filos kentriki

Για το μυθιστόρημα της Sigrid Nunez «Ο φίλος» (μτφρ. Γιώργος Λαμπράκος, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Πίνακας του Erik Renssen © «Writing woman with dog» (2019).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Αν θέλαμε να διακρίνουμε το κυριότερο χαρακτηριστικό αυτού του σύντομου μυθιστορήματος, θα ήταν το εξής: δεν χρειάζεται να κρατάς μολύβι για να υπογραμμίζεις διαβάζοντάς το (μία συνήθεια που καλό είναι να επανεκτιμηθεί, ειδικά τώρα που ο κόσμος δεν πολυαγοράζει γραφική ύλη), καθώς σύντομα θα παραδεχτείς πως κάπου το μισό βιβλίο –τουλάχιστον– μπορεί άνετα να υπογραμμιστεί.

Όχι μόνο γιατί είναι ένα πολύ καλό βιβλίο. Που είναι. Έλαβε, δικαιότατα, το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ για το 2018. Αλλά γιατί ακριβώς ένα μεγάλο μέρος του συντίθεται από υπάρχουσες αποστροφές για τη γραφή, για τα βιβλία, για το γράψιμο, για τους συγγραφείς, για τη δημιουργική γραφή, για τον αγώνα των συγγραφέων, για τη διδασκαλία της γραφής, για την πάλη με την αφήγηση και τις λέξεις, για τη ματαιοπονία όλου αυτού του πράγματος. Η Νιούνεζ μιλά για τον εαυτό της σαν συγγραφέα και καθηγήτρια δημιουργικής γραφής, η ηρωίδα της είναι συγγραφέας και καθηγήτρια δημιουργικής γραφής, και ο δευτεραγωνιστής του βιβλίου, ο μεγάλος της έρωτας, ναι, είναι και εκείνος συγγραφέας και καθηγητής δημιουργικής γραφής, και μάλιστα ο δάσκαλος και μέντοράς της – αν και αυτός έχει πεθάνει πριν από την αρχή της πρωτοπρόσωπης αυτής αφήγησης: αυτοκτόνησε.

Ένα μεγάλο μέρος του συντίθεται από υπάρχουσες αποστροφές για τη γραφή, για τα βιβλία, για το γράψιμο, για τους συγγραφείς, για τη δημιουργική γραφή, για τον αγώνα των συγγραφέων, για τη διδασκαλία της γραφής, για την πάλη με την αφήγηση και τις λέξεις, για τη ματαιοπονία όλου αυτού του πράγματος.

Πριν αυτοκτονήσει όμως, φρόντισε να αφήσει στην αφηγήτρια κάτι. Όχι βέβαια χρήματα, αλλά ούτε και κάποιο χειρόγραφο. Της κληροδότησε τον σκύλο του, έναν Μεγάλο Δανό – έναν πελώριο Μεγάλο Δανό, και μάλιστα έναν Μεγάλο Δανό μιας κάποιας ηλικίας, ένα σκυλί-γίγαντα που έχει μεγάλη ανάγκη από φροντίδα. Και από χώρο. 

Η αφηγήτρια ζει στο Μανχάταν, σε ένα εξαιρετικά μικρό διαμέρισμα, σε μια γκαρσονιέρα. Και δεν έχει χρήματα για να μετακομίσει σε μεγαλύτερο σπίτι. Μα ούτε και δέχεται η πολυκατοικία της σκύλους – το γράφει στο συμβόλαιο, και ο θυρωρός οφείλει να την καταγγείλει άμεσα, αν και με πόνο ψυχής, έτσι και δεν θέλει να χάσει τη δουλειά του. Αλλά να που η αφηγήτρια δέχτηκε αυτό το σκυλί –και πώς αλλιώς–, ένα σκυλί μάλιστα που δεν φαίνεται και να τη συμπαθεί πολύ, και που βασανίζεται εμφανώς από μελαγχολία: έχασε τον άνθρωπό του. Οπότε, τι μπορεί να κάνει; Πώς θα τα καταφέρει; Ναι, δεν είναι εύκολο και, ναι, μπορεί (και πρέπει) να απορροφήσει ένα πολύ μεγάλο μέρος της ζωής σου, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της καθημερινότητάς σου. Και βέβαια μπορεί να σε κινητοποιήσει να γράψεις. Αν είσαι συγγραφέας, θα πιαστείς από οτιδήποτε.

Sigrid Nunez mesa
Η Sigrid Nunez γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Νέα Υόρκη. Η μητέρα της ήταν Γερμανίδα και ο πατέρας της είχε καταγωγή από την Κίνα και τον Παναμά. Η Nunez διδάσκει δημιουργική γραφή στο πανεπιστήμιο της Βοστώνης. Ο φίλος ήταν το έβδομο μυθιστόρημά της, το οποίο κέρδισε το 2018 το National Book Award for Fiction. Ήταν στα μπεστ σέλερ των New York Times, στη μακρά λίστα για το International Dublin Literary Award καθώς επίσης και στην κατηγορία μεταφρασμένου μυθιστορήματος για το γαλλικό 2019 Prix Femina. Το τελευταίο της μυθιστόρημα What Are You Going Through (2020) μιλάει για τη φιλία δύο γυναικών, τη φθορά του σώματος καθώς και το δικαίωμα σε έναν αξιοπρεπή θάνατο.
 

Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με ένα διπλό βιβλίο: από τη μία ο αγώνας, το πάθος και τα πάθη της συγγραφής και της διδασκαλίας της. Και από την άλλη ο αγώνας για τη συμβίωση με έναν πελώριο σκύλο, έναν γίγαντα που υποφέρει από μελαγχολία – και γηρατειά. Ο τρόπος που η Νιούνεζ περνά από το ένα θέμα στο άλλο είναι απίστευτος – χρειάζεται μεγάλη μαστοριά για να ισορροπείς αυτά τα πράγματα σε ένα κείμενο που του λείπει σχεδόν απολύτως οποιαδήποτε πλοκή, και, παρά ταύτα, να αναγκάζεις τον αναγνώστη σου να τρέχει τις σελίδες σαν να διαβάζει whodunnit, ενώ παράλληλα δεν χάνεις ποτέ την ευκαιρία να μιλήσεις για την απώλεια, τη μνήμη, τον έρωτα, το σεξ, την κατάθλιψη, τον θάνατο, την αυτοκτονία – και για ένα σωρό συγγραφείς, όλους λίγο-πολύ γνωστούς, από παλιούς και κλασικούς μέχρι, λόγου χάρη, τον Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ. 

Οι φίλοι των σκύλων θα ξετρελαθούν με το βιβλίο, αυτό είναι δεδομένο, αλλά οι συγγραφείς και όσοι ασχολούνται έστω και περιφερειακά με τη συγγραφή θα το ερωτευτούν – κάποιοι από αυτούς, όμως, θα το μισήσουν κιόλας. Γιατί η Νιούνεζ μιλά με μεγάλη ειλικρίνεια για το γράψιμο, κι όταν μιλάς με μεγάλη ειλικρίνεια για το γράψιμο, για τους λόγους που οδηγούν κάποιον σ’ αυτό, για τις αναποδιές της δουλειάς, για τις ματαιώσεις, για τη δυστυχία της, και βέβαια για την προφανή αναγκαιότητα της διδασκαλίας της, θα πεις και πράγματα που δεν θα αρέσουν σε κάποιους.

Ένα ευθύ, ρεαλιστικό, ειλικρινές, εξομολογητικό, συγκινητικό (ενίοτε σπαρακτικό) αλλά και χιουμοριστικό μυθιστόρημα βαθιάς πρωτοτυπίας, σοφά γραμμένο, με ένα κεφάλαιο (το ενδέκατο) σεμινάριο δημιουργικής γραφής από μόνο του.

Το προτείνουμε με ενθουσιασμό και στις δύο κατηγορίες αναγνωστών. Όσοι μάλιστα τυχαίνει να ανήκουν και στις δύο κατηγορίες, άνετα θα το ανακηρύξουν #1 βιβλίο της χρονιάς τους. Αλλά προφανώς θα εκτιμηθεί και από τους απαιτητικούς αναγνώστες της σύγχρονης λογοτεχνίας.

Ένα ευθύ, ρεαλιστικό, ειλικρινές, εξομολογητικό, συγκινητικό (ενίοτε σπαρακτικό) αλλά και χιουμοριστικό μυθιστόρημα βαθιάς πρωτοτυπίας, σοφά γραμμένο, με ένα κεφάλαιο (το ενδέκατο) σεμινάριο δημιουργικής γραφής από μόνο του.

Ωραία μετάφραση από τον Γιώργο Λαμπράκο, μια καθ’ όλα ευχάριστη τυποτεχνικά έκδοση – κοινό γνώρισμα άλλωστε όλων των βιβλίων της ωραίας πολυτονικής σειράς Aldinaπου μας προσφέρουν οι εκδόσεις Gutenberg.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένα παγωτό για τον Ισίδωρο» (εκδ. Κλειδάριθμος).


nunez exΟ φίλος
SIGRID NUNEZ
Μτφρ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ
GUTENBERG 2021
Σελ. 248, τιμή εκδότη €14,00

 

 

 

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Της λέω ότι είχες χάσει κάθε πίστη στο σκοπό της μυθοπλασίας – κανένα μυθιστόρημα στις μέρες μας, όσο υπέροχα γραμμένο ή γεμάτο ιδέες κι αν είναι, δεν πρόκειται να ασκήσει ουσιαστική επίδραση στην κοινωνία, ενώ είναι αδιανόητο να συμβεί κάτι σαν αυτό που οδήγησε τον Αβραάμ Λίνκολν να πει, όταν συνάντησε τη Χάριετ Μπίτσερ Στόου [συγγραφέα της Καλύβας του μπαρμπα-Θωμά], το 1862: “Ώστε εσύ λοιπόν είσαι η κυριούλα που έγραψε το βιβλίο χάρη στο οποίο ξέσπασε αυτός ο μεγάλος πόλεμος”. Αν ο Αβραάμ Λίνκολν όντως το είπε».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Για το μυθιστόρημα του Maurice Attia «Το κόκκινο και το φαιό» (μτφρ. Ειρήνη Παπακυριακού, εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Χουζούρη

Γνωρίσαμε τον Μορίς Αττιά από την τριλογία του, ...

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Για τη συλλογή διηγημάτων του Jo Nesbo «Ο άρχοντας της ζήλιας» (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην φωτογραφία, ο συγγραφέας στην Κάλυμνο, όπου διαδραματίζεται το ομότιτλο και εκτενέστερο διήγημα της συλλογής. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...
Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ