alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Γάββαρη «Το δέντρο με τις λέξεις» (Οι Εκδόσεις των Φίλων).

Της Φωτεινής Βασιλοπούλου

Στο πιο πρόσφατο ποιητικό του βιβλίο Το δέντρο με τις λέξεις ο ποιητής Γιώργος Γάββαρης υπό την έκδηλη επιρροή της ολιγόστιχης φόρμας, μετά από την πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή χαϊκού Χωματόσποροι, εκφράζει λακωνικά, με σεμνότητα την εσωτερική του ανάγκη να ψαύσει τις αγωνίες, τις εμπειρίες, τα όνειρα, τους εφιάλτες του με ένταση ελεγχόμενη, τόνο χαμηλό, κάποιες φορές σαν ψίθυρο, θρόισμα φύλλων.

Το βίωμα ξεπερνά το προσωπικό, γίνεται συλλογικό και τα ποιήματα εκφράζουν τις αυταπάτες, τις ψευδαισθήσεις και τις εφιαλτικές διαψεύσεις μιας ολόκληρης γενιάς.

Όπως το δέντρο, σύμβολο αυτονομίας, ζωής και θανάτου, φθοράς και αναγέννησης, ορατού και αόρατου με ρίζες στο υπόγειο, στο χθόνιο, με κορμό γήινο και κλαδιά υψιπετή, ζητά να ενωθεί με το υπέργειο φύλλωμα, το πνευματικό, το μεταφυσικό, έτσι και η ποίηση, δέντρο εντελώς μοναχικό σαν χρησμοδοτική Δωδωναία δρυς, απαντά σε εναγώνια υπαρξιακά ερωτήματα του ποιητή, που αναρωτιέται «αν από εκεί ψηλά το μέλλον είναι ορατό».(«Το δέντρο»)

Τα εικαστικά-χορογραφίες δέντρων της Χριστίνας Καραντώνη –ανάμεσά τους ένα τραγικά σκελετωμένο κι ένα κοστούμι από μισό κορμό-κορμί δέντρου– προσδίδουν ατμοσφαιρικότητα στη συλλογή και τη χωρίζουν σε επτά ενότητες: Το δέντρο, Οι τέσσερις εποχές, Ιστορίες πολέμου, Οικογενειακές στιγμές, Ανάμεσα στον δρόμο και στον χρόνο, Ο ποιητής και οι λέξεις, Μοναξιά. Οι τίτλοι είναι χαρακτηριστικοί της θεματικής που συναρπάζει και στοιχειώνει τον ποιητή και καλύπτει τον φυσικό, τον ανθρωπογενή, τον χώρο των αισθήσεων και της αισθητικής μέσω μιας ποίησης όχι τόσο ιδεών όσο βιωμένων, κατακερματισμένων ατομικών και οικογενειακών εμπειριών. Το βίωμα, όμως, ξεπερνά το προσωπικό, γίνεται συλλογικό και τα ποιήματα εκφράζουν τις αυταπάτες, τις ψευδαισθήσεις και τις εφιαλτικές διαψεύσεις μιας ολόκληρης γενιάς.

Στον Παναγιώτη Γάββαρη

Όταν μας βρήκε ο κατακλυσμός
ξεβράστηκε η παιδική φωτογραφία
με τον πατέρα πίσω
να προσπαθεί ν’ ανοίξει την πόρτα.
Τα παιδιά τι απέγιναν;
Μείναμε σιωπηλοί
ώσπου να λήξει η παρέλαση.
Να προσέξω έπρεπε, τις νυχτερινές αστραπές
όταν έλαμπε στον καθρέφτη η ικανοποίηση της μάνας.
Γέρασα πατέρα.
Πετάχτηκαν τα όνειρα στο τζάκι τον χειμώνα.
Μα τα χειρόγραφα είναι μέσα στο σπίτι
όπως τ’ άφησες.
Όλες οι εποχές ταξινομημένες.
Τώρα οικοδεσπότης
συνάθροιση οικογενειακή προσμένω
ν’ αποφασίσουμε σε ποια στάση του τρένου
θα αναμένουμε το μέλλον των παιδιών.
Κάποτε θα μαζέψω κι άλλες λεπτομέρειες.

«Απώλειες ΙΙΙ»

Η τέχνη της ποίησης είναι το υπέρτατο αγαθό, η αναζήτησή της διάχυτη απ’ την αρχή ως το τέλος της συλλογής. Μια ολόκληρη ενότητα μάλιστα Ο ποιητής και οι λέξεις συμπυκνώνει όλη την αγωνία της ποίησης και του ποιητή, που βασανίζεται σχεδόν εμμονικά με λέξεις ανόθευτες, ηχοποίητες, ακυκλοφόρητες, χορεύτριες, ξεχασιάρες, μισοπνιγμένες για να ομολογήσει τελικά:

Σε βάθρο υψηλό
στήνω το ποίημα.
Ο ήχος του όμως, χαμηλός.

Οι ποιητικοί κάλυκες του Γιώργου Γάββαρη διεγείρονται από λεπταίσθητα ερεθίσματα που αιωρούνται στον αέρα κι ο ποιητής με ευαισθησία, σαφήνεια, φιλοσοφική νηφαλιότητα και διαπεραστική διαίσθηση απέναντι στον ανθρώπινο πόνο μετουσιώνει σε ποιητικό σώμα τοπία οδύνης και απώλειας, υπαρξιακές αναζητήσεις, όχι με λέξεις πυροτεχνήματα, αλλά λέξεις-φορείς μνήμης που υπηρετούν το νόημα κι έχουν ως φυσικούς αποδέκτες τους αναγνώστες, αναμοχλεύοντας τον βαθύ πυρήνα της ύπαρξής τους, αγγίζοντας ευαίσθητες χορδές.

Όσο υπάρχουν τείχη
μόνο στον εαυτό μας
θα μισεύουμε.

Βρεγμένο χώμα, αχλύς ονείρου και ζόφου, φως μελιχρό, παραστάσεις φρίκης, εικόνες, ήχοι, φιγούρες από την περιοχή της φαντασίας δημιουργούν μια ποίηση ατμοσφαιρική, που εκφράζεται με υποδόριο λυρισμό. Η φύση προσωποποιημένη «ο λύκος ουρανός σε πρωτοείδε / μ’ ανθρώπου μάτια» («Εσύ») συμπάσχει με την ψυχική μας κατάσταση, υπάρχει για να μας συνδράμει, να επιτείνει τη θλίψη, τη μοναξιά, το πάθος, την έλλειψη, τις πληγές σε μια ψυχοφυσική σύμπνοια-συμπόνια, ενώ υπερρεαλιστικές κι εξπρεσιονιστικές νύξεις επιτείνουν το αναπάντεχο και το ανοίκειο.

...Ανέστιες σκιές
με τα κλειδιά χαμένα
πριονίζουν αναμνήσεις κάθε βράδυ...

«Απώλειες Ι»

Η βιωμένη μνήμη, οι τραγικές στιγμές από το παρελθόν, η εσωτερική κραυγή, η σιωπή που βρυχάται και η ερήμωση κουρνιάζουν στην τέχνη της ποίησης, στη γη της επιθυμίας, εξατμίζονται, εξαχνώνονται από τους ποιητικούς πόρους. Η γραφή γίνεται ιαματική ενασχόληση κι ο ποιητής ήρεμα, απλά, υπαινικτικά ατενίζει το άδηλο μέλλον με μια συγκρατημένη αισιοδοξία.

Ιστορίες τελειωμένες
λίγα μόνο ίχνη υπάρχουν.
Έλιωσε ο χρόνος των ρωγμών τις κορυφές.
Παρεξηγήσεις αν ξοφλήσουμε,
ταξίδια απραγματοποίητα θα δούμε.
Η αναμονή το βάλσαμο είναι του μυαλού...

«Ιστορίες τελειωμένες»

Η ποίηση του Γιώργου Γάββαρη είναι απλή, γνήσια, με ορατότητα μέχρι τον βυθό των πραγμάτων, πιστή στο μότο «Νιώθεις την τέχνη / στο βάθος της απλότητας» και υποβάλλει μια λεπτή συγκίνηση χωρίς να εξαναγκάζει, να παρασύρει ορμητικά, να καταπλακώνει συναισθηματικά.

* Η ΦΩΤΕΙΝΗ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ είναι ποιήτρια και συγγραφέας.

altΤο δέντρο με τις λέξεις
Γιώργος Γάββαρης
Οι Εκδόσεις των Φίλων 2016
Σελ. 64, τιμή εκδότη €6,36

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Για την ταινία «Η τελευταία μονομαχία» σε σκηνοθεσία του Ridley Scott, η οποία προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Του Θόδωρου Σούμα

«Η τελευταία μονομαχία» του Ρίντλεϊ Σκοτ είναι μια θεαματική, δραματική και περιπετειώδης...

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ