grand frere 728

Για το μυθιστόρημα του Mαΐρ Γκουβέν «Μεγάλος αδερφός» (μτφρ. Λίζυ Τσιριμώκου, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

«Η νύχτα έχει τη μυρωδιά μιας πουτάνας 
λίγο πριν βγει στη σύνταξη». 
Mαΐρ Γκουβέν

Στο πρώτο αυτό μυθιστόρημα του Mαΐρ Γκουβέν (Βραβείο Goncourt 2018 και Βραβείο Régine-Deforges) ξετυλίγεται η ιστορία δύο γαλλοσύριων αδελφών, οι οποίοι αναζητούν την ταυτότητά τους ανάμεσα σε δυο διαφορετικές κουλτούρες που συνοψίζονται στις πολιτιστικές συντεταγμένες του πατέρα τους. Ο μεγάλος αδελφός είναι ταξιτζής «οχήματος μεταφοράς μετά οδηγού» τύπου Uber (ενώ ο πατέρας του είναι παραδοσιακός οδηγός ταξί!) και εργάζεται έντεκα ώρες το εικοσιτετράωρο, «σκλάβος κλεισμένος στη λαμαρίνα». Ο ιδεαλιστής μικρός αδελφός είναι νοσοκόμος χωρίς μεγάλα περιθώρια επαγγελματικής ανέλιξης και αποφασίζει να αναχωρήσει για τη Συρία ώστε να αποδείξει τη χρησιμότητά του σ’ έναν οργανισμό συνδεδεμένο με τη συριακή τρομοκρατία.

«Εγώ είμαι η Συρία»: το Charlie Hebdo και η ζωή στην περιφέρεια

Η ζωή στο Μπομπινί, με τις εκφράσεις και το λεξιλόγιό της, την τραχύτητά της, του θέτει ένα όριο προφορικότητας τελεσίδικο και χαρακτηριστικό του ύφους ενός βιβλίου που μιλά με τη γλώσσα της νεότητας για μιαν εποχή της οποίας η «νεότητα» έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Αναπαράγοντας τον θησαυρό της οικείας, καθημερινής γλώσσας στο σημερινό Παρίσι (langue familiere, σε δεξιοτεχνική απόδοση στα ελληνικά της Λίζυς Τσιριμώκου) και υιοθετώντας έντονο σασπένς στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, ο συγγραφέας μπαίνει τόσο στο «πετσί» του σοφέρ όσο και σ’ αυτό του νοσοκόμου, για να περιγράψει με νότες αδρές τη ζωή που διεξάγεται στα περίχωρα (banlieue) του Παρισιού. Η ζωή στο Μπομπινί, με τις εκφράσεις και το λεξιλόγιό της, την τραχύτητά της, του θέτει ένα όριο προφορικότητας τελεσίδικο και χαρακτηριστικό του ύφους ενός βιβλίου που μιλά με τη γλώσσα της νεότητας για μιαν εποχή της οποίας η «νεότητα» έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Θεματολογικά το βιβλίο παραθέτει δύο διαφορετικά πεπρωμένα μέσα σε μια οικογένεια που φέρει τις αχνές μνήμες της Μητέρας και της γιαγιάς και τη δυσβάσταχτη παρουσία του Πατέρα. Η βρετόνικης καταγωγής μητέρα τους έχει αφήσει χρόνους μιαν ογδόη Σεπτεμβρίου, «ημέρα της γέννησης της Παρθένου Μαρίας». Ο άθεος, κομμουνιστής, εξ ορισμού αντίθετος σε κάθε εξουσία, αυταρχικός και δύστροπος χήρος πατέρας έχει εγκαταλείψει τη Συρία στη δεκαετία του ’80 και τώρα φέρει εμβληματικά τα γνωρίσματα μιας ιδιότυπης ηθικής, συνδυασμό ισλαμικής ανατροφής και ιδεοληψίας σχετικά με την επιβεβλημένη, κατά την άποψή του, προσαρμογή του μετανάστη στο νέο πολιτιστικό περιβάλλον. Ο Γκουβέν αντιπαραθέτει τον γαλλομουσουλμάνο πρωτότοκο γιο (και πρώτο αφηγητή) στο στεγανό σύστημα αντιλήψεων του πατέρα ενώ, στον αντίποδα, για τη γιαγιά επιφυλάσσει την προσωποποίηση της σκληροπυρηνικής μουσουλμανικής ηθικής.

Ο ελεγκτικός χαρακτήρας του Μεγάλου Αδελφού

Με τον ειλικρινή τόνο που υιοθετεί, ο Mαΐρ Γκουβέν σκιαγραφεί το διαφορετικό Παρίσι των γκρίζων κτιρίων και της θέασης των «καλών συνοικιών» από την οπτική γωνία ενός οδηγού και με το φίλτρο ενός κινούμενου παρμπρίζ.

Ο Grand Frere (με τις αναπόφευκτες συνδηλώσεις του τίτλου του και παραμένοντας ανώνυμος στο βιβλίο) έχει πολεμήσει στο Τσαντ με τον γαλλικό στρατό, μέχρι που η υγεία του –και ο εθισμός του στο χασίς– τον ανάγκασε να επιστρέψει στα «κουστούμι, χαμόγελο, διαμέρισμα, γκόμενα». Με τον ειλικρινή τόνο που υιοθετεί, ο Mαΐρ Γκουβέν σκιαγραφεί το διαφορετικό Παρίσι των γκρίζων κτιρίων και της θέασης των «καλών συνοικιών» από την οπτική γωνία ενός οδηγού και με το φίλτρο ενός κινούμενου παρμπρίζ. Και μεγάλη κατανάλωση της marie-jeanne (της μαριχουάνας), ενός παράγοντα που υποβάλλεται από μιαν εσωτερική αναγκαιότητα. Στην εμπειρία της «μαύρης» θα έρθει να προστεθεί και η εμπειρία της φυλακής. Αντίθετα, ο μικρός αδελφός στρατεύεται σε μιαν ανθρωπιστική οργάνωση που ως εμβλήματά της φέρει το ισλάμ και την ειρήνη και αναχωρεί για τη Συρία.

Ο Μεγάλος Αδελφός κρατά τα ηνία της αφήγησης, ενώ η «φωνή» του Μικρού Αδελφού συνιστά μιαν επαναλαμβανόμενη παρεμβολή. Οι οδηγοί ταξί που κινούνται από τη Ναντέρ ως το Κουρμπεβουά συναντιούνται σε συγκεκριμένο εστιατόριο, όπου γίνονται λιώμα με την ganja (που λέγεται και bédo, και cône, και pilon, και sbah, και spliff, και tonton: η αργκό για το χασίς) ή το gazon τους (η λέξη για το τσιγαριλίκι) οδηγούν την gova (το αυτοκίνητό) τους, βάζουν την caillasse (τα χρήματά) τους στην άκρη, κι έτσι δημιουργούν ένα μικροσύμπαν, κύριο γνώρισμα του οποίου είναι ο χιμαιρικός τρόπος αντίληψης του κόσμου, ενώ, όλως περιέργως, κύριο μέλημά τους είναι η προσαρμογή και η ενσωμάτωση.

Αλλάχ-ου-άκμπαρ: το ενδεχόμενο της επιστροφής του αδελφού

Η αντίφαση ως δομικό στοιχείο των αντιδράσεων των ηρώων συνεχίζεται και με τον Μικρό Αδελφό. Πώς ένα παιδί των παρισινών quartiers αραβικής καταγωγής μπορεί να ονειρευτεί να γίνει γιατρός και πόσα από τα ακαδημαϊκά του όνειρα πραγματώνονται; Ποια αναχώρηση για το Μάλι, την Τουρκία, το Ιράν, το Ιράκ, την Υεμένη, τη Σομαλία και τη Συρία τού επιφυλάσσει, τελικά, η μοίρα; Τι θα σημάνει γι’ αυτόν η στράτευση σε κάποια ΜΚΟ που ασπάζεται την τζιχάντ κοντά στους πληθυσμούς που μαρτύρησαν από την πολιτική του Άσαντ; Και τι θα σημάνει αυτή η τόσο «ανεπίληπτη» επιλογή για τους οικείους του, που έζησαν από κοντά τις σφαγές στο Charlie Hebdo και στο Μπατακλάν; Πώς θα τον αντιμετωπίσει ο μεγάλος του αδελφός, ο «τακτοποιημένος», όταν επιστρέψει, τελικά, στη Γαλλία; Μήπως το παρελθόν θα τους γραπώσει και τους δύο;

alt
Γεννημένος το 1986 στη Ναντ, από μητέρα Τουρκάλα
και πατέρα Κούρδο που κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη
Γαλλία, και μεγαλωμένος ανάμεσα στο αστικό
περιβάλλον και στους αμπελώνες της γιαγιάς του,
ο Mαΐρ Γκουβέν είναι σήμερα εκδότης και
αρχισυντάκτης του εβδομαδιαίου φιλολογικού
περιοδικού «Le 1».


Πρωτίστως, όμως, η κυρίαρχη φιγούρα του πατέρα διακρίνεται από ψυχικές συγκρούσεις: ανεδαφικός, αιθεροβάμων, όσο και εκρηκτικός, ο macho αυτός πατέρας είναι η εμψύχωση του οικιακού σκηνικού και της τελετουργίας ενοχοποίησης από τα οποία ο ένας πρωταγωνιστής δραπετεύει όσο μπορεί περισσότερες ώρες της ημέρας και από το αξιακό σύστημα του οποίου ο άλλος πρωταγωνιστής έχει αναχωρήσει οριστικά. Μέσα από τις διασταυρούμενες αυτές μαρτυρίες, ο συγγραφέας φιλοτεχνεί δυο παράλληλους αλλ’ εξίσου περιθωριακούς κόσμους. Αποφεύγοντας τα στερεότυπα της διάκρισης, του αποκλεισμού και της γκετοποίησης, επιδιώκει να αγγίξει τα βαθύτερα κίνητρα των πράξεων των ηρώων του. Μεγάλη αρετή του μυθιστορήματος είναι η δομή του: εναλλαγή της φωνής του μεγάλου αδελφού μ’ εκείνην του μικρού, καθώς και με μια σειρά από αλληλοσυγκρουόμενες μνήμες και σκέψεις: «ο μπαμπάς, η γιαγιά, ο Ιησούς, ο Μωϋσής, το Κοράνι, η Συρία, το άπειρο»… Και μια ανατροπή στο τέλος.

Το βιβλίο του Mαΐρ Γκουβέν ταξιδεύει τον αναγνώστη στα μύχια δύο τελείως πρωτόγνωρων αντιλήψεων του κόσμου, εγείροντας παράλληλα ερωτήματα για τη ζωή των μεταναστών, για την ισότητα και τη δικαιοσύνη, για την πολιτική κατάσταση στην Εγγύς Ανατολή, εκεί όπου κάποτε άκμαζε το βασίλειο της Παλμύρας και όπου σήμερα οι γριές προξενεύουν στους Μουτζαχεντίν τις εγγόνες τους, δείχνοντας φωτογραφίες τους στο σμαρτ-φόουν. Αλλά το αξιακό σύστημα του μικρού αδελφού το έχει υιοθετήσει και κάποιος «Γιούνες ο αλλαξόθρησκος», που δεν είναι παρά «ο Γιαν, ο Γάλλος». Το βιβλίο κάνει σαφή υπαινιγμό και για την αντίληψη ημών των Ευρωπαίων σχετικά με τη Θέμιδα, σχετικά με την αγάπη και τους συγγενικούς δεσμούς, σχετικά με την πίστη σε ιδεώδη, με την ανεκτικότητα, με τη μεγαλοψυχία και τη συγχώρηση.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


altΜεγάλος αδερφός
Mahir Guven
Μτφρ. Λίζυ Τσιριμώκου
Ίκαρος 2019
Σελ. 312, τιμή εκδότη €16,00

alt

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ