akti kentriki

Για το μυθιστόρημα του Ian McEwan «Στην ακτή» (μτφρ. Ελένη Ηλιοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Η Saoirse Ronan και ο Billy Howle στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (2017), σε σκηνοθεσία του πρωτοεμφανιζόμενου Dominic Cooke.

Της Νίκης Κώτσιου

Το σχετικά σύντομο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν Στην Ακτή (2007) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην ωραία, προσεγμένη μετάφραση της Ελένης Ηλιοπούλου, για να μας θυμίσει την αριστοτεχνική, βραδυφλεγή πρόζα ενός σπουδαίου δημιουργού, που έχει υπογράψει σημαντικά βρετανικά έργα, όπως το Σάββατο και την Εξιλέωση. Διαπλέκοντας την Ιστορία με τους επιμέρους ατομικούς βίους των πρωταγωνιστών του, ο συγγραφέας ανατέμνει τις εποχές και μαζί τις ανθρώπινες σχέσεις φέρνοντας στην επιφάνεια κρίσιμες και ανύποπτες πτυχές.

Στην Ακτή, η δράση τοποθετείται τον Ιούλιο του 1962. Ο Έντουαρντ και η Φλόρενς, νεότατοι και οι δύο, έχουν μόλις παντρευτεί και πρόκειται να περάσουν μια καταστροφική πρώτη νύχτα γάμου. Μολονότι αγαπιούνται και τρέφουν δυνατά αισθήματα ο ένας για τον άλλο, οδηγούνται σ’ ένα ανυπέρβλητο σεξουαλικό αδιέξοδο, που θα καθορίσει την πορεία του γάμου. Ο Έντουαρντ κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια, έχει σπουδάσει Ιστορία και κατά καιρούς γίνεται υπέρ το δέον παρορμητικός. Η Φλόρενς είναι μια ταλαντούχα και πολλά υποσχόμενη βιολίστρια, που λατρεύει τη μουσική και μελετά με πάθος. Κατάγεται από μεγαλοαστική εύπορη οικογένεια, είναι όμορφη και ιδεαλίστρια. Η προοπτική της πρώτης νύχτας την τρομάζει με όλα όσα αυτή συνεπάγεται αλλά δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν τους φόβους και τις απορίες της. Η συντηρητική περιρρέουσα ατμόσφαιρα και η εύλογη συστολή της απέναντι σ’ ένα θέμα ταμπού την εγκλωβίζει σ’ έναν ιστό άγνοιας και φόβου, που της καταρρακώνει το ηθικό. Μοναδικός σύμβουλός της είναι ένα εικονογραφημένο απλοϊκό εγχειρίδιο, που παρέχει μικρή μόνο βοήθεια. Η απειρία των δύο νέων, το άγχος και η ασυνεννοησία μπροστά στο μεγάλο γεγονός οδηγεί σε μια οικτρή αποτυχία, που θα τους διαλύσει.

Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα.

Το συγκλονιστικό γεγονός της πρώτης συνεύρεσης λαμβάνει ως εκ τούτου τεράστιες διαστάσεις και γίνεται το καθοριστικό της πλοκής. Διαστέλλοντας απεριόριστα τον χρόνο και περιγράφοντας εξονυχιστικά την πρωτόγνωρη εμπειρία, ο ΜακΓιούαν αποδίδει την πρώτη επαφή μέσ’ από την χαώδη οπτική των δύο συζύγων, που προχωρούν απορημένοι, αδέξιοι και έντρομοι πάνω σε μια επισφαλή άγνωστη χώρα. Ο αφηγητής παρακολουθεί τη σκέψη των πρωταγωνιστών και αποτυπώνει ανάγλυφα και με ακρίβεια αναστολές, συναισθήματα, αποτιμήσεις. Η πρωτοφανής εμπειρία μεγεθύνεται και αποδίδεται με την ακρίβεια της αργής κίνησης, μαζί με τον κυκεώνα αντιφατικών και αντικρουόμενων αισθημάτων που προκαλεί στους εμπλεκόμενους. Το αποτέλεσμα, ενίοτε αστείο, αν ιδωθεί από τη σκοπιά της σημερινής απελευθέρωσης των σεξουαλικών ηθών, περιγράφει τη σύγχυση και το αδιέξοδο των νεονύμφων, που αμφότεροι αδυνατούν να διαχειριστούν μια άβολη κατάσταση, πέρα από τα καθιερωμένα. Αίφνης, μια μη αναμενόμενη τροπή στα τεκταινόμενα δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα και οδηγεί στο δράμα και τη διάλυση. Ένα αναπάντεχο συμβάν, οφειλόμενο στην υπερένταση και την προσδοκία της στιγμής, ανατρέπει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία και κλονίζει ανεπανόρθωτα τη σχέση.

Η αφήγηση παρακολουθεί στενά και καταγράφει λεπτομεριακά λεπτό προς λεπτό την ταραγμένη σκέψη της Φλόρενς, που βιώνει τραυματικά ολόκληρο το τελετουργικό και αντιδρά δυσανάλογα, με μια ένταση δυσοίωνη. Η ελλιπής γνώση πάνω στη σεξουαλικότητα, το μυστήριο και οι απαγορεύσεις που συνδέονται με μια δραστηριότητα ικανή να προκαλεί δέος σε συνδυασμό με τα παρωχημένα ήθη μιας συντηρητικής εποχής, κάνουν την εμπειρία των νεονύμφων εντελώς δυσάρεστη. Κανείς τους δεν μπορεί να επεξεργαστεί το τι συνέβη κι αυτή η αδυναμία να μεταβολίσουν κάτι μάλλον ασήμαντο τούς απορρυθμίζει και φέρνει το τέλος.

ian mcewan
Ο Ίαν Μακ Γιούαν γεννήθηκε το 1948 και σπούδασε στα Πανεπιστήμια Sussex και East Anglia. Δημοσίευσε την πρώτη του συλλογή διηγημάτων, με τίτλο "Fist Love, Last Rites" το 1975, αποσπώντας μάλιστα το βραβείο Somerset Maughman. Το 1987 κέρδισε το Whitbread Award (και το Prix Femina Etranger, έξι χρόνια μετά), για το μυθιστόρημά του "Child in Time". Τρία μυθιστορήματά του συμπεριλήφθηκαν στις τελικές υποψηφιότητες για το βραβείο Booker (Έμμονη αγάπη, Άμστερνταμ, Εξιλέωση). Το βραβείο τού απονεμήθηκε, τελικά, το 1998, για το Άμστερνταμ
 

Ζώντας στο μεταίχμιο δύο διαφορετικών εποχών και σε μια κοινωνία που μοιάζει να εμφορείται ακόμη από πεπαλαιωμένα βικτωριανά ιδεώδη, η Φλόρενς κουβαλά τη σεξουαλικότητα σαν ένα δυσβάσταχτο βάρος. Οι υποχρεώσεις που συνεπάγεται ο γάμος φαντάζουν τρομακτικές και της προκαλούν ίλιγγο. Ωστόσο, δεν παύει να βλέπει το γάμο ως τη μοναδική λύση και κατάληξη του ειδυλλίου της με τον Έντουαρντ. Τρέφει ερωτικά αισθήματα που, όμως, αναπόφευκτα μπλοκάρονται, όταν φτάνει η ώρα της σωματικής τους πραγμάτωσης. Λίγο προτού απενοχοποιηθεί κι απελευθερωθεί η ερωτική επιθυμία, με τις σαρωτικές αλλαγές που έφερε η δεκαετία του 60 στο πεδίο των σχέσεων, η Φλόρενς παραμένει δέσμια νοοτροπιών και αντιλήψεων, που παραπέμπουν σ’ ένα συντηρητικό αξιακό σύστημα. Οι αχνές νύξεις που γίνονται για ένα πιθανό ιστορικό κακοποίησης μέσα στην οικογένεια επιβαρύνουν την κατάσταση και επιτείνουν την επίμονη άρνηση ν' αντιμετωπίσει τους φόβους της. Επιπλέον, τα εξιδανικευμένα της συναισθήματα την απομακρύνουν ακόμα περισσότερο από την πραγματικότητα των ερωτικών σχέσεων.

Αν και ο γάμος φαντάζει για τους δύο νέους σαν ένα καταφύγιο στοργής και ηρεμίας μέσα σ’ έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, σύντομα νιώθουν ξένοι μεταξύ τους, αν όχι εχθροί, και σπεύδουν να χωρίσουν με συνοπτικές διαδικασίες. Η τρικυμία που ξεσπά την πρώτη νύχτα εξαιτίας αδόκιμων και σπασμωδικών χειρισμών, οδηγεί σε μια εσπευσμένη και θυμωμένη αντίδραση, που δεν επανορθώνεται ποτέ. Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει. Αν και συγχρονίζεται τέλεια με τους μουσικούς του κουαρτέτου, που έχει η ίδια ιδρύσει, η ερωτική της ανταπόκριση είναι πολύ φτωχή. Ο Έντουαρντ την κατηγορεί ως «ψυχρή» αλλά είναι απλώς τρομαγμένη. Το ερωτικό της όραμα δεν συμπίπτει με κείνο του άντρα της κι αυτή η αμοιβαία ασυμβατότητα, που ίσως μπορούσε να επιλυθεί μέσω συζήτησης, οδηγεί σε μια οριστική ρήξη. Αμφότεροι αποχωρούν, θυμωμένοι και ταπεινωμένοι.

Η σεξουαλικότητα, που, λίγα χρόνια αργότερα, έμελλε να αναλυθεί, μελετηθεί και εξερευνηθεί κατά κόρον, μετατρέπεται γι’ αυτούς τους δύο σ’ ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο. Ο Έντουαρντ βιάζεται να χαρεί τη σεξουαλική ευωχία που υπόσχεται ο έγγαμος βίος, αλλά η Φλόρενς αδυνατεί να ακολουθήσει.

Η αυλαία πέφτει σε μια σκηνή που εκτυλίσσεται μπροστά στη θάλασσα, όπου έχει καταφύγει η Φλόρενς μετά το φιάσκο της βραδιάς. Πολλοί έχουν επισημάνει ομοιότητες του σκηνικού με το υποβλητικό τοπίο που περιγράφει ο κορυφαίος ποιητή Μάθιου Άρνολντ (1822-1888) στο περίφημο ποίημά του «Dover Beach», απευθυνόμενος στη σύζυγό του κατά το μήνα του μέλιτος στην παραλία Ντόβερ. Στην τελευταία στροφή ο ποιητής αναφέρεται στη σχέση του ζευγαριού και κάνει έκκληση στη γυναίκα του να παραμείνουν αληθινοί ο ένας απέναντι στον άλλο, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις συμφορές ενός αδιανόητου κόσμου. Η παραλία του Ντόβερ είναι κι αυτή έντονα βοτσαλωτή, όπως η παραλία του Ντόρσετ, όπου ξετυλίγεται το Στην Ακτή, το κλίμα και η ατμόσφαιρα μεταφέρουν παρόμοιες δονήσεις. Ωστόσο, ο Έντουαρντ και η Φλόρενς ποτέ δεν θα συζητήσουν με ειλικρίνεια μεταξύ τους, ποτέ δεν θα φανούν αληθινοί, όπως επιτάσσει ο ποιητής, και οι καλές τους προθέσεις δεν θα οδηγήσουν πουθενά.

Δυνατό ψυχογράφημα με επίκεντρο τη σεξουαλικότητα αλλά και ακτινογραφία μιας εποχής, το Στην Ακτή διερευνά έμφυλες συμπεριφορές, αποτυπωνει αλήθειες και χαρτογραφεί συναισθήματα λιγότερο ή περισσότερο τραυματικά σε μια μεγάλη ποικιλία αποχρώσεων και εντάσεων.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


akti exΣτην Ακτή
ΙΑΝ ΜακΓΙΟΥΑΝ
Μτφρ. ΕΛΕΝΗ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 224, τιμή εκδότη €10,50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ IAN McEWAN

 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ήταν και οι δυο νέοι, μορφωμένοι και παρθένοι εκείνη την πρώτη νύχτα του γάμου τους,και στην εποχή που ζούσαν μια συζήτηση για σεξουαλικές δυσκολίες ήταν απλώς αδύνατη. Μα ποτέ δεν ήταν εύκολο. Είχαν μόλις καθήσει για να δειπνήσουν  σ’ ένα μικροσκοπικό καθιστικό στον πρώτο όροφο ενός γεωργιανού πανδοχείου. Στο διπλανό δωμάτιο, ορατό μέσ’ από την ανοιχτή πόρτα, βρισκόταν ένα κρεβάτι με ουρανό, μάλλον στενό, του οποίου το κάλυμμα ήταν ολόλευκο και τόσο αψεγάδιαστα τεντωμένο, σα να μην το είχε στρώσει ανθρώπινο χέρι... Επιφανειακά, η διάθεσή τους ήταν πολύ καλή».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πρωινά στα Πριγκηπόνησα, της Ντεφνέ Σουμάν

Πρωινά στα Πριγκηπόνησα, της Ντεφνέ Σουμάν

Για το μυθιστόρημα της Defne Suman «Πρωινά στα Πριγκηπόνησα» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Ποιος καταλληλότερος να γράψει ένα βιβλίο που η ιστορία του να διαδραματίζεται στα Πριγκηπόνησα, κ...

Δυσφορεί η νύχτα, του/της Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ

Δυσφορεί η νύχτα, του/της Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ

Για το βραβευμένο με International Booker μυθιστόρημα του/της Marieke Lucas Rijneveld «Δυσφορεί η νύχτα» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης – Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Μόλις 29 ετών. Με «πληθυντική» σεξουαλική ταυτότητα πο...

Το γυάλινο ξενοδοχείο, της Έμιλι Μάντελ

Το γυάλινο ξενοδοχείο, της Έμιλι Μάντελ

Για το μυθιστόρημα της Emily St. John Mandel «Το γυάλινο ξενοδοχείο» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ίκαρος).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο εύκολο είναι να αλλάξει κανείς ολοκληρωτικά τη ζωή του; Να μεταπηδήσει από μια οικονομική κατάσταση σε μια άλλη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαξ Φρις: «Η ζήλια είναι ο φόβος της σύγκρισης»

Μαξ Φρις: «Η ζήλια είναι ο φόβος της σύγκρισης»

Μια μέρα σαν σήμερα, 15 Μαΐου 1911, γεννήθηκε στη Ζυρίχη ο Μαξ Φρις, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής γερμανόφωνης λογοτεχνίας. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο Μαξ Φρις μεγάλωσε στη Ζυρίχη με τον πατέρα του, Φραντς Μπρούνο Φρις κ...

Ημέρα της μητέρας, της Νέλε Νόιχαους (προδημοσίευση)

Ημέρα της μητέρας, της Νέλε Νόιχαους (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nele Neuhaus «Ημέρα της μητέρας» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Μαΐου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κάθε φτυαριά κοσκινιζόταν σχολαστικά, τα αντικε...

Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία

Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία

Για τον συλλογικό τόμο «Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία – Νέες φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις» (Επιμελητές τόμου: Σωτήρης Μητραλέξης, Paul Tyson, Peter Harrison, επίμετρο: Αθανάσιος Σ. Φωκάς, εκδ. Ροπή). Κεντρική εικόνα: Γαλιλαίος: «Κι όμως γυρίζει».

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ημέρα της μητέρας, της Νέλε Νόιχαους (προδημοσίευση)

Ημέρα της μητέρας, της Νέλε Νόιχαους (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nele Neuhaus «Ημέρα της μητέρας» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Μαΐου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κάθε φτυαριά κοσκινιζόταν σχολαστικά, τα αντικε...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (προδημοσίευση)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία», το οποίο κυκλοφορεί στις 20 Μαΐου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι ...

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη «Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας – Ιδέες και Ιδεολογήματα στον 20ο αιώνα», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«…επιχειρώντας, έτσι, μια συνοπτικ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Ήταν Σάββατο του Λαζάρου 26 Απριλίου 1986 όταν σημειώθηκε το μεγαλύτερο, μέχρι τότε, πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία. Μια σειρά εκρήξεων προκάλεσε την καταστροφή του αντιδραστήρα 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας στο Τσερνομπίλ της τότε Σοβιετικής Ένωσης και σημερινής Ουκρανίας. Τριάντε πέντε χρόνια μετά, ...

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Απριλίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Αυτά είναι τα έξι βιβλία που διεκδικούν το International Booker Prize 2021

Ανακοινώθηκαν τα έξι βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας στα αγγλικά, τα οποία διεκδικούν το International Booker Prize 2021. Δείτε ποια βιβλία έχουν μεταφραστεί στα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ