o trelos tou vasilia

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό; Υπάρχει σημείο σύγκλισης ανάμεσα στο σοβαρό και στο αστείο, ανάμεσα στην αγάπη για την οικογένεια και στο επαγγελματικό καθήκον; Και τι γίνεται όταν αυτά τα δύο τελευταία αντικρούονται μεταξύ τους;

Ο Μοχάμεντ μπεν Μοχάμεντ είναι για τριάντα πέντε χρόνια «ο αφοσιωμένος υπηρέτης, ο διασκεδαστής με την ανεξάντλητη φαντασία, ο επίσημος θεολόγος, ο λογοτεχνικός σύμβουλος» του Σίντι, του βασιλιά του Μαρακές. Μένει κι εκείνος στο παλάτι, κοντά στον αφέντη του, φροντίζει για τη διασκέδαση του βασιλιά, του φτιάχνει το κέφι με πρωτότυπες ιστορίες, τον νανουρίζει με παραμύθια. Είναι ο εκλεκτός, ο άνθρωπος που έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις αποφάσεις του μονάρχη και να ευνοήσει ή να καταβαραθρώσει την τύχη κάποιων συμπολιτών του. Αυτός όμως ο διανοούμενος παρατηρητής, ο εξοπλισμένος με την εξαιρετική ικανότητα να λέει φαινομενικά ατελείωτα ποιήματα χωρίς παύση ή δισταγμό, αυτός που χαίρει της εμπιστοσύνης του βασιλιά, που με τη δεξιοτεχνία και το ταλέντο του έχει βοηθήσει πολύ κόσμο, αυτός ο άνθρωπος, όταν ο γιος του φυλακίζεται, δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να τον βοηθήσει.

Μια ζωή σαν παραμύθι

Αυτή είναι η ιστορία του Μοχάμεντ, και η ιστορία του πατέρα του συγγραφέα, ο οποίος υπηρέτησε για τριάντα πέντε χρόνια ως ένα είδος γελωτοποιού της αυλής και ως έμπιστος σύντροφος του βασιλιά Χασάν Β΄, ο οποίος βασίλεψε από το 1961 έως το 1999. Είναι επίσης η ιστορία του αδερφού του συγγραφέα, ενός νεαρού στρατιωτικού, ο οποίος συμμετείχε στο πραξικόπημα του 1971, που είχε ως στόχο την ανατροπή του βασιλιά, και ο οποίος συνελήφθη και έμεινε για είκοσι χρόνια φυλακισμένος σε μια φυλακή του Νότου, κάτω από συνθήκες απίστευτης βαρβαρότητας.

Η ιστορία του αδερφού του συγγραφέα, ενός νεαρού στρατιωτικού, ο οποίος συμμετείχε στο πραξικόπημα του 1971, που είχε ως στόχο την ανατροπή του βασιλιά, και ο οποίος συνελήφθη και έμεινε για είκοσι χρόνια φυλακισμένος σε μια φυλακή του Νότου, κάτω από συνθήκες απίστευτης βαρβαρότητας.

Η αφήγηση ξεκινά από τις παραμονές του θανάτου του βασιλιά, όπου όλοι είναι ανάστατοι γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί στον αφέντη τους και για τις επιπτώσεις που θα έχει αυτό στη δική τους μοίρα. Σε πρώτο πρόσωπο και με διαρκείς αναδρομές στο παρελθόν, ο Μοχάμεντ μας διηγείται το πώς βρέθηκε στο παλάτι και πώς κατάφερε να γίνει ο εκλεκτός.

Ο συγγραφέας αφήνει τον πατέρα του να πει «τη δική του καταπληκτική ιστορία, την οποία δεν τη διάλεξε, δεν την αρνήθηκε, την άφησε να εξελιχθεί, όπως κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι». Ο δικός του πατέρας είναι κουρέας στη βασιλική αυλή και για τον λόγο αυτό, ο νεαρός τότε Μοχάμεντ, έχει μια εικόνα του παλατιού εκ των έσω, και επίσης έχει πρόσβαση στην αυλή. Όταν λοιπόν ο βασιλιάς μαθαίνει τις ιδιαίτερες ικανότητές του στην αφήγηση ιστοριών και ποιημάτων, αλλά κυρίως όταν διαπιστώνει ιδίοις όμμασι την πίστη και την αφοσίωση του Μοχάμεντ σε πρόσωπα που τον έχουν ευεργετήσει, αποφασίζει να τον κάνει έμπιστο ακόλουθο και σύμβουλό του.

Στο παλάτι ο νεαρός ευνοούμενος συναναστρέφεται με έναν μεγάλο αριθμό ατόμων, που το καθένα έχει μια δική του αρμοδιότητα την οποία και παλεύει να διατηρήσει, αντιμετωπίζοντας ζήλειες και ίντριγκες, αλλά και σχέσεις εμπιστοσύνης. Μεταξύ αυτών είναι ο μουσικός, ο γιατρός, ο νάνος, ο βοτανολόγος, ο μάντης, ο καθένας με τον ρόλο του σε αυτή την αυλή των θαυμάτων. Πλούτος και δύναμη, κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που βιώνουν οι κοινοί θνητοί της περιοχής. Διαμονή στο παλάτι, πλουσιοπάροχα γεύματα, απολαύσεις που όλοι ονειρεύονται αλλά ελάχιστοι απολαμβάνουν.

Όταν κάποιος μπαίνει στο παλάτι και αποδέχεται το ρόλο που του προσφέρουν, παίρνει μια απόφαση ζωής και δεν έχει δικαίωμα υπαναχώρησης.

Ο Μοχάμεντ ζει μια ζωή που ο καθένας θα τη ζήλευε, μια ζωή παραμυθένια, αλλά ταυτόχρονα μια ζωή μοναχική, χωρίς προσωπικές ελευθερίες. Βλέπει ελάχιστα τη γυναίκα και τα παιδιά του και δεν έχει κανένα περιθώριο να το αλλάξει αυτό. Όταν κάποιος μπαίνει στο παλάτι και αποδέχεται το ρόλο που του προσφέρουν, παίρνει μια απόφαση ζωής και δεν έχει δικαίωμα υπαναχώρησης. Ο λόγος του βασιλιά είναι νόμος και η διάθεσή του επίσης, είναι πάνω από το γενικό συμφέρον. Με την εξυπνάδα του και με τη στοργική σχέση αγάπης κι αφοσίωσης προς τον βασιλιά, ο οποίος έχει αδυναμία στους ανθρώπους με καλλιτεχνική φύση, ο Μοχάμεντ καταφέρνει να διατηρήσει την προνομιούχα θέση του στο παλάτι για μια ζωή. Πληρώνεται για να δίνει χαρά και για να λέει στον βασιλιά αυτό που θέλει να ακούσει.

Mahi Binebine

Ο Μαχί Μπινμπίν, ζωγράφος, γλύπτης και μυθιστοριογράφος, γεννήθηκε το 1959 στο Μαρακές, όπου και ζει. Αρχικά σπούδασε μαθηματικά στο Παρίσι. Στη συνέχεια αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία και τη ζωγραφική. Οι πίνακές του ανήκουν στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Γκούγκενχαϊμ στη Νέα Υόρκη. Το 2010 το βιβλίο του Τα αστέρια του Σιντί Μουμέν πήρε το βραβείο του καλύτερου αραβικού μυθιστορήματος. Έχει διακριθεί στη χώρα του, το Μαρόκο ως πρόσωπο που συμβάλλει με το έργο του στην ανάδειξη της χώρας διεθνώς. Φωτογραφία: Laurent Moulager - Own work, CC BY-SA 4.0

Ένας τρόπος συμφιλίωσης

Ο συγγραφέας, προσπαθεί να μπει στη θέση του πατέρα του, να φανταστεί τη ζωή του δίπλα στο βασιλιά, τις σχέσεις του με τους υπόλοιπους ανθρώπους του παλατιού. Κυρίως όμως, προσπαθεί να περιγράψει τη δύσκολη θέση στην οποία βρέθηκε, όταν έπρεπε να διαλέξει στρατόπεδο. Αν τασσόταν φανερά υπέρ του γιου του, κινδύνευε τόσο ο ίδιος όσο και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του. Τάχθηκε λοιπόν με το μέρος του βασιλιά, με τον οποίο τον έδενε και μια βαθύτερη σχέση πίστης και αφοσίωσης, και με τον τρόπο αυτό είχε τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Σύγκρουση οικογενειακή, αλλά, κυρίως, προσωπική και πολύ επώδυνη. Ο Μοχάμεντ βασανίζεται χωρίς να το δείχνει και τα πράγματα γι’ αυτόν είναι πιο περίπλοκα απ’ ό,τι φαίνονται.

agra bihebe o trelos tou vasiliaΟ συγγραφέας, οξυδερκής παρατηρητής της πολιτικής πραγματικότητας της χώρας του, με φόρμα παραμυθιού, ρίχνει μια πολύ προσεκτική ματιά σε ό,τι έχει σχέση με την απουσία του πατέρα από τη ζωή του και με το οικογενειακό τραύμα της εικοσαετούς φυλάκισης του αδερφού του, διερευνά τους μηχανισμούς για τη λήψη αποφάσεων του γεννήτορά του και αναζητά απαντήσεις. Περιγράφει το πώς μπορεί κάποιος να κάνει κάτι σαν μια συμφωνία με τον διάβολο, να ενταχθεί σε κάτι που μοιάζει με αίρεση, να είναι αδρανής, ενώ δίπλα του κάποιοι υποφέρουν. Με το βιβλίο αυτό δίνει την ευκαιρία στον πατέρα του να πει τη δική του εκδοχή της ιστορίας και να εκφράσει τα περίπλοκα συναισθήματά του ως πατέρα αλλά ταυτόχρονα και ως πιστού αυλικού. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι ένας τρόπος συμφιλίωσης με τον άνθρωπο στον οποίο οφείλει την ύπαρξή του και από τον οποίο νοιώθει εγκαταλελειμμένος.

Ο Μαχί Μπινμπίν, διάσημος και εκτός της πατρίδας του για τα πολιτιστικά κέντρα που έχει δημιουργήσει, για τον τρόπο του να διδάσκει την κουλτούρα της ζωής, με το βιβλίο αυτό τονίζει τις βαθιές διαιρέσεις που χαρακτηρίζουν τη μαροκινή κοινωνία. Μια κοινωνία όπου τα δίπολα αγάπη-μίσος, ειρήνη-βία, ελπίδα-απόγνωση είναι σε ημερήσια διάταξη, όπου κάθε πολιτική απόφαση εξαρτάται από τη βούληση του μονάρχη κι όπου οι οικογενειακές αντιπαραθέσεις οδηγούν σε τραύματα ανεπούλωτα.

Όλα αυτά μας τα προσφέρει μέσα από μια ιστορία που «έχει τη φαντασία ενός παραμυθιού του παλιού καιρού και την τραγικότητα ενός ανθρώπινου δράματος», αναζητώντας απαντήσεις στα πολλά «γιατί» της ζωής του.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Μπαίνεις στο παλάτι σαν να εισχωρείς σε μια σέκτα: Η ένταξη είναι ολοκληρωτική, μη ανατρέψιμη. Αν γίνεις μέλος, δεν υπάρχει τρόπος επιστροφής. Αν θελήσεις να φύγεις, θα φύγεις γονατιστός, ή με τα πόδια μπροστά. Είναι μια συμφωνία που έχει υπογραφεί με τον διάολο. Καμιά απομάκρυνση δεν είναι αποδεκτή έξω από τον παντοτινό δεσμό, άνευ όρων. Συμβάλλουμε στη διακόσμηση με τον ίδιο τρόπο όπως τα έπιπλα, τα δέντρα του κήπου ή η αποικία των σκλάβων που κατακλύζουν τον χώρο».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

«Μας καταβροχθίζει η φωτιά» του Ζάουμε Καμπρέ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Ζάουμε Καμπρέ «Μας καταβροχθίζει η φωτιά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση του Ευρυβιάδη Σοφού.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Γνωρίσαμε τον Ζάουμε Καμπρέ με το υπέροχο Οι φωνές το...

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

«Ο επιβάτης» του Κόρμακ ΜακΚάρθι (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Κόρμακ ΜακΚάρθι [Cormac McCarthy] «Ο επιβάτης» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Όταν ο Ψηλός Τζον, αγαπημένος φίλος του πρωταγωνιστή Μπόμπι Γουέστερν, τον αποκαλεί Ιππότη, ο αναγνώστης νι...

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Στην βιβλιοπαραγωγή του 2022 έφτασαν στα χέρια μας βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν καθώς συνθέτουν με πληρότητα πορτρέτα ανθρώπων που έχουν διακριθεί. Από τον χώρο της πολιτικής, της επιστήμης, της λογοτεχνίας, της ποπ κουλτούρας, μέσα από τα βιβλία αυτά επιχειρούμε να μπούμε στο μυαλό τους.&...

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ