lucia berlin800

Για τη δεύτερη συλλογή της Αμερικανίδας Lucia Berlin που κυκλοφορεί στη χώρα μας, «Βράδυ στον Παράδεισο – Ακόμα λίγες ιστορίες» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Πρώτα μια συννεφιά, ύστερα λίγες εκλάμψεις φωτός, κατόπιν μια καταιγίδα και στο τέλος ένα χαρωπό ουράνιο τόξο. Αν η Λουσία Μπερλίν ήταν φυσικό φαινόμενο (πέραν του αδιαμφισβήτητου λογοτεχνικού) θα ακολουθούσε, ίσως, αυτή την αμφίθυμη φάση από τη λαμπρότητα στη σκοτεινιά. Και με φως και με θάνατον ακαταπαύστως. Ακόμη περισσότερο: με ζωή.

Ζωή δύσκολη, περίεργη, με παλίνδρομες τροχιές, με συνεχείς μετακινήσεις, με κάμποσες δουλειές για να βρει το μεροκάματο, με συζύγους, παιδιά, χωρισμούς, αγάπες νέες και μίση παλιά, με εθισμούς σε ουσίες, με λέξεις βρυχώμενες και προτάσεις ήπιες, με έναν τόνο ενσυναίσθησης που την μετέτρεπε σε αλεξικέραυνο κάθε ανθρώπινου πόνου και με μια λογοτεχνική μοίρα που η ίδια δεν πρόλαβε να γευτεί. Η δόξα και η πλατιά αποδοχή την… βρήκε πολύ μετά τον θάνατό της.

Είδε πολλές ιστορίες της να τυπώνονται σε λογοτεχνικά περιοδικά ή σε ομαδικές εκδόσεις, αλλά ποτέ δεν διέρρηξε το βαρύ κρύσταλλο της φήμης, όπως συνέβη με άλλους συγγραφείς της γενιάς της.

Έντεκα χρόνια μετά τον θάνατό της (2015), η Μπερλίν άρχισε να γίνεται από αφανής, μια λογοτεχνική σούπερ σταρ. Τι κρίμα που δεν ήταν παρούσα να το δει να συμβαίνει. Ο θάνατος την βρήκε το 2004 σε ηλικία 68 ετών.

Σε τέτοιες περιπτώσεις σαν της Μπερλίν, το θαύμα έρχεται εκ των υστέρων. Το εύρος και η αξία της μόνο μετά θάνατον και από τυχαίες συμπτώσεις κατέλαβαν τη θέση που τους έπρεπε. Έντεκα χρόνια μετά τον θάνατό της (2015), η Μπερλίν άρχισε να γίνεται από αφανής, μια λογοτεχνική σούπερ σταρ. Τι κρίμα που δεν ήταν παρούσα να το δει να συμβαίνει. Ο θάνατος την βρήκε το 2004 σε ηλικία 68 ετών.

Η ευρεία συλλογή διηγημάτων της υπό τον τίτλο Οδηγίες για οικιακές βοηθούς (εκδ. Στερέωμα, μτφ: Κατερίνα Σχινά) έγινε αυτομάτως μπεστ σέλερ, ενώ το επιδραστικό λογοτεχνικό περιοδικό New York Times Book Review την συμπεριέλαβε στα δέκα καλύτερα βιβλία εκείνης της χρονιάς. Για κάποιους ανθρώπους αργεί πάντα η αποτίμηση της αξίας τους, αλλά συμβαίνει. Πάντα θα συμβαίνει.

Ίσως κάποιοι συγχέουν την Μπερλίν με τον βρόμικο ρεαλισμό του Κάρβερ, του Γουλφ ή του Γέιτς. Όμως, δεν ισχύει. Η Μπερλίν δεν έχει τη δική τους αποστασιοποίηση, ούτε την τόσο έντονη επιτιμητική ματιά απέναντι στην αμερικανική κοινωνία. Είναι τότε τα διηγήματά της μια χαρωπή promenade; Ούτε κι αυτό.

Η Μπερλίν ισορροπεί με θαυμαστή επιδεξιότητα ανάμεσα στη σκληρότητα και την πραότητα. Την αποδοχή και το άλγος. Η γέφυρα ανάμεσα σε τούτες τις αντίρροπες διαθέσεις είναι το πονηρό χιούμορ που αναπτύσσει. Ένα χιούμορ σκανταλιάρικο, αυθάδικο πολλές φορές που βγάζει τη γλώσσα στην επιφαινόμενη βαρβαρότητα ή τις κακουχίες που τη βρήκαν στη ζωή.

Lucia Berlin

Οι γυναίκες της Μπερλίν (ή μήπως η μια γυναίκα, η ίδια, σε πολλά, επιμελώς δημιουργημένα, προσωπεία;) βιώνουν τη συντριπτική οικιακή ρουτίνα που τις ρίχνει σε ένα πηγάδι ανίας: σιδερώνουν την τσάκιση στα παντελόνια των αντρών τους, λένε παραμύθια στα παιδιά τους για να κοιμηθούν, καθαρίζουν το σπίτι τους, φτιάχνουν καφέ στους συζύγους ή τους εραστές τους. Είναι πάντα εκεί, ενώ η ζωή γλιστράει.

Την επόμενη στιγμή, όμως, είναι πιθανό να μείνουν μόνες. Οι άντρες φεύγουν, εξαφανίζονται ή αποδεικνύονται λίγοι για να τις κρατήσουν. Εκείνες, όμως, προχωρούν, αλλάζουν μέρη, σαρώνουν το χάρτη και φτερουγίζουν σε άλλο κονάκι. Ξαναφτιάχνουν τη ζωή τους με όσα υλικά τους έχουν απομείνει. Φθαρμένα; Κουρασμένα; Δεν πειράζει, η ζωή συνεχίζεται όσο υπάρχει θέληση και στις γυναίκες της Μπερλίν υπάρχει κάμποση από δαύτη.

Όλα αυτά εμφανίζονται στη δεύτερη πολυαναμενόμενη συλλογή διηγημάτων της Βράδυ στον Παράδεισο (εκδ. Στερέωμα, μτφ: Κατερίνα Σχινά) που δεν λειτουργεί ως παραπλήρωμα της πρώτης, αλλά ως επιβεβαίωση πως έχουμε να κάνουμε με μια διηγηματογράφο πρώτης γραμμής.

Οι τόποι εναλλάσσονται λες και οι ήρωές της δεν μπορούν να βολευτούν ποτέ σε ένα μέρος και αναζητούν την ηρεμία όπου μπορούν: Τέξας, Χιλή, Νιού Μέξικο, Νέα Υόρκη, Καλιφόρνια και τέλος δεν έχει η περιδιάβαση.

Οι θεματικές αυτής της συλλογής, όπως και ο τρόπος γραφής δεν διαφέρουν από όσα είχαμε γνωρίσει στην πρώτη συλλογή της. Δεν είναι κείμενα μιας άλλης λογοτεχνικής φάσης. Υπάρχει πάντα αυτό το λογοτεχνικό «εγώ» που αφηγείται τα πάθη του, το οποίο θεωρείς πως είναι η ίδια η Μπερλίν (μια ματιά να ρίξεις στο βιογραφικό της καταλαβαίνεις πως έχει ζήσει αντίστοιχες καταστάσεις), εντούτοις δεν είναι η ίδια ακριβώς.

Από τις σελίδες ξεπηδάει μια περίεργη πανίδα ανθρώπων: μποέμ, καλλιτέχνες, μουσικοί της τζαζ, ναρκομανείς, αλκοολικοί. Οι τόποι εναλλάσσονται λες και οι ήρωές της δεν μπορούν να βολευτούν ποτέ σε ένα μέρος και αναζητούν την ηρεμία όπου μπορούν: Τέξας, Χιλή, Νιού Μέξικο, Νέα Υόρκη, Καλιφόρνια και τέλος δεν έχει η περιδιάβαση. Οι ιστορίες σ’ αυτή τη συλλογή είναι τοποθετημένες με μια χρονική σειρά που σου δίνουν την αίσθηση της αλληλουχίας γεγονότων.

Οι πρώτες ιστορίες έχουν να κάνουν με μικρά κορίτσια που εισέρχονται βίαια στο χώρο των ενηλίκων και της σεξουαλικότητας για να καταλήξουν ώριμες, αλλά όχι ήρεμες. Γίνονται σύζυγοι, ερωμένες, μητέρες, φίλες. Παραχωρούν μέρος της ελευθερίας τους, αναζητούν να το αναπληρώσουν με κάτι άλλο, δεν ξεχνούν πως η ζωή είναι εκεί έξω, δεν παραιτούνται, αλλά και η εξέγερσή τους δεν είναι σφοδρή. Κι όμως, συμβαίνει. Άλλοτε από δική τους απόφαση κι άλλοτε διότι έτσι τα έφερε η ροή των γεγονότων.

lucia berlin 728

Το Βράδυ στον Παράδεισο περιλαμβάνει είκοσι δύο ελλειπτικές, σκληρές, αστείες, βαθύτατα ανθρώπινες ιστορίες γραμμένες από ένα χέρι σταθερό, ποτισμένο από τα κύματα της ζωής. Ένα χέρι έμπειρο που έζησε πολλά και ρούφηξε ως το μεδούλι κάθε στιγμή.

Ακόμη κι αν τα πράγματα πάνε άσχημα, ακόμη και αν ένας θάνατος ή ένας χωρισμός προκαλεί ρήγματα, οι γυναίκες της Μπερλίν καταφέρνουν να βρουν παρηγοριά στη φύση, στα λουλούδια τους, στην ηρεμία ενός άνθους. Τι παράξενο, κάποιες φυτεύουν σπόρους ελπίζοντας να τους δουν να γίνονται λουλούδια, αλλά δεν προλαβαίνουν γιατί χρειάζεται να αλλάξουν κατοικία, τόπο, ζωή.

Ακόμη κι αν τα πράγματα πάνε άσχημα, ακόμη και αν ένας θάνατος ή ένας χωρισμός προκαλεί ρήγματα, οι γυναίκες της Μπερλίν καταφέρνουν να βρουν παρηγοριά στη φύση, στα λουλούδια τους, στην ηρεμία ενός άνθους.

Η Κατερίνα Σχινά είχε αποδώσει με περισσή επιμέλεια τα διηγήματα της Μπερλίν στις Οδηγίες για οικιακές βοηθούς. Το ίδιο κάνει και σε τούτη τη δεύτερη συλλογή αποδίδοντας το ύφος και τις λεπταίσθητες μεταπτώσεις των διαθέσεων με τον ορθό τρόπο.

Η έκδοση φιλοξενεί και ένα προλογικό σημείωμα του πρώτου γιου της Λουσία Μπερλίν, Μαρκ Μπερλίν. Ένα κείμενο ζεστό, συγκινητικό και άκρως επεξηγηματικό για τις καταστάσεις που βίωσε η μητέρα του (και ο ίδιος φυσικά) και οι οποίες, εν πολλοίς, διαμόρφωσαν και τη συγγραφική της ταυτότητα. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).


stereoma berlin vradiΑπόσπασμα από το βιβλίο

Καμιά φορά τυχαίνει να κοιτάζεις πίσω στον χρόνο και να λες τότε ήταν η αρχή τού… ή ήμασταν τόσο ευτυχισμένοι τότε… πριν… μετά… Ή σκέφτεσαι θα είμαι ευτυχισμένος όταν… μόλις αποκτήσω… αν μπορέσουμε… Ο Ερνάν ήξερε πως τώρα ήταν ευτυχισμένος. Το ξενοδοχείο Oceano ήταν γεμάτο, οι τρεις σερβιτόροι του δούλευαν με τη μέγιστη ταχύτητα.
Δεν ήταν από τους ανθρώπους που ανησυχούν για το μέλλον ή είναι καθηλωμένοι στο παρελθόν. Έδιωχνε κακήν κακώς τα παιδιά που προσπαθούσαν να πουλήσουν καμιά τσίχλα στο μπαρ του, χωρίς να σκέφτεται τα ορφανά παιδικά του χρόνια στους δρόμους. Τότε που σκούπιζε την παραλία, τότε που γυάλιζε παπούτσια.
Ήταν δώδεκα χρονών όταν άρχισε να χτίζεται το Oceano. Ο Ερνάν έκανε θελήματα για τον ιδιοκτήτη. Ο σενιόρ Μοράλες, με το λευκό κοστούμι και το άψογο καπέλο παναμά του, ήταν ίνδαλμα για κείνον.

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ