to gegonos

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Η Anamaria Vartolomei στην ομότιτλη ταινία –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα και το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας FIPRESCI στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας το 2021– της Audrey Diwan.

Της Εύας Στάμου

Το αυτοβιογραφικό αφήγημα της Ανί Ερνό αναφέρεται σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονταν ακόμα ως αυτόνομα σεξουαλικά υποκείμενα, αλλά σαν χρηστικά αντικείμενα προς όφελος των αντρών.

Το πρώτο φεμινιστικό κύμα, κατά τη διάρκεια του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, επικεντρώθηκε στην ανάγκη να παραμείνουν οι γυναίκες ασφαλείς από το «επικίνδυνο» σεξ, αποφεύγοντας την κακοποίηση, τον βιασμό και την άμβλωση, με κάθε τρόπο, ακόμα και με την αποχή από την ερωτική πράξη. Κατά το δεύτερο φεμινιστικό κύμα, τη δεκαετία του ’60, η «πολιτική του σεξ» μεταφέρθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης, με τις φεμινίστριες να προτάσσουν τη σεξουαλική απελευθέρωση και την πρόσβαση των γυναικών κάθε κοινωνικής τάξης στη σεξουαλική εκπαίδευση, την αντισύλληψη και την άμβλωση.

Ωστόσο, τη χρονική περίοδο που διαδραματίζονται τα γεγονότα του αυτοβιογραφικού αφηγήματος της Ερνό, οι γυναίκες δεν είχαν ακόμα πολλές επιλογές σε περίπτωση που αποφάσιζαν να προβούν σε διακοπή κύησης: υποβάλλονταν σε μια ταπεινωτική διαδικασία, επικίνδυνη για τη σωματική τους ακεραιότητα η οποία αποτελούσε την ίδια στιγμή παράνομη δραστηριότητα. Η άμβλωση έγινε τελικά νόμιμη στη Γαλλία το 1975.

Η αφήγηση ξεκινά με την περιγραφή της αναμονής αντρών και γυναικών σε έναν προθάλαμο νοσοκομείου λίγο πριν από το 2000. Ανάμεσά τους και η συγγραφέας που αγωνιά για τα ιατρικά αποτελέσματα προκειμένου να πληροφορηθεί αν έχει AIDS, ίση μεταξύ ίσων, ανάμεσα στους υπόλοιπους ασθενείς, ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, κοινωνική θέση. Στην συνέχεια οι αναγνώστες μεταφέρονται στο 1960 όταν η συγγραφέας, εικοσιτριάχρονη φοιτήτρια φιλολογίας τότε που έχει μείνει έγκυος, προσπαθεί να απαλλαγεί από την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη της, βιώνοντας μια σειρά από δυσάρεστες καταστάσεις που την ωθούν στη βίαιη και οριστική ενηλικίωσή της.

Μια ερωτική σχέση που δεν έχει για την Ερνό ιδιαίτερη σημασία, γίνεται η αιτία να μείνει έγκυος και να περάσει δύο μήνες αναζητώντας λύση στο πρόβλημά της, ψάχνοντας στήριξη σε συμφοιτητές και των δύο φύλων, ζητώντας τη βοήθεια ενός γιατρού, επιχειρώντας να προκαλέσει η ίδια έκτρωση...

Μια ερωτική σχέση που δεν έχει για την Ερνό ιδιαίτερη σημασία, γίνεται η αιτία να μείνει έγκυος και να περάσει δύο μήνες αναζητώντας λύση στο πρόβλημά της, ψάχνοντας στήριξη σε συμφοιτητές και των δύο φύλων, ζητώντας τη βοήθεια ενός γιατρού ο οποίος, δίχως να σεβαστεί την επιθυμία της, της χορηγεί ενέσεις που σταματούν την αποβολή, επιχειρώντας να προκαλέσει η ίδια έκτρωση με τη χρήση μιας βελόνας πλεξίματος. Η αναζήτησή της θα τη φέρει στο κατώφλι μιας νοσοκόμας που συστηματικά και για ένα ικανό χρηματικό ποσό βοηθά τις γυναίκες να απαλλαγούν από ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες· εκεί θα ξεκινήσει η νέα και τελευταία φάση του μαρτυρίου της με την ολοκλήρωση της αποβολής του εμβρύου που θέτει τη ζωή της σε κίνδυνο και επιβάλλει την επείγουσα εισαγωγή της στο νοσοκομείο.

Η Ανί Ερνό μιλά για την εμπειρία της με τρόπο ευθύ, άμεσο και απλό, δίχως να καταφεύγει στον συναισθηματισμό ή να στοιχειοθετεί ένα κατηγορητήριο εναντίον του νεαρού που την άφησε έγκυο και του αντρικού φύλου γενικότερα, του ιατρικού συστήματος ή των συμφοιτητών που δεν της συμπαραστάθηκαν όσο θα ήθελε. Τα πάντα είναι ιδωμένα εντός του συγκεκριμένου ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου μιας εποχής όπου οι αμβλώσεις ήταν ακόμα παράνομες και μπορούσαν να στοιχήσουν σε έναν γιατρό την άδειά του για μεγάλο διάστημα ή και για πάντα. Οι επιλογές της γυναίκας που σχετίζονταν με τη σεξουαλική της δραστηριότητα –αν είχε σχέσεις πριν παντρευτεί, αν χρησιμοποιούσε κάποια μέθοδο αντισύλληψης– προσδιορίζουν στα μάτια των άλλων την κοινωνική θέση και την ηθική αξία της, καθορίζοντας ουσιαστικά όλη της την ύπαρξη.

Οι επιλογές της γυναίκας που σχετίζονταν με τη σεξουαλική της δραστηριότητα –αν είχε σχέσεις πριν παντρευτεί, αν χρησιμοποιούσε κάποια μέθοδο αντισύλληψης– προσδιορίζουν στα μάτια των άλλων την κοινωνική θέση και την ηθική αξία της, καθορίζοντας ουσιαστικά όλη της την ύπαρξη.

Κάποιες στιγμές η συγγραφέας μοιάζει να βγαίνει από τον εαυτό της και να παρατηρεί ψυχρά, όχι μόνο τις αντιδράσεις των άλλων μα και της ηρωίδας της, που δεν είναι παρά ο εαυτός της σε νεότερη ηλικία· κάποιες άλλες στιγμές η ζωντάνια της περιγραφής και η ένταση του συναισθήματος δεν αφήνουν αμφιβολίες ότι πρόκειται για την ίδια που βίωσε τα φρικτά γεγονότα που αφηγείται.

metaixmio enraux to gegonosΤρία στοιχεία της αφήγησης παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

Το πρώτο είναι ο θαυμασμός των αντρών συμφοιτητών για τη Ερνό και η προσπάθειά τους έστω και αδέξια να της συμπαρασταθούν, βλέποντας στο πρόσωπό της μια γυναίκα τολμηρή, δυναμική και με τη γοητεία που της δίνει το γεγονός ότι έχει ελεύθερες σεξουαλικές σχέσεις. Δεν λείπει βέβαια και ο συμφοιτητής που μόλις πληροφορείται από την ίδια την κατάστασή της, επιδιώκει αμέσως να κάνει σεξ μαζί της, χωρίς ίχνος ενσυναίσθησης.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η αδιάφορη, αποστασιοποιημένη συμπεριφορά του νεαρού που άφησε έγκυο την Ερνό, αλλά και η δική της προθυμία όχι μόνο να συνεχίσει να επικοινωνεί μαζί του, μα και να περάσει με αυτόν και την παρέα του τις διακοπές των Χριστουγέννων. Μπορεί η στάση της Ερνό σήμερα να φαίνεται ακατανόητη, μα ας μην ξεχνάμε ότι στη δεκαετία του ’60, για μια νεαρή φοιτήτρια εθεωρείτο μάλλον φυσικό ο άντρας να μην αναλαμβάνει καμία ευθύνη και το βάρος να πέφτει εξολοκλήρου στη γυναίκα.
Το τρίτο στοιχείο είναι η προσβλητική συμπεριφορά του νεαρού χειρουργού προς την πρωταγωνίστρια, και κυρίως το γεγονός ότι μετανιώνει για τη στάση του μόλις πληροφορείται πως δεν πρόκειται για εργάτρια ή πωλήτρια αλλά για μια μορφωμένη φοιτήτρια – οι αναφορές στην κοινωνική τάξη παίζουν σημαντικό ρόλο στο έργο της Ερνό, όπως ισχύει για κάθε σύγχρονη φεμινίστρια.

Κατά τη γνώμη μου δεν πρόκειται για ένα βιβλίο που απευθύνεται μόνο στις γυναίκες, αλλά αφορά κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να μεταθέσει την ευθύνη ορισμού της νομιμότητας των αμβλώσεων σε κάθε επιμέρους Πολιτεία, ανοίγει και πάλι μια σειρά ζητημάτων που θεωρούσαμε ότι η νομική επιστήμη είχε επιλύσει, υπονομεύοντας ουσιαστικά το δικαίωμα των γυναικών στην αυτοδιάθεση του σώματός τους.

Σε ένα καίριο σημείο της αφήγησης η συγγραφέας σημειώνει:

«Μες στον έρωτα και στον οργασμό πίστευα ότι το κορμί μου δεν διέφερε ουσιαστικά από εκείνο ενός άντρα».

Πρόκειται άραγε για τη δήλωση μιας κοπέλας που δεν γνωρίζει καλά τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του σώματός της ή μήπως για τη λαχτάρα μιας γυναίκας να απολαμβάνει τον έρωτα ως μια αυτόνομη κι έλλογα ελεύθερη ύπαρξη;


* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

Για το μυθιστόρημα της Αν Πάτσετ [Ann Patchett] «Τομ Λέικ» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα), μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη, τη φύση και το θέατρο, φόρος τιμής στη «Μικρή μας πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ [Thornton Wilder]. Κεντρική εικόνα: Οι Frank Craven (δεξιά), Martha Scott και John Craven...

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

Για το μυθιστόρημα της Άσλεϊ Πόστον [Ashley Poston] «Οι νεκροί ρομαντικοί» (μτφρ. Έλενα Γιαννακούλα, εκδ. Ψυχογιός). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The Romantics». 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός 

Όταν η Τζώρτζ Έλιο...

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζορτζ Σόντερς [George Saunders] «Μέρα απελευθέρωσης» (μτφρ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης. εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: © Willi White (Oglala Lakota).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Με πληρότη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ