akti kentriki

Για το μυθιστόρημα του Ian McEwan «Στην ακτή» (μτφρ. Ελένη Ηλιοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Η Saoirse Ronan και ο Billy Howle στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (2017), σε σκηνοθεσία του πρωτοεμφανιζόμενου Dominic Cooke.

Της Νίκης Κώτσιου

Το σχετικά σύντομο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν Στην Ακτή (2007) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην ωραία, προσεγμένη μετάφραση της Ελένης Ηλιοπούλου, για να μας θυμίσει την αριστοτεχνική, βραδυφλεγή πρόζα ενός σπουδαίου δημιουργού, που έχει υπογράψει σημαντικά βρετανικά έργα, όπως το Σάββατο και την Εξιλέωση. Διαπλέκοντας την Ιστορία με τους επιμέρους ατομικούς βίους των πρωταγωνιστών του, ο συγγραφέας ανατέμνει τις εποχές και μαζί τις ανθρώπινες σχέσεις φέρνοντας στην επιφάνεια κρίσιμες και ανύποπτες πτυχές.

Στην Ακτή, η δράση τοποθετείται τον Ιούλιο του 1962. Ο Έντουαρντ και η Φλόρενς, νεότατοι και οι δύο, έχουν μόλις παντρευτεί και πρόκειται να περάσουν μια καταστροφική πρώτη νύχτα γάμου. Μολονότι αγαπιούνται και τρέφουν δυνατά αισθήματα ο ένας για τον άλλο, οδηγούνται σ’ ένα ανυπέρβλητο σεξουαλικό αδιέξοδο, που θα καθορίσει την πορεία του γάμου. Ο Έντουαρντ κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια, έχει σπουδάσει Ιστορία και κατά καιρούς γίνεται υπέρ το δέον παρορμητικός. Η Φλόρενς είναι μια ταλαντούχα και πολλά υποσχόμενη βιολίστρια, που λατρεύει τη μουσική και μελετά με πάθος. Κατάγεται από μεγαλοαστική εύπορη οικογένεια, είναι όμορφη και ιδεαλίστρια. Η προοπτική της πρώτης νύχτας την τρομάζει με όλα όσα αυτή συνεπάγεται αλλά δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν τους φόβους και τις απορίες της. Η συντηρητική περιρρέουσα ατμόσφαιρα και η εύλογη συστολή της απέναντι σ’ ένα θέμα ταμπού την εγκλωβίζει σ’ έναν ιστό άγνοιας και φόβου, που της καταρρακώνει το ηθικό. Μοναδικός σύμβουλός της είναι ένα εικονογραφημένο απλοϊκό εγχειρίδιο, που παρέχει μικρή μόνο βοήθεια. Η απειρία των δύο νέων, το άγχος και η ασυνεννοησία μπροστά στο μεγάλο γεγονός οδηγεί σε μια οικτρή αποτυχία, που θα τους διαλύσει.

Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα.

Το συγκλονιστικό γεγονός της πρώτης συνεύρεσης λαμβάνει ως εκ τούτου τεράστιες διαστάσεις και γίνεται το καθοριστικό της πλοκής. Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα. Ο αφηγητής παρακολουθεί τη σκέψη των πρωταγωνιστών και αποτυπώνει ανάγλυφα και με ακρίβεια αναστολές, συναισθήματα, αποτιμήσεις. Η πρωτοφανής εμπειρία μεγεθύνεται και αποδίδεται με την ακρίβεια της αργής κίνησης, μαζί με τον κυκεώνα αντιφατικών και αντικρουόμενων αισθημάτων που προκαλεί στους εμπλεκόμενους. Το αποτέλεσμα, ενίοτε αστείο, αν ιδωθεί από τη σκοπιά της σημερινής απελευθέρωσης των σεξουαλικών ηθών, περιγράφει τη σύγχυση και το αδιέξοδο των νεονύμφων, που αμφότεροι αδυνατούν να διαχειριστούν μια άβολη κατάσταση, πέρα από τα καθιερωμένα. Αίφνης, μια μη αναμενόμενη τροπή στα τεκταινόμενα δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα και οδηγεί στο δράμα και τη διάλυση. Ένα αναπάντεχο συμβάν, οφειλόμενο στην υπερένταση και την προσδοκία της στιγμής, ανατρέπει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία και κλονίζει ανεπανόρθωτα τη σχέση.

Η αφήγηση παρακολουθεί στενά και καταγράφει λεπτομεριακά λεπτό προς λεπτό την ταραγμένη σκέψη της Φλόρενς, που βιώνει τραυματικά ολόκληρο το τελετουργικό και αντιδρά δυσανάλογα, με μια ένταση δυσοίωνη. Η ελλιπής γνώση πάνω στη σεξουαλικότητα, το μυστήριο και οι απαγορεύσεις που συνδέονται με μια δραστηριότητα ικανή να προκαλεί δέος σε συνδυασμό με τα παρωχημένα ήθη μιας συντηρητικής εποχής, κάνουν την εμπειρία των νεονύμφων εντελώς δυσάρεστη. Κανείς τους δεν μπορεί να επεξεργαστεί το τι συνέβη κι αυτή η αδυναμία να μεταβολίσουν κάτι μάλλον ασήμαντο τούς απορρυθμίζει και φέρνει το τέλος.

ian mcewan
Ο Ίαν Μακ Γιούαν γεννήθηκε το 1948 και σπούδασε στα Πανεπιστήμια Sussex και East Anglia. Δημοσίευσε την πρώτη του συλλογή διηγημάτων, με τίτλο "Fist Love, Last Rites" το 1975, αποσπώντας μάλιστα το βραβείο Somerset Maughman. Το 1987 κέρδισε το Whitbread Award (και το Prix Femina Etranger, έξι χρόνια μετά), για το μυθιστόρημά του "Child in Time". Τρία μυθιστορήματά του συμπεριλήφθηκαν στις τελικές υποψηφιότητες για το βραβείο Booker (Έμμονη αγάπη, Άμστερνταμ, Εξιλέωση). Το βραβείο τού απονεμήθηκε, τελικά, το 1998, για το Άμστερνταμ
 

Ζώντας στο μεταίχμιο δύο διαφορετικών εποχών και σε μια κοινωνία που μοιάζει να εμφορείται ακόμη από πεπαλαιωμένα βικτωριανά ιδεώδη, η Φλόρενς κουβαλά τη σεξουαλικότητα σαν ένα δυσβάσταχτο βάρος. Οι υποχρεώσεις που συνεπάγεται ο γάμος φαντάζουν τρομακτικές και της προκαλούν ίλιγγο. Ωστόσο, δεν παύει να βλέπει το γάμο ως τη μοναδική λύση και κατάληξη του ειδυλλίου της με τον Έντουαρντ. Τρέφει ερωτικά αισθήματα που, όμως, αναπόφευκτα μπλοκάρονται, όταν φτάνει η ώρα της σωματικής τους πραγμάτωσης. Λίγο προτού απενοχοποιηθεί κι απελευθερωθεί η ερωτική επιθυμία, με τις σαρωτικές αλλαγές που έφερε η δεκαετία του 60 στο πεδίο των σχέσεων, η Φλόρενς παραμένει δέσμια νοοτροπιών και αντιλήψεων, που παραπέμπουν σ’ ένα συντηρητικό αξιακό σύστημα. Οι αχνές νύξεις που γίνονται για ένα πιθανό ιστορικό κακοποίησης μέσα στην οικογένεια επιβαρύνουν την κατάσταση και επιτείνουν την επίμονη άρνηση ν' αντιμετωπίσει τους φόβους της. Επιπλέον, τα εξιδανικευμένα της συναισθήματα την απομακρύνουν ακόμα περισσότερο από την πραγματικότητα των ερωτικών σχέσεων.

Αν και ο γάμος φαντάζει για τους δύο νέους σαν ένα καταφύγιο στοργής και ηρεμίας μέσα σ’ έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, σύντομα νιώθουν ξένοι μεταξύ τους, αν όχι εχθροί, και σπεύδουν να χωρίσουν με συνοπτικές διαδικασίες. Η τρικυμία που ξεσπά την πρώτη νύχτα εξαιτίας αδόκιμων και σπασμωδικών χειρισμών, οδηγεί σε μια εσπευσμένη και θυμωμένη αντίδραση, που δεν επανορθώνεται ποτέ. Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει. Αν και συγχρονίζεται τέλεια με τους μουσικούς του κουαρτέτου, που έχει η ίδια ιδρύσει, η ερωτική της ανταπόκριση είναι πολύ φτωχή. Ο Έντουαρντ την κατηγορεί ως «ψυχρή» αλλά είναι απλώς τρομαγμένη. Το ερωτικό της όραμα δεν συμπίπτει με κείνο του άντρα της κι αυτή η αμοιβαία ασυμβατότητα, που ίσως μπορούσε να επιλυθεί μέσω συζήτησης, οδηγεί σε μια οριστική ρήξη. Αμφότεροι αποχωρούν, θυμωμένοι και ταπεινωμένοι.

Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει.

Η αυλαία πέφτει σε μια σκηνή που εκτυλίσσεται μπροστά στη θάλασσα, όπου έχει καταφύγει η Φλόρενς μετά το φιάσκο της βραδιάς. Πολλοί έχουν επισημάνει ομοιότητες του σκηνικού με το υποβλητικό τοπίο που περιγράφει ο κορυφαίος ποιητή Μάθιου Άρνολντ (1822-1888) στο περίφημο ποίημά του «Dover Beach», απευθυνόμενος στη σύζυγό του κατά το μήνα του μέλιτος στην παραλία Ντόβερ. Στην τελευταία στροφή ο ποιητής αναφέρεται στη σχέση του ζευγαριού και κάνει έκκληση στη γυναίκα του να παραμείνουν αληθινοί ο ένας απέναντι στον άλλο, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις συμφορές ενός αδιανόητου κόσμου. Η παραλία του Ντόβερ είναι κι αυτή έντονα βοτσαλωτή, όπως η παραλία του Ντόρσετ, όπου ξετυλίγεται το Στην Ακτή, το κλίμα και η ατμόσφαιρα μεταφέρουν παρόμοιες δονήσεις. Ωστόσο, ο Έντουαρντ και η Φλόρενς ποτέ δεν θα συζητήσουν με ειλικρίνεια μεταξύ τους, ποτέ δεν θα φανούν αληθινοί, όπως επιτάσσει ο ποιητής, και οι καλές τους προθέσεις δεν θα οδηγήσουν πουθενά.

Δυνατό ψυχογράφημα με επίκεντρο τη σεξουαλικότητα αλλά και ακτινογραφία μιας εποχής, το Στην Ακτή διερευνά έμφυλες συμπεριφορές, αποτυπωνει αλήθειες και χαρτογραφεί συναισθήματα λιγότερο ή περισσότερο τραυματικά σε μια μεγάλη ποικιλία αποχρώσεων και εντάσεων.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


akti exΣτην Ακτή
ΙΑΝ ΜακΓΙΟΥΑΝ
Μτφρ. ΕΛΕΝΗ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 224, τιμή εκδότη €10,50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ IAN McEWAN

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ήταν και οι δυο νέοι, μορφωμένοι και παρθένοι εκείνη την πρώτη νύχτα του γάμου τους,και στην εποχή που ζούσαν μια συζήτηση για σεξουαλικές δυσκολίες ήταν απλώς αδύνατη. Μα ποτέ δεν ήταν εύκολο. Είχαν μόλις καθήσει για να δειπνήσουν  σ’ ένα μικροσκοπικό καθιστικό στον πρώτο όροφο ενός γεωργιανού πανδοχείου. Στο διπλανό δωμάτιο, ορατό μέσ’ από την ανοιχτή πόρτα, βρισκόταν ένα κρεβάτι με ουρανό, μάλλον στενό, του οποίου το κάλυμμα ήταν ολόλευκο και τόσο αψεγάδιαστα τεντωμένο, σα να μην το είχε στρώσει ανθρώπινο χέρι... Επιφανειακά, η διάθεσή τους ήταν πολύ καλή».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

Για το 34ο βιβλίο της εμβληματικής σειράς «Orbis Literæ», το μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ογούζ Ατάι [Oğuz Atay] «Αποσυνάγωγοι» (μτφρ. Νίκη Σταυρίδη, απόδοση ποιητικών τμημάτων: Δημήτρης Μαύρος, επίμετρο: Βασίλης Φ. Δρόλιας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ