, οι υπεύθυνοι τον ενημερώνουν πως έχει πεθάνει. Για την ακρίβεια, ο Μάαλι δολοφονήθηκε· για εφτά φεγγάρια, έχει τη δυνατότητα να περιφέρεται ως πνεύμα στον κόσμο των ζωντανών, για να τακτοποιήσει τυχόν εκκρεμότητες. Ύστερα, θα έχει δυο επιλογές, είτε να περάσει στο Φως, είτε να εξακολουθήσει να στοιχειώνει τα μέρη που επισκεπτόταν όσο βρισκόταν εν ζωή, διακινδυνεύοντας να κατασπαραχθεί από τον πεινασμένο δαίμονα Μαχακάλι.
Στη ζωή του, ο Μάαλι είχε ανοίξει πολλά μέτωπα. Ήταν ένας αργυρώνητος φωτογράφος, που συνεργαζόταν με όλες τις πλευρές που μάχονταν στον εμφύλιο της Σρι Λάνκα. Ήταν επίσης ομοφυλόφιλος και διατηρούσε σχέση με τον συγκάτοικό του, γιο γνωστού υπουργού. Μέσα σε επτά ημέρες, το φάντασμά του επιχειρεί να εξιχνιάσει τη δολοφονία του, και να οδηγήσει την επιστήθια φίλη του, την Τζάκι, στην κρυψώνα όπου έχει καταχωνιάσει ένα πακέτο με αδημοσίευτες φωτογραφίες, που, αν δουν το φως της ημέρας, θα ενοχοποιήσουν πολλούς ανθρώπους για θηριώδη εγκλήματα πολέμου.
Σε πολλά μυθιστορήματα, πέρα από τους ίδιους τους χαρακτήρες, πρωταγωνιστεί ένας τόπος. Στα Εφτά φεγγάρια, πρωταγωνίστρια είναι η Σρι Λάνκα του ‘90, όπου μαίνεται εμφύλιος πόλεμος. Ο συγγραφέας Σέχαν Καρουνατίλακα, που μεγάλωσε στο αστικό κέντρο του Κολόμπο, αναπαριστά εκείνη την ταραχώδη εποχή και πραγματεύεται ένα συλλογικό τραύμα που παραμένει ανοιχτό ως σήμερα. Στο μυθιστόρημα, λοιπόν, παρελαύνουν διεφθαρμένοι πολιτικοί, στρατιωτικοί, κομουνιστές αντάρτες, βασανιστές της αστυνομίας, ακτιβιστές, όλοι όσοι ενεπλάκησαν στα γεγονότα του εμφυλίου - ακόμα και οι μάγοι που πουλούσαν τυχερά φυλαχτά στους επίδοξους ηγέτες.
Σε συνεντεύξεις του, ο Καρουνατίλακα έχει εκφράσει τον θαυμασμό του για τον Σαλμάν Ρούσντι και ιδιαιτέρως, για το μυθιστόρημά του Τα παιδιά του μεσονυκτίου, ένα βιβλίο με έντονα στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, που έστρεψε την προσοχή της Δύσης στη λογοτεχνία χωρών που ήταν παλαιότερα βρετανικές αποικίες. Στο έργο του, ο Καρουνατίλακα επιχειρεί κάτι αντίστοιχο: απευθύνεται στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό, εντάσσοντας στην αφήγησή του, με πολύ διακριτικό τρόπο, τις απαραίτητες διευκρινήσεις και τις περιγραφές των κομβικών γεγονότων του πολέμου, ενώ ταυτοχρόνως, παρουσιάζει μια ιστορία γεμάτη με μυστήριο και γενναίες δόσεις μαύρου χιούμορ. Ο συγγραφέας παντρεύει φανταστικά και μυθολογικά στοιχεία από τη Σρι Λάνκα με δεκάδες αναφορές στον Έλβις, στους Queen, στις αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές, στην ομογενοποιημένη κουλτούρα.
Ο Καρουνατίλακα συνθέτει ένα μυθιστόρημα που παρουσιάζει μόνο κατ’ επίφαση μια ιστορία μυστηρίου -παρόλα αυτά, η αποκάλυψη του δολοφόνου προκαλεί το ενδιαφέρον-, και στην ουσία, αποτελεί ένα πολιτικό έργο, μια καταγραφή των αποτρόπαιων τακτικών που υιοθέτησε η κάθε πλευρά προκειμένου να επικρατήσει. Οι υπουργοί κι οι στρατηγοί που δίνουν εντολές, προπαγανδίζουν και θυσιάζουν ανθρώπινες ζωές, φέρουν επινοημένα ονόματα, όμως είναι βασισμένοι σε συγκεκριμένα, υπαρκτά πρόσωπα - μάλιστα, ο Μάαλι Αλμέιντα είναι εμπνευσμένος από τον δημοσιογράφο Richard de Zoysa, που απήχθη και δολοφονήθηκε το 1990. Και παρά τις γλαφυρές περιγραφές του βιβλίου -ή, πιθανώς, εξαιτίας αυτών-, ο Καρουνατίλακα επιλέγει έναν τόνο ανάλαφρο, μια γλώσσα απλή, έναν πρωταγωνιστή που αντιμετωπίζει τις καταστάσεις με το αίσθημα της ευθύνης, αλλά και με τα όπλα του αυτοσαρκασμού και της ειρωνείας. Τα εφτά φεγγάρια του Μάαλι Αλμέιντα είναι ένα βιβλίο που ισορροπεί επιτυχημένα ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό.
Όσον αφορά στην ελληνική έκδοση, η Ρένα Χατχούτ αποδίδει με μεγάλη επιτυχία την καταιγιστική αφήγηση που επαινέθηκε από την κριτική επιτροπή των Βραβείων Μπούκερ. Επιπλέον, το εισαγωγικό σημείωμα περιλαμβάνει ένα κατατοπιστικό χρονοδιάγραμμα του εμφυλίου της Σρι Λάνκα, που βοηθά σημαντικά τους αναγνώστες προσανατολίζοντάς τους.
* Ο ΣΟΛΩΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι φοιτητής φαρμακευτικής και συγγραφέας. Φέτος κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Ονειρεύομαι πίνακες» (εκδ. Στίξις).
