alt

Για το μυθιστόρημα του Βικτόρ Ουγκό «Η Παναγία των Παρισίων» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, Βάνα Χατζάκη, εκδ. Σμίλη).

Του Κ.B. Κατσουλάρη

«Αυτό θα σκοτώσει εκείνο. Το βιβλίο θα σκοτώσει το οικοδόμημα».

Είναι δύσκολο, ακόμη και σήμερα, όταν στέκεται κανείς μπροστά στην επιβλητική πρόσοψη του καθεδρικού ναού της Νοτρ Νταμ, κι ενώ το βλέμμα του πλανιέται ασυναίσθητα προς τα ψηλά, να μην αισθανθεί τη φιγούρα του δύσμορφου κωδωνοκρούστη να διασχίζει σαν σκιά κάποιο από τα καμπαναριά του. Ο Κουασιμόδος, το τερατόμορφο έκθετο που έγινε ένα με την πέτρα της πιο εμβληματικής εκκλησίας της γαλλικής πρωτεύουσας, μοιάζει να έχει πια ξεφύγει από το χώρο της μυθοπλασίας και να έχει εγκατασταθεί για τα καλά στο συλλογικό φαντασιακό μας. Από εκεί ψηλά, με το μοναδικό του μεγάλο μάτι, τον φανταζόμαστε να ατενίζει γύρω του το μεσαιωνικό Παρίσι του 1482. Η πόλη, η ιστορία της, η αρχιτεκτονική της, η ίδια της η ψυχή, μοιάζει άλλωστε να είναι ο αληθινός πρωταγωνιστής του ογκώδους αυτού μυθιστορήματος που, μαζί με τους Αθλίους, αποτελεί τον κολοφώνα του μυθιστορηματικού έργου του Ουγκό.

 Διαβάζοντας σήμερα τις σχεδόν επτακόσιες πυκνές σελίδες του, μένει κανείς ενεός μπροστά στο μέγεθος του εγχειρήματος.

Η Παναγία των Παρισίων (Notre Dame de Paris) κυκλοφόρησε το 1831, 31 χρόνια πριν από τους Αθλίους, κι ενώ ο συγγραφέας ήταν μόλις 29 χρόνων (!). Γνώρισε αμέσως μεγάλη επιτυχία, κάνοντας τρεις διαδοχικές εκδόσεις μες στην ίδια χρονιά, και πολλές ακόμη στα χρόνια που ακολούθησαν. Διαβάζοντας σήμερα τις σχεδόν επτακόσιες πυκνές σελίδες του μένει κανείς ενεός μπροστά στο μέγεθος του εγχειρήματος, στην υψηλή του στόχευση, στην πίστη στη δύναμη του λόγου και της αφήγησης που μεταλαμπαδεύει. Ο τριαντάχρονος Ουγκό διαθέτει ήδη εντυπωσιακή πολιτική και κοινωνική διαύγεια, ολοκληρωμένη εποπτεία της ιστορικής συνέχειας της πόλης και της χώρας του, και είναι βαθύς γνώστης της αρχιτεκτονικής. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την εγνωσμένη αφηγηματική του δεινότητα και με μια οξύτατη ιστορική διαίσθηση, χαρίζουν στην Παναγία τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της μεταξύ Ρομαντικού μυθιστορήματος και μανιφέστου του Διαφωτισμού.

alt
Ο Victor Hugo
 

Ρομαντικό μυθιστόρημα: ναι, διότι το ερωτικό πάθος είναι η δύναμη που κινεί τα γρανάζια της ιστορίας του· διότι συναντά κανείς σ’ αυτή πολλά από τα κλισέ του ρομαντικού αφηγήματος· διότι διαδραματίζεται στο παρελθόν, στα χρόνια του Λουδοβίκου του ΙΑ΄, με ιππότες, δεσποσύνες και στοιχειά, και ως ένα βαθμό είναι πράγματι εμποτισμένο από νοσταλγία για τα περασμένα, για την οργανική κοινωνία του Μεσαίωνα. Χαρακτηριστική της αίσθησης αυτής είναι η περιγραφή με τις δεκάδες καμπάνες που ηχούν ταυτόχρονα πάνω από την πόλη ενώνοντας τους κατοίκους της υπό τους ήχους μιας σχεδόν θείας συναυλίας. Είναι ωστόσο, και πάνω απ’ όλα, μυθιστόρημα γέννημα θρέμμα του Διαφωτισμού: ένα κριτικό μανιφέστο κατά της θανατικής ποινής, που γελοιοποιεί το θεσμό της Βασιλείας, εκθέτει τη Δικαιοσύνη, σατιρίζει ανελέητα τις προλήψεις και το σκοταδισμό της εποχής. Και παρότι ο Ουγκό δεν έχει ακόμη αγγίξει εδώ το ρεαλισμό και την ιδεολογική καθαρότητα των Αθλίων, διακρίνεται η βαθιά του συμπόνια και ο σεβασμός του για τον απλό λαό, όπως και η περιφρόνησή του προς τους κάθε λογής υπηρέτες του καθεστώτος.

Διαδοχικές προσθήκες, μετατοπίσεις κεφαλαίων, τεράστιος όγκος, πίστη στην πράξη της εξιστόρησης, οικοδομούν ένα μυθιστόρημα στέρεο και επιβλητικό...

Κατά τ’ άλλα, το αφηγηματικό σχέδιο της Παναγίας μοιάζει να έχει ως πρότυπο τον ίδιο τον καθεδρικό ναό. Διαδοχικές προσθήκες, μετατοπίσεις κεφαλαίων, τεράστιος όγκος, πίστη στην πράξη της εξιστόρησης, οικοδομούν ένα μυθιστόρημα στέρεο και επιβλητικό, με τον αφηγητή να μην διστάζει να επεμβαίνει, σχολιάζοντας, προτρέποντας, υπογραμμίζοντας. Η σαγηνευτική όσο και αφελής Εσμεράλδα, ο παραμορφωμένος εξωτερικά και εσωτερικά κωδωνοκρούστης, ο ερωτοχτυπημένος και μακιαβελικός αρχιδιάκος, ο ανόητος καυχησιάρης λοχαγός, η χαροκαμένη μάνα, ο τρελούτσικος και καιροσκόπος ποιητής, ο αλλόκοτος υπόκοσμος των κατεργαρέων της Αυλής των Θαυμάτων, οι δικαστές, οι δήμιοι και οι βασανιστές, και βέβαια το τραγικό τέλος –που τόσο προβλημάτισε την Ντίσνεϊ–, συνθέτουν το ξεχωριστό και αναγνωρίσιμο σύμπαν της Παναγίας.


alt

Η Παναγία των Παρισίων
Βικτόρ Ουγκό
Μτφρ. Ανδρέας Παππάς, Βάνα Χατζάκη
Επίμετρο: Αλέξης Πολίτης
Σμίλη, 2005
Σελ. 672

politeia link

 

 

 

 

 

 

 


Οι μεταφραστές, έχοντας και την τύχη να έχουν πίσω τους τρεις τον αριθμό και μάλλον δόκιμες στον καιρό τους μεταφράσεις, αντιμετώπισαν δίχως εκπτώσεις αυτό το συχνά δύστροπο, ή ακόμη και κρυπτικό κείμενο, δίνοντάς μας ένα κομψοτέχνημα εκφραστικής ακρίβειας και σύγχρονου γλωσσικού ύφους. Αν προσθέσουμε το κατατοπιστικό κι ενδιαφέρον επίμετρο του Αλέξη Πολίτη, το επιλεγμένο οπτικό υλικό και το φροντισμένο χρονολόγιο, τότε μπορούμε να πούμε ότι οι Έλληνες αναγνώστες έχουν στα χέρια τους μια ιδιαίτερα προσεγμένη έκδοση. Οπότε, αν ακόμη αναρωτιέστε ποια από τις εκδόσεις της Παναγίας που κυκλοφορούν στα ελληνικά θα έπρεπε να αναζητήσετε, δεν υπάρχει πλέον τέτοιο δίλημμα. 

* Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά» (εκδ. Μεταίχμιο). Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Βήμα της Κυριακής, τον Μάρτιο του 2006


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Λογοτεχνία εξπρές», του Λάσα Μπουγάτζε (κριτική) – Μαύρο χιούμορ κι αυτοσαρκασμός από τον Καύκασο

«Λογοτεχνία εξπρές», του Λάσα Μπουγάτζε (κριτική) – Μαύρο χιούμορ κι αυτοσαρκασμός από τον Καύκασο

Για το μυθιστόρημα «Λογοτεχνία εξπρές» (μτφρ. Βέρικο Μγκελάτζετου), Λάσα Μπουγάτζε που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Μερικές φορές αναρωτιέμαι για ποιον γράφω, εκστομίζει ο αφηγητής ετούτου μυθιστορήματος του ...

Hallyu: το κορεατικό κύμα παρασύρει και το αστυνομικό μυθιστόρημα

Hallyu: το κορεατικό κύμα παρασύρει και το αστυνομικό μυθιστόρημα

Η κουλτούρα της Νότιας Κορέας μέσα από δύο αστυνομικά μυθιστορήματα της You-Jeong Jeong και ένα του Kim Un-su. Στην κεντρική εικόνα οι δύο συγγραφείς.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Πριν από μια πενταετία περίπου, στον εκδοτικό χώρο κυκλοφορούσαν ψιθυρ...

«Mexican Gothic», της Σίλβια Μορένο-Γκαρσία: Ένα γνήσιο γκόθικ μυθιστόρημα ανατροπών

«Mexican Gothic», της Σίλβια Μορένο-Γκαρσία: Ένα γνήσιο γκόθικ μυθιστόρημα ανατροπών

Για το μυθιστόρημα της Silvia Moreno-Garcia «Mexican Gothic» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα © Kelley McMorris.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Το Mexican Gothic είναι ό,τι λέει ο τίτλος του: ένα γοτθικ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Λογοτεχνία εξπρές», του Λάσα Μπουγάτζε (κριτική) – Μαύρο χιούμορ κι αυτοσαρκασμός από τον Καύκασο

«Λογοτεχνία εξπρές», του Λάσα Μπουγάτζε (κριτική) – Μαύρο χιούμορ κι αυτοσαρκασμός από τον Καύκασο

Για το μυθιστόρημα «Λογοτεχνία εξπρές» (μτφρ. Βέρικο Μγκελάτζετου), Λάσα Μπουγάτζε που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Μερικές φορές αναρωτιέμαι για ποιον γράφω, εκστομίζει ο αφηγητής ετούτου μυθιστορήματος του ...

«Κινηματογραφικοί δημιουργοί», του Θόδωρου Σούμα - Μια μελέτη για τις τάσεις στον κινηματογράφο και τις πλατφόρμες

«Κινηματογραφικοί δημιουργοί», του Θόδωρου Σούμα - Μια μελέτη για τις τάσεις στον κινηματογράφο και τις πλατφόρμες

Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες η μελέτη «Κινηματογραφικοί δημιουργοί» του Θόδωρου Σούμα. Στο βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιγόκερως, έχει περιληφθεί και ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο σχετικά με τις συνδρομητικές, ιντερνετικές πλατφόρμες και τις τηλεοπτικές σειρές που γνωρίζουν εκρηκτική επιτυχία οδηγώντα...

Hallyu: το κορεατικό κύμα παρασύρει και το αστυνομικό μυθιστόρημα

Hallyu: το κορεατικό κύμα παρασύρει και το αστυνομικό μυθιστόρημα

Η κουλτούρα της Νότιας Κορέας μέσα από δύο αστυνομικά μυθιστορήματα της You-Jeong Jeong και ένα του Kim Un-su. Στην κεντρική εικόνα οι δύο συγγραφείς.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Πριν από μια πενταετία περίπου, στον εκδοτικό χώρο κυκλοφορούσαν ψιθυρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», του Θεοφάνη Τάση (προδημοσίευση)

«Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», του Θεοφάνη Τάση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θεοφάνη Τάση «Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», που  θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όμως το πρωταρχικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει, αλλά πρώτ...

«Φοβάμαι, ταυρομάχε», του Πέδρο Λεμεμπέλ (προδημοσίευση)

«Φοβάμαι, ταυρομάχε», του Πέδρο Λεμεμπέλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Pedro Lemebel (1952-2015) «Φοβάμαι, ταυρομάχε» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αυτό το βιβλίο προέρχεται από είκο...

«Αφαίας και Τελαμώνος», του Κώστα Β. Κατσουλάρη (προδημοσίευση)

«Αφαίας και Τελαμώνος», του Κώστα Β. Κατσουλάρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή «Αφαίας και Τελαμώνος» του Κώστα Β. Κατσουλάρη που θα κυκλοφορήσει στις 25 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δάκρυα που σκουριάζουν στον καιρό *

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ