manhattan transfer

Για το μυθιστόρημα του Τζον Ντος Πάσος «Manhattan Transfer» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Μεταίχμιο). 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Μανχάταν Τράνσφερ λεγόταν ένας σταθμός μετεπιβίβασης στα περίχωρα της Νέας Υόρκης, στο Νιου Τζέρσεϊ, όπου άλλαζαν τρένο οι επιβάτες από και προς το Μανχάταν. Σε αυτόν τον σταθμό, δεν μπορούσες ούτε να ανέβεις, ούτε να κατέβεις: εξυπηρετούσε μονάχα την αέναη κίνηση προς τη ραγδαία διογκούμενη Μητρόπολη, αλλά και τις ανάγκες που γεννούσε ο εκσυγχρονισμός των σιδηροδρόμων, το πέρασμα από τα ατμοκίνητα τρένα στα ηλεκτρικά.

Οι ζωές των ανθρώπων μέσα σε αυτό το πολυεθνικό χωνευτήρι είναι μικρές, ασήμαντες.

Είναι σύμβολο μιας εποχής ραγδαίων αλλαγών, τεκτονικών μετατοπίσεων, καθώς η πόλη-σύμβολο της Αμερικανικής Κυριαρχίας, γεννιέται και προβάλει την υπεροχή της. Οι ζωές των ανθρώπων μέσα σε αυτό το πολυεθνικό χωνευτήρι είναι μικρές, ασήμαντες. Είτε εκτινάσσονται στο στερέωμα της καλλιτεχνικής ή οικονομικής ζωής, είτε καταβαραθρώνονται βουτώντας από τη γέφυρα του Μπρούκλιν.

baladeur

Στην εικόνα, ψηφιοποιημένη καρτ ποστάλ του Manhattan Transfer Station (περίπου το 1913). 

Λίγα λόγια για τον Τζον Ντος Πάσος

Ο Τζον Ντος Πάσος γεννήθηκε το 1896, στο Σικάγο. Ήταν γιος ενός πλούσιου δικηγόρου πορτογαλικής καταγωγής, που για πολλά χρόνια δεν τον αναγνώριζε, και μιας γυναίκας από τη Βιρτζίνια. Μεγάλωσε σχεδόν αποκλειστικά με τη μητέρα του, ταξιδεύοντας στην Ευρώπη. Φοίτησε στο Χάρβαρντ, όπου έγινε φίλος με τον ποιητή Ε.Ε. Κάμινγκς και στη συνέχεια βρέθηκε ξανά στην εμπόλεμη Ευρώπη, ως εθελοντής οδηγός ασθενοφόρων, ενώ αργότερα έκανε το ίδιο με τον Ερυθρό Σταυρό στην Ιταλία.

Μαζί με το Μανχάταν Τράνσφερ, που εκδόθηκε το 1925 κι έκανε αμέσως μεγάλη αίσθηση, κορύφωση του έργου του είναι τα μυθιστορήματα που συναπαρτίζουν την περίφημη Τριλογία των Ηνωμένων Πολιτειών, και κυκλοφόρησαν από το 1930 ως το 1936. Σε αυτά, περιέγραψε με διαύγεια και σε βάθος την ανάδυση του σύγχρονου κόσμου, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τα ορόσημα των δύο Παγκόσμιων Πολέμων. Τα χαρακτηρίζει η χρήση μοντερνικών τεχνικών, πρωτόγνωρων στην αμερικανική λογοτεχνία, όπως το κολάζ ετερόκλητων σκηνών, το δυναμικό μοντάζ ποικίλων εικόνων και αισθήσεων, η παρουσίαση της μεγαλούπολης σαν ένα δυναμικό και ολοζώντανο μηχανισμό που επιβάλλεται στις ζωές των ανθρώπων, καθώς ταυτόχρονα το μαγικό φως της τους σαγηνεύει και τους χαρίζει μια υπόσχεση αθανασίας.

Ο συγγραφέας ακολουθεί το νήμα μιας πλειάδας ηρώων, από ταπεινούς χαμάληδες έως μεγαλοσχήμονες δικηγόρους, κι ακολουθεί την πορεία τους για περίπου τριάντα χρόνια.

Ο αληθινός πρωταγωνιστής και οι ήρωες 

Το Μανχάταν Τράνσφερ είναι ένα πολυπρόσωπο, καλειδοσκοπικό μυθιστόρημα, στο οποίο ο αληθινός πρωταγωνιστής είναι η αμερικανική Μητρόπολη. Ο συγγραφέας ακολουθεί το νήμα μιας πλειάδας ηρώων, από ταπεινούς χαμάληδες έως μεγαλοσχήμονες δικηγόρους, κι ακολουθεί την πορεία τους για περίπου τριάντα χρόνια. Δραπέτες από την επαρχία με βεβαρυμένο παρελθόν, μετανάστες κάθε λογής από την Ευρώπη που πλουτίζουν από παράνομο εμπόριο, χρηματιστές που είδαν το άστρο τους να σβήνει στον Μεγάλο Πανικό του 1896, ηθοποιοί - διάττοντες αστέρες και άλλοι που παραμένουν για πάντα στο ημίφως, δημοσιογράφοι και φερέλπιδες πολιτικοί, αλήτες και κομπιναδόροι, συνδικαλιστές και οραματιστές – τέλος δεν έχει η πανσπερμία των προσώπων που συνθέτουν αυτό το μοναδικό πανόραμα.

Γύρω τους, πάνω τους, μέσα τους, μια μεγαλούπολη από μέταλλο και γυαλί που διαρκώς μεταλλάσσεται, διογκώνεται, καλπάζει προς τον χωρίς όρια ουρανό της.

Ένας εξπρεσιονιστικός καμβάς

Ο Τζον Ντος Πάσος εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια σε ένθερμο οπαδό του σοσιαλισμού. Η στάση του μετριάστηκε όταν βίωσε την προδοσία της αριστεράς στον ισπανικό Εμφύλιο και εξελίχθηκε σε μια μάλλον μετριοπαθή πολιτικά στάση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στο Μανχάταν Τράνσφερ τα ιδεώδη αυτά εκπροσωπούνται από ήρωες που δεν παρουσιάζονται καθόλου εξιδανικευμένοι. Αποτελούν κι αυτοί μικρές πινελιές σε έναν τεράστιο εξπρεσιονιστικό καμβά: αδύναμες να καθορίσουν τη μεγάλη εικόνα, μοιάζουν με προφήτες μιας λυτρωτικής έλευσης που διαρκώς αναβάλλεται.

metaixmio manhattan transfer«Ήταν ένας ωραίος πόλεμος»

Ώσπου ξαφνικά, ένας Αρχιδούκας για τον οποίο ουδείς είχε ξανακούσει στη Νέα Υόρκη, δολοφονείται σε μια άγνωστη βαλκανική πόλη, στο Σαράγιεβο. Ένας πρωτόγνωρα αιματηρός και διευρυμένος πόλεμος ξεσπάει, μακριά, στην Ευρώπη αρχικά, μα σιγά σιγά εμπλέκει τους πάντες στα δίχτυα του.

Η κίνηση της Ιστορίας είναι πιο σαρωτική ακόμη και από την κίνηση της Μεγαλούπολης.

«Ήταν ένας ωραίος πόλεμος» επαναλαμβάνει ξανά και ξανά ένας αξιωματικός που επέστρεψε από τα πεδία των μαχών το 1918, ενώ την ίδια στιγμή, οι απαξιωμένοι στρατιώτες, άλλοι χωρίς χέρια κι άλλοι χωρίς πόδια, διεκδικούν την αξιοπρέπειά τους υπό τη μορφή κάποιου επιδόματος ή σύνταξης.

Ένα μοναδικό μυθιστόρημα

Το Μανχάταν Τράνσφερ είναι ένα μυθιστόρημα που δεν μοιάζει με κανένα άλλο. Όλη η μυθολογία της μεγαλούπολης, της πόλης που ποτέ δεν κοιμάται, μοιάζει να γεννιέται μαζί του.

«Αν δεν αντέχεις τη Νέα Υόρκη, τότε δεν έχεις πού αλλού να πας», λέει ένας ήρωας. 
«Είναι η κορυφή του κόσμου», λέει ένας άλλος.

Πότε η κορυφή, πότε το κέντρο, πότε μια μαύρη τρύπα που ρουφάει όνειρα και επιθυμίες και ξερνάει φως.

«Αν τα καταφέρεις εδώ, τα καταφέρνεις παντού», λέει επίσης κάποιος από τους ήρωες, πολύ πριν το τραγουδήσει η Λάιζα Μινέλι, κι αργότερα ο Φρανκ Σινάτρα.


* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Αφαίας και Τελαμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο).

politeia link more

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ