to gegonos

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Η Anamaria Vartolomei στην ομότιτλη ταινία –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα και το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας FIPRESCI στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας το 2021– της Audrey Diwan.

Της Εύας Στάμου

Το αυτοβιογραφικό αφήγημα της Ανί Ερνό αναφέρεται σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονταν ακόμα ως αυτόνομα σεξουαλικά υποκείμενα, αλλά σαν χρηστικά αντικείμενα προς όφελος των αντρών.

Το πρώτο φεμινιστικό κύμα, κατά τη διάρκεια του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, επικεντρώθηκε στην ανάγκη να παραμείνουν οι γυναίκες ασφαλείς από το «επικίνδυνο» σεξ, αποφεύγοντας την κακοποίηση, τον βιασμό και την άμβλωση, με κάθε τρόπο, ακόμα και με την αποχή από την ερωτική πράξη. Κατά το δεύτερο φεμινιστικό κύμα, τη δεκαετία του ’60, η «πολιτική του σεξ» μεταφέρθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης, με τις φεμινίστριες να προτάσσουν τη σεξουαλική απελευθέρωση και την πρόσβαση των γυναικών κάθε κοινωνικής τάξης στη σεξουαλική εκπαίδευση, την αντισύλληψη και την άμβλωση.

Ωστόσο, τη χρονική περίοδο που διαδραματίζονται τα γεγονότα του αυτοβιογραφικού αφηγήματος της Ερνό, οι γυναίκες δεν είχαν ακόμα πολλές επιλογές σε περίπτωση που αποφάσιζαν να προβούν σε διακοπή κύησης: υποβάλλονταν σε μια ταπεινωτική διαδικασία, επικίνδυνη για τη σωματική τους ακεραιότητα η οποία αποτελούσε την ίδια στιγμή παράνομη δραστηριότητα. Η άμβλωση έγινε τελικά νόμιμη στη Γαλλία το 1975.

Η αφήγηση ξεκινά με την περιγραφή της αναμονής αντρών και γυναικών σε έναν προθάλαμο νοσοκομείου λίγο πριν από το 2000. Ανάμεσά τους και η συγγραφέας που αγωνιά για τα ιατρικά αποτελέσματα προκειμένου να πληροφορηθεί αν έχει AIDS, ίση μεταξύ ίσων, ανάμεσα στους υπόλοιπους ασθενείς, ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, κοινωνική θέση. Στην συνέχεια οι αναγνώστες μεταφέρονται στο 1960 όταν η συγγραφέας, εικοσιτριάχρονη φοιτήτρια φιλολογίας τότε που έχει μείνει έγκυος, προσπαθεί να απαλλαγεί από την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη της, βιώνοντας μια σειρά από δυσάρεστες καταστάσεις που την ωθούν στη βίαιη και οριστική ενηλικίωσή της.

Μια ερωτική σχέση που δεν έχει για την Ερνό ιδιαίτερη σημασία, γίνεται η αιτία να μείνει έγκυος και να περάσει δύο μήνες αναζητώντας λύση στο πρόβλημά της, ψάχνοντας στήριξη σε συμφοιτητές και των δύο φύλων, ζητώντας τη βοήθεια ενός γιατρού, επιχειρώντας να προκαλέσει η ίδια έκτρωση...

Μια ερωτική σχέση που δεν έχει για την Ερνό ιδιαίτερη σημασία, γίνεται η αιτία να μείνει έγκυος και να περάσει δύο μήνες αναζητώντας λύση στο πρόβλημά της, ψάχνοντας στήριξη σε συμφοιτητές και των δύο φύλων, ζητώντας τη βοήθεια ενός γιατρού ο οποίος, δίχως να σεβαστεί την επιθυμία της, της χορηγεί ενέσεις που σταματούν την αποβολή, επιχειρώντας να προκαλέσει η ίδια έκτρωση με τη χρήση μιας βελόνας πλεξίματος. Η αναζήτησή της θα τη φέρει στο κατώφλι μιας νοσοκόμας που συστηματικά και για ένα ικανό χρηματικό ποσό βοηθά τις γυναίκες να απαλλαγούν από ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες· εκεί θα ξεκινήσει η νέα και τελευταία φάση του μαρτυρίου της με την ολοκλήρωση της αποβολής του εμβρύου που θέτει τη ζωή της σε κίνδυνο και επιβάλλει την επείγουσα εισαγωγή της στο νοσοκομείο.

Η Ανί Ερνό μιλά για την εμπειρία της με τρόπο ευθύ, άμεσο και απλό, δίχως να καταφεύγει στον συναισθηματισμό ή να στοιχειοθετεί ένα κατηγορητήριο εναντίον του νεαρού που την άφησε έγκυο και του αντρικού φύλου γενικότερα, του ιατρικού συστήματος ή των συμφοιτητών που δεν της συμπαραστάθηκαν όσο θα ήθελε. Τα πάντα είναι ιδωμένα εντός του συγκεκριμένου ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου μιας εποχής όπου οι αμβλώσεις ήταν ακόμα παράνομες και μπορούσαν να στοιχήσουν σε έναν γιατρό την άδειά του για μεγάλο διάστημα ή και για πάντα. Οι επιλογές της γυναίκας που σχετίζονταν με τη σεξουαλική της δραστηριότητα –αν είχε σχέσεις πριν παντρευτεί, αν χρησιμοποιούσε κάποια μέθοδο αντισύλληψης– προσδιορίζουν στα μάτια των άλλων την κοινωνική θέση και την ηθική αξία της, καθορίζοντας ουσιαστικά όλη της την ύπαρξη.

Οι επιλογές της γυναίκας που σχετίζονταν με τη σεξουαλική της δραστηριότητα –αν είχε σχέσεις πριν παντρευτεί, αν χρησιμοποιούσε κάποια μέθοδο αντισύλληψης– προσδιορίζουν στα μάτια των άλλων την κοινωνική θέση και την ηθική αξία της, καθορίζοντας ουσιαστικά όλη της την ύπαρξη.

Κάποιες στιγμές η συγγραφέας μοιάζει να βγαίνει από τον εαυτό της και να παρατηρεί ψυχρά, όχι μόνο τις αντιδράσεις των άλλων μα και της ηρωίδας της, που δεν είναι παρά ο εαυτός της σε νεότερη ηλικία· κάποιες άλλες στιγμές η ζωντάνια της περιγραφής και η ένταση του συναισθήματος δεν αφήνουν αμφιβολίες ότι πρόκειται για την ίδια που βίωσε τα φρικτά γεγονότα που αφηγείται.

metaixmio enraux to gegonosΤρία στοιχεία της αφήγησης παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

Το πρώτο είναι ο θαυμασμός των αντρών συμφοιτητών για τη Ερνό και η προσπάθειά τους έστω και αδέξια να της συμπαρασταθούν, βλέποντας στο πρόσωπό της μια γυναίκα τολμηρή, δυναμική και με τη γοητεία που της δίνει το γεγονός ότι έχει ελεύθερες σεξουαλικές σχέσεις. Δεν λείπει βέβαια και ο συμφοιτητής που μόλις πληροφορείται από την ίδια την κατάστασή της, επιδιώκει αμέσως να κάνει σεξ μαζί της, χωρίς ίχνος ενσυναίσθησης.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η αδιάφορη, αποστασιοποιημένη συμπεριφορά του νεαρού που άφησε έγκυο την Ερνό, αλλά και η δική της προθυμία όχι μόνο να συνεχίσει να επικοινωνεί μαζί του, μα και να περάσει με αυτόν και την παρέα του τις διακοπές των Χριστουγέννων. Μπορεί η στάση της Ερνό σήμερα να φαίνεται ακατανόητη, μα ας μην ξεχνάμε ότι στη δεκαετία του ’60, για μια νεαρή φοιτήτρια εθεωρείτο μάλλον φυσικό ο άντρας να μην αναλαμβάνει καμία ευθύνη και το βάρος να πέφτει εξολοκλήρου στη γυναίκα.
Το τρίτο στοιχείο είναι η προσβλητική συμπεριφορά του νεαρού χειρουργού προς την πρωταγωνίστρια, και κυρίως το γεγονός ότι μετανιώνει για τη στάση του μόλις πληροφορείται πως δεν πρόκειται για εργάτρια ή πωλήτρια αλλά για μια μορφωμένη φοιτήτρια – οι αναφορές στην κοινωνική τάξη παίζουν σημαντικό ρόλο στο έργο της Ερνό, όπως ισχύει για κάθε σύγχρονη φεμινίστρια.

Κατά τη γνώμη μου δεν πρόκειται για ένα βιβλίο που απευθύνεται μόνο στις γυναίκες, αλλά αφορά κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να μεταθέσει την ευθύνη ορισμού της νομιμότητας των αμβλώσεων σε κάθε επιμέρους Πολιτεία, ανοίγει και πάλι μια σειρά ζητημάτων που θεωρούσαμε ότι η νομική επιστήμη είχε επιλύσει, υπονομεύοντας ουσιαστικά το δικαίωμα των γυναικών στην αυτοδιάθεση του σώματός τους.

Σε ένα καίριο σημείο της αφήγησης η συγγραφέας σημειώνει:

«Μες στον έρωτα και στον οργασμό πίστευα ότι το κορμί μου δεν διέφερε ουσιαστικά από εκείνο ενός άντρα».

Πρόκειται άραγε για τη δήλωση μιας κοπέλας που δεν γνωρίζει καλά τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του σώματός της ή μήπως για τη λαχτάρα μιας γυναίκας να απολαμβάνει τον έρωτα ως μια αυτόνομη κι έλλογα ελεύθερη ύπαρξη;


* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

Σκέψεις και παρατηρήσεις για το αυτοκίνητο ως σύμβολο ελευθερίας και ανεξαρτησίας, καθώς και σύμβολο κοινωνικής θέσης, με αφορμή το μυθιστόρημα του Συλβαίν Πρυντόμ (Sylvain Prudhomme) «Στους δρόμους» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. Στερέωμα).

Του Ηλία Καφάογλου 

...
«Με καταγωγή από τη Μαριούπολη» της Νατάσα Βοντίν (κριτική) – Το έπος μιας οικογένειας «χωρίς πατρίδα»

«Με καταγωγή από τη Μαριούπολη» της Νατάσα Βοντίν (κριτική) – Το έπος μιας οικογένειας «χωρίς πατρίδα»

Για το μυθιστόρημα της Νατάσα Βοντίν (Natascha Wodin) «Με καταγωγή από τη Μαριούπολη» (μτφρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδ. Gutenberg).

Της Έλενας Χουζούρη

Τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, στα ελληνικά ερτζιανά, υπήρχε η ραδιοφωνική εκπομπή «Αν...

«Το λάθος αστέρι» του Τζον Γκριν – Ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα

«Το λάθος αστέρι» του Τζον Γκριν – Ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα

Το «Λάθος αστέρι», του πολυβραβευμένου συγγραφέα Τζον Γκριν (μτφρ. Δημήτρης Μελικέρτης, εκδ. Ψυχογιός), μας περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τον έρωτα, την αγωνία και τη δίψα για ζωή των ανθρώπων που έχουν διαγνωστεί με ανίατη μορφή καρκίνου, μέσα από την ιστορία της δεκαεξάχρονης Χέιζελ Γκέις.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σαλμάν Ρούσντι: Τρεις δεκαετίες με απειλή θανάτου από το Ισλάμ – Ποιος είναι ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων»

Σαλμάν Ρούσντι: Τρεις δεκαετίες με απειλή θανάτου από το Ισλάμ – Ποιος είναι ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων»

Βελτιώθηκε η κατάσταση της υγείας του Σάλμαν Ρούσντι, σύμφωνα με τον λογοτεχνικό ατζέντη του. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο λογοτεχνικός ατζέντης του ...

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Σε ηλικία 92 ετών, πέθανε η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά. Φωτογραφία: Άρης Ρούπινας

Επιμέλεια: Book Press

Ο κόσμος του βιβλίου και ειδικότερα ο κόσμος του βιβλίου για παιδιά αποχαιρετά σήμερα τη συγγραφέα ...

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

Σκέψεις και παρατηρήσεις για το αυτοκίνητο ως σύμβολο ελευθερίας και ανεξαρτησίας, καθώς και σύμβολο κοινωνικής θέσης, με αφορμή το μυθιστόρημα του Συλβαίν Πρυντόμ (Sylvain Prudhomme) «Στους δρόμους» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. Στερέωμα).

Του Ηλία Καφάογλου 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

Από τα πολλλά καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σας προτείνω δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δοκίμια, έρευνες, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ