akti kentriki

Για το μυθιστόρημα του Ian McEwan «Στην ακτή» (μτφρ. Ελένη Ηλιοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Η Saoirse Ronan και ο Billy Howle στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (2017), σε σκηνοθεσία του πρωτοεμφανιζόμενου Dominic Cooke.

Της Νίκης Κώτσιου

Το σχετικά σύντομο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν Στην Ακτή (2007) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην ωραία, προσεγμένη μετάφραση της Ελένης Ηλιοπούλου, για να μας θυμίσει την αριστοτεχνική, βραδυφλεγή πρόζα ενός σπουδαίου δημιουργού, που έχει υπογράψει σημαντικά βρετανικά έργα, όπως το Σάββατο και την Εξιλέωση. Διαπλέκοντας την Ιστορία με τους επιμέρους ατομικούς βίους των πρωταγωνιστών του, ο συγγραφέας ανατέμνει τις εποχές και μαζί τις ανθρώπινες σχέσεις φέρνοντας στην επιφάνεια κρίσιμες και ανύποπτες πτυχές.

Στην Ακτή, η δράση τοποθετείται τον Ιούλιο του 1962. Ο Έντουαρντ και η Φλόρενς, νεότατοι και οι δύο, έχουν μόλις παντρευτεί και πρόκειται να περάσουν μια καταστροφική πρώτη νύχτα γάμου. Μολονότι αγαπιούνται και τρέφουν δυνατά αισθήματα ο ένας για τον άλλο, οδηγούνται σ’ ένα ανυπέρβλητο σεξουαλικό αδιέξοδο, που θα καθορίσει την πορεία του γάμου. Ο Έντουαρντ κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια, έχει σπουδάσει Ιστορία και κατά καιρούς γίνεται υπέρ το δέον παρορμητικός. Η Φλόρενς είναι μια ταλαντούχα και πολλά υποσχόμενη βιολίστρια, που λατρεύει τη μουσική και μελετά με πάθος. Κατάγεται από μεγαλοαστική εύπορη οικογένεια, είναι όμορφη και ιδεαλίστρια. Η προοπτική της πρώτης νύχτας την τρομάζει με όλα όσα αυτή συνεπάγεται αλλά δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν τους φόβους και τις απορίες της. Η συντηρητική περιρρέουσα ατμόσφαιρα και η εύλογη συστολή της απέναντι σ’ ένα θέμα ταμπού την εγκλωβίζει σ’ έναν ιστό άγνοιας και φόβου, που της καταρρακώνει το ηθικό. Μοναδικός σύμβουλός της είναι ένα εικονογραφημένο απλοϊκό εγχειρίδιο, που παρέχει μικρή μόνο βοήθεια. Η απειρία των δύο νέων, το άγχος και η ασυνεννοησία μπροστά στο μεγάλο γεγονός οδηγεί σε μια οικτρή αποτυχία, που θα τους διαλύσει.

Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα.

Το συγκλονιστικό γεγονός της πρώτης συνεύρεσης λαμβάνει ως εκ τούτου τεράστιες διαστάσεις και γίνεται το καθοριστικό της πλοκής. Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα. Ο αφηγητής παρακολουθεί τη σκέψη των πρωταγωνιστών και αποτυπώνει ανάγλυφα και με ακρίβεια αναστολές, συναισθήματα, αποτιμήσεις. Η πρωτοφανής εμπειρία μεγεθύνεται και αποδίδεται με την ακρίβεια της αργής κίνησης, μαζί με τον κυκεώνα αντιφατικών και αντικρουόμενων αισθημάτων που προκαλεί στους εμπλεκόμενους. Το αποτέλεσμα, ενίοτε αστείο, αν ιδωθεί από τη σκοπιά της σημερινής απελευθέρωσης των σεξουαλικών ηθών, περιγράφει τη σύγχυση και το αδιέξοδο των νεονύμφων, που αμφότεροι αδυνατούν να διαχειριστούν μια άβολη κατάσταση, πέρα από τα καθιερωμένα. Αίφνης, μια μη αναμενόμενη τροπή στα τεκταινόμενα δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα και οδηγεί στο δράμα και τη διάλυση. Ένα αναπάντεχο συμβάν, οφειλόμενο στην υπερένταση και την προσδοκία της στιγμής, ανατρέπει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία και κλονίζει ανεπανόρθωτα τη σχέση.

Η αφήγηση παρακολουθεί στενά και καταγράφει λεπτομεριακά λεπτό προς λεπτό την ταραγμένη σκέψη της Φλόρενς, που βιώνει τραυματικά ολόκληρο το τελετουργικό και αντιδρά δυσανάλογα, με μια ένταση δυσοίωνη. Η ελλιπής γνώση πάνω στη σεξουαλικότητα, το μυστήριο και οι απαγορεύσεις που συνδέονται με μια δραστηριότητα ικανή να προκαλεί δέος σε συνδυασμό με τα παρωχημένα ήθη μιας συντηρητικής εποχής, κάνουν την εμπειρία των νεονύμφων εντελώς δυσάρεστη. Κανείς τους δεν μπορεί να επεξεργαστεί το τι συνέβη κι αυτή η αδυναμία να μεταβολίσουν κάτι μάλλον ασήμαντο τούς απορρυθμίζει και φέρνει το τέλος.

ian mcewan
Ο Ίαν Μακ Γιούαν γεννήθηκε το 1948 και σπούδασε στα Πανεπιστήμια Sussex και East Anglia. Δημοσίευσε την πρώτη του συλλογή διηγημάτων, με τίτλο "Fist Love, Last Rites" το 1975, αποσπώντας μάλιστα το βραβείο Somerset Maughman. Το 1987 κέρδισε το Whitbread Award (και το Prix Femina Etranger, έξι χρόνια μετά), για το μυθιστόρημά του "Child in Time". Τρία μυθιστορήματά του συμπεριλήφθηκαν στις τελικές υποψηφιότητες για το βραβείο Booker (Έμμονη αγάπη, Άμστερνταμ, Εξιλέωση). Το βραβείο τού απονεμήθηκε, τελικά, το 1998, για το Άμστερνταμ
 

Ζώντας στο μεταίχμιο δύο διαφορετικών εποχών και σε μια κοινωνία που μοιάζει να εμφορείται ακόμη από πεπαλαιωμένα βικτωριανά ιδεώδη, η Φλόρενς κουβαλά τη σεξουαλικότητα σαν ένα δυσβάσταχτο βάρος. Οι υποχρεώσεις που συνεπάγεται ο γάμος φαντάζουν τρομακτικές και της προκαλούν ίλιγγο. Ωστόσο, δεν παύει να βλέπει το γάμο ως τη μοναδική λύση και κατάληξη του ειδυλλίου της με τον Έντουαρντ. Τρέφει ερωτικά αισθήματα που, όμως, αναπόφευκτα μπλοκάρονται, όταν φτάνει η ώρα της σωματικής τους πραγμάτωσης. Λίγο προτού απενοχοποιηθεί κι απελευθερωθεί η ερωτική επιθυμία, με τις σαρωτικές αλλαγές που έφερε η δεκαετία του 60 στο πεδίο των σχέσεων, η Φλόρενς παραμένει δέσμια νοοτροπιών και αντιλήψεων, που παραπέμπουν σ’ ένα συντηρητικό αξιακό σύστημα. Οι αχνές νύξεις που γίνονται για ένα πιθανό ιστορικό κακοποίησης μέσα στην οικογένεια επιβαρύνουν την κατάσταση και επιτείνουν την επίμονη άρνηση ν' αντιμετωπίσει τους φόβους της. Επιπλέον, τα εξιδανικευμένα της συναισθήματα την απομακρύνουν ακόμα περισσότερο από την πραγματικότητα των ερωτικών σχέσεων.

Αν και ο γάμος φαντάζει για τους δύο νέους σαν ένα καταφύγιο στοργής και ηρεμίας μέσα σ’ έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, σύντομα νιώθουν ξένοι μεταξύ τους, αν όχι εχθροί, και σπεύδουν να χωρίσουν με συνοπτικές διαδικασίες. Η τρικυμία που ξεσπά την πρώτη νύχτα εξαιτίας αδόκιμων και σπασμωδικών χειρισμών, οδηγεί σε μια εσπευσμένη και θυμωμένη αντίδραση, που δεν επανορθώνεται ποτέ. Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει. Αν και συγχρονίζεται τέλεια με τους μουσικούς του κουαρτέτου, που έχει η ίδια ιδρύσει, η ερωτική της ανταπόκριση είναι πολύ φτωχή. Ο Έντουαρντ την κατηγορεί ως «ψυχρή» αλλά είναι απλώς τρομαγμένη. Το ερωτικό της όραμα δεν συμπίπτει με κείνο του άντρα της κι αυτή η αμοιβαία ασυμβατότητα, που ίσως μπορούσε να επιλυθεί μέσω συζήτησης, οδηγεί σε μια οριστική ρήξη. Αμφότεροι αποχωρούν, θυμωμένοι και ταπεινωμένοι.

Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει.

Η αυλαία πέφτει σε μια σκηνή που εκτυλίσσεται μπροστά στη θάλασσα, όπου έχει καταφύγει η Φλόρενς μετά το φιάσκο της βραδιάς. Πολλοί έχουν επισημάνει ομοιότητες του σκηνικού με το υποβλητικό τοπίο που περιγράφει ο κορυφαίος ποιητή Μάθιου Άρνολντ (1822-1888) στο περίφημο ποίημά του «Dover Beach», απευθυνόμενος στη σύζυγό του κατά το μήνα του μέλιτος στην παραλία Ντόβερ. Στην τελευταία στροφή ο ποιητής αναφέρεται στη σχέση του ζευγαριού και κάνει έκκληση στη γυναίκα του να παραμείνουν αληθινοί ο ένας απέναντι στον άλλο, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις συμφορές ενός αδιανόητου κόσμου. Η παραλία του Ντόβερ είναι κι αυτή έντονα βοτσαλωτή, όπως η παραλία του Ντόρσετ, όπου ξετυλίγεται το Στην Ακτή, το κλίμα και η ατμόσφαιρα μεταφέρουν παρόμοιες δονήσεις. Ωστόσο, ο Έντουαρντ και η Φλόρενς ποτέ δεν θα συζητήσουν με ειλικρίνεια μεταξύ τους, ποτέ δεν θα φανούν αληθινοί, όπως επιτάσσει ο ποιητής, και οι καλές τους προθέσεις δεν θα οδηγήσουν πουθενά.

Δυνατό ψυχογράφημα με επίκεντρο τη σεξουαλικότητα αλλά και ακτινογραφία μιας εποχής, το Στην Ακτή διερευνά έμφυλες συμπεριφορές, αποτυπωνει αλήθειες και χαρτογραφεί συναισθήματα λιγότερο ή περισσότερο τραυματικά σε μια μεγάλη ποικιλία αποχρώσεων και εντάσεων.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


akti exΣτην Ακτή
ΙΑΝ ΜακΓΙΟΥΑΝ
Μτφρ. ΕΛΕΝΗ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 224, τιμή εκδότη €10,50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ IAN McEWAN

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ήταν και οι δυο νέοι, μορφωμένοι και παρθένοι εκείνη την πρώτη νύχτα του γάμου τους,και στην εποχή που ζούσαν μια συζήτηση για σεξουαλικές δυσκολίες ήταν απλώς αδύνατη. Μα ποτέ δεν ήταν εύκολο. Είχαν μόλις καθήσει για να δειπνήσουν  σ’ ένα μικροσκοπικό καθιστικό στον πρώτο όροφο ενός γεωργιανού πανδοχείου. Στο διπλανό δωμάτιο, ορατό μέσ’ από την ανοιχτή πόρτα, βρισκόταν ένα κρεβάτι με ουρανό, μάλλον στενό, του οποίου το κάλυμμα ήταν ολόλευκο και τόσο αψεγάδιαστα τεντωμένο, σα να μην το είχε στρώσει ανθρώπινο χέρι... Επιφανειακά, η διάθεσή τους ήταν πολύ καλή».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ [Marente de Moor] «Η Ολλανδή παρθένος» (μτφρ. Γιάννης Ιωαννίδης), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας Μο...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ