mera xoris onoma kentriki

Για το μυθιστόρημα του Friedrich Ani «Η μέρα χωρίς όνομα – Μια υπόθεση για τον Γιάκομπ Φρανκ» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχουν γεγονότα που είναι ικανά να σταματήσουν τη μνήμη; Γεγονότα στα οποία νιώθουμε συνυπεύθυνοι, αν και η πάσης φύσεως συμμετοχή μας είναι ανύπαρκτη; Που σημαδεύουν με ανεξίτηλα σημάδια τη ζωή μας και την καθορίζουν δια παντός; Που μας κάνουν να βλέπουμε το καθετί μέσα από ένα συγκεκριμένο πρίσμα, αλλοιώνοντας τις πραγματικές του διαστάσεις;

Η υπόθεση

Ο αστυνομικός επιθεωρητής Γιάκομπ Φρανκ, συνταξιοδοτημένος δύο μήνες ήδη, δέχεται την επίσκεψη του Λούντβιχ Βίντερ, πατέρα της δεκαεπτάχρονης Έστερ που αυτοκτόνησε πριν από είκοσι χρόνια. Όλα αυτά τα χρόνια ο Λούντβιχ Βίντερ σκίζει από το ημερολόγιο την ημέρα που καταστράφηκε η ζωή του. Γι’ αυτόν η 14η Φεβρουαρίου δεν υπάρχει, είναι η μέρα που δεν έχει όνομα. Εκφράζει στον επιθεωρητή την πεποίθησή του ότι ο θάνατος της κόρης του ήταν δολοφονία και του ζητά να ασχοληθεί και πάλι με την υπόθεση. Ο επιθεωρητής είναι ο άνθρωπος που είχε ανακοινώσει τότε τον θάνατο της Έστερ στη μητέρα της και είχε μείνει μαζί της όλο το βράδυ, προσπαθώντας να τη στηρίξει συμπάσχοντας. Έναν χρόνο μετά, αυτοκτονεί και εκείνη με τον ίδιο τρόπο που αυτοκτόνησε και η κόρη της.

Ο αστυνομικός επιθεωρητής Γιάκομπ Φρανκ, συνταξιοδοτημένος δύο μήνες ήδη, δέχεται την επίσκεψη του Λούντβιχ Βίντερ, πατέρα της δεκαεπτάχρονης Έστερ που αυτοκτόνησε πριν από είκοσι χρόνια.

Ο επιθεωρητής, χωρισμένος πολλά χρόνια ήδη, μοναχικός και ιδιόρρυθμος, με επίγνωση όμως της αλλόκοτης συμπεριφοράς του, δέχεται συχνά επισκέψεις από πνεύματα ανθρώπων: Θυμάτων των οποίων ανέλαβε την υπόθεση, μαζί με την υποχρέωση να ανακοινώσει τον θάνατό τους στους οικείους τους.

«Οι νεκροί γυρίζουν και ξαναγυρίζουν όποτε θέλουν, κάθονται στο τραπέζι μαζί μας και μας μιλάνε. Κι εμείς δεν μπορούμε να ξεφύγουμε, θέλοντας και μη τους ακούμε, τη μια ώρα μετά την άλλη, όλη νύχτα. Μετά φεύγουν, αλλά ξέρουμε ότι θα ξανάρθουν, πάλι και πάλι».

Όμως αυτός είναι ο τρόπος του για να μη νιώθει μόνος: «είχε διαλέξει το θάνατο για να μπορεί να πλησιάζει άλλους ανθρώπους». Στήριζε τους συγγενείς των θανόντων, «ανθρώπους πενθούντες, σημαδεμένους από το χαμό και το θάνατο», γιατί και ο ίδιος «ήθελε την εγγύτητα, την παρηγοριά, τη σιωπή, τη στήριξη και την υπομονή».

Ο Φρανκ πείθεται να ξεκινήσει εκ νέου την έρευνα και συναντά με τη σειρά όλους τους συγγενείς και φίλους της οικογένειας της Έστερ. Με την εμπειρία χρόνων στο Ανθρωποκτονιών, καταφέρνει να αποσπάσει επιπλέον πληροφορίες από ό,τι στις αρχικές ανακρίσεις. Όμως ξέρει ότι η συγκεκριμένη υπόθεση απαιτεί ειδικό χειρισμό και ιδιαίτερη προσέγγιση.

«Για να βρει την αλήθεια αυτής της υπόθεσης δεν έπρεπε να σκεφτεί σαν εγκληματολόγος. Έπρεπε να προσπαθήσει να ξεχάσει τις γνώσεις που είχε αποκτήσει και να εμπιστευθεί τα ένστικτα του κορμιού του, τους νευροδιαβιβαστές και τα μηνύματα των κυττάρων του».

Πλησιάζει τον καθένα από αυτούς όχι με τον τρόπο του ανακριτή αλλά με ενσυναίσθηση και συμπόνια. Διερευνά μαζί τους το παρελθόν, γνωρίζοντας τη ρευστότητα των αναμνήσεων και την επιλεκτική λειτουργία της μνήμης, περνώντας από το προφανές και πρόδηλο των λέξεων στο άδηλο των συναισθημάτων.

Στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη και εστιάζει άλλοτε στον ίδιο τον επιθεωρητή και άλλοτε στον κάθε συνομιλητή του.

ani

Ο Φρίντριχ Άνι γεννήθηκε στο Μόναχο το 1959, από πατέρα Γερμανό και μητέρα Σύρια. Δημοσιογράφος, σεναριογράφος και συγγραφέας πάνω από τριάντα μυθιστορημάτων, κυρίως αστυνομικών, τιμήθηκε επτά φορές με το γερμανικό Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας και συνολικά με πάνω από είκοσι γερμανικά και ελβετικά λογοτεχνικά βραβεία. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, ισπανικά, πολωνικά, ολλανδικά, δανέζικα, κορεατικά και κινεζικά. Το Η μέρα χωρίς όνομα γυρίστηκε σε ταινία το 2017 από τον σκηνοθέτη Φόλκερ Σλέντορφ.

 

 

Η σιωπή

Τραυματικές εμπειρίες έχουν στοιχειώσει τις ζωές των ηρώων. Οι εμπειρίες αυτές, αποσιωπούμενες για χρόνια, ενεργοποιούν εμμονές ή βεβαιότητες για τις αρνητικές προθέσεις των άλλων. Φυσικό επακόλουθο η φυγή. Και η μοναξιά, η οποία είναι αποπνικτική και από την οποία δεν υπάρχει γυρισμός. Η απουσία επικοινωνίας είναι αναπόφευκτη, η αναδίπλωση στο εγώ μονόδρομος. Παθογένεια που σπρώχνει τους ήρωες στο μίσος και στην απόγνωση και τους στρέφει κατά του ίδιου τους του εαυτού. Ο χρόνος διογκώνει τον πόνο. Σιωπή και ενοχή ελλοχεύουν στην ψυχή άπρακτων ηρώων.

Η ατμόσφαιρα του βιβλίου πολύ υποβλητική. Διάχυτη μελαγχολία που συγκινεί, αγωνία για την έκβαση της έρευνας και προσπάθεια αποκρυπτογράφησης του ψυχισμού των ανθρώπων που «δεν ξέρουν τι να κάνουν τις σκέψεις τους». Με πολύ όμορφη ροή του λόγου, πολλές και πρωτότυπες μεταφορές, εναλλαγή γήινων κι απόκοσμων στοιχείων, χρώματα και μυρωδιές της καθημερινότητας και ταυτόχρονη παρουσία των φαντασμάτων του παρελθόντος.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.


ani exΗ μέρα χωρίς όνομα
Μια υπόθεση για τον Γιάκομπ Φρανκ
Friedrich Ani
Mτφρ. Μαρία Αγγελίδου
Gutenberg 2020
Σελ. 368, τιμή εκδότη €15,00

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ FRIEDRICH ANI


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις, της Ορνέλα Βόρπσι

Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις, της Ορνέλα Βόρπσι

Για τη νουβέλα της Ornela Vorpsi «Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις» (μτφρ. Μαρία Σιδηροπούλου, εκδ. Πλέθρον). Φωτογραφία: Η Vefi Redhi και η Αμαλία Αρσένη από τη θεατρική παράσταση που βασίζεται στο βιβλίο, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι.

Του Αχιλλέα Σύρμου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή των αρχαίων ημών – και όχι μόνο.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Συγγενής και σύντροφος του Αλκιβιάδη, ο Αξίοχος (γράφει ο Λυσίας) τον ακολούθησε στην Άβυδο. Εκεί και οι δυο τους νυμφεύθηκαν τη Μεδοντιάδα. Όταν από τον γάμο των τριών γεννήθηκ...

Κράτα το φιλί, του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι

Κράτα το φιλί, του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι

Για το βιβλίο του Μάσσιμο Ρεκαλκάτι «Κράτα το φιλί – Σύντομα μαθήματα για τον έρωτα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέλευθος στη σειρά Μικρή βιβλιοθήκη, σε μετάφραση του Χρήστου Πονηρού. Στην κεντρική φωτογραφία, ο Αντέρως, θεός του ώριμου έρωτα, αδερφός του Έρωτα, όπως αναπαρίσταται στην κορυφή συντριβανιού ...

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ