akti kentriki

Για το μυθιστόρημα του Ian McEwan «Στην ακτή» (μτφρ. Ελένη Ηλιοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Η Saoirse Ronan και ο Billy Howle στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (2017), σε σκηνοθεσία του πρωτοεμφανιζόμενου Dominic Cooke.

Της Νίκης Κώτσιου

Το σχετικά σύντομο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν Στην Ακτή (2007) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην ωραία, προσεγμένη μετάφραση της Ελένης Ηλιοπούλου, για να μας θυμίσει την αριστοτεχνική, βραδυφλεγή πρόζα ενός σπουδαίου δημιουργού, που έχει υπογράψει σημαντικά βρετανικά έργα, όπως το Σάββατο και την Εξιλέωση. Διαπλέκοντας την Ιστορία με τους επιμέρους ατομικούς βίους των πρωταγωνιστών του, ο συγγραφέας ανατέμνει τις εποχές και μαζί τις ανθρώπινες σχέσεις φέρνοντας στην επιφάνεια κρίσιμες και ανύποπτες πτυχές.

Στην Ακτή, η δράση τοποθετείται τον Ιούλιο του 1962. Ο Έντουαρντ και η Φλόρενς, νεότατοι και οι δύο, έχουν μόλις παντρευτεί και πρόκειται να περάσουν μια καταστροφική πρώτη νύχτα γάμου. Μολονότι αγαπιούνται και τρέφουν δυνατά αισθήματα ο ένας για τον άλλο, οδηγούνται σ’ ένα ανυπέρβλητο σεξουαλικό αδιέξοδο, που θα καθορίσει την πορεία του γάμου. Ο Έντουαρντ κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια, έχει σπουδάσει Ιστορία και κατά καιρούς γίνεται υπέρ το δέον παρορμητικός. Η Φλόρενς είναι μια ταλαντούχα και πολλά υποσχόμενη βιολίστρια, που λατρεύει τη μουσική και μελετά με πάθος. Κατάγεται από μεγαλοαστική εύπορη οικογένεια, είναι όμορφη και ιδεαλίστρια. Η προοπτική της πρώτης νύχτας την τρομάζει με όλα όσα αυτή συνεπάγεται αλλά δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν τους φόβους και τις απορίες της. Η συντηρητική περιρρέουσα ατμόσφαιρα και η εύλογη συστολή της απέναντι σ’ ένα θέμα ταμπού την εγκλωβίζει σ’ έναν ιστό άγνοιας και φόβου, που της καταρρακώνει το ηθικό. Μοναδικός σύμβουλός της είναι ένα εικονογραφημένο απλοϊκό εγχειρίδιο, που παρέχει μικρή μόνο βοήθεια. Η απειρία των δύο νέων, το άγχος και η ασυνεννοησία μπροστά στο μεγάλο γεγονός οδηγεί σε μια οικτρή αποτυχία, που θα τους διαλύσει.

Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα.

Το συγκλονιστικό γεγονός της πρώτης συνεύρεσης λαμβάνει ως εκ τούτου τεράστιες διαστάσεις και γίνεται το καθοριστικό της πλοκής. Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα. Ο αφηγητής παρακολουθεί τη σκέψη των πρωταγωνιστών και αποτυπώνει ανάγλυφα και με ακρίβεια αναστολές, συναισθήματα, αποτιμήσεις. Η πρωτοφανής εμπειρία μεγεθύνεται και αποδίδεται με την ακρίβεια της αργής κίνησης, μαζί με τον κυκεώνα αντιφατικών και αντικρουόμενων αισθημάτων που προκαλεί στους εμπλεκόμενους. Το αποτέλεσμα, ενίοτε αστείο, αν ιδωθεί από τη σκοπιά της σημερινής απελευθέρωσης των σεξουαλικών ηθών, περιγράφει τη σύγχυση και το αδιέξοδο των νεονύμφων, που αμφότεροι αδυνατούν να διαχειριστούν μια άβολη κατάσταση, πέρα από τα καθιερωμένα. Αίφνης, μια μη αναμενόμενη τροπή στα τεκταινόμενα δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα και οδηγεί στο δράμα και τη διάλυση. Ένα αναπάντεχο συμβάν, οφειλόμενο στην υπερένταση και την προσδοκία της στιγμής, ανατρέπει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία και κλονίζει ανεπανόρθωτα τη σχέση.

Η αφήγηση παρακολουθεί στενά και καταγράφει λεπτομεριακά λεπτό προς λεπτό την ταραγμένη σκέψη της Φλόρενς, που βιώνει τραυματικά ολόκληρο το τελετουργικό και αντιδρά δυσανάλογα, με μια ένταση δυσοίωνη. Η ελλιπής γνώση πάνω στη σεξουαλικότητα, το μυστήριο και οι απαγορεύσεις που συνδέονται με μια δραστηριότητα ικανή να προκαλεί δέος σε συνδυασμό με τα παρωχημένα ήθη μιας συντηρητικής εποχής, κάνουν την εμπειρία των νεονύμφων εντελώς δυσάρεστη. Κανείς τους δεν μπορεί να επεξεργαστεί το τι συνέβη κι αυτή η αδυναμία να μεταβολίσουν κάτι μάλλον ασήμαντο τούς απορρυθμίζει και φέρνει το τέλος.

ian mcewan
Ο Ίαν Μακ Γιούαν γεννήθηκε το 1948 και σπούδασε στα Πανεπιστήμια Sussex και East Anglia. Δημοσίευσε την πρώτη του συλλογή διηγημάτων, με τίτλο "Fist Love, Last Rites" το 1975, αποσπώντας μάλιστα το βραβείο Somerset Maughman. Το 1987 κέρδισε το Whitbread Award (και το Prix Femina Etranger, έξι χρόνια μετά), για το μυθιστόρημά του "Child in Time". Τρία μυθιστορήματά του συμπεριλήφθηκαν στις τελικές υποψηφιότητες για το βραβείο Booker (Έμμονη αγάπη, Άμστερνταμ, Εξιλέωση). Το βραβείο τού απονεμήθηκε, τελικά, το 1998, για το Άμστερνταμ
 

Ζώντας στο μεταίχμιο δύο διαφορετικών εποχών και σε μια κοινωνία που μοιάζει να εμφορείται ακόμη από πεπαλαιωμένα βικτωριανά ιδεώδη, η Φλόρενς κουβαλά τη σεξουαλικότητα σαν ένα δυσβάσταχτο βάρος. Οι υποχρεώσεις που συνεπάγεται ο γάμος φαντάζουν τρομακτικές και της προκαλούν ίλιγγο. Ωστόσο, δεν παύει να βλέπει το γάμο ως τη μοναδική λύση και κατάληξη του ειδυλλίου της με τον Έντουαρντ. Τρέφει ερωτικά αισθήματα που, όμως, αναπόφευκτα μπλοκάρονται, όταν φτάνει η ώρα της σωματικής τους πραγμάτωσης. Λίγο προτού απενοχοποιηθεί κι απελευθερωθεί η ερωτική επιθυμία, με τις σαρωτικές αλλαγές που έφερε η δεκαετία του 60 στο πεδίο των σχέσεων, η Φλόρενς παραμένει δέσμια νοοτροπιών και αντιλήψεων, που παραπέμπουν σ’ ένα συντηρητικό αξιακό σύστημα. Οι αχνές νύξεις που γίνονται για ένα πιθανό ιστορικό κακοποίησης μέσα στην οικογένεια επιβαρύνουν την κατάσταση και επιτείνουν την επίμονη άρνηση ν' αντιμετωπίσει τους φόβους της. Επιπλέον, τα εξιδανικευμένα της συναισθήματα την απομακρύνουν ακόμα περισσότερο από την πραγματικότητα των ερωτικών σχέσεων.

Αν και ο γάμος φαντάζει για τους δύο νέους σαν ένα καταφύγιο στοργής και ηρεμίας μέσα σ’ έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, σύντομα νιώθουν ξένοι μεταξύ τους, αν όχι εχθροί, και σπεύδουν να χωρίσουν με συνοπτικές διαδικασίες. Η τρικυμία που ξεσπά την πρώτη νύχτα εξαιτίας αδόκιμων και σπασμωδικών χειρισμών, οδηγεί σε μια εσπευσμένη και θυμωμένη αντίδραση, που δεν επανορθώνεται ποτέ. Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει. Αν και συγχρονίζεται τέλεια με τους μουσικούς του κουαρτέτου, που έχει η ίδια ιδρύσει, η ερωτική της ανταπόκριση είναι πολύ φτωχή. Ο Έντουαρντ την κατηγορεί ως «ψυχρή» αλλά είναι απλώς τρομαγμένη. Το ερωτικό της όραμα δεν συμπίπτει με κείνο του άντρα της κι αυτή η αμοιβαία ασυμβατότητα, που ίσως μπορούσε να επιλυθεί μέσω συζήτησης, οδηγεί σε μια οριστική ρήξη. Αμφότεροι αποχωρούν, θυμωμένοι και ταπεινωμένοι.

Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει.

Η αυλαία πέφτει σε μια σκηνή που εκτυλίσσεται μπροστά στη θάλασσα, όπου έχει καταφύγει η Φλόρενς μετά το φιάσκο της βραδιάς. Πολλοί έχουν επισημάνει ομοιότητες του σκηνικού με το υποβλητικό τοπίο που περιγράφει ο κορυφαίος ποιητή Μάθιου Άρνολντ (1822-1888) στο περίφημο ποίημά του «Dover Beach», απευθυνόμενος στη σύζυγό του κατά το μήνα του μέλιτος στην παραλία Ντόβερ. Στην τελευταία στροφή ο ποιητής αναφέρεται στη σχέση του ζευγαριού και κάνει έκκληση στη γυναίκα του να παραμείνουν αληθινοί ο ένας απέναντι στον άλλο, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις συμφορές ενός αδιανόητου κόσμου. Η παραλία του Ντόβερ είναι κι αυτή έντονα βοτσαλωτή, όπως η παραλία του Ντόρσετ, όπου ξετυλίγεται το Στην Ακτή, το κλίμα και η ατμόσφαιρα μεταφέρουν παρόμοιες δονήσεις. Ωστόσο, ο Έντουαρντ και η Φλόρενς ποτέ δεν θα συζητήσουν με ειλικρίνεια μεταξύ τους, ποτέ δεν θα φανούν αληθινοί, όπως επιτάσσει ο ποιητής, και οι καλές τους προθέσεις δεν θα οδηγήσουν πουθενά.

Δυνατό ψυχογράφημα με επίκεντρο τη σεξουαλικότητα αλλά και ακτινογραφία μιας εποχής, το Στην Ακτή διερευνά έμφυλες συμπεριφορές, αποτυπωνει αλήθειες και χαρτογραφεί συναισθήματα λιγότερο ή περισσότερο τραυματικά σε μια μεγάλη ποικιλία αποχρώσεων και εντάσεων.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


akti exΣτην Ακτή
ΙΑΝ ΜακΓΙΟΥΑΝ
Μτφρ. ΕΛΕΝΗ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 224, τιμή εκδότη €10,50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ IAN McEWAN

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ήταν και οι δυο νέοι, μορφωμένοι και παρθένοι εκείνη την πρώτη νύχτα του γάμου τους,και στην εποχή που ζούσαν μια συζήτηση για σεξουαλικές δυσκολίες ήταν απλώς αδύνατη. Μα ποτέ δεν ήταν εύκολο. Είχαν μόλις καθήσει για να δειπνήσουν  σ’ ένα μικροσκοπικό καθιστικό στον πρώτο όροφο ενός γεωργιανού πανδοχείου. Στο διπλανό δωμάτιο, ορατό μέσ’ από την ανοιχτή πόρτα, βρισκόταν ένα κρεβάτι με ουρανό, μάλλον στενό, του οποίου το κάλυμμα ήταν ολόλευκο και τόσο αψεγάδιαστα τεντωμένο, σα να μην το είχε στρώσει ανθρώπινο χέρι... Επιφανειακά, η διάθεσή τους ήταν πολύ καλή».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ