«Η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων» του Μοχάμεντ Μπουγκάρ Σαρ (κριτική) – Ένα πολυστρωματικό μυθιστόρημα που υμνεί τη λογοτεχνία

Για το μυθιστόρημα του Μοχάμεντ Μπουγκάρ Σαρ [Mohamed Mbougar Sarr] «Η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη), που τιμήθηκε με τη μεγαλύτερη διάκριση των γαλλικών γραμμάτων, το βραβείο Goncourt, για το 2021. Στην κεντρική εικόνα, ο συγγραφέας. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Το σύνηθες τέχνασμα των συγγραφέων: εξαχνώνονται στο χάρτινο περίγραμμα των ηρώων τους. Υπάρχουν παντού και πουθενά. Βρίσκονται εκεί που δεν τους περιμένεις. Συχνά, δε, εκεί που ούτε και οι ίδιοι αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται.

Τι γίνεται, όμως, με τις περιπτώσεις εκείνων που εξαφανίζονται οικειοθελώς, που τους τρώει το μαύρο σκοτάδι, που καίνε τις γέφυρές τους με τον κόσμο κι αποφασίζουν να εισέλθουν στην επικράτεια του πιο περίκλειστου απομονωτισμού; Τι να έχει βρει, άραγε, ο Τόμας Πίντσον στην άκρατη αφάνειά του και δεν επιθυμεί να τη διαρρήξει με τίποτα; Ποια σπάνια χαρά να συνάντησε ο Τζ. Ντ. Σάλιντζερ στην επίμονη ιδιώτευσή του και δεν την έσπασε έως το τέλος της ζωής του;

Από τον Αμπρόουζ Μπηρς έως τον Έντγκαρ Άλαν Πόε κι από την Αγκάθα Κρίστι έως τον Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ, ο κατάλογος των συγγραφέων που εισήλθαν στη μαύρη τρύπα της εξαφάνισης είναι μεν μικρός, αλλά όχι αμελητέος.

Όσο και αν οι συγγραφείς θεωρούνται (και εν πολλοίς είναι) δημόσια πρόσωπα, ως εκ τούτου η παρουσία τους στα θεωρεία της δημοσιότητας θεωρείται εκ των ων ου άνευ, υπάρχουν κι εκείνες οι σπάνιες περιπτώσεις λογοτεχνών που είδαν τη συνάφεια με το πλήθος ως μια μορφή φυλακής και απέδρασαν. Από τον Αμπρόουζ Μπηρς έως τον Έντγκαρ Άλαν Πόε κι από την Αγκάθα Κρίστι έως τον Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ, ο κατάλογος των συγγραφέων που εισήλθαν στη μαύρη τρύπα της εξαφάνισης είναι μεν μικρός, αλλά όχι αμελητέος. Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε την ιδιαίτερη περίπτωση του Αρθούρου Ρεμπό που μετά την επιβλητική ποιητική συλλογή του Μια εποχή στην κόλαση αποφάσισε σε ηλικία μόλις 20 ετών να εγκαταλείψει την ποίηση και να ανοιχτεί στη μεγάλη περιπέτεια του κόσμου.

Ο βίος του Ρεμπό περιλαμβάνει τη δόξα που του πρόσφερε το ποιητικό του θαύμα, αλλά και την απομάκρυνσή του από όλους κι από όλα με μόνο σκοπό την περιπλάνησή του σε Ευρώπη και Αφρική. Επιβιβάστηκε στο μαύρο μεθυσμένο του καράβι και κούνησε μαντίλι.

Ο μαύρος Ρεμπό

Στο μυθιστόρημα του Σενεγαλέζου Μοχάμεντ Μπουγκάρ Σαρ Η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων (εκδ. Πατάκη) ένας εκ των πρωταγωνιστών είναι ο επονομαζόμενος μαύρος Ρεμπό, ο συγγραφέας Τ.Σ. Ελιμάν, που γεύτηκε την άνοδο και την πτώση με το μοναδικό έργο που εξέδωσε με τίτλο «Ο λαβύρινθος του απάνθρωπου». Αυτή η ραγδαία εναλλαγή αποδοχής και αποδόμησης, θα τον οδηγήσει στην απόφαση να αποσυρθεί από το λογοτεχνικό προσκήνιο, να χαθεί από προσώπου γης και το όνομά του να γίνει συνώνυμο της σκιάς. Να ήταν, άραγε, αυτός ο λόγος που τον οδήγησε στην απομάκρυνση; Να συνετρίβη μέσα του; Να ξεθεμελιώθηκε ο εαυτός του; Να μην άντεξε το βάρος της δημοφιλίας του; Θα φανεί στη συνέχεια.

Ο Σαρ αφιερώνει το βιβλίο του στον συγγραφέα Γιάμπο Ουολογκέμ από το Μάλι, ο οποίος αρχικά θαυμάστηκε για το βιβλίο του «Le devoir de violence» (1968), έως τη στιγμή που αποκαλύφθηκε πως το βιβλίο ήταν προϊόν λογοκλοπής. Υπό το βάρος των αποκαλύψεων, ο Ουολογκέμ εγκατέλειψε τον λογοτεχνικό στίβο και εγκιβωτίστηκε σε μια ερμητική σιωπή. Είναι προφανές πως η ιστορία του αποτέλεσε το πρόπλασμα για να γραφτεί η Πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων. Έστω κι αν στη συγκεκριμένη περίπτωση η εξαφάνιση δεν γίνεται αντιληπτή ως μια μορφή εκκεντρικότητας ή αδυναμίας για συνάφεια με τους ανθρώπους, αλλά ως πικρό πεπρωμένο.

Ο Τ.Σ. Ελιμάν κυκλοφορεί σε όλες τις σελίδες του πολυσέλιδου μυθιστορήματος του Σαρ σαν φαντασματική φιγούρα, σαν σκοτεινός άνεμος και παράξενο ολόγραμμα. Όσα μαθαίνουμε γι’ αυτόν είναι όσα μεταφέρουν οι λιγοστοί άνθρωποι που τον έζησαν από κοντά και κάποιες ελάχιστες δικές του καταγραφές. Εντέλει, έχουμε στα χέρια μας λιγοστά ψίχουλα πληροφοριών, τα οποία, φευ, περισσότερο συσκοτίζουν τη φυσιογνωμία του παρά αναδεικνύουν την προβληματική του. Όμως, κι αυτό θα φανεί στη συνέχεια αν είναι έτσι.

Αυτός που τον αναζητεί με έμμονο τρόπο είναι ο νεαρός Σενεγαλέζος συγγραφέας Ντιεγκάν Λατύρ Φέιγ, του οποίου το έργο έχει κινήσει το ενδιαφέρον της γαλλικής πνευματικής ιντελιγκέντσιας με αποτέλεσμα να θεωρείται μια περίπτωση που αξίζει να προσεχθεί και, γιατί όχι;, κάποια στιγμή να διαβεί ακόμη και την μεγάλη πύλη του βραβείου Goncourt. Έχουν περάσει ογδόντα χρόνια από τότε που ο Τ.Σ. Ελιμάν εξέδωσε το βιβλίο του (1938), κι όμως ο Φέιγ, εν έτει 2018, τον ανακαλύπτει, μαγεύεται από το δημιούργημά του, εισχωρεί στο βάθος των νοημάτων αυτού του σχεδόν μυστικιστικού βιβλίου και αναζητώντας τον δημιουργό του επιθυμεί να συνδεθεί, στην ουσία, με τον δικό του εαυτό κι αυτό που, δυνητικά, μπορεί να εξελιχθεί στο μέλλον διά της γραφής.

Διεσπαρμένες στο μυθιστόρημα υπάρχουν οι σκέψεις του Σαρ, μέσα από το στόμα των ηρώων του, γι’ αυτό που ονομάζουμε λογοτεχνική καταγραφή.

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει τούτο: πέραν της δεδομένης περιπλάνησης του Φέιγ, αλλά και άλλων ηρώων που κινούνται πέριξ του Τ.Σ. Ελιμάν (αλλά και του ιδίου), η ουσιαστικότερη περιδίνηση που μας προσφέρει ο Σαρ είναι αυτή στον κόσμο της λογοτεχνίας από μέσα, από τη σκοπιά του δημιουργού. Διεσπαρμένες στο μυθιστόρημα υπάρχουν οι σκέψεις του Σαρ, μέσα από το στόμα των ηρώων του, γι’ αυτό που ονομάζουμε λογοτεχνική καταγραφή.

Σαν τα ποιήματα ποιητικής που τείνουν να ακολουθούν μια εντελώς σολιψιστική ιδέα για τον δημιουργό και το δημιούργημά του, τούτο το μυθιστόρημα μας παρουσιάζει άλλοτε με ωμό κι άλλοτε με ρομαντικό τρόπο, την απ’ δω πλευρά ενός βιβλίου, αυτή του συγγραφέα και των δαιμόνων που τον κατέτρεχαν κατά τη διάρκεια της γραφής. Ως εκ τούτου δεν είναι παράξενο που υπάρχει ένα κλασικό name dropping ονομαστών συγγραφέων στο βιβλίο. Από τον Μπολάνιο (το βιβλίο θυμίζει έντονα τους Άγριους Ντετέκτιβ του Χιλιανού) έως τον Γκομπρόβιτς κι από τον Κούντερα έως τον Σάμπατο, ο Σαρ μας προσφέρει μια όψη των λογοτεχνικών καταβολών του.

Φτάνει, δε, στο σημείο κάποιους από αυτούς να τους εντάξει οργανικά στην πλοκή δημιουργώντας ένα μεικτό είδος όπου η μυθοπλασία συλλειτουργεί με την πραγματικότητα δημιουργώντας ένα διαθλασμένο ενδιάμεσο πεδίο δράσης. Μα, και το όνομα που επιλέγει για τον εξαφανισμένο συγγραφέα του είναι ευθεία αναφορά στον Τ.Σ. Έλιοτ, καίτοι η αναχωρητική ψυχοσύνθεσή του παραπέμπει στον Ρεμπό. Στην ουσία, η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων μπορεί να βρεθεί στις καταγραφές, στις τυπωμένες λέξεις, σε εκείνο το πεδίο ανθρώπινης δημιουργίας όπου ο λόγος συναιρεί τρεις διαφορετικές χρονικότητες: το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Ο χρόνος της γραφής είναι πάντα άδηλος, δεν κινείται μονοσήμαντα. Αντιθέτως, μαζεύει στο διάβα του όλα τα φερτά στοιχεία της ανθρώπινης ιστορίας και σε τούτο το βιβλίο υπάρχουν πάρα πολλά.

Δημιουργεί ένα βιβλίο που μοιάζει να κουβαλάει στρώσεις προσωπικών διερωτήσεων, λογοτεχνικών καταγωγικών πηγών, στοιχείων ανιμισμού, έτσι ώστε να συνδεθεί άρρηκτα με τον τόπο του και συμβολιστικών σημάνσεων.

Πρώτα και κύρια ο Τ.Σ. Ελιμάν, που δεν γνωρίζει στην ουσία ποιος είναι ο πραγματικός πατέρας του. Μια έλλειψη που προσμετράται στις αιτίες που τον οδηγούν στην έξοδο προς το πουθενά. Δημιουργεί ένα βιβλίο που μοιάζει να κουβαλάει στρώσεις προσωπικών διερωτήσεων, λογοτεχνικών καταγωγικών πηγών, στοιχείων ανιμισμού, έτσι ώστε να συνδεθεί άρρηκτα με τον τόπο του και συμβολιστικών σημάνσεων. Τι είναι, άραγε, τούτο το βιβλίο; Μια πρόθεση να γραφτεί κάτι που να μοιάζει με «απόλυτο» βιβλίο; Ο Σαρ μας λέει πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να παραχθεί από κανέναν άνθρωπο. Είναι, μήπως, προϊόν λογοκλοπής; «Ο λαβύρινθος του απάνθρωπου» στην αρχή εκθειάζεται για την πρωτοποριακή του ορμή, αλλά στη συνέχεια προκαλεί μέγα σκάνδαλο, καθώς φανερώνεται πως το τελικό κείμενο είναι μια συρραφή άλλων ήδη γνωστών βιβλίων, σε ένα όλον που όσο κι αν δείχνει πρωτογενές στην ουσία στερείται πρωτοτυπίας.

Κι εδώ, όμως, ο Σαρ μας προσφέρει τη δική του θεώρηση για το πώς το έργο κάθε συγγραφέα ρέει μέσα στις φλέβες των επόμενων, αλλά και αιματώνεται από τους προηγούμενους. Κάνει λόγο για τη διαδικασία της ενδιάθρεψης. Τουτέστιν: της ελεύθερης ιδιοποίησης της λογοτεχνικής παρακαταθήκης προς εμπλουτισμό των μεταγενέστερων έργων. Κι ίσως, αυτή η διαρκής και αδιάπτωτη συνέχεια είναι που γονιμοποιεί τη λογοτεχνία κάνοντάς την πάντα επίκαιρη και σημαίνουσα.

Μοχάμεντ Μπουγκάρ Σαρ

Ο Μοχάµεντ Μπουγκάρ Σαρ γεννήθηκε το 1990 στη Σενεγάλη και ζει στη Γαλλία. H πιο µυστική µνήµη των ανθρώπων (La plus secrete memoire des hommes, Εκδόσεις Πατάκη, 2023) πρωτοεκδόθηκε στη Γαλλία το 2021 και απέσπασε το Βραβείο Transfuge καλύτερου γαλλικού μυθιστορήµατος, το Βραβείο Βιβλίου Hennessy καθώς και το Βραβείο Goncourt 2021, την κορυφαία διάκριση των γαλλικών γραµµάτων. Το βιβλίο µεταφράζεται σε περισσότερες από 35 γλώσσες. Τον Απρίλιο του 2022 η γαλλική έκδοση του βιβλίου απέσπασε και το ειδικό βραβείο Choix Goncourt de la Grece, βραβείο του Γαλλικού Ινστιτούτου που δίνει επιτροπή 100 γαλλόφωνων φοιτητών σε 9 ελληνικά πανεπιστήµια. Προηγήθηκαν τρία µυθιστορήµατα: Terre ceinte (Περίκλειστη γη), 2015 (βραβείο Ahmadou Kourouma και Grand Prix du roman metis), Silence du choeur (Σιωπή της χορωδίας), 2018 (βραβείο Litterature-Monde και Etonnants Voyageurs 2018) και De purs hommes (Περί αµιγώς ανδρών), 2018.

Ένα θέμα καίριας σημασίας που τίθεται σ’ αυτό το βιβλίο είναι η θέση που κατέχει ένας Αφρικανός συγγραφέας στο ευρωπαϊκό λογοτεχνικό γίγνεσθαι. Μπορεί να γίνει οργανικό μέλος της ή θα διατηρεί μονίμως τη θέση του παρία; Θα γίνει αποδεκτός λόγω του εξωτισμού του ή εξαιτίας του βάθους που έχει το έργο του; Είναι μια προβληματική που έχει ευθείες πολιτικές αναφορές.

Η αλλοτριωμένη και καθημαγμένη Αφρική από τη Δύση, εμφανίζεται ωσάν αγρός σπάνιων θαυμάτων, τα οποία, όμως, καταναλώνονται από την Ευρώπη δίχως κάποια πραγματική διάθεση κατανόησης των ιδιαίτερων πτυχών τους. Ο Τ.Σ. Ελιμάν το αντιλαμβάνεται πλήρως. Το ίδιο και ο Φέιγ, αλλά και η μητέρα-αράχνη, η ονομαστή συγγραφέας Σιγκά Ντ., η οποία έχει γνωρίσει τον Ελιμάν και συνδέεται με τον Φέιγ με μια σχέση ψευδο-μητρική και κυριαρχικά ερωτική.

Όλοι φεύγουν, όλοι αναχωρούν σε τούτο το μυθιστόρημα. Όλοι αναζητούν έναν εσώτατο πυρήνα που κινείται μέσα στον κόσμο της γραφής.

Η Σιγκά αναγκάστηκε κι αυτή να φύγει από τη Σενεγάλη αναζητώντας την καθαρότητά της φωνής της στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα ήταν να την απαρνηθούν οι συμπατριώτες της κι εκείνη να αισθανθεί ως εξόριστη συγγραφέας σε μια Ευρώπη που δεν επιθυμεί να την εντάξει στους κόλπους της και να την ενσωματώσει οργανικά στο λογοτεχνικό corpus.

Πολλαπλές αναχωρήσεις

Όλοι φεύγουν, όλοι αναχωρούν σε τούτο το μυθιστόρημα. Όλοι αναζητούν έναν εσώτατο πυρήνα που κινείται μέσα στον κόσμο της γραφής. Από τη Σενεγάλη στο Παρίσι κι από εκεί στην Ολλανδία και την Αργεντινή, ακολουθούμε την τεθλασμένη πορεία του Τ.Σ. Ελιμάν, όπως και των άλλων ηρώων. Λες και η γητεία του Τ.Σ. Ελιμάν είναι αυτή ακριβώς: να σκορπάει μυστήριο που στην άκρη του έχει έναν γάντζο από τον οποίο αγκιστρώνονται όσοι τον γνωρίσουν.

Η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπωνΗ κριτική στην αποικιοκρατία δεν είναι αμελητέα στο μυθιστόρημα. Η παρθένα Αφρική τέλει υπό καθεστώς συνεχόμενης δουλείας και εκμετάλλευσης από τους Δυτικούς. Πρόκειται για μια λεόντειο συμφωνία που ακόμη κι αν οι λαοί θέλουν να τη σβήσουν και να την αποτινάξουν από πάνω τους, το τίμημα που οφείλουν να πληρώσουν θα είναι βαρύ. Είναι τόσο γερά προσδεμένοι στο άρμα της Ευρώπης που υπόγεια θέλουν να της μοιάσουν, να γίνουν αρεστοί σ’ αυτήν κι ας ξέρουν πως τούτο δεν μπορεί να συμβεί ποτέ. Κοινώς: η ματαιοπονία των δούλων είναι ισχυρότερη κάποιες φορές από την πλέρια ανάγκη τους για αυτονομία και αυτοδιάθεση.

Πλην της λογοτεχνίας και της πολιτικής, ο τρίτος πυλώνας του μυθιστορήματος είναι η αγάπη ακόμη και κάτω από αντίξοες συνθήκες ή ακόμη κι αν προέρχεται από έναν λαβύρινθο συναισθημάτων. Η μητέρα του Τ.Σ. Ελιμάν χρειάστηκε να σταθεί μπροστά σ’ αυτό το δίλημμα. Ποιο από τα δίδυμα αδέλφια που την αγάπησαν, ο καθένας με τον τρόπο του, θα ακολουθήσει; Και ποιος από τους δύο είναι ο πατέρας του μετέπειτα συγγραφέα-φαινόμενο;

Είναι τόσο πολλοί οι παραπόταμοι της κεντρικής πλοκής που πάντα κάτι διαφεύγει. Σαν να μας λέει με τον τρόπο του ο Σαρ πως η γραμμικότητα των γεγονότων μιας ζωής (πολλών ζωών εν προκειμένω) δεν γίνεται να ενσωματωθούν σε ένα βιβλίο και τούτο διότι η πρόθεση του μυθοπλαστικού αποτελέσματος είναι ξέχωρο από τις αφορμές που το γέννησαν και το διαμόρφωσαν. Είναι μια ολότελα ξεχωριστή οντότητα, κειμενική το δίχως άλλο, που αναπτύσσεται με τους δικούς της νόμους και δεν τελεί υπό την αίρεση της πραγματικότητας. Πάντα κάτι θα διαφεύγει, αλλά και πάντα όλο αυτό το κάτι θα κυκλώνεται από τη γραφή.

Ο Σαρ έφτιαξε ένα πυκνογραμμένο και συνάμα πολυστρωματικό μυθιστόρημα που υμνεί τη λογοτεχνία, δίχως να παραγνωρίζει την κόλαση που περιέχει. Κάποιες φορές χάνεσαι μέσα σ’ αυτή δίχως πιθανότητα απόδρασης. Μοιάζει όλο αυτό σαν τη νιτσεϊκή ρωσική μοιρολατρία: απλώς περιμένεις τον φυσικό θάνατο να σε λυτρώσει από το ευγενές βάσανο. Το αυτό συμβαίνει στο τέλος του μυθιστορήματος στον Τ.Σ. Ελιμάν.

Να σημειωθεί πως ο Σαρ έλαβε το βραβείο Goncourt το 2021 για το συγκεκριμένο βιβλίο. Δεν γίνεται να μην σου περάσει από το μυαλό πως όλο αυτό το κατασκεύασμα κρούει πολύ δικές του ευαίσθητες χορδές και περιέχει αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Λογικό και επόμενο. Ο Φέιγ είναι ο Σαρ, αλλά και κάθε συγγραφέας που αποφασίζει να εισέλθει στη μεγάλη πύλη της λογοτεχνίας πιστεύοντας πως δεν είναι αγεωμέτρητος. Η πολύ καλή μετάφραση ανήκει στην Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη.


*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Η αθωότητα δεν περνάει στη λογοτεχνία. Τίποτα ωραίο δεν γράφεται χωρίς μελαγχολία. Μπορείς να τη διασκεδάσεις, να την μεταμφιέσεις, να την προεκτείνεις σε απόλυτη τραγωδία ή να την μεταστοιχειώσεις σε ατέρμονη κωμωδία. Όλα επιτρέπονται στις παραλλαγές και στους συνδυασμούς που προσφέρει η λογοτεχνική δημιουργία. Ανασηκώνεις μια καταπακτή θλίψης, και η λογοτεχνία κάνει να ανέβει ένα πελώριο γέλιο από την τρύπα. Μπαίνεις σ’ ένα βιβλίο όπως σε μια λίμνη πόνου, μαύρη και παγωμένη. Αλλά, στο βάθος της, ακούς ξάφνου τον χαρούμενο σκοπό μιας γιορτής: τανγκό φυσητήρων, ζουκ ιππόκαμπων, τουέρκ χελωνών, μούνγουοκ γιγάντιων κεφαλόποδων. Στην αρχή είναι η μελαγχολία, η μελαγχολία να είσαι άνθρωπος· η ψυχή που θα ξέρει να την κοιτάξει μέχρι τον πάτο της και να την κάνει ν’ αντηχήσει στον καθένα, μόνο αυτή θα είναι η ψυχή του καλλιτέχνη – του συγγραφέα.»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ