alt

Για το μυθιστόρημα του William Godwin «Οι περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς ή Τα πράγματα όπως έχουν» (μτφρ. Θωμάς Μαστακούρης, εκδ. Χίμαιρα).

Της Νίκης Κώτσιου

Ο Γουίλιαμ Γκόντγουιν (1756-1836) υπήρξε εμπνευσμένος συγγραφέας και ένας από τους κορυφαίους Άγγλους πολιτικούς φιλοσόφους του 18ου αιώνα. Αν και σήμερα είναι περισσότερο γνωστός ως πατέρας της Μαίρη Σέλεϊ, δημιουργού του Φρανκενστάιν, επηρέασε όσο λίγοι την πολιτική σκέψη της χώρας του αφήνοντας μια πλούσια παρακαταθήκη συγγραφικού έργου, που συνεχίζει ν' αποτελεί αντικείμενο μελέτης μέχρι σήμερα. Σε μια εποχή ακραίου συντηρητισμού στη Μεγάλη Βρετανία, ο Γκόντγουιν αμφισβήτησε θεσμούς, νόμους, ακόμη και το ίδιο το πολίτευμα της χώρας του, αποτελώντας για πολλούς τον πρώτο «ιδεολόγο αναρχικό» της νεότερης ιστορίας. Στις Περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς ή Τα πράγματα όπως έχουν ο Γκόντγουιν ασκεί δριμεία κριτική στο κοινωνικό σύστημα της εποχής του φτιάχνοντας ένα βαθυστόχαστο μυθιστόρημα ψυχολογικού ρεαλισμού που διαβάζεται ως περιπέτεια και καταπιάνεται με μια πλειάδα σύνθετων θεμάτων, πολιτικών και ιδεολογικών. Πολιτικό μανιφέστο και συγχρόνως θρίλερ καταδίωξης, οι Περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς καταγγέλλουν τη βία του κράτους και την αναλγησία των ισχυρών, ενώ συγχρόνως εξερευνούν τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, ψυχικής, πνευματικής και σωματικής.

Πολιτικό μανιφέστο και συγχρόνως θρίλερ καταδίωξης, «Οι περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς» καταγγέλλουν τη βία του κράτους και την αναλγησία των ισχυρών, ενώ συγχρόνως εξερευνούν τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, ψυχικής, πνευματικής και σωματικής.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Ο Φάλκλαντ είναι ένας αριστοκράτης με βαθιά μόρφωση και κουλτούρα. Πολυταξιδεμένος, καλλιεργημένος, συνετός χαίρει της εκτίμησης των συμπολιτών του και αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη την κοινότητα. Άνθρωπος φωτισμένος και προσηνής, διακρίνεται για τα φιλάνθρωπα αισθήματά του και την ορθή κρίση του. Τον επαινούν και τον θαυμάζουν, εμπνέει σεβασμό κι εμπιστοσύνη. Θέλει να είναι δίκαιος και ανθρώπινος, αποστρέφεται την αδικία και τη βαναυσότητα. Στον αυστηρό αξιακό του κώδικα, που πηγάζει από τα πατροπαράδοτα ιπποτικά ιδεώδη, προέχει η τιμή και η καλή φήμη. Το ζητούμενο είναι να υπερασπίσει με κάθε τίμημα αυτούς τους δυο πυλώνες της ύπαρξής του και να αναχαιτίσει κάθε απειλή, ικανή να κηλιδώσει την άμεμπτη υπόληψή του. Εμφορούμενος από προοδευτικά ιδεώδη αλλά και δέσμιος ενός παρωχημένου κώδικα τιμής, ο Φάλκλαντ μετέχει συγχρόνως σε δυο αντικρουόμενα αξιακά συστήματα και προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους, έναν παλιό που αντιστέκεται λυσσαλέα στον καινούριο, κι έναν καινούριο που πολεμά με σθένος τον παλιό.

Στους αντίποδες βρίσκεται ο Τάιρελ, αριστοκράτης κι αυτός αλλά, κατά τα άλλα, άξεστος, αμόρφωτος, αδαής, χωρίς τη φινέτσα και την αβρότητα του Φάλκλαντ. Ανάμεσα στους δυο ευγενείς ξεσπά με διάφορες αφορμές ένας ακήρυκτος πόλεμος. Ο Τάιρελ είναι συνηθισμένος να μετέρχεται δόλιους κι αθέμιτους τρόπους για να εξυπηρετεί τα άνομα συμφέροντά του. Είναι ιδιοτελής και υστερόβουλος, θεωρεί πως τα προνόμιά του τον τοποθετούν στο απυρόβλητο και προσπαθεί να επηρεάζει προς όφελός του τις τοπικές αρχές χωρίς δεύτερη σκέψη και δισταγμό. Είναι αγροίκος κι εξουσιομανής με τρόπο κυνικό και ωμό. Οι συμπεριφορές του τον φέρνουν εξακολουθητικά απέναντι στον Φάλκλαντ, που ματαίως επιχειρεί να τον συνετίσει. Μέχρι που ο απεχθής Τάιρελ θα βρεθεί δολοφονημένος.

Παθιασμένος και ίσως αναξιόπιστος ως αφηγητής, ο Κέιλεμπ σκιαγραφεί μια σχέση αγάπης-μίσους με τον κύριό του Φάλκλαντ, που πιθανώς να εμπεριέχει και κάποια λανθάνουσα ερωτική απόχρωση.

Ο Κέιλεμπ Γουίλιαμς, αφηγητής της ιστορίας, βρίσκεται στη δούλεψη του Φάλκλαντ και κατέχει ένα τρομερό μυστικό που αφορά το αφεντικό του. Εξαιτίας αυτού του μυστικού, ο Φάλκλαντ θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να τον εξοντώσει. Μέσ' από την πάντα φορτισμένη και εμπύρετη αφήγηση βλέπουμε πώς ο ταπεινός αλλά φιλομαθής Κέιλεμπ προσλαμβάνει και ερμηνεύει την προσωπικότητα του εργοδότη του, μέσ' από ποιους δαιδάλους περνάν οι κρίσεις και οι εκτιμήσεις του προτού αρθρώσει τα συμπεράσματά του. Μέσ' από τα αφηγούμενα, ο αφηγητής Κέιλεμπ συγκροτείται ο ίδιος ως υποκείμενο και μεταβολίζει πολυποίκιλα τις δυνάμεις που ασκούνται πάνω του. Δυνάμεις προερχόμενες από την εξωτερική πραγματικότητα, που επιβάλλεται πάνω του με αδήριτη αναγκαιότητα αλλά και δυνάμεις που πηγάζουν από τον εσωτερικό του κόσμο, συνειδητό και ασυνείδητο.

alt
Ο Γουίλιαμ Γκόντγουιν έγινε ιδιαίτερα γνωστός
για τις ριζοσπαστικές απόψεις του σχετικά με την
εξουσία, τη θρησκεία και την προσωπική ελευθερία.
Υπήρξε από τους σημαντικότερους διανοητές που
υποστήριξαν θεωρητικά την αθεΐα και τον
αναρχισμό. Τον Μάιο του 1797 παντρεύτηκε τη
Μαίρη Γουόλστονκραφτ και τον Σεπτέμβριο της
ίδιας χρονιάς γεννήθηκε η κόρη τους Μαίρη
Γουόλστονκραφτ Γκόντγουιν (ή Μαίρη Σέλλεϋ
μετά τον γάμο της με τον ποιητή Πέρσι Σέλλεϋ).



Παθιασμένος και ίσως αναξιόπιστος ως αφηγητής, ο Κέιλεμπ σκιαγραφεί μια σχέση αγάπης-μίσους με τον κύριό του Φάλκλαντ, που πιθανώς να εμπεριέχει και κάποια λανθάνουσα ερωτική απόχρωση. Η έντονη αμφιθυμία απέναντι στον Φάλκλαντ αλλά και η εξόχως αμφίσημη στάση του ίδιου του Φάλκλαντ έχουν ενδεχομένως να κάνουν με κάποιες άδηλες περιοχές του συναισθήματος, που εγείρουν ερωτηματικά. Η ισχυρή φόρτιση των δυο εμπλεκομένων και η ένταση που συνοδεύει τις ενέργειές τους δημιουργεί μια διαρκή και επίφοβη εκκρεμότητα, που προοιωνίζεται κάτι φοβερό.

Λόγω του ιδιαίτερου αυτού κλίματος, που χαρακτηρίζεται από ζόφο, σασπένς και αγωνία, οι Περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς εγγράφονται και στο γοτθικό μυθιστόρημα, χωρίς να πληρούν απολύτως τα τυπικά κριτήρια. Το σκοτάδι, που εδώ είναι κυρίως εσωτερικό και πηγάζει απ' την ανθρώπινη ψυχή, εντατικοποιείται μέσ' από πάθη κι εγκληματικές συμπεριφορές, κι όχι τόσο από τρομακτικά διευθετημένους διακόσμους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι λείπουν από το μυθιστόρημα οι ατμοσφαιρικές και δηλωτικές τρόμου, σκηνές.

Αν διαβαστεί εντελώς ορθόδοξα, τότε είναι ξεκάθαρα πολιτικό μυθιστόρημα και στηλιτεύει με οξύ τρόπο την κοινωνική αδικία σε βάρος των υπο-προνομιούχων από την τότε άρχουσα τάξη των γαιοκτημόνων αριστοκρατών, που αισθάνονταν ελεύθεροι να καταπατούν τον νόμο και μαζί μ' αυτόν κάθε έννοια δικαίου. Ο πρωταγωνιστής καταγγέλλει σπαρακτικά τη βία και την αναλγησία των ολίγων μέσ' από μια ιστορία αλλεπάλληλων εγκλεισμών και καταδιώξεων μέχρι μια κάποια δικαίωση. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία ως όχημα για να εικονογραφήσει πάγιες πολιτικές και φιλοσοφικές απόψεις του. Το αίτημα για πραγματική δικαιοσύνη, η κατοχύρωση των ατομικών και κοινωνικών ελευθεριών, η επίκληση της ηθικής και της λογικής για την εξυγίανση της πολιτικής υπήρξαν οι βασικοί άξονες της ριζοσπαστικής σκέψης του Γκόντγουιν, που βρίσκουν εδώ την ιδανική και άμεση έκφρασή τους. Η διαφαινόμενη ανάδυση της αστικής τάξης συνεπάγεται δραματικές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό και συνεπάγεται έναν παροξυσμό αυθαιρεσίας από την πλευρά της αριστοκρατίας, που νιώθει να κλονίζεται υπό τις νέες συνθήκες. Παράλληλα, αναπτύσσεται διεξοδικά και ανάγλυφα η σχέση αφέντη-υπηρέτη με όλες τις ψυχοσυναισθηματικές της διακλαδώσεις, διακυμάνσεις και παρενέργειες. Οι έντονα ψυχολογικές συνιστώσες της πλοκής σε συνδυασμό με τον πολιτικό του προσανατολισμό δημιουργούν ένα ιδιαίτερο χαρμάνι, που εξασφαλίζει απρόσκοπτη αναγνωστική απόλαυση.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


altΟι περιπέτειες του Κέιλεμπ Γουίλιαμς
ή Tα πράγματα όπως έχουν
William Godwin
Μτφρ. Θωμάς Π. Μαστακούρης
Χίμαιρα 2019
Σελ. 504, τιμή εκδότη €17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ WILLIAM GODWIN


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ