bendixer dentro

Για τη συλλογή διηγημάτων της Καταρίνα Μπέντιξεν [Katharina Bendixen] «Το δέντρο με τα μπουκάλια του ουίσκι» (μτφρ. Αλέξανδρος Κυπριώτης, εκδ. Σκαρίφημα). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Sasha Alexandra.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Είναι η πραγματικότητα κάποιων ανθρώπων από μόνη της τόσο παράξενη, διαφορετική και ακατανόητη, ή εκείνοι δεν διαθέτουν την ικανότητα να την κατανοήσουν και να τη διαχειριστούν; Για παράδειγμα, γίνεται να έχεις τόσα πολλά εγγόνια, τα οποία έχουν κατακλύσει κάθε δωμάτιο του σπιτιού, κάθε σημείο της αυλής, και να μην μπορείς να τα αντιμετωπίσεις ή να θεωρείς ότι κινδυνεύεις από αυτά; Μπορείς να βάλεις τη γυναίκα σου στην πρέσα σιδερώματος, όταν σου ανακοινώνει ότι περιμένει παιδί, επειδή δεν θέλεις σκοτούρες; Ή, για τον ίδιο λόγο, μπορείς να μην σηκώνεσαι από το κρεββάτι όταν σου χτυπάνε την πόρτα, αν και το σπίτι σου έχει πιάσει φωτιά; Αυτά κι άλλα πολλά συμβαίνουν στις ιστορίες της Καταρίνα Μπέντιξεν. Τα διηγήματα της συλλογής δεν είναι σαν τα διηγήματα που διαβάζουμε συνήθως, ούτε και οι ήρωές της λειτουργούν με συνηθισμένο τρόπο.

Πόνος, ενοχές, εμμονές και απωθημένα

Στο «Χορταράκι», ένα πεντάχρονο παιδί καταπλακώνεται από ένα τρακτέρ. Η ευθύνη για τον θάνατό του μοιράζεται στα τρία μέλη της οικογένειας: τους γονείς και τον μεγαλύτερο αδελφό. Για πολλά χρόνια, αρνούνται να αποδεχτούν την απώλεια και στηρίζουν ο ένας τον άλλον, κρατώντας την οικογένεια ενωμένη. Όταν αρχίζουν να αποδίδουν ευθύνες και να αλληλοκατηγορούνται, η οικογένεια διαλύεται.

Ένα ζευγάρι πάει τη γιαγιά στο γηροκομείο, όπου τη φροντίζουν καλά και είναι όλοι ευχαριστημένοι. Ή μήπως όχι; Γιατί, μετά από τρεις εβδομάδες που την επισκέπτονται, βρίσκουν κάτω από το ντουλάπι τη γάτα της ψόφια και κοκκαλωμένη; («Ένα σχέδιο που μας πάει»).

Μια μάνα περιμένει για χρόνια την κόρη της να γυρίσει από την Αφρική. Δείχνει στις γειτόνισσες καρτ ποστάλ τις οποίες υποτίθεται ότι στέλνει η κόρη, αλλά στην πραγματικότητα τις γράφει και τις στέλνει η ίδια η μητέρα. Ζει μέσα στο ψέμα, στην αναμονή μιας επίσκεψης που δεν πραγματοποιείται ποτέ. («Η Αφρική των καρτ-ποστάλ»).

Μια μάνα αρνείται να μιλήσει με τα παιδιά της στο τηλέφωνο, προσποιούμενη ότι είναι απασχολημένη. Φοβάται ότι θα ακούσει από αυτά πως δεν έχουν χρόνο για κουβέντες, και δεν αντέχει αυτή την απόρριψη.

Ένα άτεκνο ζευγάρι νοικιάζει και περιποιείται τον κήπο αρ. 170, στο σωματείο μικρών κήπων «Η Ν. Βραζιλία». Φτιάχνουν τον κήπο με τον τρόπο που θα άρεσε στα παιδιά που δεν απέκτησαν ποτέ, για να παίζουν εκεί, σε μια χώρα στην οποία θα ταξιδέψουν μόνο μέσα από τις σελίδες ενός ταξιδιωτικού οδηγού. («Ο κήπος με τις λίμνες βρόχινου νερού»).

Στο «Ιστορία της πόλης, ιστορία του χωριού», μια μάνα αρνείται να μιλήσει με τα παιδιά της στο τηλέφωνο, προσποιούμενη ότι είναι απασχολημένη. Φοβάται ότι θα ακούσει από αυτά πως δεν έχουν χρόνο για κουβέντες, και δεν αντέχει αυτή την απόρριψη.

Στο διήγημα που φέρει τον ίδιο τίτλο με τη συλλογή, βλέπουμε ένα παράξενο δέντρο, να μεγαλώνει στον κήπο μιας οικογένειας. Ένα δέντρο φτιαγμένο με μπουκάλια από ουίσκι. Οι δύο γονείς δεν έχουν καμιά επικοινωνία μεταξύ τους, ο πατέρας αλκοολικός, ένα παιδί που κακοποιείται. Το παιδί αυτό, ίσως και να γίνεται η αιτία να μεγαλώνει το δέντρο, καθώς πάει κρυφά και, με κάποιο τρόπο, το ποτίζει.

Το λογικό και το παράλογο και η πραγματική απόσταση μεταξύ τους

Οι ήρωες των διηγημάτων είναι άνθρωποι μόνοι, που δεν μπορούν να διαχειριστούν τη μοναξιά τους. Αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα της ζωής τους με έναν δικό τους τρόπο, δίνουν στα γεγονότα εξωπραγματικές διαστάσεις, αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τον πόνο, την απώλεια, κάθε μικρή και μεγάλη δυσκολία της ζωής τους. Ζουν –μέσα στο μυαλό τους– νοσηρές και παράλογες καταστάσεις, αγκιστρωμένοι σε εμμονές και απωθημένα. Είναι γονείς που εγκαταλείπονται από τα παιδιά τους, είναι ζευγάρια σε σχέσεις καταστροφικές και αδιέξοδες, άνθρωποι με άνοια, που δεν αναγνωρίζουν τα ίδια τους τα παιδιά, ή άτομα που πεθαίνουν εν ώρα εργασίας, και κανείς δεν αντιλαμβάνεται τον θάνατό τους. Άνθρωποι που δεν είχαν ποτέ μια ουσιαστική επικοινωνία με τους γύρω τους, και φέρουν, αρκετές φορές, ένα μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την τωρινή τους κατάσταση. Άνθρωποι που ζουν σε προβληματικές οικογένειες, με κακοποίηση, φτώχεια, πόνο, αδιέξοδα.

Τα συναισθήματα δεν απουσιάζουν, όμως δεν ορίζονται, δεν δηλώνονται. Ίσως είναι τόσο δυνατά, που δεν μπορεί κανείς να τα αντιμετωπίσει, να τα πολεμήσει, να τα εξηγήσει. Γι’ αυτό τα αγνοεί και κάνει σαν να είναι όλα φυσιολογικά.

Οι ήρωες της Μπέντιξεν δεν έχουν ονόματα, παρά μόνο ιδιότητες: μάνα, πατέρας, γιος, κόρη, σύζυγος. Είναι άνθρωποι άγνωστοι, ανώνυμοι, που κανείς δεν θα μνημονεύσει το πέρασμά τους από αυτή τη ζωή. Άνθρωποι των οποίων η ζωή μεταβάλλεται οριστικά και αμετάκλητα, και η μεταβολή αυτή οδηγεί στη συντριβή τους. Μπορεί να είμαι εγώ, μπορεί να είσαι εσύ, μπορεί να είναι ο καθένας, ανεξάρτητα από τον τόπο, τον χρόνο και τον τρόπο που ζει.

Στα είκοσι ένα διηγήματα της συλλογής παρατηρούμε την προσπάθεια των ηρώων να ξεφύγουν από μια κατάσταση δύσκολη, που συχνά τους ξεπερνά, από μια ζωή-φυλακή, από την οποία αδυνατούν να δραπετεύσουν. Δεν μπορούν να συμβιβαστούν με την πραγματικότητα, καθώς, γι’ αυτούς, τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας δεν είναι πάντα διακριτά. Τα συναισθήματα δεν απουσιάζουν, όμως δεν ορίζονται, δεν δηλώνονται. Ίσως είναι τόσο δυνατά, που δεν μπορεί κανείς να τα αντιμετωπίσει, να τα πολεμήσει, να τα εξηγήσει. Γι’ αυτό τα αγνοεί και κάνει σαν να είναι όλα φυσιολογικά. Όταν ένα πρόβλημα δεν ονομάζεται, δεν γίνεται αποδεκτό, άρα, μπορεί και να μην υπάρχει. Μπορεί –και θα ήθελαν– να είναι της φαντασίας τους. Ιστορίες ανατριχιαστικές που λέγονται με τον πιο απλό τρόπο, αλλά και καταστάσεις παράλογες που θεωρούνται φυσικές ή και το αντίστροφο.

Katharina Bendixen

Η Καταρίνα Μπέντιξεν γεννήθηκε το 1981 στη Λειψία, όπου ζει σήµερα. Σπούδασε βιβλιολογία στη Λειψία και ισπανική φιλολογία στο Αλικάντε. Είναι υπεύθυνη σύνταξης του λογοτεχνικού περιοδικού poetin, µεταφράζει βιβλία για παιδιά και εφήβους από τα αγγλικά και αρθρογραφεί σε διάφορα έντυπα, µεταξύ των οποίων και στην ανεξάρτητη, µαρξιστική καθηµερινή εφηµερίδα “die junge Welt”. Είναι αντιπρόεδρος του Λογοτεχνικού Συµβουλίου Σαξονίας και µέλος του Κέντρου PEN Γερµανίας. Το δέντρο µε τα µπουκάλια του ουίσκι είναι το πρώτο της βιβλίο (2009). Ακολούθησαν μια συλλογή διηγηµάτων και ένα µυθιστόρηµα. Έχει εκδώσει επίσης τρία παιδικά βιβλία.

skarifima bendixer dentroΛόγος λιτός, στεγνός, κοφτός, χωρίς στολίδια, με επαναλήψεις φράσεων που δίνουν ένταση και τόνο στο κείμενο. Όλα λέγονται απλά και φυσικά, σαν να είναι καθημερινά και αναμενόμενα, με μια αλήθεια που τσακίζει κόκαλα. Ρεαλισμός και σουρεαλισμός σε ίσες δόσεις. Η συγγραφέας στέκεται απέναντι, παρατηρεί τους παγιδευμένους στην καθημερινότητα ήρωές της, παρατηρεί τις αλλαγές στη ζωή τους, την προσπάθειά τους να ξεφύγουν από αυτό που τους συμβαίνει, βλέπει την τελική συντριβή τους, και κάνει μια δημοσιογραφική καταγραφή αυτών των εικόνων.

Οι ήρωες της Μπέντιξεν δεν έχουν μέτρο, ανεξάρτητα από το πόσο σοβαρό είναι αυτό που τους συμβαίνει. Οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι πράξεις τους είναι στα άκρα, είναι της υπερβολής, προς κάθε κατεύθυνση. Βουτούν σε ψευδαισθήσεις, πνίγονται σε μια δυστυχία απέραντη σαν τη θάλασσα, σκοτεινή και χαώδης. Η συγγραφέας, ιχνηλατώντας τα κρυφά μονοπάτια ψυχισμών που βρίσκονται υπό κατάρρευση, τονίζει σε συνέντευξή της, ότι, μέσω του σοκ, προσπαθεί να αποδώσει πράγματα, τα οποία δεν είναι ορατά με μια πρώτη ματιά. Επίσης σημειώνει ότι στις μέρες μας υπάρχει μια γενικότερη τάση προς τον ατομικισμό, την ώρα που ένας άνθρωπος ο οποίος ανήκει σε μια κοινότητα, σε μια ομάδα, μπορεί να τα καταφέρει πολύ καλύτερα σε καταστάσεις σαν αυτές που αντιμετωπίζουν οι ήρωές της.

Η μετάφραση του Αλέξανδρου Κυπριώτη αποδίδει την κοφτερή, ειλικρινή γλώσσα του κειμένου και το κλίμα της εφιαλτικής καθημερινότητας των πρωταγωνιστών του βιβλίου.


 Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Όταν ο αδελφός μου ήτανε πέντε χρονών, τον πάτησε ένα τρακτέρ, και ενώ το τρακτέρ το οδηγούσε ο πατέρας μου, δεν έφταιγε μόνο εκείνος για τον θάνατο του αδελφού μου, αλλά το φταίξιμο το είχαμε τρία άτομα. Η μάνα μου ήτανε στην κουζίνα και πρόσεχε απ’ το παράθυρο τον αδελφό μου, που έπαιζε στον ήλιο δίπλα στο σπίτι. Για μια στιγμή όμως, αντί να κοιτάζει έξω, κοίταξε τον πουρέ με τις πατάτες, που έκανε μεγάλες φουσκάλες μέσα στην κατσαρόλα. Με δυνατές κινήσεις ανακάτευε τον πουρέ, αντί να ‘χει τα μάτια της στον αδελφό μου. Εγώ έπρεπε να κάνω σήματα στον πατέρα μου για να παρκάρει στο κενό ανάμεσα στον σφένδαμο και την αποθήκη. Ο αδελφός μου καθότανε ανακούρκουδα στον τοίχο της αποθήκης, περιεργαζότανε κάτι χορταράκια, τα έκοβε σε στενές λωρίδες και τα σήκωνε και τα κοίταζε στον ήλιο».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ